ദൈത്യാ ഊചുഃ। ന്യസ്തശസ്ത്രാ വയം ദേവാ ആചാര്യേ വ്രതമാസ്ഥിതേ। ദത്വാ ഭവംതസ്ത്വഭയം സംപ്രാപ്താ നോ ജിഘാംസയാ
ദൈത്യന്മാർ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരേ, ഞങ്ങൾ ആയുധങ്ങൾ വച്ചുവെച്ചു, ഗുരു വ്രതത്തിൽ ആകുമ്പോൾ. നിങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് സുരക്ഷയുടെ വാഗ്ദാനം നൽകി, ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചാണ് വന്നത്.
അനമര്ഷാ വയം സര്വേ ത്യക്തശസ്ത്രാശ്ച സംസ്ഥിതാഃ। ചീരകൃഷ്ണാജിനധരാ നിഷ്ക്രിയാ നിഷ്പരിഗ്രഹാഃ
ഇത് സഹിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്കാവില്ല, ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് കറുത്ത മയിലിൻ ചർമ്മവും വൃക്ഷത്തൊലി ധരിച്ച്, നിർക്രിയരായി, ഒന്നും കൈവശമില്ലാതെ നിൽക്കുകയാണ്.
രണേ വിജേതും ദേവാംശ്ച ന ശക്ഷ്യാമഃ കഥംചന। അയുദ്ധേന പ്രപത്സ്യാമഃ ശരണം കാവ്യമാതരമ്
യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെ ജയിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്കൊന്നും കഴിയില്ല; യുദ്ധം ചെയ്യാതെ ഞങ്ങൾ കാവ്യയുടെ അമ്മയോടാണ് അഭയം തേടുന്നത്.
ജ്ഞാപയാമഃ കൃച്ഛ്രമിദം യാവന്നാഭ്യേതി നോ ഗുരുഃ। നിവൃത്തേ ച തഥാ ശുക്രേ യോത്സ്യാമോ ദംശിതായുധാഃ
നമ്മുടെ ഗുരു മടങ്ങിവരുവോളം ഈ കഷ്ടത അവളെ അറിയിപ്പിക്കാം; ശുക്രൻ തിരിച്ചെത്തുമ്പോൾ ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത് വീണ്ടും യുദ്ധം ചെയ്യും.
ഏവമുക്ത്വാ ച തേന്യോന്യം ശരണം കാവ്യമാതരമ്। പ്രാപദ്യംത തതോ ഭീതാസ്തേഭ്യോഽദാദഭയം തു സാ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവർ എല്ലാവരും ചേർന്ന് കാവ്യയുടെ അമ്മയോടാണ് അഭയം തേടിയത്. ഭയപ്പെട്ട് അവളെ സമീപിച്ചപ്പോൾ അവൾ അവർക്കു രക്ഷ നൽകി.
ന ഭേതവ്യം ന ഭേതവ്യം ഭയം ത്യജത ദാനവാഃ। മത്സന്നിധൌ വര്ത്തതാം വോ ന ഭീര്ഭവിതുര്മഹതി
അവൾ പറഞ്ഞു: ഭയപ്പെടേണ്ട, ഭയപ്പെടേണ്ട; ഭയം ഉപേക്ഷിക്കൂ ദാനവന്മാരേ. എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇരിക്കൂ, നിങ്ങൾക്ക് വലിയ ഭയം ഉണ്ടാകേണ്ടതില്ല.
തയാഭിരക്ഷിതാംസ്താംശ്ച ദൃഷ്ട്വാ ദേവാസ്തദാഽസുരാന്। അഭിജഗ്മുഃ പ്രസഹ്യൈതാനവിചാര്യ ബലാബലമ്
അവളാൽ ആ അസുരന്മാർ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ട ദേവന്മാർ, തങ്ങളുടെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും വിചാരിച്ച്, അവരെ ശക്തിയായി ആക്രമിച്ചു.
തതസ്താന്ബധ്യമാനാംസ്തു ദേവൈര്ദൃഷ്ട്വാസുരാംസ്തദാ। ദേവീ ക്രുദ്ധാബ്രവീദ്ദേവാന്നിദ്രയാ മോഹയാമ്യഹമ്
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ അസുരന്മാരെ ബന്ധിക്കുന്നതു കണ്ട ദേവി കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉറക്കത്തോടെ ഭ്രമിപ്പിക്കും.
സംഭൃത്യ സര്വസംഭാരാന്നിദ്രാം സാ വ്യസൃജത്തദാ। തസ്തംഭ ദേവീ ച ബലാദ്യോഗയുക്താ തപോധനാ
അവളെല്ലാം ശക്തികളും കൂട്ടി ഉറക്കം വിടർന്നു; തപസ്സിന്റെയും യോഗത്തിന്റെയും ശക്തിയാൽ ദേവി അവരെ ബലമായി അപ്രാപ്തരാക്കി.
തതസ്തം സ്തഭിതം ദൃഷ്ട്വാ ഇന്ദ്രം ദേവാശ്ച മൂഢവത്। പ്രാദ്രവംത തതോ ഭീതാ ഇന്ദ്രം ദൃഷ്ട്വാ വശീകൃതമ്
ഇന്ദ്രനെ അപ്രാപ്തനായി കണ്ടപ്പോൾ ദേവന്മാർ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ ആകി; ഇന്ദ്രൻ കീഴടക്കപ്പെട്ടത് കണ്ടു ഭയപ്പെട്ട് അവർ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ഗതേഷു സുരസംഘേഷു വിഷ്ണുരിംദ്രമഭാഷത। വിഷ്ണുരുവാച। മാം ത്വം പ്രവിശ ഭദ്രം തേ രക്ഷിഷ്യേ ത്വാം സുരോത്തമ
ദേവന്മാരുടെ കൂട്ടം പോയപ്പോൾ വിഷ്ണു ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ എന്നിൽ പ്രവേശിക്കൂ, നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ; ഞാൻ നിന്നെ രക്ഷിക്കും, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.'
ഏവമുക്തസ്തതോ വിഷ്ണും പ്രവിവേശ പുരംദരഃ। വിഷ്ണുസംരക്ഷിതം ദൃഷ്ട്വാ ദേവീ ക്രുദ്ധാ വചോഽബ്രവീത്
അങ്ങനെ കേട്ട പുരന്ദരൻ വിഷ്ണുവിൽ പ്രവേശിച്ചു; വിഷ്ണുവാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഇന്ദ്രനെ കണ്ട ദേവി കോപത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ഏഷ ത്വാം വിഷ്ണുനാ സാര്ധം ദഹാമി മഘവന്ബലാത്। മിഷതാം സര്വഭൂതാനാം ദൃശ്യതാം മേ തപോബലമ്
'മഘവൻ, ഞാൻ വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം നിന്നെയും ബലത്തോടെ ദഹിപ്പിക്കും; എല്ലാ ജീവികളും കാണുന്നപോൾ എന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തി കാണട്ടെ.'
തയാഭിഭൂതൌ തൌ ദേവാവിംദ്രവിഷ്ണൂ ബഭൂവതുഃ। കഥം മുച്യേയ സഹിതോ വിഷ്ണുരിംദ്രമഭാഷത
അവളുടെ ശക്തിയിൽ കീഴടക്കപ്പെട്ട് ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും അപ്രാപ്തരായി; വിഷ്ണു ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു: 'നിനക്കൊപ്പം എങ്ങനെ മോചിതനാകാം?'
ഇംദ്രോബ്രവീജ്ജഹി ഹ്യേനാം യാവന്നൌ ന ദഹേത്പ്രഭോ। വിശേഷേണാഭിഭൂതോസ്മി ജഹീമാം ജഹി മാ ചിരമ്
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'അവൾ നമ്മെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതിനു മുൻപ് അവളെ സംഹരിക്കൂ പ്രഭുവേ; ഞാൻ പ്രത്യേകിച്ച് കീഴടക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—വേഗം അവളെ സംഹരിക്കൂ, വൈകരുത്.'
തതഃ സമീക്ഷ്യ വിഷ്ണുസ്താംസ്ത്രീവധേ കൃച്ഛ്രമാസ്ഥിതഃ। അഭിധ്യായ തതഃ ശക്രമാപന്നം സത്വരം പ്രഭുഃ
അവളെ നോക്കി വിഷ്ണുവിന് സ്ത്രീയെ കൊല്ലുന്നത് ദുഷ്കരമായി തോന്നി; പക്ഷേ ആലോചിച്ച്, ഭീഷണിയിൽ ആയിരുന്ന ശക്രനിൽ ദൈവം വേഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തതഃ സ ത്വരയായുക്തഃ ശീഘ്രകാരീ ഭയാന്വിതഃ। ജ്ഞാത്വാ വിഷ്ണുസ്തതസ്തസ്യാഃ ക്രൂരം ദേവ്യാശ്ചികീര്ഷിതമ്
അപ്പോൾ അതിവേഗത്തിലും ഭയത്തിലും വിഷ്ണു പ്രവർത്തിച്ചു; ദേവിയുടെ ക്രൂരമായ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി.
ക്രുദ്ധശ്ച ചക്രമാദായ ശിരശ്ചിച്ഛേദ വൈ ഭയാത്। തം ദൃഷ്ട്വാ സ്ത്രീവധം ഘോരം ചുക്രോധ ഭൃഗുരീശ്വരഃ
കോപത്തോടെ ചക്രം എടുത്ത് ഭയത്താൽ അവളുടെ തല വെട്ടി; ആ ഭയങ്കരമായ സ്ത്രീഹത്യ കണ്ടപ്പോൾ ഭൃഗു പ്രഭു അത്യന്തം കോപിച്ചു.
തതോ ഹി ശപ്തോ ഭൃഗുണാ വിഷ്ണുര്ഭാര്യാവധേ കൃതേ। ഭൃഗുരുവാച। യത്ത്വയാ ജാനതാ ധര്മമവധ്യാ സ്ത്രീ നിഷൂദിതാ
അപ്പോൾ ഭൃഗു ശപിച്ചതിനുശേഷം, വിഷ്ണു ഭാര്യയെ കൊല്ലുകയും ശാപം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഭൃഗു പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ധർമ്മം അറിയാമായിരുന്നിട്ടും, കൊല്ലരുതായ സ്ത്രീയെ നീ കൊല്ലുകയുണ്ടായി.'
തസ്മാത്ത്വം സപ്തകൃത്വോ ഹി മാനുഷേഷൂപയാസ്യസി। തതസ്തേനാഭിശാപേന നഷ്ടേ ധര്മേ പുനഃപുനഃ
അതുകൊണ്ട്, ഈ ശാപം മൂലം നീ മനുഷ്യരിൽ ഏഴു പ്രാവശ്യം ജനിക്കും; ധർമ്മം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴൊക്കെയും നീ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കും.'
ലോകസ്യ ച ഹിതാര്ഥായ ജായതേ മാനുഷേഷ്വിഹ। അഥ വ്യാഹൃത്യ വിഷ്ണും സ തദാദായ ശിരഃ സ്വയമ്
ലോകത്തിന്റെ ഭലത്തിനായി നീ മനുഷ്യരിൽ ജനിക്കും; അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭൃഗു വിഷ്ണുവിനോട് സംസാരിച്ചു, അവൾയുടെ തല സ്വന്തമായി എടുത്തു.
സമാനീയ തതഃ കായം പാണൌ ഗൃഹ്യേദമബ്രവീത്। ഭൃഗുരുവാച। ഏഷാ ത്വം വിഷ്ണുനാ ദേവി ഹതാ സംജീവയാമ്യഹം
ശരീരം ഒന്നിച്ചു ചേർത്തു, കൈയിൽ പിടിച്ച് ഭൃഗു പറഞ്ഞു: 'ദേവി, വിഷ്ണു നിന്നെ കൊന്നെങ്കിലും, ഞാൻ നിന്നെ ജീവിപ്പിക്കും.'
യദി കൃത്സ്നോ മയാ ധര്മോ ജ്ഞായതേ ചരിതോപി വാ। തേന സത്യേന ജീവസ്വ യദി സത്യം ബ്രവീമ്യഹമ്
'എനിക്ക് മുഴുവൻ ധർമ്മം അറിയാമോ, അതോ ഞാൻ അതു ആചരിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്നത് സത്യമാണെങ്കിൽ, ആ സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ നീ വീണ്ടും ജീവിക്കണം.'
തതസ്താം പ്രോക്ഷ്യ ശീതാദ്ഭിര്ജീവജീവേതി സോബ്രവീത്। തതോഭിവ്യാഹൃതേ തസ്മിന്ദേവീ സംജീവിതാ തദാ൨൫൦ 1.13.
ശീതളമായ വെള്ളം തളിച്ച്, 'ജീവിക്കണം' എന്ന് പറഞ്ഞു; അപ്പോൾ തന്നെ ദേവി വീണ്ടും ജീവിച്ചു.
തതസ്താം സര്വഭൂതാനി ദൃഷ്ട്വാ സുപ്തോത്ഥിതാമിവ। സാധുസാധ്വിതി ദൃഷ്ട്വൈവ വചസ്താം സര്വതോബ്രുവന്
അവളെ ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റതുപോലെ കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളും ചുറ്റും നിന്നു 'നല്ലതു, നല്ലതു' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ഏവം പ്രത്യാഹൃതാ തേന ദേവീ സാ ഭൃഗുണാ തദാ। മിഷതാം ദൈവതാനാം ഹി തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
അങ്ങനെ, ആ സമയത്ത് ഭൃഗു ദേവിയെ ജീവിപ്പിച്ചു; ദേവന്മാർക്ക് അതൊരു അത്ഭുതംപോലെ തോന്നി.
അസംഭ്രാംതേന ഭൃഗുണാ പത്നീ സംജീവിതാ പുനഃ। ദൃഷ്ട്വാ ചേംദ്രോ നാലഭത ശര്മ കാവ്യഭയാത്പുനഃ
ഭൃഗു ഭയമില്ലാതെ ഭാര്യയെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചു; ഇത് കണ്ട ഇന്ദ്രൻ കാവ്യഭയത്തിൽ വീണ്ടും മനസ്സിൽ സമാധാനം കണ്ടെത്താനായില്ല.
പ്രജാഗരേ തതശ്ചേംദ്രോ ജയംതീമിദമബ്രവീത്। സംധികാമോഭ്യധാദ്വാക്യം സ്വാം കന്യാം പാകശാസനഃ
അതിനുശേഷം, ഉണർന്നിരുന്ന ഇന്ദ്രൻ ജയന്തിയോട് പറഞ്ഞു; ദേവന്മാരുടെ രാജാവ് തന്റെ മകളോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഇന്ദ്ര ഉവാച। ഏഷ കാവ്യോ ഹ്യനിംദ്രായ വ്രതം ചരതി ദാരുണമ്। തേനാഹം വ്യാകുലഃ പുത്രി കൃതോ മതിമതാ ദൃഢമ്
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'ഈ കാവ്യൻ എന്നെ താഴെയാക്കാൻ ഭയാനകമായ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു; അതിനാൽ, എന്റെ ബുദ്ധിമാനായ മകളേ, ഞാൻ വളരെ വിഷമത്തിലാണ്.'
തൈസ്തൈര്മനോനുകൂലൈശ്ച ഉപചാരൈരതംദ്രിതാ। ആരാധയ തഥാ പുത്രി യഥാ തുഷ്യേത സ ദ്വിജഃ
നിനക്ക് ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന പല വിധത്തിലുള്ള സേവനങ്ങളാൽ അവനെ തളരാതെ സംതോഷിപ്പിക്കണം, മകളേ, അങ്ങനെ ആ ബ്രാഹ്മണൻ സന്തോഷിക്കും.'