നക്തം ച തദ്വിജാനീയാന്ന നക്തം നിശിഭോജനമ് । നക്ഷത്രദര്ശനാന്നക്തം ഗൃഹസ്ഥസ്യ വിധീയതേ
രാത്രിയിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കണമെന്ന് പറഞ്ഞാൽ, അതിന്റെ അർത്ഥം അർദ്ധരാത്രി ഭക്ഷണം കഴിക്കണമെന്നല്ല; വീട്ടുകാരുടെ കാര്യത്തിൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ കാണുന്ന സമയത്ത് ഭക്ഷണം കഴിക്കാനാണ് വിധി.
യതേര്ദിനാഷ്ടമേ ഭാഗേ രാത്രൌ തസ്യ നിഷേധനമ് । തതഃ പ്രഭാതസമയേ കൃത്വാ ച നിയമം വ്രതീ
യതികൾക്ക്, പകൽ എട്ടാം ഭാഗം കഴിഞ്ഞ് രാത്രി ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനുശേഷം, രാവിലെ വ്രതം അനുസരിച്ച് നിർബന്ധങ്ങൾ പാലിക്കണം.
മധ്യാഹ്നേ ച തഥാ പാര്ഥ സ്നാനം ശുചിഃ സമാചരേത് । അധമം കൂപകേ സ്നാനം വാപ്യാം സ്നാനം ച മധ്യമമ്
പകൽ മധ്യാഹ്നത്തിൽ, പാര്ഥാ, ശുദ്ധനായവൻ കുളിക്കണം; കിണറ്റിൽ കുളിക്കുന്നത് ഏറ്റവും താഴ്ന്നതും, കുളം അല്ലെങ്കിൽ വാപ്പിയിൽ കുളിക്കുന്നത് മധ്യസ്ഥത്വവും ആണ്.
തഡാഗേ ചോത്തമം സ്നാനം നദ്യാം സ്നാനം തതഃ പരമ് । പീഡ്യംതേ ജംതവോ യത്ര ജലമധ്യേ വ്യവസ്ഥിതേ
തടാകത്തിൽ കുളിക്കൽ ഉത്തമം, നദിയിൽ കുളിക്കൽ അതിലും ഉന്നതം; ജലത്തിൽ ജീവികൾ കൂട്ടമായി ഉള്ളിടത്താണ് ഇത്.
തത്ര സ്നാനേ കൃതേ പാര്ഥ പാപം പുണ്യം സമം ഭവേത് । ഗൃഹേ ചൈവോത്തമം സ്നാനം ജലം ചൈവ വിശോധയേത്
അവിടെ കുളിച്ചാൽ, പാര്ഥാ, പാപവും പുണ്യവും ഒരുപോലെയാകും; വീട്ടിൽ കുളിക്കൽ ഉത്തമമാണ്, പക്ഷേ വെള്ളം ശുദ്ധമാക്കണം.
തസ്മാത്തു പാംഡവശ്രേഷ്ഠ ഗൃഹേ സ്നാനം സമാചരേത് । അശ്വക്രാംതേ രഥക്രാംതേ വിഷ്ണുക്രാംതേ വസുംധരേ
അതിനാൽ, പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠ, വീട്ടിൽ തന്നെ കുളിക്കണം; കുതിര, രഥം, വിഷ്ണു തുടങ്ങിയവയുടെ കാൽത്തടിയുള്ള ഭൂമിയിൽ.
മൃത്തികേ ഹര മേ പാപം യന്മയാ പൂര്വസംചിതമ് । ക്രോധലോഭൌ പരിത്യജ്യ ചൈകചിത്തോ ദൃഢവ്രതഃ
മണ്ണേ, ഞാൻ മുമ്പ് സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ നീക്കിക്കൊടുക്കണം; ക്രോധവും ലോഭവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഏകാഗ്രതയോടെ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ഇരിക്കണം.
നാലാപേതാംത്യജം ചൈവ തഥാ പാഖംഡിനോ നരാന് । മിഥ്യാവാദരതാംശ്ചൈവ തഥാ ബ്രാഹ്മണനിംദകാന്
സത്യം പറയാത്തവരെയും, കപടന്മാരെയും, കള്ളവാദികൾക്കും ബ്രാഹ്മണരെ അപമാനിക്കുന്നവരെയും ഒഴിവാക്കണം.
അന്യാംശ്ചൈവ ദുരാചാരാനഗമ്യാഗമനേരതാന് । പരദ്രവ്യാപഹാരാംശ്ച പരദാരാഭിഗാമിനഃ
ദുഷ്ടചര്യയുള്ളവരെയും, നിരോധിത ബന്ധങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നവരെയും, മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്ത് കവർച്ച ചെയ്യുന്നവരെയും, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യയെ സമീപിക്കുന്നവരെയും ഒഴിവാക്കണം.
കേശവം പൂജയിത്വാ തു നൈവേദ്യം തത്ര കാരയേത് । ദീപം ദദ്യാദ്ഗൃഹേ തത്ര ഭക്തിയുക്തേന ചേതസാ
കേശവനെ പൂജിച്ചശേഷം അവിടെ നൈവേദ്യം അർപ്പിക്കണം; ഭക്തിപൂർവ്വം മനസ്സോടെ വീട്ടിൽ വിളക്ക് തെളിയിക്കണം.
തദ്ദിനേ വര്ജയേത്പാര്ഥ നിദ്രാം ചൈവ തു മൈഥുനമ് । ധര്മശാസ്ത്രവിനോദേന ദിനം സര്വം നിവാരയേത്
ആ ദിവസം, പാര്ഥാ, ഉറക്കം, ലൈംഗികബന്ധം എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം; ധർമ്മശാസ്ത്രം വായിച്ച് ആ ദിവസം മുഴുവൻ ചെലവഴിക്കണം.
രാത്രൌ ജാഗരണം കൃത്വാ ഭക്തിയുക്തോ നൃപോത്തമ । വിപ്രേഭ്യോ ദക്ഷിണാം ദദ്യാത്പ്രണിപത്യ ക്ഷമാപയേത്
രാത്രിയിൽ ജാഗരണമാക്കി, ഭക്തിയോടെ ഇരിക്കണം, രാജാവേ; ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം നൽകി, നമസ്കരിച്ച് ക്ഷമ ചോദിക്കണം.
യഥാ കൃഷ്ണാ തഥാ ശുക്ലാ വിധിനൈവം പ്രകാരയേത് । ഏകാദശീം ദ്വിജഃ പാര്ഥ വിഭേദം നൈവ കാരയേത്
കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ ചെയ്യുന്നപോലെ തന്നെ ശുക്ലപക്ഷത്തും ഈ വിധത്തിൽ വ്രതം ആചരിക്കണം; പാര്ഥാ, ദ്വിജന്മാർക്ക് ഈരണ്ടു ഏകാദശികളിലും വ്യത്യാസം കാണിക്കേണ്ടതില്ല.
ഏവം ഹി കുരുതേ യസ്തു ശൃണു തസ്യ ഹി യത്ഫലമ് । ശംഖോദ്ധാരേ നരഃ സ്നാത്വാ ദൃഷ്ട്വാ ദേവം ഗദാധരമ്
ഇങ്ങനെ ആചരിക്കുന്നവൻ നേടുന്ന ഫലം ഞാൻ പറയാം: ശംഖം മുഴങ്ങുന്ന സമയത്ത് കുളിച്ച്, ഗദാധരനെ ദർശിച്ചാൽ.
ഏകാദശ്യുപവാസസ്യ കലാം നാര്ഹതി ഷോഡശീമ് । സംക്രാംതിഷു ചതുര്ലക്ഷം യോ ദദാതി നൃപോത്തമ
രാജാവേ, ഏകാദശി ഉപവാസത്തിന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ പതിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും, സംക്രാന്തി ദിനങ്ങളിൽ നാലുലക്ഷം ദാനം ചെയ്താലും തുല്യമായിരിക്കില്ല.
ഏകാദശ്യുപവാസസ്യ കലാം നാര്ഹതി ഷോഡശീമ് । പ്രഭാസക്ഷേത്രേ യത്പുണ്യം ഗ്രഹണേ ചംദ്ര സൂര്യയോഃ
ഏകാദശി ഉപവാസത്തിന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ പതിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും, പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ ചന്ദ്രസൂര്യഗ്രഹണത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യത്താൽ തുല്യമായിരിക്കില്ല.
തത്ഫലം ജായതേ നൂനമേകാദശ്യുപവാസിനഃ । കേദാരേ ചോദകം പീത്വാ പുനര്ജന്മ ന വിദ്യതേ
ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവന് ഈ ഫലം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും; വയലില് വെള്ളം കുടിച്ചാല് വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല.
തഥാ ചൈകാദശീ പാര്ഥ ഗര്ഭവാസക്ഷയംകരീ । അശ്വമേധസ്യ യജ്ഞസ്യ പൃഥിവ്യാം യത്ഫലം ലഭേത്
പാര്ത്ഥാ, അതുപോലെ തന്നെ, ഏകാദശി ഗര്ഭവാസം നീക്കുന്നതാണ്; ഭൂമിയില് അശ്വമേധ യാഗം ചെയ്താല് കിട്ടുന്ന ഫലമൊക്കെയും അതിനാല് ലഭിക്കും.
തസ്മാച്ഛതഗുണം പുണ്യമേകാദശ്യുപവാസിനഃ । തപസ്വിനോ ഗൃഹേ യസ്യ ഭുംജതേ ച ദ്വിജോത്തമാഃ
ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവന് അതിലുമെണ്ണൂറിരട്ടി പുണ്യം ലഭിക്കും; അത്തരം ആളുകളുടെ വീട്ടില് തപസ്സുകാരും മഹത്തായ ദ്വിജന്മാരും ഭക്ഷണം കഴിക്കും.
തത്ഫലം ജായതേ നൂനമേകാദശ്യുപവാസിനഃ । ഗോസഹസ്രേണ യത്പുണ്യം ദത്വാ വേദാംതപാരഗേ
ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവന് ഈ ഫലം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും; വേദപാരായണന് ഒരു ആയിരം പശു ദാനം ചെയ്താല് കിട്ടുന്ന പുണ്യവും അതിനാല് ലഭിക്കും.
തസ്മാച്ഛതഗുണം പുണ്യമേകാദശ്യുപവാസിനഃ । യേഷാം ദേഹേ ത്രയോ ദേവാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവന് അതിലുമെണ്ണൂറിരട്ടി പുണ്യം ലഭിക്കും; ആരുടെ ശരീരത്തില് ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും വസിക്കുന്തോ അവര്ക്ക്.
വസംതി തേഷാം തേ തുല്യാ ഏകാദശ്യുപവാസിനഃ । തേ നരാഃ പുണ്യകര്മാണോ യേ ഭക്താ ഹരിപൂജകാഃ
ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവര് അത്തരക്കാരോടു തുല്യരാണ്; ഹരിയെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്ന പുണ്യപ്രവര്ത്തകര് അങ്ങനെയവരാണ്.
ഏകാദശീവ്രതസ്യാപി പുണ്യസംഖ്യാ ന വിദ്യതേ । ഏതത്പുണ്യം ഭവേത്തസ്യ യത്സുരൈരപി ദുര്ല്ലഭമ്
ഏകാദശി വ്രതത്തിന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ അളവ് അറിയാന് കഴിയില്ല; ദേവന്മാര്ക്കുപോലും പ്രാപ്തിയില്ലാത്ത ഈ പുണ്യം അതിനെ ആചരിക്കുന്നവന് ലഭിക്കും.
ഏതസ്മാദര്ദ്ധപുണ്യം തു പ്രാപ്യതേ നക്തഭോജനാത് । നക്തസ്യാര്ദ്ധം ഭവേത്പുണ്യമേകഭക്തേന ദേഹിനാമ്
രാത്രിയില് മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവര്ക്ക് അതിന്റെ പാതി പുണ്യമാണ് ലഭിക്കുക; ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷിക്കുന്നവര്ക്ക് അതിന്റെ പാതി മാത്രമേ ലഭിക്കൂ.
താവദ്ഗര്ജംതി തീര്ഥാനി ദാനാനി നിയമാനി ച । യാവന്നോപോഷയേജ്ജംതുര്വാസരം വിഷ്ണുവല്ലഭമ്
വിഷ്ണുവിന് പ്രിയമായ ആ ദിവസം ആചരിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നവരെ വരെ തീര്ഥയാത്രകളും ദാനങ്ങളും വ്രതങ്ങളും പ്രസക്തിയോടെ നിലനില്ക്കും.
തസ്മാത്ത്വം പാംഡവശ്രേഷ്ഠ വ്രതമേതത്സമാചര । പുണ്യസംഖ്യാം ന ജാനാമി യത്ത്വം പൃച്ഛസി പാംഡവ
അതിനാല്, പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠാ, നീ ഈ വ്രതം ആചരിക്കണം; നീ ചോദിച്ചാലും, അതിന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ അളവ് എനിക്ക് അറിയില്ല.
ഏതദ്ധി കഥിതം പാര്ഥ യദ്ഗോപ്യം വ്രതമുത്തമമ് । ഏകാദശീസമം നാസ്തി കൃത്വാ യജ്ഞസഹസ്രകമ്
പാര്ത്ഥാ, രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ട ഈ ഉത്തമ വ്രതം തന്നെയാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്; ആയിരം യാഗങ്ങള് ചെയ്താലും ഏകാദശിക്ക് തുല്യമായത് ഇല്ല.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ഉത്പന്നാ സാ കഥം ദേവ പുണ്യാ ചൈകാദശീ തിഥിഃ । കഥം പവിത്രാ വിശ്വേഽസ്മിന്കഥം വൈ ദേവതാപ്രിയാ
യുധിഷ്ഠിരന് ചോദിച്ചു: ദേവാ, ആ പുണ്യമുള്ള ഏകാദശി തിഥി എങ്ങനെ ഉത്ഭവിച്ചു? ഈ ലോകത്ത് അത് എങ്ങനെ വിശുദ്ധമാണ്, ദേവന്മാര്ക്ക് എങ്ങനെ പ്രിയമാണ്?
ശ്രീഭഗവാനുവാച - പുരാ കൃതയുഗേ പാര്ഥ മുരനാമേതി ദാനവഃ । അത്യദ്ഭുതോ മഹാരൌദ്ര സര്വദേവഭയംകരഃ 6.38.
ശ്രീഭഗവാന് പറഞ്ഞു: പുരാതനകാലത്ത് കൃതയുഗത്തില് പാര്ത്ഥാ, മുരനാമം ഉള്ള ഒരു ദാനവന് ഉണ്ടായിരുന്നു; അത്യന്തം അത്ഭുതകരവും ഭയാനകവുമായിരുന്നു, എല്ലാ ദേവന്മാര്ക്കും ഭയപ്പെടുത്തുന്നവന്.
ഇംദ്രോഽപി നിര്ജിതസ്തേന സര്വദേവാസ്തഥാ നൃപ । മഹാസുരേണ തേനൈവ മൃത്യുനാ ച ദുരാത്മനാ
അവന് ഇന്ദ്രനെയും മറ്റു ദേവന്മാരെയും ജയിച്ചു; മഹാസുരനായ ആ ദുഷ്ടന് മരണസ്വരൂപിയായവന് അവരെ തോല്പ്പിച്ചു.