സ്വേദതഃ കുംഡലീ ജജ്ഞേ സധനുഷ്കോ മഹേഷുധിഃ। സഹസ്രകവചീ വീരഃ കിംകരോമീത്യുവാച ഹ
ആ വിയർപ്പിൽ നിന്ന് കുണ്ഡലി എന്ന ധനുര്ധാരിയും മഹാശരങ്ങളുമായി ആയിരം കവചങ്ങളോടെ ഒരു വീരനും ജനിച്ചു. അവൻ ചോദിച്ചു: "ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?"
തമുവാച വിരിംചസ്തു ദര്ശയന്രുദ്രമോജസാ। ഹന്യതാമേഷ ദുര്ബുദ്ധിര്ജായതേ ന യഥാ പുനഃ
അപ്പോൾ സൃഷ്ടികർത്താവായ ബ്രഹ്മാവ്, രുദ്രന്റെ ശക്തി കാണിച്ച് പറഞ്ഞു: "ഈ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനെ കൊല്ലണം, വീണ്ടും ജനിക്കാതിരിക്കണം."
ബ്രഹ്മണോ വചനം ശ്രുത്വാ ധനുരുദ്യമ്യ പൃഷ്ഠതഃ। സംപ്രതസ്ഥേ മഹേശസ്യ ബാണഹസ്തോതിരൌദ്രദൃക്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അവൻ വില്ലെടുത്ത്, അമ്പുകൾ കൈയിൽ പിടിച്ച്, ഉഗ്രദൃഷ്ടിയോടെ മഹേശന്റെ പിന്നാലെ പുറപ്പെട്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ പുരുഷമത്യുഗ്രം ഭീതസ്തസ്യ ത്രിലോചനഃ। അപക്രാംതസ്തതോ വേഗാദ്വിഷ്ണോരാശ്രമമഭ്യഗാത്
അത്യന്തം ഭയങ്കരനായ ആ പുരുഷനെ കണ്ടപ്പോൾ, മൂന്നുകണ്ണനായവൻ ഭയപ്പെട്ടു; വേഗത്തിൽ അവിടെ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞ് വിഷ്ണുവിന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
ത്രാഹിത്രാഹീതി മാം വിഷ്ണോ നരാദസ്മാച്ച ശത്രുഹന്। ബ്രഹ്മണാ നിര്മിതഃ പാപോ മ്ലേച്ഛരൂപോ ഭയംകരഃ
"വിഷ്ണുവേ, ശത്രുനാശകനേ, ഈ മനുഷ്യനിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണം! ബ്രഹ്മാവു സൃഷ്ടിച്ച, പാപിയായ, മ്ലേഛരൂപിയായ ഭയങ്കരനാണ് അവൻ."
യഥാ ഹന്യാന്ന മാം ക്രുദ്ധസ്തഥാ കുരു ജഗത്പതേ। ഹുംകാരധ്വനിനാ വിഷ്ണുര്മോഹയിത്വാ തു തം നരമ്
"ലോകനാഥാ, അവൻ കോപത്തിൽ എന്നെ കൊല്ലാതിരിക്കേണ്ടതുപോലെ നീ ചെയ്യണം." അപ്പോൾ വിഷ്ണു, ഒരു ഉഗ്രശബ്ദം പുറത്ത് വിട്ട് ആ മനുഷ്യനെ മോഹിപ്പിച്ചു.
അദൃശ്യഃ സര്വഭൂതാനാം യോഗാത്മാ വിശ്വദൃക്പ്രഭുഃ। തത്ര പ്രാപ്തം വിരൂപാക്ഷം സാംത്വയാമാസ കേശവഃ
എല്ലാ ജീവികൾക്കും അദൃശ്യനായ, യോഗശക്തിയുള്ള, സർവ്വം കാണുന്ന കേശവൻ, അവിടെ എത്തിയ വിരൂപാക്ഷനെ ശാന്തിപ്പിച്ചു.
തതസ്സ പ്രണതോ ഭൂമൌ ദൃഷ്ടോ ദേവേന വിഷ്ണുനാ। വിഷ്ണുരുവാച। പൌത്രോ ഹി മേ ഭവാന്രുദ്ര കം തേ കാമം കരോമ്യഹമ്
അപ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ വണങ്ങി നിൽക്കുന്ന അവനെ ദേവനായ വിഷ്ണു കണ്ടു. വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: "രുദ്രാ, നീ എന്റെ മകനാണ്; നിന്നെ ഞാൻ എന്ത് അനുഗ്രഹിക്കണം?"
ദൃഷ്ട്വാ നാരായണം ദേവം ഭിക്ഷാം ദേഹീത്യുവാച ഹ। കപാലം ദര്ശയിത്വാഗ്രേ പ്രജ്വലംസ്തേജസോത്കടമ്
നാരായണനെ കണ്ടശേഷം, അവനോട് 'ഭിക്ഷയൊന്നു തരിക' എന്നു പറഞ്ഞു. അതിനൊപ്പം, തീപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന ഒരു കപാലം അവൻ മുന്നിൽ കാണിച്ചു.
കപാലപാണിം സംപ്രേക്ഷ്യ രുദ്രം വിഷ്ണുരചിന്തയത്। കോന്യോ യോഗ്യോ ഭവേദ്ഭിക്ഷുര്ഭിക്ഷാദാനസ്യ സാംപ്രതമ്
കൈയിൽ കപാലം പിടിച്ചിരിക്കുന്ന രുദ്രനെ നോക്കി, വിഷ്ണു മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: 'ഇപ്പോൾ ഭിക്ഷ വാങ്ങാൻ ഇത്രയും യോഗ്യൻ ആരുമുണ്ടാകില്ല.'
യോഗ്യോഽയമിതി സംകല്പ്യ ദക്ഷിണം ഭുജമര്പയത്। തദ്ബിഭേദാതിതീക്ഷ്ണേന ശൂലേന ശശിശേഖരഃ
അവൻ യോഗ്യനാണെന്ന് മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി, വിഷ്ണു തന്റെ വലതുകൈ അർപ്പിച്ചു. ചന്ദ്രനെ കിരീടമാക്കി ധരിച്ച ശിവൻ അതി മൂർച്ചയുള്ള ത്രിശൂലത്തോടെ അതു തുളച്ചു.
പ്രാവര്തത തതോ ധാരാ ശോണിതസ്യ വിഭോര്ഭുജാത്। ജാംബൂനദരസാകാരാ വഹ്നിജ്വാലേവ നിര്മിതാ
അപ്പോൾ ഭഗവാന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് ജാംബൂനദസുവർണ്ണം പോലെ തിളങ്ങുന്ന, അഗ്നിരേഖയെപ്പോലെയുള്ള രക്തധാര ഒഴുകിത്തുടങ്ങി.
നിപപാത കപാലാംതശ്ശമ്ഭുനാ സാ പ്രഭിക്ഷിതാ। ഋജ്വീ വേഗവതീ തീവ്രാ സ്പൃശംതീ ത്വാംബരം ജവാത്
ശംഭു ആ രക്തധാര കപാലത്തിൽ സ്വീകരിച്ചു. നേരേയും വേഗത്തോടെയും അതി ശക്തിയോടെയും ആധാരം ആകാശം തൊട്ടു വീണു.
പംചാശദ്യോജനാ ദൈര്ഘ്യാദ്വിസ്താരാദ്ദശയോജനാ। ദിവ്യവര്ഷസഹസ്രം സാ സമുവാഹ ഹരേര്ഭുജാത്
അത് അമ്പത് യോജന ദൈർഘ്യവും പത്ത് യോജന വീതിയും ഉള്ളതായിരുന്നു. ആയിരം ദിവ്യവർഷം ഹരിയുടെ കൈയിൽ നിന്ന് ഒഴുകി.
ഇയംതം കാലമീശോസൌ ഭിക്ഷാം ജഗ്രാഹ ഭിക്ഷുകഃ। ദത്താ നാരായണേനാഥ കാപാലേ പാത്ര ഉത്തമേ
അത്രയും കാലം ഭഗവാൻ ഭിക്ഷാടകനായി ഭിക്ഷ സ്വീകരിച്ചു. നാരായണൻ അത്ഭുതകരമായ കപാലപാത്രത്തിൽ അത് നൽകി.
തതോ നാരായണഃ പ്രാഹ ശംഭും പരമിദം വചഃ। സംപൂര്ണം വാ ന വാ പാത്രം തതോ വൈ പരമീശ്വരഃ
അതിനുശേഷം നാരായണൻ ശംഭുവിനോട് ഉത്തമമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'പാത്രം നിറഞ്ഞോ ഇല്ലയോ, പരമേശ്വരാ?'
സതോയാംബുദനിര്ഘോഷം ശ്രുത്വാ വാക്യം ഹരേര്ഹരഃ। ശശിസൂര്യാഗ്നിനയനഃ ശശിശേഖരശോഭിതഃ
ജലം നിറഞ്ഞ മേഘങ്ങൾ പോലെ ഗംഭീരമായ ഹരിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും അഗ്നിയും കണ്ണുകളായ, ചന്ദ്രകിരീടം ധരിച്ച ഹരൻ,
കപാലേ ദൃഷ്ടിമാവേശ്യ ത്രിഭിര്നേത്രൈര്ജനാര്ദനമ്। അംഗുല്യാ ഘടയന്പ്രാഹ കപാലം പരിപൂരിതമ്
തന്റെ മൂന്നു കണ്ണുകളും കപാലത്തിലേക്ക് നോട്ടം പതിപ്പിച്ച് ജനാർദ്ദനനെ നോക്കി, വിരലാൽ കപാലം തട്ടിയിട്ട് പറഞ്ഞു: 'കപാലം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.'
ശ്രുത്വാ ശിവസ്യ താം വാണീം വിഷ്ണുര്ധാരാം സമാഹരത്। പശ്തോഽഥ ഹരേരീശഃ സ്വാംഗുല്യാ രുധിരം തദാ
ശിവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട വിഷ്ണു രക്തധാര നിർത്തി. പിന്നെ ഭഗവാൻ തന്റെ വിരലാൽ രക്തം അമർത്തി.
ദിവ്യവര്ഷസഹസ്രം ച ദൃഷ്ടിപാതൈര്മമംഥ സഃ। മഥ്യമാനേ തതോ രക്തേ കലിലം ബുദ്ബുദം ക്രമാത്
ആയിരം ദിവ്യവർഷം അവൻ കണ്ണുനോട്ടം കൊണ്ട് അതിനെ ഇളക്കി. ഇളക്കുമ്പോൾ, രക്തത്തിൽ ക്രമേണ ബുധ്ബുദങ്ങൾ ഉയർന്നു.
ബഭൂവ ച തതഃ പശ്ചാത്കിരീടീ സശരാസനഃ। ബദ്ധതൂണീരയുഗലോ വൃഷസ്കംധോങ്ഗുലിത്രവാന്
അതിനുശേഷം, അവിടെ കിരീടവും വില്ലും അമ്പുകളും ധരിച്ച, ഇരട്ട തൂണീരുകളും കെട്ടിയ, കാളപോലെയുള്ള ഭുജവും വിരലിന്റെ അടയാളങ്ങളുമുള്ള ഒരു പുരുഷൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
പുരുഷോ വഹ്നിസംകാശഃ കപാലേ സംപ്രദൃശ്യതേ। തം ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ പ്രാഹ രുദ്രമിദം വചഃ
അഗ്നിപോലുള്ള പ്രകാശം ഉള്ള ഒരു പുരുഷൻ കപാലത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമായി. അവനെ കണ്ട ഭഗവാൻ വിഷ്ണു രുദ്രനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
കപാലേ ഭവ കോ വാഽയം പ്രാദുര്ഭൂതോഽഭവന്നരഃ। വചഃ ശ്രുത്വാ ഹരേരീശസ്തമുവാച വിഭോ ശൃണു
'ഭവാ, കപാലത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഈ പുരുഷൻ ആരാണ്?' ഹരിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: 'ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു, മഹാബലശാലി.'
നരോ നാമൈഷ പുരുഷഃ പരമാസ്ത്രവിദാം വരഃ। ഭവതോക്തോ നര ഇതി നരസ്തസ്മാദ്ഭവിഷ്യതി
'ഇവൻ നര എന്ന പേരുള്ള പുരുഷനാണ്, ഉത്തമായ ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ. നീ അവനെ നര എന്ന് വിളിച്ചതിനാൽ, അവൻ നര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും.'
നരനാരായണൌ ചോഭൌ യുഗേ ഖ്യാതൌ ഭവിഷ്യതഃ। സംഗ്രാമേ ദേവകാര്യേഷു ലോകാനാം പരിപാലനേ
'നരനും നാരായണനും ഇരുവരും യുക്തിയുഗത്തിൽ പ്രശസ്തരാകും; ദേവരുടെ കാര്യത്തിനായി യുദ്ധങ്ങളിലും ലോകങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിനും അവർ നിലകൊള്ളും.'
ഏഷ നാരായണസഖോ നരസ്തസ്മാദ്ഭവിഷ്യതി। അഥാസുരവധേ സാഹ്യം തവ കര്താ മഹാദ്യുതിഃ
'നരൻ നാരായണന്റെ സഖാവായിരിക്കും; പിന്നെ, അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കുമ്പോൾ, ഈ മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ നിന്റെ കൂട്ടുകാരനാകും.'
മുനിര്ജ്ഞാനപരീക്ഷായാം ജേതാ ലോകേ ഭവിഷ്യതി। തേജോധികമിദം ദിവ്യം ബ്രഹ്മണഃ പംചമം ശിരഃ
ലോകത്ത് ജ്ഞാനപരീക്ഷണത്തിൽ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ഒരു മഹർഷി ഉണ്ടാകും; ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഈ ദിവ്യവും അത്യന്തം പ്രകാശമുള്ള അഞ്ചാമത്തെ തല—
തേജസോ ബ്രഹ്മണോ ദീപ്താദ്ഭുജസ്യ തവ ശോണിതാത്। മമ ദൃഷ്ടി നിപാതാച്ച ത്രീണി തേജാംസി യാനി തു
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്സിൽ നിന്ന്, നിന്റെ ഭുജത്തിലെ രക്തത്തിൽ നിന്ന്, എന്റെ കണ്ണിന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന്—ഇവയാണ് ആ മൂന്നു തേജസ്സുകൾ—
തത്സംയോഗസമുത്പന്നഃ ശത്രും യുദ്ധേ വിജേഷ്യതി। അവധ്യാ യേ ഭവിഷ്യംതി ദുര്ജയാ അപി ചാപരേ
അവയുടെ ഐക്യത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൻ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുവിനെ ജയിക്കും; ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവരും മറ്റും അവനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല.
ശക്രസ്യ ചാമരാണാം ച തേഷാമേഷ ഭയംകരഃ। ഏവമുക്ത്വാ സ്ഥിതഃ ശംഭുര്വിസ്മിതശ്ച ഹരിസ്തദാ
അവൻ ഇന്ദ്രനും മരുത്ഗണങ്ങൾക്കും ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനാകും; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ശംഭു അവിടെ നിന്നു, ഹരിയും അതിൽ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.