സ്വരൂപധാരിണം തത്ര ദൃഷ്ട്വാസീനം ബൃഹസ്പതിമ്। ഉവാച വചനം ക്രുദ്ധഃ കിമര്ഥം ത്വമിഹാഗതഃ
സ്വന്തം രൂപത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ടു, അവൻ കോപത്തോടെ ചോദിച്ചു: 'നീ ഇവിടെ വന്നതെന്തിനാണ്?'
ശിഷ്യാന്മോഹയസേ മേ ത്വം യുക്തം സുരഗുരോസ്തവ। മൂഢാസ്തേ ത്വാം ന ജാനംതി ത്വന്മായാമോഹിതാ ധ്രുവമ്
'നീ എന്റെ ശിഷ്യന്മാരെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു; ഇത് ദേവഗുരുവായ നിനക്ക് യോജിച്ച കാര്യമാണ്. അവർ നിനക്ക് അറിയാതെ, നിന്റെ മായയിൽ പെട്ട് ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.'
തന്ന യുക്തം തവ ബ്രഹ്മന്പരശിഷ്യപ്രധര്ഷണമ്। വ്രജ ത്വം ദേവലോകം സ്വം തിഷ്ഠ ധര്മമവാപ്സ്യസി
'മറ്റൊരാളുടെ ശിഷ്യന്മാരെ ഉപദ്രവിക്കുന്നത് നിനക്ക് യോജ്യമല്ല, ബ്രാഹ്മണാ. നീ നിന്റെ ദേവലോകത്തേക്ക് പോകൂ; അവിടെ നിന്നു നീ ധർമ്മം നേടും.'
ശിഷ്യോ ഹി മേ കചഃ പൂര്വം ഹതോ ദാനവപുംഗവൈഃ। വിദ്യാര്ഥീ തനയോ ബ്രഹ്മംസ്തവായോഗ്യാ ഗതിസ്ത്വിഹ
'മുൻകാലത്ത് എന്റെ ശിഷ്യനായ കചനെ ദാനവരുടെ പ്രധാനികൾ കൊല്ലുകയുണ്ടായി. അവൻ വിജ്ഞാനത്തിനായി ശ്രമിച്ച നിന്റെ മകനാണ്, ബ്രാഹ്മണാ; അതിനാൽ നിന്റെ സാന്നിധ്യം ഇവിടെ യോജ്യമല്ല.'
ശ്രുത്വാ തു തസ്യ തദ്വാക്യം സ്മിതം കൃത്വാവദദ്ഗുരുഃ। സംതി ചോരാഃ പൃഥിവ്യാം യേപരദ്രവ്യാപഹാരിണഃ
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു ഗുരു പുഞ്ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ഭൂമിയിൽ മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വത്ത് കവർന്നെടുക്കുന്ന കള്ളന്മാർ ഉണ്ടല്ലോ.'
ഏവം വിധാനദൃഷ്ടാശ്ച രൂപദേഹാപഹാരിണഃ। വൃത്രഘാതേന ചേംദ്രസ്യ ബ്രഹ്മഹഹത്യാ പുരാഭവത്
'അങ്ങനെ തന്നെ, രൂപവും ശരീരവും കവർന്നെടുക്കുന്നവരും ഉണ്ട്. വൃത്രനെ കൊന്നപ്പോൾ ഇന്ദ്രന് ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം സംഭവിച്ചു.'
ലോകായതിക ശാസ്ത്രേണ ഭവതാ സാ തിരസ്കൃതാ। ജാനാമി ത്വാമാംഗിരസം ദേവാചാര്യം ബൃഹസ്പതിമ്
'നിന്റെ ലോകായതം എന്ന ശാസ്ത്രം കൊണ്ടാണ് ആ പാപം മറച്ചുവെച്ചത്. ഞാൻ നിന്നെ അറിയുന്നു, അംഗിരസിന്റെ മകനായ ദേവാചാര്യനായ ബൃഹസ്പതിയെ.'
മദ്രൂപധാരിണം പ്രാപ്തം സര്വേ പശ്യത ദാനവാഃ। ഏഷ വോ മോഹനായാലം പ്രാപ്തോ വിഷ്ണുവിചേഷ്ടിതൈഃ
'എന്റെ രൂപം ധരിച്ച് ഇവൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു—എല്ലാ ദാനവരും നോക്കൂ! വിഷ്ണുവിന്റെ ഉപായംകൊണ്ട് നിങ്ങളെ ഭ്രമിപ്പിക്കാനാണ് ഇവൻ വന്നത്.'
തദേനം ശൃംഖലൈര്ബദ്ധ്വാ ക്ഷിപേത ലവണാര്ണവേ। പുനരേവാബ്രവീച്ഛുക്രഃ പുരോധായം ദിവൌകസാമ്
'അതിനാൽ, ഇവനെ ചങ്ങലകൊണ്ട് കെട്ടി ഉപ്പുകടലിൽ എറിഞ്ഞുകളയൂ.' പിന്നെയും ശുക്രൻ ദേവന്മാരുടെ പുരോഹിതനോട് പറഞ്ഞു:
മോഹിതാനൂനമേതേന ക്ഷയം യാസ്യഥ ദാനവാഃ। ഭോ അഹം ദാനവേംദ്രേഹ വംചിതോഽസ്മി ദുരാത്മനാ
'നിങ്ങളെ ഇവൻ ഭ്രമിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, ദാനവരേ, അതിനാൽ നിങ്ങൾ നാശത്തിലേക്ക് പോകും. ദാനവേന്ദ്രാ, ഞാൻ ഇവിടെ ഈ ദുഷ്ടനാൽ വഞ്ചിതനായി.'
കിമര്ഥം ഭവതാ ത്യക്തഃ കൃതശ്ചാന്യഃ പുരോഹിതഃ। ദേവാചാര്യഓംഗിരഃപുത്രഏഷഏവബൃഹസ്പതിഃ
'നീ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരാളെ പുരോഹിതനാക്കിയത് എന്തിനാണ്? ഇവൻ അംഗിരസിന്റെ മകനായ ദേവാചാര്യനായ ബൃഹസ്പതിയാണ്.'
വംചിതോസി ന സംദേഹോ ഹിതാര്ഥം തു ദിവൌകസാമ്। ത്യജസ്വൈനം മഹാഭാഗ ശത്രുപക്ഷജയാവഹമ്
'നിനക്ക് വഞ്ചന സംഭവിച്ചുവെന്നതിൽ സംശയമില്ല, പക്ഷേ അത് ദേവന്മാരുടെ ഭാവി നന്മക്കായാണ്. മഹാഭാഗാ, ശത്രുക്കളുടെ വിജയം കൊണ്ടുവരുന്ന ഇവനെ ഉപേക്ഷിക്കൂ.'
അനുശിഷ്യഭയാദ്യാതഃ പൂര്വമേവമഹം പ്രഭോ। ജലമധ്യേസ്ഥിതഃ പീതോ മഹാദേവേന ശംഭുനാ
ഭയത്താൽ, പ്രഭുവേ, ഞാൻ മുമ്പേ തന്നെ അങ്ങനെ പുറപ്പെട്ടു; ജലത്തിനകത്ത് ഞാൻ വസിച്ചിരിക്കെ മഹാദേവനായ ശംഭു എന്നെ കുടിച്ചു.
ഉദരസ്ഥസ്യ മേ ജാതം സാഗ്രം വര്ഷശതം കില। ഉദരാച്ഛുക്രരൂപേണ ശിശ്നേനാഹം വിസര്ജിതഃ൩൦൦ 1.13.
അവന്റെ വയറ്റിനകത്ത് ഞാൻ നൂറുവർഷം മുഴുവൻ കഴിഞ്ഞു; പിന്നെ, ശുക്ലരൂപത്തിൽ, അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് അവയവം വഴി പുറത്താക്കി.
വരദഃ പ്രാഹ മാം ദേവശ്ശുക്രേഷ്ടം ത്വം വരം വൃണു। മയാവൃതോ വരം രാജന്ദേവദേവഃ പിനാകധൃത്
വരദായകനായ ദേവൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ശുക്ലസംബന്ധമായൊരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ; രാജാവേ, ദേവദേവനായ പിനാകധാരി നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു ഒരു വരം നൽകി.'
മനസാ ചിംതിതാ ഹ്യര്ഥാ മാനസേ യേ സ്ഥിതാ വരാഃ। ഭവംതു മയി തേ സര്വേ പ്രസാദാത്തവ ശംകര
മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച എല്ലാ ആശകളും മനസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്ന എല്ലാ വരങ്ങളും, ശംകരാ, നിന്റെ കൃപയാൽ എനിക്ക് ലഭിക്കട്ടെ.
ഏവമസ്ത്വിതി ദേവേന പ്രേഷിതോഽസ്മി തവാംതികമ്। താവദത്രാഭവച്ചായം പുരോധാസ്തേ ബൃഹസ്പതിഃ
'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് ദേവൻ പറഞ്ഞ് എന്നെ നിന്റെ സന്നിധിയിലേക്കയച്ചു; അതുവരെ ഇവിടെ ബൃഹസ്പതി നിന്റെ പുരോഹിതനായി മാറി.
ദൃഷ്ടഃ സത്യം ദാനവേംദ്ര മയോക്തം ത്വം നിശാമയ। ബൃഹസ്പതിസ്തദാ വാക്യം പ്രഹ്ലാദം പ്രത്യഭാഷത
ദാനവേന്ദ്രാ, ഞാൻ ഇതെല്ലാം കണ്ടു, സത്യം പറഞ്ഞു; നീ കേൾക്കൂ. അപ്പോൾ ബൃഹസ്പതി പ്രഹ്ലാദനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നാഹമേതം പ്രജാനാമി ദേവം വാ ദാനവം നരമ്। മദ്രൂപധാരിണം രാജന്വംചനാര്ഥം തവാഗതമ്
രാജാവേ, എന്റെ രൂപം ധരിച്ച് നിന്നെ വഞ്ചിക്കാൻ വന്ന ഈ ദേവനെയോ, ദാനവനെയോ, മനുഷ്യനെയോ ഞാൻ അറിയുന്നില്ല.
തതസ്തേ ദാനവാഃ സര്വേ സാധുസാധ്വിതി വാദിനഃ। പുരോധാഃ പൌര്വികോ നോസ്തു യോ വാ കോ വാ ഭവത്വിതി
അപ്പോൾ എല്ലാ ദാനവന്മാരും പറഞ്ഞു: 'ശരി, ശരി! പഴയ പുരോഹിതൻ ആരായാലും, അവൻ പോകട്ടെ.'
നാനേന കാര്യമസ്മാകം യാ തു ഹ്യേഷ യഥാഗതഃ। സക്രോധമശപത്കാവ്യോ ദാനവേംദ്രാന്സമാഗതാന്
നമുക്ക് ഇനി അവനോട് വേണ്ടതൊന്നുമില്ല; അവൻ വന്നപോലെ തന്നെ പോകട്ടെ. അതോടെ കോപത്തോടെ കാവ്യൻ കൂടിയിരുന്ന ദാനവേന്ദ്രന്മാരെ ശപിച്ചു.
ത്യക്തോ യഥാഹം യുഷ്മാഭിസ്തഥാ സര്വാംശ്ചിരാദിവ। ഗതശ്രീകാന്ഗതപ്രാണാന്പശ്യേയം ദുഃഖജീവികാന്
നിങ്ങൾ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചതുപോലെ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ദീർഘകാലം ഐശ്വര്യവും ജീവനും നഷ്ടപ്പെട്ട് ദു:ഖത്തിൽ കഴിയുന്നത് ഞാൻ കാണട്ടെ.
സുഘോരാമാപദം പ്രാപ്താനചിരാദേവ സര്വശഃ। ഏവമുക്ത്വാ ഗതഃ കാവ്യോ യദൃച്ഛാതസ്തപോവനമ്
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഉടൻ തന്നെ ഭയങ്കരമായ കഷ്ടതയിൽ അകപ്പെടട്ടെ! അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് കാവ്യൻ ഇഷ്ടപ്രകാരം തപോവനത്തിലേക്ക് പോയി.
തസ്മിന്ഗതേ തതഃ ശുക്രേ സ്ഥിതസ്തത്ര ബൃഹസ്പതിഃ। പാലയന്ദാനവാംസ്തത്ര കിംചിത്കാലമതിഷ്ഠത
അവൻ പോയതിനു ശേഷം, ശുക്രന്റെ സ്ഥാനത്ത് ബൃഹസ്പതി അവിടെ ദാനവന്മാരെ കുറെക്കാലം സംരക്ഷിച്ചു.
തതോ ബഹുതിഥേ കാലേ അതിക്രാംതേ നരേശ്വര। സംഭൂയ ദാനവാഃ സര്വേ പര്യപൃഛംസ്തദാ ഗുരുമ്
പല ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ്, രാജാവേ, എല്ലാ ദാനവന്മാരും ഒന്നിച്ചു കൂടിയപ്പോൾ അവർ ഗുരുവിനോട് ചോദിച്ചു.
സംസാരേസ്മിന്നസാരേ തു കിംചിജ്ജ്ഞാനം പ്രയച്ഛ നഃ। യേന മോക്ഷം വ്രജാമശ്ച പ്രസാദാത്തവ സുവ്രത
ഈ വിലകുറഞ്ഞ ലോകത്തിൽ, നിന്റെ കൃപയാൽ നമ്മുക്ക് മോക്ഷം നേടാൻ കഴിയുന്ന ജ്ഞാനം ദയവായി ഞങ്ങൾക്ക് നൽകൂ.
തതഃ സുരഗുരുഃ പ്രാഹ കാവ്യരൂപീ തദാ ഗുരുഃ। മമാപ്യേഷാ മതിഃ പൂര്വം യാ യുഷ്മാഭിരുദാഹൃതാ
അപ്പോൾ കാവ്യരൂപം ധരിച്ച ദേവഗുരു പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ പറയുന്ന അതേ ആഗ്രഹം എനിക്കും മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നതാണ്.'
ക്ഷണം കുര്വംതു സഹിതാശ്ശുചീഭൂയ സമാഹിതാഃ। ജ്ഞാനം വക്ഷ്യാമി വോ ദൈത്യാ അഹം വൈ മോക്ഷദായി യത്
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒരു നിമിഷം ശുദ്ധരായി ഏകാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കൂ; മോക്ഷം നൽകുന്ന ജ്ഞാനം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയും, ദൈത്യന്മാരേ.
ഏഷാ ശ്രുതിര്വൈദികീ യാ ഋഗ്യജുഃസാമസംജ്ഞിതാ। വൈശ്വാനരപ്രസാദാത്തു ദുഃഖദാ പ്രാണിനാമിഹ
ഇതാണ് വേദം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഋക്, യജുര്, സാമം എന്ന ശാസനം; വൈശ്വാനരന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ഇത് ഇവിടെ ജീവികൾക്ക് ദു:ഖം നൽകുന്നു.
യജ്ഞശ്രാദ്ധം കൃതം ക്ഷുദ്രൈരൈഹികസ്വാര്ഥതത്പരൈഃ। യേ ത്വമീ വൈഷ്ണവാ ധര്മാ യേ ച രുദ്രകൃതാസ്തഥാ
ലോകസുഖം മാത്രം ആഗ്രഹിച്ച് ചെറുതായവരാൽ നടത്തപ്പെടുന്ന യജ്ഞങ്ങളും പിതൃകർമ്മങ്ങളും, വൈഷ്ണവധർമ്മങ്ങളും, രുദ്രൻ സ്ഥാപിച്ചവയും,