തയാ സഹാവസദ്ദേവ്യാ ശതവര്ഷാണി ഭാര്ഗവഃ। അദൃശ്യഃ സര്വഭൂതാനാം മായയാ സംശിതവ്രതഃ
അവ ദേവിയോടൊപ്പം ഭാർഗവൻ നൂറുവർഷം, എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, തപസ്സിന്റെയും മായയുടെയും ശക്തിയിൽ, അവളോടൊപ്പം താമസിച്ചു.
കൃതാര്ഥമാഗതം ജ്ഞാത്വാ ശുക്രം സര്വേ ദിതേസ്സുതാഃ। അഭിജഗ്മുര്ഗൃഹം തസ്യ മുദിതാസ്തേ ദിദൃക്ഷവഃ
ശുക്രൻ തന്റെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കി തിരിച്ചു വന്നെന്നറിഞ്ഞ്, ദിതിയുടെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ അവനെ കാണാൻ അവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് എത്തി.
ഗതാ യദാ ന പശ്യംതി മായയാ സംവൃതം ഗുരുമ്। ലക്ഷണം തസ്യ ചാബുദ്ധ്വാ നാദ്യാഗച്ഛതി നോ ഗുരുഃ
അവർ എത്തിയപ്പോൾ, മായയാൽ മറഞ്ഞ ഗുരുവിനെ അവർ കാണാനായില്ല. അവന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാതെ, 'ഇന്ന് ഗുരു വന്നില്ലല്ലോ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ഏവം തേ സ്വാനി ധിഷ്ണ്യാനി ഗതാഃ സര്വേ യഥാഗതാഃ। തതോ ദേവഗണാസ്സര്വേ ഗത്വാംഗിരസമബ്രുവന്
അങ്ങനെ അവരൊക്കെയും വന്നപോലെ തന്നെ തിരിച്ച് 각각 തങ്ങളുടെ ഇരിപ്പിടങ്ങളിലേക്ക് പോയി. പിന്നെ എല്ലാ ദേവന്മാരും അങ്ങിരസിനോടു ചെന്നു പറഞ്ഞു.
ദാനവാലയേ തു ഭഗവാന്ഗത്വാ തത്ര ച താം ചമൂമ്। മോഹയിത്വാത്മവശഗാം ക്ഷിപ്രമേവ തഥാ കുരു
ഭഗവാനേ, ദാനവരുടെ വീടിലേക്ക് പോയി അവിടെയുള്ള അവരുടെ സൈന്യത്തെ വേഗത്തിൽ ഭ്രമിപ്പിച്ച് നിന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് വിധേയരാക്കണം—ഇത് ഉടൻ ചെയ്യണം.
ധിഷണസ്താന്സുരാനാഹ ഏവമേവ വ്രജാമ്യഹമ്। തേന ഗത്വാ ദാനവേംദ്രഃ പ്രഹ്ലാദോ വൈ വശീകൃതഃ
അപ്പോൾ ധിഷണൻ ദേവന്മാരോടു പറഞ്ഞു: 'ഇങ്ങനെ തന്നെ ഞാൻ പോകും.' അങ്ങനെ പോയി, ദാനവരുടെ രാജാവായ പ്രഹ്ലാദനെ അവൻ കീഴടക്കി.
ശുക്രോ ഭൂത്വാ സ്ഥിതസ്തത്ര പൌരോഹിത്യം ചകാര സഃ। സ്ഥിതോ വര്ഷശതം സാഗ്രമുശനാ താവദാഗതഃ
അവൻ ശുക്രന്റെ രൂപം ധരിച്ച് അവിടെ നിന്നു പുരോഹിതന്റെ കടമകൾ ചെയ്തു; അങ്ങനെ ഉശനൻ നൂറുവർഷം കവിഞ്ഞ് അവിടെ പാർത്തു, പിന്നെ തിരിച്ചു പോയി.
ദനുപുത്രൈസ്തതോ ദൃഷ്ടഃ സഭായാം തു ബൃഹസ്പതിഃ। ഉശനാ ഏക ഏവാത്ര ദ്വിതീയഃ കിമിഹാഗതഃ
അതിനുശേഷം, സഭയിൽ ദാനുവിന്റെ മക്കൾ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ടു പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ ഉശനൻ ഇരിക്കുന്നു, പിന്നെ ഈ രണ്ടാമൻ ആരാണ്, എന്തിനാണ് ഇവൻ ഇവിടെ വന്നത്?''
സുമഹത്കൌതുകം ചാത്ര ഭവിതാ വിഗ്രഹോ ദൃഢമ്। കിം വദിഷ്യതി ലോകോയം ദ്വാരി യോയം വ്യവസ്ഥിതഃ
അവിടെ വലിയ ആസ്വാദനവും ശക്തമായ കലഹവും ഉണ്ടാകാൻ പോകുന്നു. 'വാതിലിൽ നിന്നു നിൽക്കുന്ന ഈയാളെക്കുറിച്ച് ലോകം എന്ത് പറയും?' എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.
സഭായാമാസ്ഥിതോ യോയം ഗുരുഃ കിം നോ വദിഷ്യതി। ഏവം പ്രജല്പതാം തേഷാം ദനൂനാം കവിരാഗതഃ
'സഭയിൽ ഇരിക്കുന്ന ഈ ഗുരു നമ്മോട് എന്ത് പറയും?' ഇങ്ങനെ ദാനവർ തമ്മിൽ സംസാരിക്കുമ്പോൾ കവി അവിടേക്ക് എത്തി.
സ്വരൂപധാരിണം തത്ര ദൃഷ്ട്വാസീനം ബൃഹസ്പതിമ്। ഉവാച വചനം ക്രുദ്ധഃ കിമര്ഥം ത്വമിഹാഗതഃ
സ്വന്തം രൂപത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ടു, അവൻ കോപത്തോടെ ചോദിച്ചു: 'നീ ഇവിടെ വന്നതെന്തിനാണ്?'
ശിഷ്യാന്മോഹയസേ മേ ത്വം യുക്തം സുരഗുരോസ്തവ। മൂഢാസ്തേ ത്വാം ന ജാനംതി ത്വന്മായാമോഹിതാ ധ്രുവമ്
'നീ എന്റെ ശിഷ്യന്മാരെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു; ഇത് ദേവഗുരുവായ നിനക്ക് യോജിച്ച കാര്യമാണ്. അവർ നിനക്ക് അറിയാതെ, നിന്റെ മായയിൽ പെട്ട് ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.'
തന്ന യുക്തം തവ ബ്രഹ്മന്പരശിഷ്യപ്രധര്ഷണമ്। വ്രജ ത്വം ദേവലോകം സ്വം തിഷ്ഠ ധര്മമവാപ്സ്യസി
'മറ്റൊരാളുടെ ശിഷ്യന്മാരെ ഉപദ്രവിക്കുന്നത് നിനക്ക് യോജ്യമല്ല, ബ്രാഹ്മണാ. നീ നിന്റെ ദേവലോകത്തേക്ക് പോകൂ; അവിടെ നിന്നു നീ ധർമ്മം നേടും.'
ശിഷ്യോ ഹി മേ കചഃ പൂര്വം ഹതോ ദാനവപുംഗവൈഃ। വിദ്യാര്ഥീ തനയോ ബ്രഹ്മംസ്തവായോഗ്യാ ഗതിസ്ത്വിഹ
'മുൻകാലത്ത് എന്റെ ശിഷ്യനായ കചനെ ദാനവരുടെ പ്രധാനികൾ കൊല്ലുകയുണ്ടായി. അവൻ വിജ്ഞാനത്തിനായി ശ്രമിച്ച നിന്റെ മകനാണ്, ബ്രാഹ്മണാ; അതിനാൽ നിന്റെ സാന്നിധ്യം ഇവിടെ യോജ്യമല്ല.'
ശ്രുത്വാ തു തസ്യ തദ്വാക്യം സ്മിതം കൃത്വാവദദ്ഗുരുഃ। സംതി ചോരാഃ പൃഥിവ്യാം യേപരദ്രവ്യാപഹാരിണഃ
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു ഗുരു പുഞ്ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ഭൂമിയിൽ മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വത്ത് കവർന്നെടുക്കുന്ന കള്ളന്മാർ ഉണ്ടല്ലോ.'
ഏവം വിധാനദൃഷ്ടാശ്ച രൂപദേഹാപഹാരിണഃ। വൃത്രഘാതേന ചേംദ്രസ്യ ബ്രഹ്മഹഹത്യാ പുരാഭവത്
'അങ്ങനെ തന്നെ, രൂപവും ശരീരവും കവർന്നെടുക്കുന്നവരും ഉണ്ട്. വൃത്രനെ കൊന്നപ്പോൾ ഇന്ദ്രന് ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം സംഭവിച്ചു.'
ലോകായതിക ശാസ്ത്രേണ ഭവതാ സാ തിരസ്കൃതാ। ജാനാമി ത്വാമാംഗിരസം ദേവാചാര്യം ബൃഹസ്പതിമ്
'നിന്റെ ലോകായതം എന്ന ശാസ്ത്രം കൊണ്ടാണ് ആ പാപം മറച്ചുവെച്ചത്. ഞാൻ നിന്നെ അറിയുന്നു, അംഗിരസിന്റെ മകനായ ദേവാചാര്യനായ ബൃഹസ്പതിയെ.'
മദ്രൂപധാരിണം പ്രാപ്തം സര്വേ പശ്യത ദാനവാഃ। ഏഷ വോ മോഹനായാലം പ്രാപ്തോ വിഷ്ണുവിചേഷ്ടിതൈഃ
'എന്റെ രൂപം ധരിച്ച് ഇവൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു—എല്ലാ ദാനവരും നോക്കൂ! വിഷ്ണുവിന്റെ ഉപായംകൊണ്ട് നിങ്ങളെ ഭ്രമിപ്പിക്കാനാണ് ഇവൻ വന്നത്.'
തദേനം ശൃംഖലൈര്ബദ്ധ്വാ ക്ഷിപേത ലവണാര്ണവേ। പുനരേവാബ്രവീച്ഛുക്രഃ പുരോധായം ദിവൌകസാമ്
'അതിനാൽ, ഇവനെ ചങ്ങലകൊണ്ട് കെട്ടി ഉപ്പുകടലിൽ എറിഞ്ഞുകളയൂ.' പിന്നെയും ശുക്രൻ ദേവന്മാരുടെ പുരോഹിതനോട് പറഞ്ഞു:
മോഹിതാനൂനമേതേന ക്ഷയം യാസ്യഥ ദാനവാഃ। ഭോ അഹം ദാനവേംദ്രേഹ വംചിതോഽസ്മി ദുരാത്മനാ
'നിങ്ങളെ ഇവൻ ഭ്രമിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, ദാനവരേ, അതിനാൽ നിങ്ങൾ നാശത്തിലേക്ക് പോകും. ദാനവേന്ദ്രാ, ഞാൻ ഇവിടെ ഈ ദുഷ്ടനാൽ വഞ്ചിതനായി.'
കിമര്ഥം ഭവതാ ത്യക്തഃ കൃതശ്ചാന്യഃ പുരോഹിതഃ। ദേവാചാര്യഓംഗിരഃപുത്രഏഷഏവബൃഹസ്പതിഃ
'നീ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരാളെ പുരോഹിതനാക്കിയത് എന്തിനാണ്? ഇവൻ അംഗിരസിന്റെ മകനായ ദേവാചാര്യനായ ബൃഹസ്പതിയാണ്.'
വംചിതോസി ന സംദേഹോ ഹിതാര്ഥം തു ദിവൌകസാമ്। ത്യജസ്വൈനം മഹാഭാഗ ശത്രുപക്ഷജയാവഹമ്
'നിനക്ക് വഞ്ചന സംഭവിച്ചുവെന്നതിൽ സംശയമില്ല, പക്ഷേ അത് ദേവന്മാരുടെ ഭാവി നന്മക്കായാണ്. മഹാഭാഗാ, ശത്രുക്കളുടെ വിജയം കൊണ്ടുവരുന്ന ഇവനെ ഉപേക്ഷിക്കൂ.'
അനുശിഷ്യഭയാദ്യാതഃ പൂര്വമേവമഹം പ്രഭോ। ജലമധ്യേസ്ഥിതഃ പീതോ മഹാദേവേന ശംഭുനാ
ഭയത്താൽ, പ്രഭുവേ, ഞാൻ മുമ്പേ തന്നെ അങ്ങനെ പുറപ്പെട്ടു; ജലത്തിനകത്ത് ഞാൻ വസിച്ചിരിക്കെ മഹാദേവനായ ശംഭു എന്നെ കുടിച്ചു.
ഉദരസ്ഥസ്യ മേ ജാതം സാഗ്രം വര്ഷശതം കില। ഉദരാച്ഛുക്രരൂപേണ ശിശ്നേനാഹം വിസര്ജിതഃ൩൦൦ 1.13.
അവന്റെ വയറ്റിനകത്ത് ഞാൻ നൂറുവർഷം മുഴുവൻ കഴിഞ്ഞു; പിന്നെ, ശുക്ലരൂപത്തിൽ, അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് അവയവം വഴി പുറത്താക്കി.
വരദഃ പ്രാഹ മാം ദേവശ്ശുക്രേഷ്ടം ത്വം വരം വൃണു। മയാവൃതോ വരം രാജന്ദേവദേവഃ പിനാകധൃത്
വരദായകനായ ദേവൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ശുക്ലസംബന്ധമായൊരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ; രാജാവേ, ദേവദേവനായ പിനാകധാരി നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു ഒരു വരം നൽകി.'
മനസാ ചിംതിതാ ഹ്യര്ഥാ മാനസേ യേ സ്ഥിതാ വരാഃ। ഭവംതു മയി തേ സര്വേ പ്രസാദാത്തവ ശംകര
മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച എല്ലാ ആശകളും മനസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്ന എല്ലാ വരങ്ങളും, ശംകരാ, നിന്റെ കൃപയാൽ എനിക്ക് ലഭിക്കട്ടെ.
ഏവമസ്ത്വിതി ദേവേന പ്രേഷിതോഽസ്മി തവാംതികമ്। താവദത്രാഭവച്ചായം പുരോധാസ്തേ ബൃഹസ്പതിഃ
'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് ദേവൻ പറഞ്ഞ് എന്നെ നിന്റെ സന്നിധിയിലേക്കയച്ചു; അതുവരെ ഇവിടെ ബൃഹസ്പതി നിന്റെ പുരോഹിതനായി മാറി.
ദൃഷ്ടഃ സത്യം ദാനവേംദ്ര മയോക്തം ത്വം നിശാമയ। ബൃഹസ്പതിസ്തദാ വാക്യം പ്രഹ്ലാദം പ്രത്യഭാഷത
ദാനവേന്ദ്രാ, ഞാൻ ഇതെല്ലാം കണ്ടു, സത്യം പറഞ്ഞു; നീ കേൾക്കൂ. അപ്പോൾ ബൃഹസ്പതി പ്രഹ്ലാദനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നാഹമേതം പ്രജാനാമി ദേവം വാ ദാനവം നരമ്। മദ്രൂപധാരിണം രാജന്വംചനാര്ഥം തവാഗതമ്
രാജാവേ, എന്റെ രൂപം ധരിച്ച് നിന്നെ വഞ്ചിക്കാൻ വന്ന ഈ ദേവനെയോ, ദാനവനെയോ, മനുഷ്യനെയോ ഞാൻ അറിയുന്നില്ല.
തതസ്തേ ദാനവാഃ സര്വേ സാധുസാധ്വിതി വാദിനഃ। പുരോധാഃ പൌര്വികോ നോസ്തു യോ വാ കോ വാ ഭവത്വിതി
അപ്പോൾ എല്ലാ ദാനവന്മാരും പറഞ്ഞു: 'ശരി, ശരി! പഴയ പുരോഹിതൻ ആരായാലും, അവൻ പോകട്ടെ.'