തത്തീര്ഥം സര്വതീര്ഥാനാമുത്തമം പരികീര്തിതമ്। ത്യജംതി തത്ര യേ പ്രാണാന്പ്രാണിനഃ പ്രണതാസ്തവ
ആ തിരുത്ത് എല്ലാ തിരുത്തുകളിലും ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്നു പ്രശസ്തമാണ്; അവിടെ പ്രാണങ്ങൾ വിട്ട് അർപ്പിക്കുന്ന ഭക്തന്മാർ ഭാഗ്യവാന്മാരാകും.
രുദ്രത്വം തേ സമാസാദ്യ മോദംതേ ഭവതാ സഹ। തത്രാപി ഹി തു യദ്ദത്തം ദാനം രുദ്ര യതാത്മനാ
അവർക്ക് രുദ്രസ്വരൂപം ലഭിച്ചു, നിങ്ങൾക്കൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കും; അവിടെ രുദ്രഭക്തിയോടെ നൽകിയ ദാനം വലിയ ഫലം നൽകും.
സ്യാന്മഹച്ച ഫലം തസ്യ ഭവിതാ ഭാവിതാത്മനഃ। സ്വാംഗസ്ഫുടിത സംസ്കാരം തത്ര കുര്വംതി യേ നരാഃ
ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ളവർക്കു അത്ര വലിയ ഫലമാണ് അവിടെ ലഭിക്കുക; അവിടെ മനസ്സുതുറന്ന് സ്വന്തം കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്ക് അത്ഭുതഫലം ലഭിക്കും.
തേ രുദ്രലോകമാസാദ്യ മോദംതേ സുഖിനഃ സദാ। തത്ര പൂജാ ജപോ ഹോമഃ കൃതോ ഭവതി ദേഹിനാം
അവർ രുദ്രലോകം പ്രാപിച്ച് എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും; അവിടെ നടത്തിയ പൂജ, ജപം, ഹോമം എന്നിവ ശരീരധാരികൾക്ക് ഫലപ്രദമാകും.
അനംതഫലദഃ സ്വര്ഗോ രുദ്രഭക്തിയുതാത്മനഃ। തത്ര ദീപപ്രദാനേ തു ജ്ഞാനചക്ഷുര്ഭവേന്നരഃ
രുദ്രഭക്തിയുള്ളവർക്കു സ്വർഗം അനന്തഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു; അവിടെ ദീപം തെളിച്ചാൽ ജ്ഞാനദൃഷ്ടി ലഭിക്കും.
അവ്യംഗം തരുണം സൌമ്യം രൂപവംതം തു ഗോസുതമ്। യോങ്കയിത്വാ മോചയതി സ യാതി പരമം പദമ്
ദോഷമില്ലാത്ത, യൗവനത്തിൽ, സുന്ദരമായ, ശാന്തമായ ഒരു കാളക്കുട്ടിയെ മോചിപ്പിച്ചാൽ ആൾക്ക് പരമപദം ലഭിക്കും.
പിതൃഭിഃ സഹിതോ മോക്ഷം ഗച്ഛതേ നാത്ര സംശയഃ। അഥ കിം ബഹുനോക്തേന യത്തത്ര ക്രിയതേ നരൈഃ൨൦൦ 1.14.
അവൻ പിതാക്കളോടൊപ്പം മോക്ഷം പ്രാപിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല. കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല, അവിടെ മനുഷ്യർ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും—
കര്മധര്മം സമുദ്ദിശ്യ തദനംതഫലം ഭവേത്। സ്വര്ഗാപവര്ഗയോര്ഹേതുസ്തദ്ധി തീര്ഥമ്മതം ഭുവി
കര്മ്മധർമ്മം അനുസരിച്ച് ചെയ്താൽ അതിന് അനന്തമായ ഫലമാണ്; ആ തിരുത്ത് ഭൂമിയിൽ സ്വർഗത്തിനും മോക്ഷത്തിനും കാരണമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
സ്നാനാജ്ജപാത്തഥാ ഹോമാദനംതഫലസാധനമ്। ഗത്വാ വാരാണസീതീര്ഥം ഭക്ത്യാ രുദ്രപരായണാഃ
സ്നാനം, ജപം, ഹോമം എന്നിവ അനന്തഫലത്തിന് വഴിയാണ്; രുദ്രഭക്തരായി ഭക്തിയോടെ വാരാണസീ തിരുത്തിൽ പോകുന്നവർ—
യേ തത്ര പംചതാം പ്രാപ്താ ഭക്താസ്തേ നാത്ര സംശയഃ। വസവഃ പിതരോ ജ്ഞേയാ രുദ്രാശ്ചൈവ പിതാമഹാഃ
അവിടെ മരിക്കുന്ന ഭക്തന്മാർക്ക് സംശയമില്ല; അവർ വസുക്കളും പിതാക്കളും രുദ്രന്മാരും പിതാമഹന്മാരും ആകുന്നു.
പ്രപിതാമഹാസ്തഥാദിത്യാ ഇത്യേഷാ വൈദികീ ശ്രുതിഃ। ത്രിവിധഃ പിംഡദാനായ വിധിരുക്തോ മയാനഘ
പ്രപിതാമഹന്മാരും ആദിത്യന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെ; ഇതാണ് വൈദികശ്രുതി. പിണ്ഡദാനത്തിന്റെ മൂന്നു വിധം ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു, പാപരഹിതനേ.
മാനുഷൈഃ പിംഡാദാനം തു കാര്യമത്രാഗതൈസ്സദാ। പിംഡദാനം ച തത്രൈവ സ്വപുത്രൈഃ കാര്യമാദരാത്
മനുഷ്യർ അവിടെ എത്തിയാൽ എപ്പോഴും പിണ്ഡദാനം നടത്തണം; അവിടെയുള്ളവരുടെ സ്വന്തം പുത്രന്മാർ ആദരത്തോടെ പിണ്ഡദാനം ചെയ്യണം.
സുപുത്രാസ്തേ പിതൄണാം തു ഭവംതി സുഖദായകാഃ। പ്രോക്തം തീര്ഥം മയാ തുഭ്യം ദര്ശനാദപി മുക്തിദമ്
നല്ല പുത്രന്മാർ പിതാക്കൾക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നു; ഞാൻ പറഞ്ഞ ഈ തിരുത്ത് ദർശിച്ചാലും മോക്ഷം ലഭിക്കും.
സ്നാത്വാ തു സലിലേ തത്ര മുച്യതേ ജന്മബംധനാത്। വിമുക്തോ ബ്രഹ്മഹത്യായാസ്തത്ര രുദ്ര യഥാസുഖമ്
അവിടെ വെള്ളത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ ജന്മബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും; ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് അവിടെ രുദ്രാ, സ്വേച്ഛയോടെ വിടുതൽ ലഭിക്കും.
അവിമുക്തേ മയാ ദത്തേ തിഷ്ഠ ത്വം ഭാര്യയാ സഹ। രുദ്ര ഉവാച। പൃഥിവ്യാം യാനി തീര്ഥാനി തേഷ്വഹം വിഷ്ണുനാ സഹ
അവിമുക്തം ഞാൻ നൽകിയിരിക്കുന്നു; ഭാര്യയോടൊപ്പം അവിടെ താമസിക്കൂ. രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തിരുത്തുകളിലും ഞാൻ വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം അവിടെ വസിക്കുന്നു.
തിഷ്ഠാമി ഭവതോക്തേന വര ഏഷ വൃതോ മയാ। അഹം ദേവോ മഹാദേവ ആരാധ്യോ ഭവതാ സദാ
നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാൻ അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു; ഈ വരം ഞാൻ അനുവദിച്ചു. ഞാൻ മഹാദേവൻ, നിങ്ങൾ എപ്പോഴും എന്നെ ആരാധിക്കണം.
വരം ദാസ്യാമി തേ ചാഹം സംതുഷ്ടേനാംതരാത്മനാ। വിഷ്ണോശ്ചാഹം പ്രദാസ്യാമി വരാംശ്ച മനസീപ്സിതാന്
എനിക്ക് മനസ്സിൽ സന്തോഷം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ ഒരു വരം നൽകാം. നീ വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരങ്ങൾ പോലും ഞാൻ തന്നെ നിനക്ക് നൽകാം.
സുരാണാം ചൈവ സര്വേഷാം മുനീനാം ഭവിതാത്മനാമ്। അഹം ദാതാ അഹം യാച്യോ നാന്യോ ഭാവ്യഃ കഥംചന
സ്വയം spഹ്യാനുഭവം ഉള്ള എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും മുനിമാരുടെയും ഇടയിൽ വരങ്ങൾ നൽകുന്നതും ചോദിക്കേണ്ടതും ഞാൻ മാത്രമാണ്. മറ്റാരെയും ഈ കാര്യത്തിൽ കണക്കാക്കേണ്ടതില്ല.
ബ്രഹ്മോവാച। ഏവം കരിഷ്യേഹം രുദ്ര യത്വയോക്തം വചഃ ശുഭമ്। നാരായണശ്ച തേ വാക്യം കര്താ സര്വം ന സംശയഃ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: രുദ്രാ, നീ പറഞ്ഞ ഈ ശുഭമായ വാക്കുകൾ ഞാൻ നിർവഹിക്കും. നാരായണനും നിന്റെ അഭ്യർത്ഥന മുഴുവനും നിർവഹിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല.
വിസൃജ്യൈവം തദാ രുദ്രം ബ്രഹ്മാ ചാംതരധീയത। വാരാണസ്യാം മഹാദേവോ ഗത്വാ തീര്ഥം ന്യവേശയത്
അങ്ങനെ രുദ്രനോട് പറഞ്ഞ ശേഷം ബ്രഹ്മാവ് അപ്രത്യക്ഷനായി. മഹാദേവൻ വാരാണസിയിൽ ചെന്നു അവിടെ ഒരു തീർത്ഥം സ്ഥാപിച്ചു.
ഭീഷ്മ ഉവാച। കിം കൃതം ബ്രഹ്മണാ ബ്രഹ്മന്പ്രേഷ്യ വാരാണസീപുരീമ്। ജനാര്ദനേന കിം കര്മ ശംകരേണ ച യന്മുനേ
ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: ബ്രഹ്മാവ് അവനെ വാരാണസി നഗരത്തിലേക്ക് അയച്ച ശേഷം എന്താണ് ചെയ്തത്, ബ്രാഹ്മണാ? ജനാർദ്ദനനും ശങ്കരനും എന്ത് പ്രവർത്തികൾ ചെയ്തു, മഹർഷേ?
കഥം യജ്ഞഃ കൃതസ്തേന കസ്മിംസ്തീര്ഥേ വദസ്വ മേ। കേ സദസ്യാ ഋത്വിജശ്ച സര്വാംസ്താന്പ്രബ്രവീഹി മേ
അവൻ ഏത് തീർത്ഥത്തിലാണ് യജ്ഞം നടത്തിയതെന്ന് ദയവായി പറയൂ. ആരൊക്കെയാണ് അവിടെ അംഗങ്ങളായിരുന്നത്, ആരൊക്കെയാണ് യജ്ഞം നടത്തിയത്, അവരെല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞുതരൂ.
കേ ദേവാസ്തര്പിതാസ്തേന ഏതന്മേ കൌതുകം മഹത്। പുലസ്ത്യ ഉവാച। ശ്രീനിധാനം പുരം മേരോഃ ശിഖരേ രത്നചിത്രിതമ്
അവൻ ആരെല്ലാം ദേവന്മാരെ സംതൃപ്തരാക്കി എന്നതിലാണ് എനിക്ക് വലിയ ആസക്തി. പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: മേരു പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ശ്രീനിധാനം എന്ന നഗരം ഉണ്ടായിരുന്നു.
അനേകാശ്ചര്യനിലയംബഹുപാദപസംകുലമ്। വിചിത്രധാതുഭിശ്ചിത്രം സ്വച്ഛസ്ഫടികനിര്മലമ്
അത് അനേകം അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, പലതരം വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, വിവിധ ധാതുക്കളാൽ ഭംഗിയാർന്നതും, ശുദ്ധമായ സ്ഫടികം പോലെ തെളിഞ്ഞതുമായിരുന്നുവു.
ലതാവിതാനശോഭാഢ്യം ശിഖിശബ്ദവിനാദിതമ്। മൃഗേന്ദ്രരവവിത്രസ്ത ഗജയൂഥസമാകുലമ്
വള്ളികൾ കൊണ്ട് തൂകിയ തണൽ, മയിൽകൂകകളുടെ ശബ്ദം നിറഞ്ഞത്, സിംഹത്തിന്റെ കീര്ത്തനത്തിൽ ഭയന്ന കാട്ടാനകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും അതിലുണ്ടായിരുന്നു.
നിര്ഝരാംബുപ്രപാതോത്ഥ ശീകരാസാരശീതലമ്। വാതാഹതതരുവ്രാത പ്രസന്നാപാനചിത്രിതമ്
ജലപാതങ്ങളും അരുവികളുമുണ്ടാക്കിയ തണുത്ത ജലത്തുള്ളികൾ കൊണ്ട് ശീതളമായതും, കാറ്റിൽ ആടുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, ആഹ്ലാദകരമായ കുടിവെള്ള സ്ഥലങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചതുമായിരുന്നുവു.
മൃഗനാഭിവരാമോദ വാസിതാശേഷകാനനമ്। ലതാഗൃഹരതിശ്രാന്ത സുപ്തവിദ്യാധരാധ്വഗമ്
മൃഗനാഭിയുടെ സുഗന്ധം മുഴുവൻ കാടിലും പരന്നിരുന്നു. വള്ളികളാൽ നിർമ്മിച്ച മന്ദിരങ്ങളിൽ പ്രേമവിലാസത്തിൽ ക്ഷീണിച്ച വിദ്യാധരന്മാർ വഴികളിൽ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.
പ്രഗീതകിന്നരവ്രാത മധുരധ്വനിനാദിതമ്। തസ്മിന്നനേകവിന്യാസ ശോഭിതാശേഷഭൂമികമ്
അവിടെ കിന്നരരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ പാടുന്ന മധുരമായ സംഗീതം മുഴങ്ങുന്നു. പലവിധ അലങ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ട് എല്ലാ നിലവും ഭംഗിയാർന്നിരിക്കുന്നു.
വൈരാജം നാമ ഭവനം ബ്രഹ്മണഃ പരമേഷ്ഠിനഃ। തത്ര ദിവ്യാംഗനോദ്ഗീത മധുരധ്വനി നാദിതാ
അവിടെ ബ്രഹ്മാവായ പരമേശ്വരന്റെ വൈരാജം എന്ന മഹാലയം നിലകൊണ്ടിരുന്നു. ദിവ്യസ്ത്രീകൾ പാടുന്ന മധുരസ്വരങ്ങൾ അവിടെ മുഴങ്ങുന്നു.
പാരിജാതതരൂത്പന്ന മംജരീദാമമാലിനീ। രത്നരശ്മിസമൂഹോത്ഥ ബഹുവര്ണവിചിത്രിതാ
പാരിജാത വൃക്ഷങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പൂക്കളാൽ നിർമ്മിച്ച മാലകൾ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു. രത്നങ്ങളുടെ പ്രകാശം കൊണ്ടും വിവിധ വർണ്ണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചുമായിരുന്നു.