നാരദ ഉവാച കീദൃശീ സ്യാന്മഹാദേവ മഹാദ്വാദശികാ പരാ । തസ്യാ വ്രതേ ഫലം കീദൃഗ്വദ സര്വേശ്വര പ്രഭോ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: മഹാദേവാ, മഹാദ്വാദശി എന്നത് എങ്ങനെയാണു്? അതു് ആചരിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്താണു്? ദയവായി എല്ലാം പറയേണമേ, സർവ്വേശ്വരാ, പ്രഭോ.
ശിവ ഉവാച- ഇയമേകാദശീ ബ്രഹ്മന്മഹാപുണ്യഫലപ്രദാ । ഋക്ഷയോഗൈശ്ച സംയുക്താ കര്ത്തവ്യാ മുനിസത്തമൈഃ
ശിവൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, ഈ ഏകാദശി വലിയ പുണ്യവും ഫലവും നൽകുന്നതാണു്. ഉത്തമരായ മുനികൾ, നല്ല നക്ഷത്രങ്ങളും യോഗങ്ങളും കൂടിയപ്പോൾ, ഇതു് നിർബന്ധമായും ആചരിക്കണം.
ജയാ ച വിജയാ ചൈവ ജയംതീ പാപനാശിനീ । സര്വപാപഹരാശ്ചൈതാഃ കര്ത്തവ്യാഃ ഫലകാംക്ഷിഭിഃ
ജയ, വിജയ, ജയന്തി — ഇവ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുകയും എല്ലാ ദോഷങ്ങളും അകറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫലമുണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹമുള്ളവർ ഇവ ആചരിക്കണം.
ഏകാദശ്യാം യദാ ഋക്ഷം ശുക്ലപക്ഷേ പുനര്വസുഃ । നാമ്നാ സാ ച ജയാ ഖ്യാതാ തിഥീനാമുത്തമാ തിഥിഃ
ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശി ദിവസത്തിൽ പുനർവസു നക്ഷത്രം വന്നാൽ, ആ ദിവസം ജയ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്; എല്ലാ തിഥികളിലും അതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം.
താമുപോഷ്യ നരഃ പാപാന്മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ । യദാ ച ശുക്ലദ്വാദശ്യാം നക്ഷത്രം ശ്രവണം ഭവേത്
ആ ദിവസം ഉപവാസം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാവും — ഇതിൽ സംശയമില്ല. അങ്ങനെ തന്നെ, ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസത്തിൽ ശ്രവണ നക്ഷത്രം വന്നാൽ—
വിജയാ സാ സമാഖ്യാതാ തിഥീനാമുത്തമാ തിഥിഃ । സഹസ്രഗുണിതം ദാനം യസ്യാം വൈ വിപ്ര ഭോജനമ്
അത് വിജയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; തിഥികളിൽ അതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം. ആ ദിവസം ദാനം ചെയ്യുകയോ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താൽ ആയിരംമടങ്ങ് ഫലം ലഭിക്കും.
ഹോമസ്തഥോപവാസശ്ച സഹസ്രാധിഫലപ്രദഃ । യദാ ച ശുക്ലദ്വാദശ്യാം പ്രാജാപത്യം ഹി ജായതേ
അതുപോലെ, ആ ദിവസം ഹോമം നടത്തുകയോ ഉപവാസം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ ആയിരംമടങ്ങ് ഫലം ലഭിക്കും. ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസത്തിൽ പ്രജാപത്യ നക്ഷത്രം വന്നാൽ—
ജയംതീ നാമ സാ പ്രോക്താ സര്വപാപഹരാ തിഥിഃ । സപ്തജന്മകൃതം പാപം സ്വല്പം വാ യദി വാ ബഹു
ആ ദിവസം ജയന്തി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റുന്ന തിഥിയാണ് അത്. ഏഴു ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ, ചെറിയതോ വലിയതോ ആയാലും—
പ്രക്ഷാലയതി ഗോവിംദസ്തസ്യാമഭ്യര്ചിതോ ധ്രുവമ് । യദാ വൈ ശുക്ലദ്വാദശ്യാം പുഷ്യം ഭവതി കര്ഹിചിത്
ആ ദിവസം ഗോവിന്ദനെ ഭക്ത്യാ ആരാധിച്ചാൽ അവയെല്ലാം തീർന്നുപോകും — ഇതു് ഉറപ്പാണ്. ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസത്തിൽ എപ്പോഴെങ്കിലും പുഷ്യ നക്ഷത്രം വന്നാൽ—
തദാ തു സാ മഹാപുണ്യാ ഭവിതാ പാപനാശിനീ । യോ ദദാതി തിലപ്രസ്ഥം നിത്യം സംവത്സരം പ്രതി
അപ്പോൾ ആ ദിവസം അത്യന്തം പുണ്യമുള്ളതും പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. ആ ദിവസം ഓരോ വർഷവും ഒരു പ്രസ്ഥം എള്ള് ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—
ഉപവാസം ച യസ്തസ്യാം കരോത്യേതത്സമം സ്മൃതമ് । തസ്യാം ജഗത്പതിര്ദേവസ്തുഷ്ടഃ സര്വേശ്വരോ ഹരിഃ
അത് പോലെ, ആ ദിവസം ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവനും സമാനമായ ഫലം ലഭിക്കും. ആ ദിവസം ലോകത്തിന്റെ നാഥനായ ഹരിയെ ആരാധിച്ചാൽ, ദൈവം അതിയായി സന്തോഷിക്കും.
പ്രത്യക്ഷതാം പ്രയാത്യേവ തത്രാനംതഫലം സ്മൃതമ് । സഗരേണ കകുത്സ്ഥേന നഹുഷേണ ച സാധിതഃ
അവിടെ ദൈവം നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷനാവും; ലഭിക്കുന്ന ഫലം അനന്തമായിരിക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. സഗരനും കകുത്സ്ഥനും നഹുഷനും ഇതു് ആചരിച്ചവരാണ്.
തസ്യാമാരാധിതഃ കൃഷ്ണോ ദത്തവാനഖിലം ഭുവി । വാചികാന്മാനസാദ്വാപി കായജാച്ച വിശേഷതഃ
ആ ദിവസം കൃഷ്ണനെ ഭക്ത്യാ ആരാധിച്ചാൽ ഭൂമിയിൽ എല്ലാം ലഭിക്കും. വാക്കിലൂടെ, മനസ്സിലൂടെ, പ്രത്യേകിച്ച് ശരീരത്തിലൂടെ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ—even those—
സപ്തജന്മകൃതാത്പാപാന്മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ । താമേകാം സമുപോഷ്യാഥ പുണ്യനക്ഷത്രസംയുതാമ്
ഏഴു ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊക്കെയും മോചനം ലഭിക്കും — ഇതിൽ സംശയമില്ല. ആ ഒരു ദിവസം, നല്ല നക്ഷത്രം കൂടിയപ്പോൾ ഉപവാസം ചെയ്താൽ—
ഏകാദശീസഹസ്രസ്യ ഫലം പ്രാപ്നോതി മാനവഃ । സ്നാനം ദാനം ജപോ ഹോമഃ സ്വാധ്യായോ ദേവതാര്ചനമ്
ആളു് ആയിരം ഏകാദശികൾ ആചരിച്ച ഫലമത്രയും നേടും. ആ ദിവസം സ്നാനം, ദാനം, ജപം, ഹോമം, സ്വാധ്യായം, ദേവതാരാധന —
യത്തസ്യാം ക്രിയതേ കിംചിത്തദക്ഷയഫലം സ്മൃതമ് । തസ്മാദേഷാ പ്രകര്തവ്യാ യത്നേന ഫലകാംക്ഷിഭിഃ
ആ ദിവസം ചെയ്യുന്ന ഏതു സത്കർമ്മത്തിനും ക്ഷയിക്കാത്ത ഫലമാണ് ലഭിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടു്, ഫലമുണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹമുള്ളവർ അതു് ശ്രദ്ധയോടെ ആചരിക്കണം.
പംചമേനാശ്വമേധേന യദി സ്നാതോ യുധിഷ്ഠിരഃ । പര്യപൃച്ഛത ധര്മാത്മാ കൃഷ്ണം യദുകുലോദ്വഹമ്
അഞ്ചാമത്തെ അശ്വമേധ യാഗത്തിന് ശേഷം, ധർമ്മാത്മാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ യദുകുലത്തിൽ ജനിച്ച കൃഷ്ണനോടു് ചോദിച്ചു.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ഉപവാസസ്യ നക്തസ്യ ത്വേകഭുക്തസ്യ മേ പ്രഭോ । കിം പുണ്യം കിം ഫലം തസ്യ ബ്രൂഹി സര്വം ജനാര്ദന
യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: പ്രഭോ, ഉപവാസം, രാത്രി ഉപവാസം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പ്രാവശ്യം മാത്രം ഭക്ഷണം — ഇവയ്ക്ക് എന്ത് പുണ്യവും ഫലവും ലഭിക്കും എന്ന് ദയവായി മുഴുവനും പറയേണമേ, ജനാർദ്ദനാ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- ഹേമംതേ ചൈവ സംപ്രാപ്തേ മാസേ മാര്ഗേ ച ശോഭനേ । കൃഷ്ണപക്ഷേ ച യാ പാര്ഥ ദ്വാദശീ താമുപോഷയേത് । ദശമ്യാം ചൈകഭക്തശ്ച ശുദ്ധചിത്തോ ദൃഢവ്രതഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ശീതകാലത്ത് മനോഹരമായ മാർഗശീർഷ മാസത്തിൽ, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ദ്വാദശി വ്രതം നിർബന്ധമായും ആചരിക്കണം, പാര്ഥാ. പത്ത് തിയതി ദിവസം മനസ്സു ശുദ്ധിയോടെ, ഉറച്ച വ്രതനിശ്ചയത്തോടെ ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
നക്തം ചൈവ തഥാ ജ്ഞാത്വാ ദശമ്യാം നിയതഃ സദാ । ദിവസസ്യാഷ്ടമേ ഭാഗേ മംദീഭൂതേ ദിവാകരേ
പത്ത് തിയതി ദിവസം, സൂര്യൻ അഷ്ടമാംശം കടന്നശേഷം, രാത്രി ഭക്ഷണം കഴിക്കണമെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, എല്ലായ്പ്പോഴും നിയന്ത്രിതനായി ഇരിക്കണം.
നക്തം ച തദ്വിജാനീയാന്ന നക്തം നിശിഭോജനമ് । നക്ഷത്രദര്ശനാന്നക്തം ഗൃഹസ്ഥസ്യ വിധീയതേ
രാത്രിയിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കണമെന്ന് പറഞ്ഞാൽ, അതിന്റെ അർത്ഥം അർദ്ധരാത്രി ഭക്ഷണം കഴിക്കണമെന്നല്ല; വീട്ടുകാരുടെ കാര്യത്തിൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ കാണുന്ന സമയത്ത് ഭക്ഷണം കഴിക്കാനാണ് വിധി.
യതേര്ദിനാഷ്ടമേ ഭാഗേ രാത്രൌ തസ്യ നിഷേധനമ് । തതഃ പ്രഭാതസമയേ കൃത്വാ ച നിയമം വ്രതീ
യതികൾക്ക്, പകൽ എട്ടാം ഭാഗം കഴിഞ്ഞ് രാത്രി ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനുശേഷം, രാവിലെ വ്രതം അനുസരിച്ച് നിർബന്ധങ്ങൾ പാലിക്കണം.
മധ്യാഹ്നേ ച തഥാ പാര്ഥ സ്നാനം ശുചിഃ സമാചരേത് । അധമം കൂപകേ സ്നാനം വാപ്യാം സ്നാനം ച മധ്യമമ്
പകൽ മധ്യാഹ്നത്തിൽ, പാര്ഥാ, ശുദ്ധനായവൻ കുളിക്കണം; കിണറ്റിൽ കുളിക്കുന്നത് ഏറ്റവും താഴ്ന്നതും, കുളം അല്ലെങ്കിൽ വാപ്പിയിൽ കുളിക്കുന്നത് മധ്യസ്ഥത്വവും ആണ്.
തഡാഗേ ചോത്തമം സ്നാനം നദ്യാം സ്നാനം തതഃ പരമ് । പീഡ്യംതേ ജംതവോ യത്ര ജലമധ്യേ വ്യവസ്ഥിതേ
തടാകത്തിൽ കുളിക്കൽ ഉത്തമം, നദിയിൽ കുളിക്കൽ അതിലും ഉന്നതം; ജലത്തിൽ ജീവികൾ കൂട്ടമായി ഉള്ളിടത്താണ് ഇത്.
തത്ര സ്നാനേ കൃതേ പാര്ഥ പാപം പുണ്യം സമം ഭവേത് । ഗൃഹേ ചൈവോത്തമം സ്നാനം ജലം ചൈവ വിശോധയേത്
അവിടെ കുളിച്ചാൽ, പാര്ഥാ, പാപവും പുണ്യവും ഒരുപോലെയാകും; വീട്ടിൽ കുളിക്കൽ ഉത്തമമാണ്, പക്ഷേ വെള്ളം ശുദ്ധമാക്കണം.
തസ്മാത്തു പാംഡവശ്രേഷ്ഠ ഗൃഹേ സ്നാനം സമാചരേത് । അശ്വക്രാംതേ രഥക്രാംതേ വിഷ്ണുക്രാംതേ വസുംധരേ
അതിനാൽ, പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠ, വീട്ടിൽ തന്നെ കുളിക്കണം; കുതിര, രഥം, വിഷ്ണു തുടങ്ങിയവയുടെ കാൽത്തടിയുള്ള ഭൂമിയിൽ.
മൃത്തികേ ഹര മേ പാപം യന്മയാ പൂര്വസംചിതമ് । ക്രോധലോഭൌ പരിത്യജ്യ ചൈകചിത്തോ ദൃഢവ്രതഃ
മണ്ണേ, ഞാൻ മുമ്പ് സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ നീക്കിക്കൊടുക്കണം; ക്രോധവും ലോഭവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഏകാഗ്രതയോടെ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ഇരിക്കണം.
നാലാപേതാംത്യജം ചൈവ തഥാ പാഖംഡിനോ നരാന് । മിഥ്യാവാദരതാംശ്ചൈവ തഥാ ബ്രാഹ്മണനിംദകാന്
സത്യം പറയാത്തവരെയും, കപടന്മാരെയും, കള്ളവാദികൾക്കും ബ്രാഹ്മണരെ അപമാനിക്കുന്നവരെയും ഒഴിവാക്കണം.
അന്യാംശ്ചൈവ ദുരാചാരാനഗമ്യാഗമനേരതാന് । പരദ്രവ്യാപഹാരാംശ്ച പരദാരാഭിഗാമിനഃ
ദുഷ്ടചര്യയുള്ളവരെയും, നിരോധിത ബന്ധങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നവരെയും, മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്ത് കവർച്ച ചെയ്യുന്നവരെയും, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യയെ സമീപിക്കുന്നവരെയും ഒഴിവാക്കണം.
കേശവം പൂജയിത്വാ തു നൈവേദ്യം തത്ര കാരയേത് । ദീപം ദദ്യാദ്ഗൃഹേ തത്ര ഭക്തിയുക്തേന ചേതസാ
കേശവനെ പൂജിച്ചശേഷം അവിടെ നൈവേദ്യം അർപ്പിക്കണം; ഭക്തിപൂർവ്വം മനസ്സോടെ വീട്ടിൽ വിളക്ക് തെളിയിക്കണം.