ഗച്ഛ ത്വം തസ്യ ദത്താസി പ്രയത്നം കുരു മത്കൃതേ। ഏവമുക്താ ജയംതീ സാ വചഃ സംഗൃഹ്യ വൈ പിതുഃ
'നീ അവനോട് ചേർക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; എന്റെ خاطر നീ മുഴുവൻ ശ്രമം ചെയ്യണം.' അങ്ങനെ പിതാവിന്റെ വാക്ക് ജയന്തി മനസ്സിൽ സ്വീകരിച്ചു.
അഗച്ഛദ്യത്ര ഘോരം സ തപോ ഹ്യാരഭ്യ തിഷ്ഠതി। തം ദൃഷ്ട്വാ ച പിബംതം സാ കണധൂമമധോമുഖമ്
അവൻ കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നിടത്തേക്ക് അവൾ പോയി; അവനെ താഴോട്ടു മുഖം കൂന്തി പുക മാത്രം കുടിക്കുന്നതും കണ്ടു.
യക്ഷേണ പാത്യമാനം ച കുംഡധാരേണ പാവനമ്। ദൃഷ്ട്വാ തം യതമാനം തു ദേവീ കാവ്യമവസ്ഥിതമ്
ഒരു യക്ഷൻ കുടത്തിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഒഴിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതും, കാവ്യൻ തപസ്സിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നതും ദേവി കണ്ടു.
ശത്രൂപഘാതേ ശ്രാമ്യംന്തം ദുര്ബലസ്ഥിതിമാസ്ഥിതമ്। പിത്രാ യഥോക്തം വാക്യം സാ കാവ്യേ കൃതവതീ തദാ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ച് ക്ഷീണിച്ച അവൻ ദുർബലനായി ഇരുന്നു; അപ്പോൾ പിതാവ് പറഞ്ഞതുപോലെ അവൾ കാവ്യനോട് പെരുമാറി.
ഗീര്ഭിശ്ചൈവാനുകൂലാഭിഃ സ്തുവംതീ വല്ഗുഭാഷിണീ। ഗാത്രസംവാഹനൈഃ കാലേ സേവമാനാ ത്വചഃ സുഖൈഃ
മധുരവും മനോഹരവുമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് സ്തുതിക്കുകയും, ശരീരത്തിന് ആശ്വാസം നൽകുന്ന സമയത്ത് സേവിക്കുകയും ചെയ്തു.
വ്രതചര്യാനുകൂലാഭിരുപാസ്യ ബഹുലാഃ സമാഃ। പൂര്ണേ ധൂമവ്രതേ തസ്മിന്ഘോരേ വര്ഷസഹസ്രകേ
വ്രതത്തിന് അനുയോജ്യമായ സേവനങ്ങളാൽ വർഷങ്ങളോളം അവനെ സേവിച്ചു; ആ ഭയാനകമായ ആയിരം വർഷത്തെ പുകവ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ,
വരേണ ഛംദയാമാസ ശിവഃ പ്രീതോഭവത്തദാ। മഹേശ്വര ഉവാച। ഏതദ്വ്രതം ത്വയൈകേന ചീര്ണം നാന്യേന കേനചിത്
അപ്പോള് ശിവന് സന്തോഷത്തോടെ ഒരു വരം ചോദിക്കാമെന്ന് പറഞ്ഞു: 'ഈ വ്രതം നീയൊന്നിച്ചേ ചെയ്തു, മറ്റാരും ചെയ്തിട്ടില്ല.'
തസ്മാദ്വൈ തപസാ ബുദ്ധ്യാ ശ്രുതേന ച ബലേന ച। തേജസാ ച സുരാന്സര്വാംസ്ത്വമേകോഭിഭവിഷ്യസി
അതുകൊണ്ട്, നിന്റെ തപസ്സും ബുദ്ധിയും പഠനവും ശക്തിയും തേജസ്സും കൊണ്ടു നീയൊന്നിച്ച് എല്ലാ ദേവന്മാരെയും മറികടക്കും.'
യച്ച കിംചിന്മയി ബ്രഹ്മന്വിദ്യതേ ഭൃഗുനംദന। പ്രതിദാസ്യാമി തത്സര്വം ത്വയാ വാച്യം ന കസ്യചിത്
എന്നിൽ ഉള്ളതെല്ലാം, ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രനായ ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ നിനക്ക് കൊടുക്കുന്നു; പക്ഷേ, ഇതൊന്നും മറ്റാരോടും പറയരുത്.'
കിം ഭാഷിതേന ബഹുനാ അവധ്യസ്ത്വം ഭവിഷ്യസി। താന്ദത്വാ തു വരാംസ്തസ്മൈ ഭാര്ഗവായ പുനഃ പുനഃ
കൂടുതല് പറയേണ്ടതില്ല; നീ അവധ്യനാകും. അങ്ങനെ ഭാർഗവനായി അവന് വീണ്ടും വീണ്ടും ആ വരങ്ങൾ നൽകി.
പ്രജേശത്വം ധനേശത്വമവധ്യത്വം ച വൈ ദദൌ। ഏതാന്ലബ്ധ്വാ വരാന്കാവ്യഃ സംപ്രഹൃഷ്ടതനൂരുഹഃ
പ്രജാപതിത്വവും ധനാധിപത്യത്വവും അവധ്യത്വവും ശിവന് അവന് നല്കി. ഈ വരങ്ങൾ ലഭിച്ച കാവ്യന് അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ഏവമാഭാഷ്യ ദേവേശമീശ്വരം നീലലോഹിതമ്। പ്രജ്ഞാന്വിതസ്തതസ്തസ്മൈ പ്രാഞ്ജലി പ്രണതോ ഽഭവത്
ഇങ്ങനെ ദേവാദിദേവനായ നീലചുവപ്പന് ഈശ്വരനോട് സംസാരിച്ച്, ജ്ഞാനത്തോടെ കാവ്യന് കയ്യുകൂപ്പി വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
തതഃ സോംഽതര്ഹിതേ ദേവേ ജയംതീമിദമബ്രവീത്। കസ്യ ത്വം സുഭഗേ കാ വാ ദുഃഖിതേ മയി ദുഃഖിതാ
അതിനുശേഷം ദേവന് അദൃശ്യനായപ്പോള്, അവന് ജയന്തിയോട് ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്, ഭാഗ്യശാലിയേ? എനിക്ക് ദുഃഖം വന്നപ്പോള് നീയും ദുഃഖിതയാകുന്നതെന്തിന്?'
മഹതാ തപസാ യുക്താ കിമര്ഥം മാം ജിഗീഷസി। അനയാ സംസ്ഥിതാ ഭക്ത്യാ പ്രശ്രയേണ ദമേന ച
നീ വലിയ തപസ്സോടെ സമ്പന്നയാണല്ലോ, എന്നെ ജയിക്കാനാണ് നീ ശ്രമിക്കുന്നത്? ഈ ഭക്തിയും വിനയവും ആത്മനിയന്ത്രണവും കൊണ്ട് നീ ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
സ്നേഹേന ചൈവ സുശ്രോണി പ്രീതോസ്മി വരവര്ണിനി। കിമിച്ഛസി വരാരോഹേ കസ്തേ കാമഃ സമുദ്യതഃ
സ്നേഹത്തോടും, മനോഹരമായ കമരോടും, നീയെന്നെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. മനോഹരവദനേ, നീ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? എന്താണ് നിന്റെ മനസ്സിലുള്ള മോഹം?
തം തേ സംപാദയാമ്യദ്യ യദ്യപി സ്യാത്സുദുഷ്കരമ്। ഏവമുക്താബ്രവീദേനം തപസാ ജ്ഞാതുമര്ഹസി
നിന്റെ ആഗ്രഹം എത്രയും ദുഷ്കരമായാലും, ഇന്ന് ഞാൻ അതിനിറവേറിക്കും.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'തപസ്സിലൂടെ നീ അറിയേണ്ടതാണു.'
ചികീര്ഷിതം ഹി മേ ബ്രഹ്മംസ്ത്വം വൈ വദ യഥാതഥമ്। ഏവമുക്തോബ്രവീദേനം ദൃഷ്ട്വാ ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ
'ബ്രഹ്മനേ, എനിക്ക് ഒരു കാര്യം ചെയ്യണമെന്നുണ്ട്. നീ സത്യം പറഞ്ഞുതരേണം.' ഇങ്ങനെ അവൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയോടെ അവൻ അവളെ നോക്കി പറഞ്ഞു:
മയാ സഹ ത്വം സുശ്രോണി ശതവര്ഷാണി ഭാമിനി। സര്വഭൂതൈരദൃശ്യാംതഃ സംപ്രയോഗമിഹേച്ഛസി
'സുന്ദരശോഭയുള്ളവളേ, നീ എന്നോടൊപ്പം ഇവിടെ നൂറുവർഷം, എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, ഒരുമിച്ച് കഴിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
ദേവി ഇംദീവരശ്യാമേ വരാര്ഹേ വാമലോചനേ। ഏവം വൃണോഷി കാമാംസ്ത്വം ദദേ വൈ വല്ഗുഭാഷിതേ
'ഇന്ദീവരപോലെ നീലവണ്ണമുള്ള ദേവിയേ, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, ഇങ്ങനെ നീ ആഗ്രഹങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു. വാണ്മധുരിയുള്ളവളേ, ഞാൻ അവയെല്ലാം നിനക്ക് നൽകുന്നു.'
ഏവം ഭവതു ഗച്ഛാവ ഗൃഹം മേ മത്തകാശിനി। തതഃ സ ഗൃഹമാഗമ്യ ജയംത്യാ സഹ ചോശനാ
'അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ. മയക്കമുള്ളവളേ, നമുക്ക് എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാം.' അങ്ങനെ ജയന്തിയെയും ഉശനസിനെയും കൂട്ടി അവൻ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
തയാ സഹാവസദ്ദേവ്യാ ശതവര്ഷാണി ഭാര്ഗവഃ। അദൃശ്യഃ സര്വഭൂതാനാം മായയാ സംശിതവ്രതഃ
അവ ദേവിയോടൊപ്പം ഭാർഗവൻ നൂറുവർഷം, എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, തപസ്സിന്റെയും മായയുടെയും ശക്തിയിൽ, അവളോടൊപ്പം താമസിച്ചു.
കൃതാര്ഥമാഗതം ജ്ഞാത്വാ ശുക്രം സര്വേ ദിതേസ്സുതാഃ। അഭിജഗ്മുര്ഗൃഹം തസ്യ മുദിതാസ്തേ ദിദൃക്ഷവഃ
ശുക്രൻ തന്റെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കി തിരിച്ചു വന്നെന്നറിഞ്ഞ്, ദിതിയുടെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ അവനെ കാണാൻ അവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് എത്തി.
ഗതാ യദാ ന പശ്യംതി മായയാ സംവൃതം ഗുരുമ്। ലക്ഷണം തസ്യ ചാബുദ്ധ്വാ നാദ്യാഗച്ഛതി നോ ഗുരുഃ
അവർ എത്തിയപ്പോൾ, മായയാൽ മറഞ്ഞ ഗുരുവിനെ അവർ കാണാനായില്ല. അവന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാതെ, 'ഇന്ന് ഗുരു വന്നില്ലല്ലോ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ഏവം തേ സ്വാനി ധിഷ്ണ്യാനി ഗതാഃ സര്വേ യഥാഗതാഃ। തതോ ദേവഗണാസ്സര്വേ ഗത്വാംഗിരസമബ്രുവന്
അങ്ങനെ അവരൊക്കെയും വന്നപോലെ തന്നെ തിരിച്ച് 각각 തങ്ങളുടെ ഇരിപ്പിടങ്ങളിലേക്ക് പോയി. പിന്നെ എല്ലാ ദേവന്മാരും അങ്ങിരസിനോടു ചെന്നു പറഞ്ഞു.
ദാനവാലയേ തു ഭഗവാന്ഗത്വാ തത്ര ച താം ചമൂമ്। മോഹയിത്വാത്മവശഗാം ക്ഷിപ്രമേവ തഥാ കുരു
ഭഗവാനേ, ദാനവരുടെ വീടിലേക്ക് പോയി അവിടെയുള്ള അവരുടെ സൈന്യത്തെ വേഗത്തിൽ ഭ്രമിപ്പിച്ച് നിന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് വിധേയരാക്കണം—ഇത് ഉടൻ ചെയ്യണം.
ധിഷണസ്താന്സുരാനാഹ ഏവമേവ വ്രജാമ്യഹമ്। തേന ഗത്വാ ദാനവേംദ്രഃ പ്രഹ്ലാദോ വൈ വശീകൃതഃ
അപ്പോൾ ധിഷണൻ ദേവന്മാരോടു പറഞ്ഞു: 'ഇങ്ങനെ തന്നെ ഞാൻ പോകും.' അങ്ങനെ പോയി, ദാനവരുടെ രാജാവായ പ്രഹ്ലാദനെ അവൻ കീഴടക്കി.
ശുക്രോ ഭൂത്വാ സ്ഥിതസ്തത്ര പൌരോഹിത്യം ചകാര സഃ। സ്ഥിതോ വര്ഷശതം സാഗ്രമുശനാ താവദാഗതഃ
അവൻ ശുക്രന്റെ രൂപം ധരിച്ച് അവിടെ നിന്നു പുരോഹിതന്റെ കടമകൾ ചെയ്തു; അങ്ങനെ ഉശനൻ നൂറുവർഷം കവിഞ്ഞ് അവിടെ പാർത്തു, പിന്നെ തിരിച്ചു പോയി.
ദനുപുത്രൈസ്തതോ ദൃഷ്ടഃ സഭായാം തു ബൃഹസ്പതിഃ। ഉശനാ ഏക ഏവാത്ര ദ്വിതീയഃ കിമിഹാഗതഃ
അതിനുശേഷം, സഭയിൽ ദാനുവിന്റെ മക്കൾ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ടു പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ ഉശനൻ ഇരിക്കുന്നു, പിന്നെ ഈ രണ്ടാമൻ ആരാണ്, എന്തിനാണ് ഇവൻ ഇവിടെ വന്നത്?''
സുമഹത്കൌതുകം ചാത്ര ഭവിതാ വിഗ്രഹോ ദൃഢമ്। കിം വദിഷ്യതി ലോകോയം ദ്വാരി യോയം വ്യവസ്ഥിതഃ
അവിടെ വലിയ ആസ്വാദനവും ശക്തമായ കലഹവും ഉണ്ടാകാൻ പോകുന്നു. 'വാതിലിൽ നിന്നു നിൽക്കുന്ന ഈയാളെക്കുറിച്ച് ലോകം എന്ത് പറയും?' എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.
സഭായാമാസ്ഥിതോ യോയം ഗുരുഃ കിം നോ വദിഷ്യതി। ഏവം പ്രജല്പതാം തേഷാം ദനൂനാം കവിരാഗതഃ
'സഭയിൽ ഇരിക്കുന്ന ഈ ഗുരു നമ്മോട് എന്ത് പറയും?' ഇങ്ങനെ ദാനവർ തമ്മിൽ സംസാരിക്കുമ്പോൾ കവി അവിടേക്ക് എത്തി.