ഗത്വാ തു പുംഡരീകാക്ഷോ ബ്രഹ്മാണം പ്രാഹ വൈ പുനഃ। ത്വയാ സൃഷ്ടമിദം സര്വം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്
പിന്നീട് പുണ്ഡരീകാക്ഷൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: നീ സൃഷ്ടിച്ചതാണിത്—ചലനമുള്ളതും ഇല്ലാത്തതുമായ മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ.
ആവാം കാര്യസ്യ കരണേ സഹായൌ ച തവ പ്രഭോ। സ്വയം കൃത്വാ പുനര്നാശം കര്തും ദേവ ന ബുധ്യസേ
പ്രഭോ, നിന്റെ കാര്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ഞങ്ങൾ ഇരുവരും നിന്റെ സഹായികളാണ്; നീ സ്വയം സൃഷ്ടി ചെയ്തിട്ടും നാശം വരുത്തേണ്ടതാണെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
കൃതം ജുഗുപ്സിതം കര്മ ശംഭുമേതം ജിഘാംസതാ। ത്വയാ ച ദേവദേവസ്യ സൃഷ്ടഃ കോപേന വൈ പുമാന്
ശംഭുവിനെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചതിലൂടെ ശങ്കരിക്കേണ്ട പ്രവൃത്തിയാണ് നടന്നത്; ദേവദേവന്റെ കോപത്തിൽ നിന്നാണ് നീ മനുഷ്യനെ സൃഷ്ടിച്ചത്.
ശുദ്ധ്യര്ഥമസ്യ പാപസ്യ പ്രായശ്ചിത്തം പരം കുരു। ഗൃഹ്ണന്വഹ്നിത്രയം ദേവ അഗ്നിഹോത്രമുപാഹര
ഈ പാപം ശുദ്ധീകരിക്കാൻ ഉത്തമമായ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം; ദേവാ, മൂന്നു അഗ്നികളും എടുത്ത് അഗ്നിഹോത്രം അർപ്പിക്കണം.
പുണ്യതീര്ഥേ തഥാ ദേശേ വനേ വാപി പിതാമഹ। സ്വപത്ന്യാ സഹിതോ യജ്ഞം കുരുഷ്വാസ്മത്പരിഗ്രഹാത്
ഒരു പുണ്യതീർത്ഥത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ വിശുദ്ധ പ്രദേശത്ത്, അല്ലെങ്കിൽ കാട്ടിൽ, പിതാമഹാ, നിന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഞങ്ങളെ പുരോഹിതരായി സ്വീകരിച്ച് യജ്ഞം നടത്തണം.
സര്വേ ദേവാസ്തഥാദിത്യാ രുദ്രാശ്ചാപി ജഗത്പതേ। ആദേശം തേ കരിഷ്യംതി യതോസ്മാകം ഭവാന്പ്രഭുഃ
സകല ദേവന്മാരും, ആദിത്യന്മാരും, രുദ്രന്മാരും പോലും, ലോകപതിയായ ഭവാൻ, നിന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിക്കും; കാരണം ഭവാൻ ഞങ്ങളുടെ പ്രഭുവാണ്.
ഏകോഹി ഗാര്ഹപത്യോഗ്നിര്ദക്ഷിണാഗ്നിര്ദ്വിതീയകഃ। ആഹവനീയസ്തൃതീയസ്തു ത്രികുംഡേഷു പ്രകല്പയ
ഒരു ഗാർഹപത്യാഗ്നി, രണ്ടാമത്തേത് ദക്ഷിണാഗ്നി, മൂന്നാമത്തേത് ആഹവനീയാഗ്നി—ഈ മൂന്നു അഗ്നികളും മൂന്ന് കുണ്ടങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കണം.
വര്തുലേ ത്വര്ചയാത്മാനമ്മാമഥോ ധനുരാകൃതൌ। ചതുഃകോണേ ഹരം ദേവം ഋഗ്യജുഃസാമനാമഭിഃ
വൃത്താകൃതിയിലുള്ള കുണ്ടിൽ, സൂര്യസ്വരൂപത്തിൽ നിന്നെ ആരാധിക്കണം; വില്ലാകൃതിയിലുള്ള കുണ്ടിൽ, നാലു കോണുള്ളതിൽ ഹരനെ ഋക്, യജുസ്, സാമവേദങ്ങളുടെ നാമങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം.
അഗ്നീനുത്പാദ്യ തപസാ പരാമൃദ്ധിമവാപ്യ ച। ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രം തു ഹുത്വാഗ്നീന്ശമയിഷ്യസി
തപസ്സിലൂടെ അഗ്നികളെ ഉണർത്തി പരമമായ ഐശ്വര്യം നേടി, ദൈവീയമായ ആയിരം വർഷം ഹോമം നടത്തിയ ശേഷം അഗ്നികളെ ശമിപ്പിക്കാം.
അഗ്നിഹോത്രാത്പരം നാന്യത്പവിത്രമിഹ പഠ്യതേ। സുകൃതേനാഗ്നിഹോത്രേണ പ്രശുദ്ധ്യംതി ഭുവി ദ്വിജാഃ
ഇവിടെ അഗ്നിഹോത്രത്തേക്കാൾ ശുദ്ധമായ മറ്റൊന്നുമില്ലെന്ന് പറയുന്നു; അഗ്നിഹോത്രം നന്നായി നിർവഹിച്ചാൽ ഭൂമിയിൽ ദ്വിജന്മാർ ശുദ്ധരാവുന്നു.
പംഥാനോ ദേവലോകസ്യ ബ്രാഹ്മണൈര്ദശിതാസ്ത്വമീ। ഏകോഗ്നിഃ സര്വദാ ധാര്യോ ഗൃഹസ്ഥേന ദ്വിജന്മനാ
ദേവലോകത്തിലേക്കുള്ള വഴികൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർ കാണിച്ചുതന്നതാണ്. ഒരു ഗൃഹസ്ഥൻ എപ്പോഴും ഒരൊറ്റ അഗ്നി നിലനിർത്തണം.
വിനാഗ്നിനാ ദ്വിജേനേഹ ഗാര്ഹസ്ഥ്യന്ന തു ലഭ്യതേ। ഭീഷ്മ ഉവാച। യോഽസൌ കപാലാദുത്പന്നോ നരോ നാമ ധനുര്ദ്ധരഃ
അഗ്നിയില്ലാതെ ഇവിടെ ഒരു ദ്വിജനും ഗാർഹസ്ഥ്യഫലം നേടാൻ കഴിയില്ല. ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: കപാലത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച, നരൻ എന്ന വില്ലാളൻ—
കിമേഷ മാധവാജ്ജാത ഉതാഹോ സ്വേന കര്മണാ। ഉത രുദ്രേണ ജനിതോ ഹ്യഥവാ ബുദ്ധിപൂര്വകമ്
അവൻ മാധവനിൽ നിന്നാണോ ജനിച്ചത്, അതോ തന്റെ കർമ്മഫലത്താലോ? അല്ലെങ്കിൽ രുദ്രനാൽ ഉണ്ടാകപ്പെട്ടതാണോ, അതോ മനസ്സോടെ ഉദ്ദേശിച്ചുണ്ടാക്കിയതാണോ?
ബ്രഹ്മന്ഹിരണ്യഗര്ഭോഽയമംഡജാതശ്ചതുര്മുഖഃ। അദ്ഭുതം പഞ്ചമം തസ്യ വക്ത്രം തത്കഥമുത്ഥിതമ്
ബ്രാഹ്മണേ, ഹിരണ്യഗർഭൻ അണ്ടത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച നാലുമുഖനായവനാണ്. അവന്റെ അത്ഭുതമായ അഞ്ചാമത്തെ മുഖം എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവന്നു?
സത്വേ രജോ ന ദൃശ്യേത ന സത്വം രജസി ക്വചിത്। സത്വസ്ഥോ ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ കഥമുദ്രേകമാദധാത്
സത്ത്വഗുണത്തിൽ രാജസികം കാണാറില്ല, രാജസികത്തിൽ സത്ത്വം എവിടെയും കാണില്ല. സത്ത്വത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവിന് എങ്ങനെ അതിക്രമം സംഭവിച്ചു?
മൂഢാത്മനാ നരോ യേന ഹംതും ഹി പ്രഹിതോ ഹരം। പുലസ്ത്യ ഉവാച। മഹേശ്വരഹരീ ചൈതോ ദ്വാവേവ സത്പഥി സ്ഥിതൌ
ആ മണ്ടനായ മനുഷ്യനെ ആരാണ് ഹരനെ കൊല്ലാൻ അയച്ചത്? പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: മഹേശ്വരനും ഹരിയും ഈ രണ്ടുപേരും മാത്രമാണ് സത്പഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നത്.
തയോരവിദിതം നാസ്തി സിദ്ധാസിദ്ധം മഹാത്മനോഃ। ബ്രഹ്മണഃ പംചമം വക്ത്രമൂര്ദ്ധ്വമാസീന്മഹാത്മനഃ
ഈ മഹാത്മാക്കൾക്ക് സിദ്ധമായതും അസിദ്ധമായതും ഒന്നും അറിയാത്തതില്ല. ബ്രഹ്മാവിന്റെ അഞ്ചാമത്തെ മുഖം മുകളിലായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
തതോ ബ്രഹ്മാഭവന്മൂഢോ രജസാ ചോപബൃംഹിതഃ। തതോഽയം തേജസാ സൃഷ്ടിമമന്യത മയാ കൃതാ
അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവ് മണ്ടനായി, രാജസികം വർദ്ധിച്ചു. പിന്നെ സൃഷ്ടി താൻ തന്നെ തന്റെ ശക്തിയാൽ ഉണ്ടാക്കിയതാണെന്ന് അവൻ കരുതിച്ചു.
മത്തോഽന്യോ നാസ്തി വൈ ദേവോ യേന സൃഷ്ടിഃ പ്രവര്തിതാ। സഹ ദേവാഃ സഗംധര്വാഃ പശുപക്ഷിമൃഗാകുലാഃ
എന്നെ കൂടാതെ സൃഷ്ടി നടത്താൻ മറ്റൊരു ദേവനും ഇല്ല; ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, പശുക്കൾ എന്നിവരോടൊപ്പം സൃഷ്ടി നടക്കുന്നു.
ഏവം മൂഢഃ സ പംചാസ്യോ വിരിംചിരഭവത്പുനഃ। പ്രാഗ്വക്ത്രം മുഖമേതസ്യ ഋഗ്വേദസ്യ പ്രവര്തകമ്
ഇങ്ങനെ മണ്ടനായ ആ അഞ്ചുമുഖനായ വിരിഞ്ചി വീണ്ടും ഉദിച്ചു; അവന്റെ മുൻമുഖം ഋഗ്വേദത്തിന്റെ ആരംഭമാണ്.
ദ്വിതീയം വദനം തസ്യ യജുര്വേദപ്രവര്തകമ്। തൃതീയം സാമവേദസ്യ അഥര്വാര്ഥം ചതുര്ഥകമ്
അവന്റെ രണ്ടാമത്തെ മുഖം യജുർവേദത്തിന്റെ ആരംഭം, മൂന്നാമത്തെ സാമവേദത്തിനും നാലാമത്തെ അതർവവേദത്തിനുമാണ്.
സാംഗോപാംഗേതിഹാസാംശ്ച സരഹസ്യാന്സസംഗ്രഹാന്। വേദാനധീതേ വക്ത്രേണ പംചമേനോര്ദ്ധ്വചക്ഷുഷാ
അംഗങ്ങളോടും ഉപഅംഗങ്ങളോടും കൂടിയ ഇതിഹാസങ്ങളും രഹസ്യങ്ങളും സമാഹാരങ്ങളും ചേർന്ന്, അവൻ അഞ്ചാമത്തെ, മുകളിലേക്ക് നോക്കുന്ന മുഖത്തിൽ വേദങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നു.
തസ്യാഽസുരസുരാഃ സര്വേ വക്ത്രസ്യാദ്ഭുതവര്ചസഃ। തേജസാ ന പ്രകാശംതേ ദീപാഃ സൂര്യോദയേ യഥാ
അത് അത്ഭുതപ്രഭയുള്ള മുഖത്തിന്റെ മുമ്പിൽ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും അവരുടെ പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങുന്നില്ല; സൂര്യോദയത്തിൽ ദീപങ്ങൾ പോലെ.
സ്വപുരേഷ്വപി സോദ്വേഗാ ഹ്യവര്തംത വിചേതസഃ। ന കംചിദ്ഗണയേച്ചാന്യം തേജസാ ക്ഷിപതേ പരാന്
സ്വന്തം നഗരങ്ങളിലും അവർ ഉല്ലാസമില്ലാതെ, മനസ്സു കുഴഞ്ഞ്, മറ്റാരെയും കണക്കാക്കിയില്ല; അവന്റെ പ്രകാശം കൊണ്ട് അവൻ മറ്റുള്ളവരെ അകറ്റുന്നു.
നാഭിഗംതു ന ച ദ്രഷ്ടും പുരസ്താന്നോപസര്പിതുമ്। ശേകുസ്ത്രസ്താഃ സുരാസ്സര്വേ പദ്മയോനിം മഹാപ്രഭുമ്
മുൻവശത്ത് നിന്ന് സമീപിക്കാനും കാണാനും അടുത്ത് വരാനും ദൈവങ്ങൾക്കൊന്നും സാധിച്ചില്ല; പദ്മയോനിയായ മഹാപ്രഭുവിനെ ഭയപ്പെട്ട് അവർ അടുത്ത് വരാൻ കഴിയാതെ നിന്നു.
അഭിഭൂതമിവാത്മാനം മന്യമാനാ ഹതത്വിഷഃ। സര്വേ തേ മംത്രയാമാസുര്ദൈവതാ ഹിതമാത്മനഃ
തങ്ങളെ കീഴടക്കപ്പെട്ടവരും പ്രകാശം നഷ്ടപ്പെട്ടവരുമെന്ന് കരുതി, അവർ എല്ലാവരും ദേവതകളുടെ ഭാവി ഭേദഗതി ആലോചിച്ചു.
ഗച്ഛാമഃ ശരണം ശംഭും നിസ്തേജസോഽസ്യ തേജസാ। ദേവാ ഊചുഃ। നമസ്തേസര്വസത്വേശ മഹേശ്വര നമോനമഃ൧൦൦ 1.14.
നാം ശരണം തേടാം ശംഭുവിനെ, അവന്റെ പ്രകാശം മുന്നിൽ നമ്മുക്ക് ശക്തിയില്ല. ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: സർവ്വജന്തുക്കളുടെയും നാഥനായ മഹേശ്വരാ, നമസ്കാരം, നമസ്കാരം!
ജഗദ്യോനേ പരംബ്രഹ്മ ഭൂതാനാം ത്വം സനാതനഃ। പ്രതിഷ്ഠാ സര്വജഗതാം ത്വം ഹേതുര്വിഷ്ണുനാ സഹ
ലോകത്തിന്റെ ഉത്ഭവമായ പരബ്രഹ്മനേ, നീയാണ് സകലഭൂതങ്ങളിലും ശാശ്വതൻ; നീയാണ് സകലലോകങ്ങളുടെ ആധാരം, വിഷ്ണുവിനൊപ്പം കാരണമാകുന്നവൻ.
ഏവം സംസ്തൂയമാനോസൌ ദേവര്ഷിപിതൃദാനവൈഃ। അംതര്ഹിത ഉവാചേദം ദേവാഃ പ്രാര്ഥയതേപ്സിതമ്
ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും പിതാക്കന്മാരും അസുരന്മാരും ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അദേഹം അപ്രത്യക്ഷനായി, 'ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾക്കിഷ്ടമുള്ളത് ചോദിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ദേവാ ഊചുഃ। പ്രത്യക്ഷദര്ശനം ദത്വാ ദേഹി ദേവ യഥേപ്സിതമ്। കൃത്വാ കാരുണ്യമസ്മാകം വരശ്ചാപി പ്രദീയതാമ്
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, ഞങ്ങൾക്കു നേരിട്ട് ദർശനം നൽകി, നിങ്ങൾക്കിഷ്ടമുള്ളത് ഞങ്ങൾക്കു ദാനമൊരുക്കണം. ഞങ്ങളോടു ദയ കാണിച്ച് ഒരു വരവും നൽകണം.'