വത്സഗുല്മം ച ഗോകര്ണം തഥാ ചൈവോത്തരാന്കുരൂന്। ഭദ്രാശ്വം കേതുമാലം ച വര്ഷം ഹൈരണ്യകം തഥാ
വത്സഗുല്മം, ഗോകർണം, ഉത്തരാങ്കുരുക്കൾ, ഭദ്രാശ്വം, കേതുമാലം, ഹൈരൺയകവുമാണ് അവൻ സന്ദർശിച്ചത്.
കാമരൂപം പ്രഭാസം ച മഹേംദ്രം ചൈവ പര്വതമ്। ബ്രഹ്മഹത്യാഭിഭൂതോസൌ ഭ്രമംസ്ത്രാണം ന വിംദതി
കാമരൂപം, പ്രഭാസം, മഹേന്ദ്രപർവ്വതം എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും അവൻ പോയി. ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പാപം ബാധിച്ചവൻ എവിടെയും ആശ്രയം കണ്ടെത്താനായില്ല.
ത്രപാന്വിതഃ കപാലം തു പശ്യന്ഹസ്തഗതം സദാ। കരൌ വിധുന്വന്ബഹുശോ വിക്ഷിപ്തശ്ച മുഹുര്മുഹുഃ
ലജ്ജയോടെ, കൈയിൽ കപാലം കാണുമ്പോൾ, അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും കൈകൾ കുലുക്കി, പലതവണ അത് എറിയാൻ ശ്രമിച്ചു.
യദാസ്യ ധുന്വതോ ഹസ്തൌ കപാലം പതതേ ന തു। തദാസ്യ ബുദ്ധിരുത്പന്നാ വ്രതം ചൈതത്കരോമ്യഹമ്
കൈകൾ കുലുക്കുമ്പോഴും കപാലം വീഴാതെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, അവനിൽ ഒരു ബോധം ഉണർന്നു: 'ഞാൻ ഈ വ്രതം ആചരിക്കണം' എന്ന്.
മദീയേനൈവ മാര്ഗേണ ദ്വിജാ യാസ്യംതി സര്വതഃ। ധ്യാത്വൈവം സുചിരം ദേവോ വസുധാം വിചചാര ഹ
എന്റെ വഴിയിലൂടെയാണ്, ദ്വിജന്മാരേ, എല്ലാവരും എല്ലായിടത്തും പോകുന്നത്. ഇങ്ങനെ ദീർഘകാലം ധ്യാനിച്ച് ദേവൻ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
പുഷ്കരം തു സമാസാദ്യ പ്രവിഷ്ടോഽരണ്യമുത്തമമ്। നാനാദ്രുമലതാകീര്ണം നാനാമൃഗരവാകുലമ്
പുഷ്കരം എത്തി, അവൻ അത്യുത്തമമായ ഒരു കാടിൽ കടന്നു. വിവിധ വൃക്ഷങ്ങളും ലതകളും നിറഞ്ഞു, അനേകം മൃഗങ്ങളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങി.
ദ്രുമപുഷ്പഭരാമോദ വാസിതം യത്സുവായുനാ। ബുദ്ധിപൂര്വമിവ ന്യസ്തൈഃ പുഷ്പൈര്ഭൂഷിതഭൂതലമ്
വൃക്ഷപ്പൂക്കളുടെ സുഗന്ധം കാറ്റിൽ നിറഞ്ഞു, ഭൂമി മനസ്സോടെ അലങ്കരിച്ചപോലെ പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കൃതമായിരുന്നു.
നാനാഗധംരസൈരന്യൈഃ പക്വാപക്വൈഃ ഫലൈസ്തഥാ। വിവേശ തരുവൃംദേന പുഷ്പാമോദാഭിനംദിതഃ
നാനാതരം സുഗന്ധമുള്ള രസങ്ങളും പാകമായതും പാകമാകാത്തതുമായ പലഫലങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. പൂക്കളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ വൃക്ഷവനം അവൻ പ്രവേശിച്ചു.
അത്രാരാധയതോ ഭക്ത്യാ ബ്രഹ്മാ ദാസ്യതി മേ വരമ്। ബ്രഹ്മപ്രസാദാത്സംപ്രാപ്തം പൌഷ്കരം ജ്ഞാനമീപ്സിതമ്
ഇവിടെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ ബ്രഹ്മാവു എന്നെ അനുഗ്രഹം നൽകും. ബ്രഹ്മാവിന്റെ കൃപയാൽ, പുഷ്കരത്തിലെ ആഗ്രഹിച്ച ജ്ഞാനം ലഭിക്കും.
പാപഘ്നം ദുഷ്ടശമനം പുഷ്ടിശ്രീബലവര്ദ്ധനമ്। ഏവം വൈ ധ്യായതസ്തസ്യ രുദ്രസ്യാമിതതേജസഃ
പാപം നശിപ്പിക്കുകയും, ദുഷ്ടരെ ശാന്തിപ്പിക്കുകയും, പോഷണം, ഐശ്വര്യം, ബലം എന്നിവ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെ അതിമഹത്തായ തേജസ്സുള്ള രുദ്രൻ ധ്യാനിച്ചു.
ആജഗാമ തതോ ബ്രഹ്മാ ഭക്തിപ്രീതോഽഥ കംജജഃ। ഉവാച പ്രണതം രുദ്രമുത്ഥാപ്യ ച പുനര്ഗുരുഃ
അപ്പോൾ ഭക്തിയാൽ സന്തോഷിച്ച കമലജനായ ബ്രഹ്മാവ് അവിടെ എത്തി, നമസ്കരിച്ചിരുന്ന രുദ്രനെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ച്, ഗുരുവായ ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും അരുളിച്ചൊല്ലി.
ദിവ്യവ്രതോപചാരേണ സോഹമാരാധിതസ്ത്വയാ। ഭവതാ ശ്രദ്ധയാത്യര്ഥം മമദര്ശനകാംക്ഷയാ
ദൈവിക വ്രതങ്ങളും അർപ്പണങ്ങളും പാലിച്ച് നീ എന്നെ ഭക്തിയോടും വലിയ വിശ്വാസത്തോടും എന്റെ ദർശനത്തിനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടും കൂടി ആരാധിച്ചു.
വ്രതസ്ഥാ മാം ഹി പശ്യംതി മനുഷ്യാ ദേവതാസ്തഥാ। തദിച്ഛയാ പ്രയച്ഛാമി വരം യത്പ്രവരം വരമ്
വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്ന മനുഷ്യരും ദേവതകളും എന്നെ കാണുന്നു; അങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു ഞാൻ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വരം നൽകുന്നു.
സര്വകാമപ്രസിദ്ധ്യര്ഥം വ്രതം യസ്മാന്നിഷേവിതമ്। മനോവാക്കായഭാവൈശ്ച സംതുഷ്ടേനാംതരാത്മനാ
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റാൻ നീ മനസ്സും വാക്കും ശരീരവും ഉള്ളിലത്തെ ആത്മാവും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി ഈ വ്രതം ആചരിച്ചതിനാൽ,
കം ദദാമി ച വൈ കാമം വദ ഭോസ്തേ യഥേപ്സിതമ്। രുദ്ര ഉവാച। ഏഷ ഏവാദ്യ ഭഗവന്സുപര്യാപ്തോ മഹാ വരഃ
നിനക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടമുള്ള ആഗ്രഹം പറയു, ഞാൻ അതു നല്കാം. രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവനേ, ഈ വരം തന്നെയാണ് ഇന്ന് എനിക്ക് ഏറ്റവും മതിയായതും വലിയതും.
യദ്ദൃഷ്ടോസി ജഗദ്വംദ്യ ജഗത്കര്തര്നമോസ്തുതേ। മഹതാ യജ്ഞസാധ്യേന ബഹുകാലാര്ജിതേന ച
ലോകം മുഴുവൻ വന്ദിക്കുന്ന ലോകസ്രഷ്ടാവേ, നിന്നെ ഞാൻ കണ്ടു, അതിൽ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; വലിയ യജ്ഞവും ദീർഘകാലം നേടിയ തപസ്സും കൊണ്ട്.
പ്രാണവ്യയകരേണ ത്വം തപസാ ദേവ ദൃശ്യതേ। ഇദം കപാലം ദേവേശ ന കരാത്പതിതം വിഭോ
പ്രാണശക്തി ചെലവഴിച്ചു നടത്തിയ തപസ്സിലൂടെ ദൈവമേ, നിന്നെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞു; ദേവേശാ, ഈ കപാലം എന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് വീണിട്ടില്ല.
ത്രപാകരാ ഋഷീണാം ച ചര്യൈഷാ കുത്സിതാ വിഭോ। ത്വത്പ്രസാദാദ്വ്രതം ചേദം കൃതം കാപാലികം തു യത്
മഹർഷിമാരുടെ ഇടയിൽ ഈ ആചാരം ലജ്ജാജനകവും നിന്ദ്യവുമാണ്, ഭഗവനേ; എങ്കിലും നിന്റെ കൃപകൊണ്ട് ഈ കപാലവ്രതം ഞാൻ പൂർത്തിയാക്കി.
സിദ്ധമേതത്പ്രപന്നസ്യ മഹാവ്രതമിഹോച്യതാമ്। പുണ്യപ്രദേശേ യസ്മിംസ്തു ക്ഷിപാമീദം വദസ്വ മേ
ശരണം പ്രാപിച്ചവർക്കു ഈ മഹാവ്രതം പൂർത്തിയായി എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കണമേ; എനിക്ക് പറയൂ, ഏത് പുണ്യസ്ഥലത്താണ് ഞാൻ ഇത് ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടത്.
പൂതോ ഭവാമി യേനാഹം മുനീനാം ഭാവിതാത്മനാമ്। ബ്രഹ്മോവാച। അവിമുക്തം ഭഗവതഃ സ്ഥാനമസ്തി പുരാതനമ്
പുണ്യാത്മാക്കളായ മുനിമാരുടെ ഇടയിൽ ഞാൻ എങ്ങനെ ശുദ്ധനാകാം എന്ന് അറിയണം. ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: അവിമുക്തം എന്ന പുരാതനമായ ഭഗവതിന്റെ സ്ഥലം ഉണ്ട്.
കപാലമോചനം തീര്ഥം തവ തത്ര ഭവിഷ്യതി। അഹം ച ത്വം സ്ഥിതസ്തത്ര വിഷ്ണുശ്ചാപി ഭവിഷ്യതി
അവിടെ നിനക്കായി കപാലമോചനതീർത്ഥം ഉണ്ടാകും; ഞാൻ, നീയും, വിഷ്ണുവും അവിടെ നിലകൊള്ളും.
ദര്ശനേ ഭവതസ്തത്ര മഹാപാതകിനോപി യേ। തേപി ഭോഗാന്സമശ്നംതി വിശുദ്ധാ ഭവനേ മമ
അവിടെ നിന്നെ ദർശിക്കുന്നവരിൽ വലിയ പാപികൾ പോലും സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് എന്റെ ഭവനത്തിൽ ശുദ്ധരാവും.
വരണാപി അസീചാപി ദ്വേ നദ്യൌ സുരവല്ലഭേ। അംതരാലേ തയോഃ ക്ഷേത്രേ വധ്യാ ന വിശതി ക്വചിത്
ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയമായ വരണാ, അസി എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് നദികൾ അവിടെ ഒഴുകുന്നു; അവയുടെ ഇടയിലുള്ള പ്രദേശത്ത് മരിക്കേണ്ടവൻ ഒരാളും കടക്കാറില്ല.
തീര്ഥാനാം പ്രവരം തീര്ഥം ക്ഷേത്രാണാം പ്രവരം തവ। ആദേഹപതനാദ്യേ തു ക്ഷേത്രം സേവംതി മാനവാഃ
അത് തന്നെ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനവും നിനക്കുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠവുമാണ്; ശരീരം വീഴുന്ന നിമിഷം മുതൽ മനുഷ്യർ ആ സ്ഥലത്തെ സേവിക്കുന്നു.
തേ മൃതാ ഹംസയാനേന ദിവം യാംത്യകുതോഭയാഃ। പംചക്രോശപ്രമാണേന ക്ഷേത്രം ദത്തം മയാ തവ
അവിടെ മരിക്കുന്നവർക്ക് ഹംസയാനത്തിൽ ഭയമില്ലാതെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകാം; അഞ്ചു ക്രോഷം വീതിയുള്ള പ്രദേശം ഞാൻ നിനക്കു നൽകിയിരിക്കുന്നു.
ക്ഷേത്രമധ്യാദ്യദാ ഗംഗാ ഗമിഷ്യതി സരിത്പതിമ്। തദാ സാ മഹതീ പുണ്യാ പുരീ രുദ്ര ഭവിഷ്യതി
ആ പ്രദേശത്തിന്റെ നടുവിലൂടെ ഗംഗ നദി നദീനാഥനിലേക്കു ഒഴുകുമ്പോൾ, അപ്പോൾ, രുദ്രാ, ആ നഗരം ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ളതായിത്തീരും.
പുണ്യാ ചോദങ്മുഖീ ഗംഗാ പ്രാചീ ചാപി സരസ്വതീ। ഉദങ്മുഖീ യോജനേ ദ്വേ ഗച്ഛതേ ജാഹ്നവീ നദീ
പുണ്യമുള്ള വടക്കോട്ടു മുഖമായ ഗംഗയും, കിഴക്കോട്ടു ഒഴുകുന്ന സരസ്വതിയും; ജാഹ്നവീ നദി രണ്ട് യോജന ദൂരം വടക്കോട്ട് ഒഴുകുന്നു.
തത്ര വൈ വിബുധാഃ സര്വേ മയാ സഹ സവാസവാഃ। ആഗതാ വാസമേഷ്യംതി കപാലം തത്ര മോചയ
അവിടെ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും, ഞാനും ഇന്ദ്രനും കൂടെ വന്ന് വാസം ചെയ്യും; അവിടെ നീ കപാലം ഉപേക്ഷിക്കൂ.
തസ്മിംസ്തീര്ഥേ തു യേ ഗത്വാ പിണ്ഡദാനേന വൈ പിതൄന്। ശ്രാദ്ധൈസ്തു പ്രീണയിഷ്യംതി തേഷാം ലോകോഽക്ഷയോ ദിവി
ആ തിരുത്തിൽ ചെന്നു പിണ്ഡം അർപ്പിച്ച് ശ്രാദ്ധം നടത്തി പിതാക്കളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവർക്ക് സ്വർഗത്തിൽ അക്ഷയമായ ലോകം ലഭിക്കും.
വാരാണസ്യാം മഹാതീര്ഥേ നരഃ സ്നാതോ വിമുച്യതേ। സപ്തജന്മകൃതാത്പാപാദ്ഗമനാദേവ മുച്യതേ
വാരാണസിയിലെ മഹാതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ഏഴു ജന്മങ്ങളിലെ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; അങ്ങോട്ട് പോകുന്നവർക്കും മോക്ഷം ലഭിക്കും.