കിമര്ഥം ഭവതാ ത്യക്തഃ കൃതശ്ചാന്യഃ പുരോഹിതഃ। ദേവാചാര്യഓംഗിരഃപുത്രഏഷഏവബൃഹസ്പതിഃ
'നീ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരാളെ പുരോഹിതനാക്കിയത് എന്തിനാണ്? ഇവൻ അംഗിരസിന്റെ മകനായ ദേവാചാര്യനായ ബൃഹസ്പതിയാണ്.'
വംചിതോസി ന സംദേഹോ ഹിതാര്ഥം തു ദിവൌകസാമ്। ത്യജസ്വൈനം മഹാഭാഗ ശത്രുപക്ഷജയാവഹമ്
'നിനക്ക് വഞ്ചന സംഭവിച്ചുവെന്നതിൽ സംശയമില്ല, പക്ഷേ അത് ദേവന്മാരുടെ ഭാവി നന്മക്കായാണ്. മഹാഭാഗാ, ശത്രുക്കളുടെ വിജയം കൊണ്ടുവരുന്ന ഇവനെ ഉപേക്ഷിക്കൂ.'
അനുശിഷ്യഭയാദ്യാതഃ പൂര്വമേവമഹം പ്രഭോ। ജലമധ്യേസ്ഥിതഃ പീതോ മഹാദേവേന ശംഭുനാ
ഭയത്താൽ, പ്രഭുവേ, ഞാൻ മുമ്പേ തന്നെ അങ്ങനെ പുറപ്പെട്ടു; ജലത്തിനകത്ത് ഞാൻ വസിച്ചിരിക്കെ മഹാദേവനായ ശംഭു എന്നെ കുടിച്ചു.
ഉദരസ്ഥസ്യ മേ ജാതം സാഗ്രം വര്ഷശതം കില। ഉദരാച്ഛുക്രരൂപേണ ശിശ്നേനാഹം വിസര്ജിതഃ൩൦൦ 1.13.
അവന്റെ വയറ്റിനകത്ത് ഞാൻ നൂറുവർഷം മുഴുവൻ കഴിഞ്ഞു; പിന്നെ, ശുക്ലരൂപത്തിൽ, അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് അവയവം വഴി പുറത്താക്കി.
വരദഃ പ്രാഹ മാം ദേവശ്ശുക്രേഷ്ടം ത്വം വരം വൃണു। മയാവൃതോ വരം രാജന്ദേവദേവഃ പിനാകധൃത്
വരദായകനായ ദേവൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ശുക്ലസംബന്ധമായൊരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ; രാജാവേ, ദേവദേവനായ പിനാകധാരി നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു ഒരു വരം നൽകി.'
മനസാ ചിംതിതാ ഹ്യര്ഥാ മാനസേ യേ സ്ഥിതാ വരാഃ। ഭവംതു മയി തേ സര്വേ പ്രസാദാത്തവ ശംകര
മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച എല്ലാ ആശകളും മനസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്ന എല്ലാ വരങ്ങളും, ശംകരാ, നിന്റെ കൃപയാൽ എനിക്ക് ലഭിക്കട്ടെ.
ഏവമസ്ത്വിതി ദേവേന പ്രേഷിതോഽസ്മി തവാംതികമ്। താവദത്രാഭവച്ചായം പുരോധാസ്തേ ബൃഹസ്പതിഃ
'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് ദേവൻ പറഞ്ഞ് എന്നെ നിന്റെ സന്നിധിയിലേക്കയച്ചു; അതുവരെ ഇവിടെ ബൃഹസ്പതി നിന്റെ പുരോഹിതനായി മാറി.
ദൃഷ്ടഃ സത്യം ദാനവേംദ്ര മയോക്തം ത്വം നിശാമയ। ബൃഹസ്പതിസ്തദാ വാക്യം പ്രഹ്ലാദം പ്രത്യഭാഷത
ദാനവേന്ദ്രാ, ഞാൻ ഇതെല്ലാം കണ്ടു, സത്യം പറഞ്ഞു; നീ കേൾക്കൂ. അപ്പോൾ ബൃഹസ്പതി പ്രഹ്ലാദനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നാഹമേതം പ്രജാനാമി ദേവം വാ ദാനവം നരമ്। മദ്രൂപധാരിണം രാജന്വംചനാര്ഥം തവാഗതമ്
രാജാവേ, എന്റെ രൂപം ധരിച്ച് നിന്നെ വഞ്ചിക്കാൻ വന്ന ഈ ദേവനെയോ, ദാനവനെയോ, മനുഷ്യനെയോ ഞാൻ അറിയുന്നില്ല.
തതസ്തേ ദാനവാഃ സര്വേ സാധുസാധ്വിതി വാദിനഃ। പുരോധാഃ പൌര്വികോ നോസ്തു യോ വാ കോ വാ ഭവത്വിതി
അപ്പോൾ എല്ലാ ദാനവന്മാരും പറഞ്ഞു: 'ശരി, ശരി! പഴയ പുരോഹിതൻ ആരായാലും, അവൻ പോകട്ടെ.'
നാനേന കാര്യമസ്മാകം യാ തു ഹ്യേഷ യഥാഗതഃ। സക്രോധമശപത്കാവ്യോ ദാനവേംദ്രാന്സമാഗതാന്
നമുക്ക് ഇനി അവനോട് വേണ്ടതൊന്നുമില്ല; അവൻ വന്നപോലെ തന്നെ പോകട്ടെ. അതോടെ കോപത്തോടെ കാവ്യൻ കൂടിയിരുന്ന ദാനവേന്ദ്രന്മാരെ ശപിച്ചു.
ത്യക്തോ യഥാഹം യുഷ്മാഭിസ്തഥാ സര്വാംശ്ചിരാദിവ। ഗതശ്രീകാന്ഗതപ്രാണാന്പശ്യേയം ദുഃഖജീവികാന്
നിങ്ങൾ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചതുപോലെ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ദീർഘകാലം ഐശ്വര്യവും ജീവനും നഷ്ടപ്പെട്ട് ദു:ഖത്തിൽ കഴിയുന്നത് ഞാൻ കാണട്ടെ.
സുഘോരാമാപദം പ്രാപ്താനചിരാദേവ സര്വശഃ। ഏവമുക്ത്വാ ഗതഃ കാവ്യോ യദൃച്ഛാതസ്തപോവനമ്
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഉടൻ തന്നെ ഭയങ്കരമായ കഷ്ടതയിൽ അകപ്പെടട്ടെ! അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് കാവ്യൻ ഇഷ്ടപ്രകാരം തപോവനത്തിലേക്ക് പോയി.
തസ്മിന്ഗതേ തതഃ ശുക്രേ സ്ഥിതസ്തത്ര ബൃഹസ്പതിഃ। പാലയന്ദാനവാംസ്തത്ര കിംചിത്കാലമതിഷ്ഠത
അവൻ പോയതിനു ശേഷം, ശുക്രന്റെ സ്ഥാനത്ത് ബൃഹസ്പതി അവിടെ ദാനവന്മാരെ കുറെക്കാലം സംരക്ഷിച്ചു.
തതോ ബഹുതിഥേ കാലേ അതിക്രാംതേ നരേശ്വര। സംഭൂയ ദാനവാഃ സര്വേ പര്യപൃഛംസ്തദാ ഗുരുമ്
പല ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ്, രാജാവേ, എല്ലാ ദാനവന്മാരും ഒന്നിച്ചു കൂടിയപ്പോൾ അവർ ഗുരുവിനോട് ചോദിച്ചു.
സംസാരേസ്മിന്നസാരേ തു കിംചിജ്ജ്ഞാനം പ്രയച്ഛ നഃ। യേന മോക്ഷം വ്രജാമശ്ച പ്രസാദാത്തവ സുവ്രത
ഈ വിലകുറഞ്ഞ ലോകത്തിൽ, നിന്റെ കൃപയാൽ നമ്മുക്ക് മോക്ഷം നേടാൻ കഴിയുന്ന ജ്ഞാനം ദയവായി ഞങ്ങൾക്ക് നൽകൂ.
തതഃ സുരഗുരുഃ പ്രാഹ കാവ്യരൂപീ തദാ ഗുരുഃ। മമാപ്യേഷാ മതിഃ പൂര്വം യാ യുഷ്മാഭിരുദാഹൃതാ
അപ്പോൾ കാവ്യരൂപം ധരിച്ച ദേവഗുരു പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ പറയുന്ന അതേ ആഗ്രഹം എനിക്കും മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നതാണ്.'
ക്ഷണം കുര്വംതു സഹിതാശ്ശുചീഭൂയ സമാഹിതാഃ। ജ്ഞാനം വക്ഷ്യാമി വോ ദൈത്യാ അഹം വൈ മോക്ഷദായി യത്
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒരു നിമിഷം ശുദ്ധരായി ഏകാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കൂ; മോക്ഷം നൽകുന്ന ജ്ഞാനം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയും, ദൈത്യന്മാരേ.
ഏഷാ ശ്രുതിര്വൈദികീ യാ ഋഗ്യജുഃസാമസംജ്ഞിതാ। വൈശ്വാനരപ്രസാദാത്തു ദുഃഖദാ പ്രാണിനാമിഹ
ഇതാണ് വേദം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഋക്, യജുര്, സാമം എന്ന ശാസനം; വൈശ്വാനരന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ഇത് ഇവിടെ ജീവികൾക്ക് ദു:ഖം നൽകുന്നു.
യജ്ഞശ്രാദ്ധം കൃതം ക്ഷുദ്രൈരൈഹികസ്വാര്ഥതത്പരൈഃ। യേ ത്വമീ വൈഷ്ണവാ ധര്മാ യേ ച രുദ്രകൃതാസ്തഥാ
ലോകസുഖം മാത്രം ആഗ്രഹിച്ച് ചെറുതായവരാൽ നടത്തപ്പെടുന്ന യജ്ഞങ്ങളും പിതൃകർമ്മങ്ങളും, വൈഷ്ണവധർമ്മങ്ങളും, രുദ്രൻ സ്ഥാപിച്ചവയും,
കുധര്മാ ദാരസഹിതൈര്ഹിംസാപ്രായാഃ കൃതാഹിതൈഃ। അര്ദ്ധനാരീശ്വരോ രുദ്ര കഥം മോക്ഷം ഗമിഷ്യതി
കുടുർമ്മങ്ങൾ, ഭാര്യയോടൊപ്പം ചെയ്ത ഹിംസയും ദുഷ്കൃത്യങ്ങളും ഉള്ളപ്പോൾ, അർദ്ധനാരീശ്വരനായ രുദ്രൻ എങ്ങനെ മോക്ഷം നേടും?
വൃതോ ഭൂതഗണൈര്ഭൂരിഭൂഷിതശ്ചാസ്ഥിഭിസ്തഥാ। ന സ്വര്ഗോ നൈവ മോക്ഷോത്ര ലോകാഃ ക്ലിശ്യംതി വൈ തഥാ
ഭൂതഗണങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റി, അസ്ഥികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, അവൻ സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും ഒന്നും നേടുന്നില്ല; ലോകങ്ങൾക്കും കഷ്ടമാണ്.
ഹിംസായാമാസ്ഥിതോ വിഷ്ണുഃ കഥം മോക്ഷം ഗമിഷ്യതി। രജോഗുണാത്മകോ ബ്രഹ്മാ സ്വാം സൃഷ്ടിമുപജീവതി
ഹിംസയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന വിഷ്ണു എങ്ങനെ മോക്ഷം നേടും? രാജോഗുണം നിറഞ്ഞ ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ സൃഷ്ടിയെ മാത്രം പോഷിപ്പിക്കുന്നു.
ദേവര്ഷയോഥ യേ ചാന്യേ വൈദികം പക്ഷമാശ്രിതാഃ। ഹിംസാപ്രായാഃ സദാ ക്രൂരാ മാംസാദാഃ പാപകാരിണഃ
വേദമാർഗ്ഗം പിന്തുടരുന്ന ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും മറ്റുള്ളവരും കൂടുതലും ഹിംസാപരരും ക്രൂരരും മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവരും പാപം ചെയ്യുന്നവരുമാണ്.
സുരാസ്തു മദ്യപാനേന മാംസാദാ ബ്രാഹ്മണാസ്ത്വമീ। ധര്മേണാനേന കഃ സ്വര്ഗം കഥം മോക്ഷം ഗമിഷ്യതി
ഈ ദേവന്മാർ മദ്യം കുടിക്കുന്നു, ഈ ബ്രാഹ്മണന്മാർ മാംസം കഴിക്കുന്നു—ഇങ്ങനെയുള്ള ധർമ്മത്തിലൂടെ ആരാണ് സ്വർഗ്ഗം നേടുന്നത്, എങ്ങനെ മോക്ഷം ലഭിക്കും?
യച്ച യജ്ഞാദികം കര്മ സ്മാര്തം ശ്രാദ്ധാദികം തഥാ। തത്ര നൈവാപവര്ഗോസ്തി യത്രൈഷാ ശ്രൂയതേ ശ്രുതിഃ
യജ്ഞം, ശ്രാദ്ധം തുടങ്ങിയ അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ എത്രയുണ്ടെങ്കിലും, ശാസ്ത്രത്തിൽ ഇങ്ങനെയുള്ള ഉപദേശം കേൾക്കുമ്പോൾ അവയിൽ മോക്ഷം ഇല്ല.
യജ്ഞം കൃത്വാ പശും ഹത്വാ കൃത്വാ രുധിരകര്ദമമ്। യദ്യേവം ഗമ്യതേ സ്വര്ഗോ നരകഃ കേന ഗമ്യതേ
യജ്ഞം നടത്തി, മൃഗത്തെ കൊല്ലുകയും രക്തം ചിതറുകയും ചെയ്താൽ സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, എങ്ങനെ നരകത്തിൽ പോകുന്നു?
യദി ഭുക്തമിഹാന്യേന തൃപ്തിരന്യസ്യ ജായതേ। ദദ്യാത്പ്രവസതഃ ശ്രാദ്ധം ന സ ഭോജനമാഹരേത്
മറ്റൊരാൾ ഭക്ഷിച്ചാൽ മറ്റൊരാൾക്ക് തൃപ്തി ഉണ്ടാകുന്നുവെങ്കിൽ, അങ്ങിനെ അപ്രസന്നരായവർക്കായി ശ്രാദ്ധം നടത്താം, പക്ഷേ സ്വയം ആഹാരം കഴിക്കേണ്ടതില്ല.
ആകാശഗാമിനോ വിപ്രാഃ പതിതാ മാംസഭക്ഷണാത്। തേഷാം ന വിദ്യതേ സ്വര്ഗോ മോക്ഷോ നൈവേഹ ദാനവാഃ
ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ മാംസം കഴിച്ചതിനാൽ വീണുപോയവർ ആണ്; അവർക്കു ഇവിടെ സ്വർഗ്ഗമോ മോക്ഷമോ ഇല്ല, ദാനവന്മാരേ.
ജാതസ്യ ജീവിതം ജംതോരിഷ്ടം സര്വസ്യ ജായതേ। ആത്മമാംസോപമം മാംസം കഥം ഖാദേത പംഡിതഃ
ജനിച്ച എല്ലാ ജീവികൾക്കും ജീവൻ പ്രിയമാണ്; അങ്ങനെ, തനിക്കു തുല്യമായ മാംസം ഒരു പണ്ഡിതൻ എങ്ങനെ കഴിക്കും?