ലോകസ്യ ച ഹിതാര്ഥായ ജായതേ മാനുഷേഷ്വിഹ। അഥ വ്യാഹൃത്യ വിഷ്ണും സ തദാദായ ശിരഃ സ്വയമ്
ലോകത്തിന്റെ ഭലത്തിനായി നീ മനുഷ്യരിൽ ജനിക്കും; അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭൃഗു വിഷ്ണുവിനോട് സംസാരിച്ചു, അവൾയുടെ തല സ്വന്തമായി എടുത്തു.
സമാനീയ തതഃ കായം പാണൌ ഗൃഹ്യേദമബ്രവീത്। ഭൃഗുരുവാച। ഏഷാ ത്വം വിഷ്ണുനാ ദേവി ഹതാ സംജീവയാമ്യഹം
ശരീരം ഒന്നിച്ചു ചേർത്തു, കൈയിൽ പിടിച്ച് ഭൃഗു പറഞ്ഞു: 'ദേവി, വിഷ്ണു നിന്നെ കൊന്നെങ്കിലും, ഞാൻ നിന്നെ ജീവിപ്പിക്കും.'
യദി കൃത്സ്നോ മയാ ധര്മോ ജ്ഞായതേ ചരിതോപി വാ। തേന സത്യേന ജീവസ്വ യദി സത്യം ബ്രവീമ്യഹമ്
'എനിക്ക് മുഴുവൻ ധർമ്മം അറിയാമോ, അതോ ഞാൻ അതു ആചരിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്നത് സത്യമാണെങ്കിൽ, ആ സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ നീ വീണ്ടും ജീവിക്കണം.'
തതസ്താം പ്രോക്ഷ്യ ശീതാദ്ഭിര്ജീവജീവേതി സോബ്രവീത്। തതോഭിവ്യാഹൃതേ തസ്മിന്ദേവീ സംജീവിതാ തദാ൨൫൦ 1.13.
ശീതളമായ വെള്ളം തളിച്ച്, 'ജീവിക്കണം' എന്ന് പറഞ്ഞു; അപ്പോൾ തന്നെ ദേവി വീണ്ടും ജീവിച്ചു.
തതസ്താം സര്വഭൂതാനി ദൃഷ്ട്വാ സുപ്തോത്ഥിതാമിവ। സാധുസാധ്വിതി ദൃഷ്ട്വൈവ വചസ്താം സര്വതോബ്രുവന്
അവളെ ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റതുപോലെ കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളും ചുറ്റും നിന്നു 'നല്ലതു, നല്ലതു' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ഏവം പ്രത്യാഹൃതാ തേന ദേവീ സാ ഭൃഗുണാ തദാ। മിഷതാം ദൈവതാനാം ഹി തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
അങ്ങനെ, ആ സമയത്ത് ഭൃഗു ദേവിയെ ജീവിപ്പിച്ചു; ദേവന്മാർക്ക് അതൊരു അത്ഭുതംപോലെ തോന്നി.
അസംഭ്രാംതേന ഭൃഗുണാ പത്നീ സംജീവിതാ പുനഃ। ദൃഷ്ട്വാ ചേംദ്രോ നാലഭത ശര്മ കാവ്യഭയാത്പുനഃ
ഭൃഗു ഭയമില്ലാതെ ഭാര്യയെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചു; ഇത് കണ്ട ഇന്ദ്രൻ കാവ്യഭയത്തിൽ വീണ്ടും മനസ്സിൽ സമാധാനം കണ്ടെത്താനായില്ല.
പ്രജാഗരേ തതശ്ചേംദ്രോ ജയംതീമിദമബ്രവീത്। സംധികാമോഭ്യധാദ്വാക്യം സ്വാം കന്യാം പാകശാസനഃ
അതിനുശേഷം, ഉണർന്നിരുന്ന ഇന്ദ്രൻ ജയന്തിയോട് പറഞ്ഞു; ദേവന്മാരുടെ രാജാവ് തന്റെ മകളോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഇന്ദ്ര ഉവാച। ഏഷ കാവ്യോ ഹ്യനിംദ്രായ വ്രതം ചരതി ദാരുണമ്। തേനാഹം വ്യാകുലഃ പുത്രി കൃതോ മതിമതാ ദൃഢമ്
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'ഈ കാവ്യൻ എന്നെ താഴെയാക്കാൻ ഭയാനകമായ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു; അതിനാൽ, എന്റെ ബുദ്ധിമാനായ മകളേ, ഞാൻ വളരെ വിഷമത്തിലാണ്.'
തൈസ്തൈര്മനോനുകൂലൈശ്ച ഉപചാരൈരതംദ്രിതാ। ആരാധയ തഥാ പുത്രി യഥാ തുഷ്യേത സ ദ്വിജഃ
നിനക്ക് ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന പല വിധത്തിലുള്ള സേവനങ്ങളാൽ അവനെ തളരാതെ സംതോഷിപ്പിക്കണം, മകളേ, അങ്ങനെ ആ ബ്രാഹ്മണൻ സന്തോഷിക്കും.'
ഗച്ഛ ത്വം തസ്യ ദത്താസി പ്രയത്നം കുരു മത്കൃതേ। ഏവമുക്താ ജയംതീ സാ വചഃ സംഗൃഹ്യ വൈ പിതുഃ
'നീ അവനോട് ചേർക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; എന്റെ خاطر നീ മുഴുവൻ ശ്രമം ചെയ്യണം.' അങ്ങനെ പിതാവിന്റെ വാക്ക് ജയന്തി മനസ്സിൽ സ്വീകരിച്ചു.
അഗച്ഛദ്യത്ര ഘോരം സ തപോ ഹ്യാരഭ്യ തിഷ്ഠതി। തം ദൃഷ്ട്വാ ച പിബംതം സാ കണധൂമമധോമുഖമ്
അവൻ കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നിടത്തേക്ക് അവൾ പോയി; അവനെ താഴോട്ടു മുഖം കൂന്തി പുക മാത്രം കുടിക്കുന്നതും കണ്ടു.
യക്ഷേണ പാത്യമാനം ച കുംഡധാരേണ പാവനമ്। ദൃഷ്ട്വാ തം യതമാനം തു ദേവീ കാവ്യമവസ്ഥിതമ്
ഒരു യക്ഷൻ കുടത്തിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഒഴിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതും, കാവ്യൻ തപസ്സിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നതും ദേവി കണ്ടു.
ശത്രൂപഘാതേ ശ്രാമ്യംന്തം ദുര്ബലസ്ഥിതിമാസ്ഥിതമ്। പിത്രാ യഥോക്തം വാക്യം സാ കാവ്യേ കൃതവതീ തദാ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ച് ക്ഷീണിച്ച അവൻ ദുർബലനായി ഇരുന്നു; അപ്പോൾ പിതാവ് പറഞ്ഞതുപോലെ അവൾ കാവ്യനോട് പെരുമാറി.
ഗീര്ഭിശ്ചൈവാനുകൂലാഭിഃ സ്തുവംതീ വല്ഗുഭാഷിണീ। ഗാത്രസംവാഹനൈഃ കാലേ സേവമാനാ ത്വചഃ സുഖൈഃ
മധുരവും മനോഹരവുമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് സ്തുതിക്കുകയും, ശരീരത്തിന് ആശ്വാസം നൽകുന്ന സമയത്ത് സേവിക്കുകയും ചെയ്തു.
വ്രതചര്യാനുകൂലാഭിരുപാസ്യ ബഹുലാഃ സമാഃ। പൂര്ണേ ധൂമവ്രതേ തസ്മിന്ഘോരേ വര്ഷസഹസ്രകേ
വ്രതത്തിന് അനുയോജ്യമായ സേവനങ്ങളാൽ വർഷങ്ങളോളം അവനെ സേവിച്ചു; ആ ഭയാനകമായ ആയിരം വർഷത്തെ പുകവ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ,
വരേണ ഛംദയാമാസ ശിവഃ പ്രീതോഭവത്തദാ। മഹേശ്വര ഉവാച। ഏതദ്വ്രതം ത്വയൈകേന ചീര്ണം നാന്യേന കേനചിത്
അപ്പോള് ശിവന് സന്തോഷത്തോടെ ഒരു വരം ചോദിക്കാമെന്ന് പറഞ്ഞു: 'ഈ വ്രതം നീയൊന്നിച്ചേ ചെയ്തു, മറ്റാരും ചെയ്തിട്ടില്ല.'
തസ്മാദ്വൈ തപസാ ബുദ്ധ്യാ ശ്രുതേന ച ബലേന ച। തേജസാ ച സുരാന്സര്വാംസ്ത്വമേകോഭിഭവിഷ്യസി
അതുകൊണ്ട്, നിന്റെ തപസ്സും ബുദ്ധിയും പഠനവും ശക്തിയും തേജസ്സും കൊണ്ടു നീയൊന്നിച്ച് എല്ലാ ദേവന്മാരെയും മറികടക്കും.'
യച്ച കിംചിന്മയി ബ്രഹ്മന്വിദ്യതേ ഭൃഗുനംദന। പ്രതിദാസ്യാമി തത്സര്വം ത്വയാ വാച്യം ന കസ്യചിത്
എന്നിൽ ഉള്ളതെല്ലാം, ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രനായ ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ നിനക്ക് കൊടുക്കുന്നു; പക്ഷേ, ഇതൊന്നും മറ്റാരോടും പറയരുത്.'
കിം ഭാഷിതേന ബഹുനാ അവധ്യസ്ത്വം ഭവിഷ്യസി। താന്ദത്വാ തു വരാംസ്തസ്മൈ ഭാര്ഗവായ പുനഃ പുനഃ
കൂടുതല് പറയേണ്ടതില്ല; നീ അവധ്യനാകും. അങ്ങനെ ഭാർഗവനായി അവന് വീണ്ടും വീണ്ടും ആ വരങ്ങൾ നൽകി.
പ്രജേശത്വം ധനേശത്വമവധ്യത്വം ച വൈ ദദൌ। ഏതാന്ലബ്ധ്വാ വരാന്കാവ്യഃ സംപ്രഹൃഷ്ടതനൂരുഹഃ
പ്രജാപതിത്വവും ധനാധിപത്യത്വവും അവധ്യത്വവും ശിവന് അവന് നല്കി. ഈ വരങ്ങൾ ലഭിച്ച കാവ്യന് അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ഏവമാഭാഷ്യ ദേവേശമീശ്വരം നീലലോഹിതമ്। പ്രജ്ഞാന്വിതസ്തതസ്തസ്മൈ പ്രാഞ്ജലി പ്രണതോ ഽഭവത്
ഇങ്ങനെ ദേവാദിദേവനായ നീലചുവപ്പന് ഈശ്വരനോട് സംസാരിച്ച്, ജ്ഞാനത്തോടെ കാവ്യന് കയ്യുകൂപ്പി വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
തതഃ സോംഽതര്ഹിതേ ദേവേ ജയംതീമിദമബ്രവീത്। കസ്യ ത്വം സുഭഗേ കാ വാ ദുഃഖിതേ മയി ദുഃഖിതാ
അതിനുശേഷം ദേവന് അദൃശ്യനായപ്പോള്, അവന് ജയന്തിയോട് ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്, ഭാഗ്യശാലിയേ? എനിക്ക് ദുഃഖം വന്നപ്പോള് നീയും ദുഃഖിതയാകുന്നതെന്തിന്?'
മഹതാ തപസാ യുക്താ കിമര്ഥം മാം ജിഗീഷസി। അനയാ സംസ്ഥിതാ ഭക്ത്യാ പ്രശ്രയേണ ദമേന ച
നീ വലിയ തപസ്സോടെ സമ്പന്നയാണല്ലോ, എന്നെ ജയിക്കാനാണ് നീ ശ്രമിക്കുന്നത്? ഈ ഭക്തിയും വിനയവും ആത്മനിയന്ത്രണവും കൊണ്ട് നീ ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
സ്നേഹേന ചൈവ സുശ്രോണി പ്രീതോസ്മി വരവര്ണിനി। കിമിച്ഛസി വരാരോഹേ കസ്തേ കാമഃ സമുദ്യതഃ
സ്നേഹത്തോടും, മനോഹരമായ കമരോടും, നീയെന്നെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. മനോഹരവദനേ, നീ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? എന്താണ് നിന്റെ മനസ്സിലുള്ള മോഹം?
തം തേ സംപാദയാമ്യദ്യ യദ്യപി സ്യാത്സുദുഷ്കരമ്। ഏവമുക്താബ്രവീദേനം തപസാ ജ്ഞാതുമര്ഹസി
നിന്റെ ആഗ്രഹം എത്രയും ദുഷ്കരമായാലും, ഇന്ന് ഞാൻ അതിനിറവേറിക്കും.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'തപസ്സിലൂടെ നീ അറിയേണ്ടതാണു.'
ചികീര്ഷിതം ഹി മേ ബ്രഹ്മംസ്ത്വം വൈ വദ യഥാതഥമ്। ഏവമുക്തോബ്രവീദേനം ദൃഷ്ട്വാ ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ
'ബ്രഹ്മനേ, എനിക്ക് ഒരു കാര്യം ചെയ്യണമെന്നുണ്ട്. നീ സത്യം പറഞ്ഞുതരേണം.' ഇങ്ങനെ അവൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയോടെ അവൻ അവളെ നോക്കി പറഞ്ഞു:
മയാ സഹ ത്വം സുശ്രോണി ശതവര്ഷാണി ഭാമിനി। സര്വഭൂതൈരദൃശ്യാംതഃ സംപ്രയോഗമിഹേച്ഛസി
'സുന്ദരശോഭയുള്ളവളേ, നീ എന്നോടൊപ്പം ഇവിടെ നൂറുവർഷം, എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, ഒരുമിച്ച് കഴിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
ദേവി ഇംദീവരശ്യാമേ വരാര്ഹേ വാമലോചനേ। ഏവം വൃണോഷി കാമാംസ്ത്വം ദദേ വൈ വല്ഗുഭാഷിതേ
'ഇന്ദീവരപോലെ നീലവണ്ണമുള്ള ദേവിയേ, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, ഇങ്ങനെ നീ ആഗ്രഹങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു. വാണ്മധുരിയുള്ളവളേ, ഞാൻ അവയെല്ലാം നിനക്ക് നൽകുന്നു.'
ഏവം ഭവതു ഗച്ഛാവ ഗൃഹം മേ മത്തകാശിനി। തതഃ സ ഗൃഹമാഗമ്യ ജയംത്യാ സഹ ചോശനാ
'അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ. മയക്കമുള്ളവളേ, നമുക്ക് എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാം.' അങ്ങനെ ജയന്തിയെയും ഉശനസിനെയും കൂട്ടി അവൻ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.