തതഃ കാവ്യസ്തു താന്ദൃഷ്ട്വാ തൂര്ണം ദേവൈരഭിദ്രുതാന്। രക്ഷാകാര്യേണ സംഹൃത്യ ദേവേഭ്യസ്താന്സുരാര്ദിതാന്
ദേവന്മാർ വേഗത്തിൽ പിന്തുടരുന്നത് കണ്ട കാവ്യൻ, ദേവന്മാരാൽ പീഡിതരായ അസുരന്മാരെ സംരക്ഷിക്കാൻ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് അവരെ ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് മാറ്റി.
കാവ്യം ദൃഷ്ട്വാ സ്ഥിതം ദേവാ നിര്വിശംകാസ്തു തേ ജഹുഃ। തതഃ കാവ്യോനുചിംത്യാഥ ബ്രഹ്മണോ വചനം ഹിതമ്
കാവ്യൻ ഉറച്ചുനിന്നത് കണ്ട ദേവന്മാർ ആശങ്കയില്ലാതെ പിന്മാറി; പിന്നെ കാവ്യൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ ഓർത്ത് ആലോചിച്ചു.
താനുവാച തതഃ കാവ്യഃ പൂര്വവൃത്തമനുസ്മരന്। ത്രൈലോക്യം വോ ഹൃതം സര്വം വാമനേന ത്രിഭിഃ ക്രമൈഃ
അപ്പോള് കാവ്യന് മുമ്പുണ്ടായ സംഭവങ്ങള് ഓര്മ്മിച്ചു അവരോട് പറഞ്ഞു: 'വാമനന് മൂന്നു പടികളില് നിങ്ങളുടേത് ആയിരുന്ന മുഴുവന് ലോകവും കൈവശപ്പെടുത്തി.'
ബലിര്ബദ്ധോ ഹതോ ജംഭോ നിഹതശ്ച വിരോചനഃ। മഹാസുരാ ദ്വാദശസു സംഗ്രാമേഷു സുരൈര്ഹതാഃ
ബലി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു, ജംഭന് കൊല്ലപ്പെട്ടു, വിരോചനനും വീണുപോയി; പന്ത്രണ്ടു മഹാസുരന്മാരെ ദേവന്മാര് യുദ്ധത്തില് പരാജയപ്പെടുത്തി.
തൈസ്തൈരുപായൈര്ഭൂയിഷ്ഠാ നിഹതാസ്തു പ്രധാനതഃ। കേചിച്ഛിഷ്ടാശ്ച യൂയം വൈ യുദ്ധം നാസ്തീതി മേ മതമ്
വിവിധ വഴികളിലൂടെ പ്രധാനികളില് ഭൂരിഭാഗവും നശിച്ചു; നിങ്ങളില് കുറച്ച് പേരാണ് ശേഷിക്കുന്നത്. എന്റെ അഭിപ്രായത്തില് ഇനി യുദ്ധം ഇല്ല.
നീതയോ വോ വിധാതവ്യാ ഉപാസേ കാലപര്യയാത്। യാസ്യാമ്യഹം മഹാദേവം മംത്രാര്ഥം വിജയാവഹമ്
നിങ്ങള് ഇനി തന്ത്രങ്ങള് ആശ്രയിച്ച് സമയത്തിന് കാത്തിരിക്കണം. വിജയത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള മന്ത്രങ്ങള് നേടാന് ഞാന് മഹാദേവനോടു പോകുന്നു.
അപ്രതീപാംസ്തതോ ദേവാന്മംത്രാന്പ്രാപ്യ മഹേശ്വരാത്। യോത്സ്യാമഹേ പുനര്ദേവൈസ്തതഃ പ്രാപ്സ്യഥ വൈ ജയമ്
മഹേശ്വരനില് നിന്ന് പരാജയമില്ലാത്ത മന്ത്രങ്ങള് ലഭിച്ചശേഷം, ഞങ്ങള് വീണ്ടും ദേവന്മാരെതിരേ യുദ്ധം ചെയ്യും; അപ്പോള് നിങ്ങള്ക്ക് വിജയമുണ്ടാകും.
തതസ്തേ കൃതസംവാദാ ദേവാനൂചുസ്തദാസുരാഃ। ന്യസ്തശസ്ത്രാ വയം സര്വേ നിഃസ്സന്നാഹാ രഥൈര്വിനാ
അങ്ങനെ എല്ലാവരും തമ്മില് സമ്മതിച്ച ശേഷം, അസുരന്മാര് ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'ഞങ്ങള് എല്ലാവരും ആയുധങ്ങള് വച്ചുവെച്ചു, രഥങ്ങളില്ലാതെ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു.'
വയം തപശ്ചരിഷ്യാമഃ സംവൃതാ വല്കലൈസ്തഥാ। ദേവാസ്തേഷാം വചഃ ശ്രുത്വാ സത്യാഭിവ്യാഹൃതം തതഃ
'ഞങ്ങള് വൃക്ഷച്ചൊരിപ്പണികൊണ്ടു വസ്ത്രം ധരിച്ച് തപസ്സ് അനുഷ്ഠിക്കും.' അവരുടെ സത്യമായ വാക്കുകള് കേട്ട ദേവന്മാര് അത് അംഗീകരിച്ചു.
തതോന്യവര്തയന്സര്വേ വിജ്വരാ മുദിതാശ്ച തേ। ന്യസ്തശസ്ത്രേഷു ദൈത്യേഷു വിനിവൃത്താസ്തദാ സുരാഃ
അതിനുശേഷം എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെയും വിഷമമില്ലാതെയും തിരിഞ്ഞുപോയി; ദൈത്യന്മാര് ആയുധങ്ങള് വച്ചുവെച്ചതോടെ ദേവന്മാര് പിന്മാറി.
തതസ്താനബ്രവീത്കാവ്യ ഉപാധ്വം തപസി സ്ഥിതാഃ। നിരുത്സിക്താസ്തപോയുക്താഃ കാലം കാര്യാര്ഥസാധകമ്
അപ്പോള് കാവ്യന് അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ഇനി നിങ്ങള് മനസ്സാക്ഷി തപസ്സില് ഉറച്ചുനില്ക്കണം, ശ്രദ്ധയോടെ ഉദ്ദേശിച്ച കാര്യത്തിന് അനുയോജ്യമായ സമയം വരുന്നതുവരെ.'
പിതുരാശ്രമസംസ്ഥാ വൈ മാം പ്രതീക്ഷഥ ദാനവാഃ। താനുദ്ദിശ്യാസുരാന്കാവ്യോ മഹാദേവം പ്രപദ്യത
'നിങ്ങള് എന്റെ അച്ഛന്റെ ആശ്രമത്തില് എന്നെ കാത്തിരിക്കുക, ദാനവരേ.' അങ്ങനെ അസുരന്മാരോട് പറഞ്ഞ ശേഷം കാവ്യന് മഹാദേവനോടു സമീപിച്ചു.
ശുക്ര ഉവാച। മംത്രാനിച്ഛാമ്യഹം ദേവ യേന സന്തി ബൃഹസ്പതൌ। പരാഭവായ ദേവാനാമസുരാണാം ജയായ ച
ശുക്രന് പറഞ്ഞു: 'ദേവാ, ദേവന്മാരെ പരാജയപ്പെടുത്താനും അസുരന്മാര്ക്ക് വിജയം നേടാനും കഴിയുന്ന, ബൃഹസ്പതിയോടുള്ള മന്ത്രങ്ങള് ഞാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
ഏവമുക്തോബ്രവീദ്ദേവോ വ്രതം ത്വം ചര ഭാര്ഗവ। പൂര്ണം വര്ഷസഹസ്രം തു കണധൂമമധഃ ശിരാഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ദേവന് പറഞ്ഞു: 'ഭാര്ഗവാ, നീ ഒരു ആയിരം വര്ഷം പൂര്ണമായും തലകീഴായി നില്ക്കുകയും പുക മാത്രം ശ്വസിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.'
യദി പാസ്യസി ഭദ്രം തേ തതോ മംത്രാനവാപ്സ്യസി। തഥേതി സമനുജ്ഞാപ്യ ശുക്രസ്തു ഭൃഗുനംദനഃ
'നീ ഇതെല്ലാം സഹിച്ചാല് മന്ത്രങ്ങള് ലഭിക്കും.' ശുക്രന്, ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രന്, ഇതിന് സമ്മതം പറഞ്ഞു.
പാദൌ സംസ്പൃശ്യ ദേവസ്യ ബാഢമിത്യബ്രവീദ്വചഃ। വ്രതം ചരാമ്യഹം ദേവ ത്വയാദിഷ്ടോദ്യ വൈ പ്രഭോ
ദേവന്റെ കാലുകള് സ്പര്ശിച്ച് ശുക്രന് പറഞ്ഞു: 'ശരി, പ്രഭോ, ഇന്ന് മുതല് നിങ്ങള് കല്പിച്ച വ്രതം ഞാന് അനുഷ്ഠിക്കും.'
ആദിഷ്ടോ ദേവദേവേന കൃതവാന്ഭാര്ഗവോ മുനിഃ। തദാ തസ്മിന്ഗതേ ശുക്രേ അസുരാണാം ഹിതായ വൈ
ദേവദേവനില് നിന്ന് കല്പന ലഭിച്ച ഭാര്ഗവമുനി അങ്ങനെ വ്രതം ആരംഭിച്ചു. അപ്പോള് ശുക്രന് അസുരന്മാരുടെ ഭലത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.
മംത്രാര്ഥേ തനുതേ കാവ്യോ ബ്രഹ്മചര്യം മഹേശ്വരാത്। തദ്ബുദ്ധ്വാ നീതിപൂര്വം വൈ രാജന്യാസ്തു തദാ സുഖം
മഹാദേവനില് നിന്ന് മന്ത്രങ്ങള് നേടാനായി കാവ്യന് ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിച്ചു. ഇത് അറിഞ്ഞ രാജാക്കന്മാര് അന്ന് നല്ല രീതിയില് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
അസ്മിംശ്ഛിദ്രേ തദാമര്ഷാദ്ദേവാസ്താനഭിദുദ്രുവുഃ। ദംശിതാഃ സായുധാഃ സര്വേ ബൃഹസ്പതിപുരഃസരാഃ
അപ്പോള് ആ അവസരത്തില് ദേവന്മാര് കോപത്തോടെ ആയുധധാരികളായി, ബൃഹസ്പതി മുന്നില് നില്ക്കെ, അസുരന്മാരെ ആക്രമിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ സുരഗണാ ദേവാന്പ്രഗൃഹീതായുധാന്പുനഃ। ഉത്പേതുസ്സഹസാ സര്വേ സംത്രസ്താസ്താന്വചോബ്രുവത്
ദേവസേനകള് വീണ്ടും ആയുധങ്ങളുമായി വരുന്നത് കണ്ട അസുരന്മാര് ഭയത്തോടെ പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റു അവരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദൈത്യാ ഊചുഃ। ന്യസ്തശസ്ത്രാ വയം ദേവാ ആചാര്യേ വ്രതമാസ്ഥിതേ। ദത്വാ ഭവംതസ്ത്വഭയം സംപ്രാപ്താ നോ ജിഘാംസയാ
ദൈത്യന്മാർ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരേ, ഞങ്ങൾ ആയുധങ്ങൾ വച്ചുവെച്ചു, ഗുരു വ്രതത്തിൽ ആകുമ്പോൾ. നിങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് സുരക്ഷയുടെ വാഗ്ദാനം നൽകി, ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചാണ് വന്നത്.
അനമര്ഷാ വയം സര്വേ ത്യക്തശസ്ത്രാശ്ച സംസ്ഥിതാഃ। ചീരകൃഷ്ണാജിനധരാ നിഷ്ക്രിയാ നിഷ്പരിഗ്രഹാഃ
ഇത് സഹിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്കാവില്ല, ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് കറുത്ത മയിലിൻ ചർമ്മവും വൃക്ഷത്തൊലി ധരിച്ച്, നിർക്രിയരായി, ഒന്നും കൈവശമില്ലാതെ നിൽക്കുകയാണ്.
രണേ വിജേതും ദേവാംശ്ച ന ശക്ഷ്യാമഃ കഥംചന। അയുദ്ധേന പ്രപത്സ്യാമഃ ശരണം കാവ്യമാതരമ്
യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെ ജയിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്കൊന്നും കഴിയില്ല; യുദ്ധം ചെയ്യാതെ ഞങ്ങൾ കാവ്യയുടെ അമ്മയോടാണ് അഭയം തേടുന്നത്.
ജ്ഞാപയാമഃ കൃച്ഛ്രമിദം യാവന്നാഭ്യേതി നോ ഗുരുഃ। നിവൃത്തേ ച തഥാ ശുക്രേ യോത്സ്യാമോ ദംശിതായുധാഃ
നമ്മുടെ ഗുരു മടങ്ങിവരുവോളം ഈ കഷ്ടത അവളെ അറിയിപ്പിക്കാം; ശുക്രൻ തിരിച്ചെത്തുമ്പോൾ ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത് വീണ്ടും യുദ്ധം ചെയ്യും.
ഏവമുക്ത്വാ ച തേന്യോന്യം ശരണം കാവ്യമാതരമ്। പ്രാപദ്യംത തതോ ഭീതാസ്തേഭ്യോഽദാദഭയം തു സാ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവർ എല്ലാവരും ചേർന്ന് കാവ്യയുടെ അമ്മയോടാണ് അഭയം തേടിയത്. ഭയപ്പെട്ട് അവളെ സമീപിച്ചപ്പോൾ അവൾ അവർക്കു രക്ഷ നൽകി.
ന ഭേതവ്യം ന ഭേതവ്യം ഭയം ത്യജത ദാനവാഃ। മത്സന്നിധൌ വര്ത്തതാം വോ ന ഭീര്ഭവിതുര്മഹതി
അവൾ പറഞ്ഞു: ഭയപ്പെടേണ്ട, ഭയപ്പെടേണ്ട; ഭയം ഉപേക്ഷിക്കൂ ദാനവന്മാരേ. എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇരിക്കൂ, നിങ്ങൾക്ക് വലിയ ഭയം ഉണ്ടാകേണ്ടതില്ല.
തയാഭിരക്ഷിതാംസ്താംശ്ച ദൃഷ്ട്വാ ദേവാസ്തദാഽസുരാന്। അഭിജഗ്മുഃ പ്രസഹ്യൈതാനവിചാര്യ ബലാബലമ്
അവളാൽ ആ അസുരന്മാർ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ട ദേവന്മാർ, തങ്ങളുടെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും വിചാരിച്ച്, അവരെ ശക്തിയായി ആക്രമിച്ചു.
തതസ്താന്ബധ്യമാനാംസ്തു ദേവൈര്ദൃഷ്ട്വാസുരാംസ്തദാ। ദേവീ ക്രുദ്ധാബ്രവീദ്ദേവാന്നിദ്രയാ മോഹയാമ്യഹമ്
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ അസുരന്മാരെ ബന്ധിക്കുന്നതു കണ്ട ദേവി കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉറക്കത്തോടെ ഭ്രമിപ്പിക്കും.
സംഭൃത്യ സര്വസംഭാരാന്നിദ്രാം സാ വ്യസൃജത്തദാ। തസ്തംഭ ദേവീ ച ബലാദ്യോഗയുക്താ തപോധനാ
അവളെല്ലാം ശക്തികളും കൂട്ടി ഉറക്കം വിടർന്നു; തപസ്സിന്റെയും യോഗത്തിന്റെയും ശക്തിയാൽ ദേവി അവരെ ബലമായി അപ്രാപ്തരാക്കി.
തതസ്തം സ്തഭിതം ദൃഷ്ട്വാ ഇന്ദ്രം ദേവാശ്ച മൂഢവത്। പ്രാദ്രവംത തതോ ഭീതാ ഇന്ദ്രം ദൃഷ്ട്വാ വശീകൃതമ്
ഇന്ദ്രനെ അപ്രാപ്തനായി കണ്ടപ്പോൾ ദേവന്മാർ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ ആകി; ഇന്ദ്രൻ കീഴടക്കപ്പെട്ടത് കണ്ടു ഭയപ്പെട്ട് അവർ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.