പ്രജേശത്വം ധനേശത്വമവധ്യത്വം ച വൈ ദദൌ। ഏതാന്ലബ്ധ്വാ വരാന്കാവ്യഃ സംപ്രഹൃഷ്ടതനൂരുഹഃ
പ്രജാപതിത്വവും ധനാധിപത്യത്വവും അവധ്യത്വവും ശിവന് അവന് നല്കി. ഈ വരങ്ങൾ ലഭിച്ച കാവ്യന് അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ഏവമാഭാഷ്യ ദേവേശമീശ്വരം നീലലോഹിതമ്। പ്രജ്ഞാന്വിതസ്തതസ്തസ്മൈ പ്രാഞ്ജലി പ്രണതോ ഽഭവത്
ഇങ്ങനെ ദേവാദിദേവനായ നീലചുവപ്പന് ഈശ്വരനോട് സംസാരിച്ച്, ജ്ഞാനത്തോടെ കാവ്യന് കയ്യുകൂപ്പി വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
തതഃ സോംഽതര്ഹിതേ ദേവേ ജയംതീമിദമബ്രവീത്। കസ്യ ത്വം സുഭഗേ കാ വാ ദുഃഖിതേ മയി ദുഃഖിതാ
അതിനുശേഷം ദേവന് അദൃശ്യനായപ്പോള്, അവന് ജയന്തിയോട് ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്, ഭാഗ്യശാലിയേ? എനിക്ക് ദുഃഖം വന്നപ്പോള് നീയും ദുഃഖിതയാകുന്നതെന്തിന്?'
മഹതാ തപസാ യുക്താ കിമര്ഥം മാം ജിഗീഷസി। അനയാ സംസ്ഥിതാ ഭക്ത്യാ പ്രശ്രയേണ ദമേന ച
നീ വലിയ തപസ്സോടെ സമ്പന്നയാണല്ലോ, എന്നെ ജയിക്കാനാണ് നീ ശ്രമിക്കുന്നത്? ഈ ഭക്തിയും വിനയവും ആത്മനിയന്ത്രണവും കൊണ്ട് നീ ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
സ്നേഹേന ചൈവ സുശ്രോണി പ്രീതോസ്മി വരവര്ണിനി। കിമിച്ഛസി വരാരോഹേ കസ്തേ കാമഃ സമുദ്യതഃ
സ്നേഹത്തോടും, മനോഹരമായ കമരോടും, നീയെന്നെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. മനോഹരവദനേ, നീ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? എന്താണ് നിന്റെ മനസ്സിലുള്ള മോഹം?
തം തേ സംപാദയാമ്യദ്യ യദ്യപി സ്യാത്സുദുഷ്കരമ്। ഏവമുക്താബ്രവീദേനം തപസാ ജ്ഞാതുമര്ഹസി
നിന്റെ ആഗ്രഹം എത്രയും ദുഷ്കരമായാലും, ഇന്ന് ഞാൻ അതിനിറവേറിക്കും.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'തപസ്സിലൂടെ നീ അറിയേണ്ടതാണു.'
ചികീര്ഷിതം ഹി മേ ബ്രഹ്മംസ്ത്വം വൈ വദ യഥാതഥമ്। ഏവമുക്തോബ്രവീദേനം ദൃഷ്ട്വാ ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ
'ബ്രഹ്മനേ, എനിക്ക് ഒരു കാര്യം ചെയ്യണമെന്നുണ്ട്. നീ സത്യം പറഞ്ഞുതരേണം.' ഇങ്ങനെ അവൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയോടെ അവൻ അവളെ നോക്കി പറഞ്ഞു:
മയാ സഹ ത്വം സുശ്രോണി ശതവര്ഷാണി ഭാമിനി। സര്വഭൂതൈരദൃശ്യാംതഃ സംപ്രയോഗമിഹേച്ഛസി
'സുന്ദരശോഭയുള്ളവളേ, നീ എന്നോടൊപ്പം ഇവിടെ നൂറുവർഷം, എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, ഒരുമിച്ച് കഴിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
ദേവി ഇംദീവരശ്യാമേ വരാര്ഹേ വാമലോചനേ। ഏവം വൃണോഷി കാമാംസ്ത്വം ദദേ വൈ വല്ഗുഭാഷിതേ
'ഇന്ദീവരപോലെ നീലവണ്ണമുള്ള ദേവിയേ, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, ഇങ്ങനെ നീ ആഗ്രഹങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു. വാണ്മധുരിയുള്ളവളേ, ഞാൻ അവയെല്ലാം നിനക്ക് നൽകുന്നു.'
ഏവം ഭവതു ഗച്ഛാവ ഗൃഹം മേ മത്തകാശിനി। തതഃ സ ഗൃഹമാഗമ്യ ജയംത്യാ സഹ ചോശനാ
'അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ. മയക്കമുള്ളവളേ, നമുക്ക് എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാം.' അങ്ങനെ ജയന്തിയെയും ഉശനസിനെയും കൂട്ടി അവൻ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
തയാ സഹാവസദ്ദേവ്യാ ശതവര്ഷാണി ഭാര്ഗവഃ। അദൃശ്യഃ സര്വഭൂതാനാം മായയാ സംശിതവ്രതഃ
അവ ദേവിയോടൊപ്പം ഭാർഗവൻ നൂറുവർഷം, എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, തപസ്സിന്റെയും മായയുടെയും ശക്തിയിൽ, അവളോടൊപ്പം താമസിച്ചു.
കൃതാര്ഥമാഗതം ജ്ഞാത്വാ ശുക്രം സര്വേ ദിതേസ്സുതാഃ। അഭിജഗ്മുര്ഗൃഹം തസ്യ മുദിതാസ്തേ ദിദൃക്ഷവഃ
ശുക്രൻ തന്റെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കി തിരിച്ചു വന്നെന്നറിഞ്ഞ്, ദിതിയുടെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ അവനെ കാണാൻ അവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് എത്തി.
ഗതാ യദാ ന പശ്യംതി മായയാ സംവൃതം ഗുരുമ്। ലക്ഷണം തസ്യ ചാബുദ്ധ്വാ നാദ്യാഗച്ഛതി നോ ഗുരുഃ
അവർ എത്തിയപ്പോൾ, മായയാൽ മറഞ്ഞ ഗുരുവിനെ അവർ കാണാനായില്ല. അവന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാതെ, 'ഇന്ന് ഗുരു വന്നില്ലല്ലോ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ഏവം തേ സ്വാനി ധിഷ്ണ്യാനി ഗതാഃ സര്വേ യഥാഗതാഃ। തതോ ദേവഗണാസ്സര്വേ ഗത്വാംഗിരസമബ്രുവന്
അങ്ങനെ അവരൊക്കെയും വന്നപോലെ തന്നെ തിരിച്ച് 각각 തങ്ങളുടെ ഇരിപ്പിടങ്ങളിലേക്ക് പോയി. പിന്നെ എല്ലാ ദേവന്മാരും അങ്ങിരസിനോടു ചെന്നു പറഞ്ഞു.
ദാനവാലയേ തു ഭഗവാന്ഗത്വാ തത്ര ച താം ചമൂമ്। മോഹയിത്വാത്മവശഗാം ക്ഷിപ്രമേവ തഥാ കുരു
ഭഗവാനേ, ദാനവരുടെ വീടിലേക്ക് പോയി അവിടെയുള്ള അവരുടെ സൈന്യത്തെ വേഗത്തിൽ ഭ്രമിപ്പിച്ച് നിന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് വിധേയരാക്കണം—ഇത് ഉടൻ ചെയ്യണം.
ധിഷണസ്താന്സുരാനാഹ ഏവമേവ വ്രജാമ്യഹമ്। തേന ഗത്വാ ദാനവേംദ്രഃ പ്രഹ്ലാദോ വൈ വശീകൃതഃ
അപ്പോൾ ധിഷണൻ ദേവന്മാരോടു പറഞ്ഞു: 'ഇങ്ങനെ തന്നെ ഞാൻ പോകും.' അങ്ങനെ പോയി, ദാനവരുടെ രാജാവായ പ്രഹ്ലാദനെ അവൻ കീഴടക്കി.
ശുക്രോ ഭൂത്വാ സ്ഥിതസ്തത്ര പൌരോഹിത്യം ചകാര സഃ। സ്ഥിതോ വര്ഷശതം സാഗ്രമുശനാ താവദാഗതഃ
അവൻ ശുക്രന്റെ രൂപം ധരിച്ച് അവിടെ നിന്നു പുരോഹിതന്റെ കടമകൾ ചെയ്തു; അങ്ങനെ ഉശനൻ നൂറുവർഷം കവിഞ്ഞ് അവിടെ പാർത്തു, പിന്നെ തിരിച്ചു പോയി.
ദനുപുത്രൈസ്തതോ ദൃഷ്ടഃ സഭായാം തു ബൃഹസ്പതിഃ। ഉശനാ ഏക ഏവാത്ര ദ്വിതീയഃ കിമിഹാഗതഃ
അതിനുശേഷം, സഭയിൽ ദാനുവിന്റെ മക്കൾ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ടു പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ ഉശനൻ ഇരിക്കുന്നു, പിന്നെ ഈ രണ്ടാമൻ ആരാണ്, എന്തിനാണ് ഇവൻ ഇവിടെ വന്നത്?''
സുമഹത്കൌതുകം ചാത്ര ഭവിതാ വിഗ്രഹോ ദൃഢമ്। കിം വദിഷ്യതി ലോകോയം ദ്വാരി യോയം വ്യവസ്ഥിതഃ
അവിടെ വലിയ ആസ്വാദനവും ശക്തമായ കലഹവും ഉണ്ടാകാൻ പോകുന്നു. 'വാതിലിൽ നിന്നു നിൽക്കുന്ന ഈയാളെക്കുറിച്ച് ലോകം എന്ത് പറയും?' എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.
സഭായാമാസ്ഥിതോ യോയം ഗുരുഃ കിം നോ വദിഷ്യതി। ഏവം പ്രജല്പതാം തേഷാം ദനൂനാം കവിരാഗതഃ
'സഭയിൽ ഇരിക്കുന്ന ഈ ഗുരു നമ്മോട് എന്ത് പറയും?' ഇങ്ങനെ ദാനവർ തമ്മിൽ സംസാരിക്കുമ്പോൾ കവി അവിടേക്ക് എത്തി.
സ്വരൂപധാരിണം തത്ര ദൃഷ്ട്വാസീനം ബൃഹസ്പതിമ്। ഉവാച വചനം ക്രുദ്ധഃ കിമര്ഥം ത്വമിഹാഗതഃ
സ്വന്തം രൂപത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ടു, അവൻ കോപത്തോടെ ചോദിച്ചു: 'നീ ഇവിടെ വന്നതെന്തിനാണ്?'
ശിഷ്യാന്മോഹയസേ മേ ത്വം യുക്തം സുരഗുരോസ്തവ। മൂഢാസ്തേ ത്വാം ന ജാനംതി ത്വന്മായാമോഹിതാ ധ്രുവമ്
'നീ എന്റെ ശിഷ്യന്മാരെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു; ഇത് ദേവഗുരുവായ നിനക്ക് യോജിച്ച കാര്യമാണ്. അവർ നിനക്ക് അറിയാതെ, നിന്റെ മായയിൽ പെട്ട് ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.'
തന്ന യുക്തം തവ ബ്രഹ്മന്പരശിഷ്യപ്രധര്ഷണമ്। വ്രജ ത്വം ദേവലോകം സ്വം തിഷ്ഠ ധര്മമവാപ്സ്യസി
'മറ്റൊരാളുടെ ശിഷ്യന്മാരെ ഉപദ്രവിക്കുന്നത് നിനക്ക് യോജ്യമല്ല, ബ്രാഹ്മണാ. നീ നിന്റെ ദേവലോകത്തേക്ക് പോകൂ; അവിടെ നിന്നു നീ ധർമ്മം നേടും.'
ശിഷ്യോ ഹി മേ കചഃ പൂര്വം ഹതോ ദാനവപുംഗവൈഃ। വിദ്യാര്ഥീ തനയോ ബ്രഹ്മംസ്തവായോഗ്യാ ഗതിസ്ത്വിഹ
'മുൻകാലത്ത് എന്റെ ശിഷ്യനായ കചനെ ദാനവരുടെ പ്രധാനികൾ കൊല്ലുകയുണ്ടായി. അവൻ വിജ്ഞാനത്തിനായി ശ്രമിച്ച നിന്റെ മകനാണ്, ബ്രാഹ്മണാ; അതിനാൽ നിന്റെ സാന്നിധ്യം ഇവിടെ യോജ്യമല്ല.'
ശ്രുത്വാ തു തസ്യ തദ്വാക്യം സ്മിതം കൃത്വാവദദ്ഗുരുഃ। സംതി ചോരാഃ പൃഥിവ്യാം യേപരദ്രവ്യാപഹാരിണഃ
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു ഗുരു പുഞ്ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ഭൂമിയിൽ മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വത്ത് കവർന്നെടുക്കുന്ന കള്ളന്മാർ ഉണ്ടല്ലോ.'
ഏവം വിധാനദൃഷ്ടാശ്ച രൂപദേഹാപഹാരിണഃ। വൃത്രഘാതേന ചേംദ്രസ്യ ബ്രഹ്മഹഹത്യാ പുരാഭവത്
'അങ്ങനെ തന്നെ, രൂപവും ശരീരവും കവർന്നെടുക്കുന്നവരും ഉണ്ട്. വൃത്രനെ കൊന്നപ്പോൾ ഇന്ദ്രന് ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം സംഭവിച്ചു.'
ലോകായതിക ശാസ്ത്രേണ ഭവതാ സാ തിരസ്കൃതാ। ജാനാമി ത്വാമാംഗിരസം ദേവാചാര്യം ബൃഹസ്പതിമ്
'നിന്റെ ലോകായതം എന്ന ശാസ്ത്രം കൊണ്ടാണ് ആ പാപം മറച്ചുവെച്ചത്. ഞാൻ നിന്നെ അറിയുന്നു, അംഗിരസിന്റെ മകനായ ദേവാചാര്യനായ ബൃഹസ്പതിയെ.'
മദ്രൂപധാരിണം പ്രാപ്തം സര്വേ പശ്യത ദാനവാഃ। ഏഷ വോ മോഹനായാലം പ്രാപ്തോ വിഷ്ണുവിചേഷ്ടിതൈഃ
'എന്റെ രൂപം ധരിച്ച് ഇവൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു—എല്ലാ ദാനവരും നോക്കൂ! വിഷ്ണുവിന്റെ ഉപായംകൊണ്ട് നിങ്ങളെ ഭ്രമിപ്പിക്കാനാണ് ഇവൻ വന്നത്.'
തദേനം ശൃംഖലൈര്ബദ്ധ്വാ ക്ഷിപേത ലവണാര്ണവേ। പുനരേവാബ്രവീച്ഛുക്രഃ പുരോധായം ദിവൌകസാമ്
'അതിനാൽ, ഇവനെ ചങ്ങലകൊണ്ട് കെട്ടി ഉപ്പുകടലിൽ എറിഞ്ഞുകളയൂ.' പിന്നെയും ശുക്രൻ ദേവന്മാരുടെ പുരോഹിതനോട് പറഞ്ഞു:
മോഹിതാനൂനമേതേന ക്ഷയം യാസ്യഥ ദാനവാഃ। ഭോ അഹം ദാനവേംദ്രേഹ വംചിതോഽസ്മി ദുരാത്മനാ
'നിങ്ങളെ ഇവൻ ഭ്രമിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, ദാനവരേ, അതിനാൽ നിങ്ങൾ നാശത്തിലേക്ക് പോകും. ദാനവേന്ദ്രാ, ഞാൻ ഇവിടെ ഈ ദുഷ്ടനാൽ വഞ്ചിതനായി.'