ഭൃഗോഃ ശാപനിമിത്തം തു ദേവാസുരകൃതേ തദാ। ഭീഷ്മ ഉവാച। കഥം ദേവാസുരകൃതേ ഹരിര്ദേഹമവാപ്തവാന്
ഭൃഗുവിന്റെ ശാപം കാരണം അന്നേരം ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും കാര്യത്തിൽ — ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: ദേവാസുരരുടെ കാര്യം ചെയ്യാൻ ഹരി എങ്ങനെ ശരീരം പ്രാപിച്ചു?
ദൈവാസുരം യഥാവൃത്തം തന്മേ കഥയ സുവ്രത। പുലസ്ത്യ ഉവാച। തേഷാം ജയനിമിത്തം വൈ സംഗ്രാമാ സ്യുഃ സുദാരുണാഃ
ദൈവാസുര സംഭവങ്ങൾ എങ്ങനെ നടന്നുവെന്ന് ദയവായി പറയൂ, മഹാനുഭവാ. പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: അവർക്കു ജയമുണ്ടാകാൻ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ യുദ്ധങ്ങൾ നടന്നു.
അവതാരാ ദശദ്വൌ ച ശുദ്ധാ മന്വംതരേ സ്മൃതാഃ। നാമധേയം സമാസേന ശൃണു തേഷാം വിവക്ഷിതമ്
മന്വന്തരങ്ങളിൽ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന പത്തു വിശുദ്ധമായ അവതാരങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയുടെ പേരുകൾ ഞാൻ ചുരുക്കത്തിൽ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
പ്രഥമോ നാരസിംഹസ്തു ദ്വിതീയശ്ചാപി വാമനഃ। തൃതീയസ്തു വരാഹശ്ച ചതുര്ഥോഽമൃതമംഥനഃ
ആദ്യത്തെ അവതാരം നരസിംഹൻ; രണ്ടാമത്തേത് വാമനൻ; മൂന്നാമത്തേത് വരാഹൻ; നാലാമത്തേത് അമൃതമഥനം.
സംഗ്രാമഃ പംചമശ്ചൈവ സുഘോരസ്താരകാമയഃ। ഷഷ്ഠോ ഹ്യാഡീബകാഖ്യശ്ച സപ്തമസ്ത്രൈപുരസ്തഥാ
അഞ്ചാമത്തേത് ഭയങ്കരമായ താരകാസുരനോടുള്ള യുദ്ധം; ആറാമത്തേത് ആഡീബക എന്ന യുദ്ധം; ഏഴാമത്തേത് ത്രിപുരാസുരനോടുള്ള പോരാട്ടം.
അഷ്ടമശ്ചാംധകവധോ നവമോ വൃത്രഘാതനഃ। ധ്വജശ്ച ദശമസ്തേഷാം ഹാലാഹലസ്തതഃ പരം
എട്ടാമത്തേത് അന്തകാസുരനു വധം; ഒൻപതാമത്തേത് വൃത്രാസുരനു വധം; പത്താമത്തേത് ധ്വജം; അതിന് ശേഷം ഹാലാഹല വിഷം.
പ്രഥിതോ ദ്വാദശസ്തേഷാം ഘോരഃ കോലാഹലസ്തഥാ। ഹിരണ്യകശിപുര്ദൈത്യോ നരസിംഹേന സൂദിതഃ
പന്ത്രണ്ടാമത്തേത് പ്രശസ്തമായ കൊലാഹല യുദ്ധം; ഹിരണ്യകശിപുവിനെ നരസിംഹൻ വധിച്ചു.
വാമനേന ബലിര്ബദ്ധസ്ത്രൈലോക്യാക്രമണേ പുരാ। ഹിരണ്യാക്ഷോ ഹതോ ദ്വംദ്വേ പ്രതിവാദേ തു ദൈവതൈഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങൾ കീഴടക്കുമ്പോൾ വാമനൻ ബലിയെ ബന്ധിച്ചു; ഹിരണ്യാക്ഷൻ ദേവന്മാരുടെ എതിർപ്പിൽ ഒരു യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ദംഷ്ട്രയാ തു വരാഹേണ സമുദ്രസ്ഥോ ദ്വിധാ കൃതഃ। പ്രഹ്ലാദോ നിര്ജിതോ യുദ്ധേ ഇംദ്രേണാമൃതമംഥനേ
വരാഹന്റെ ദന്തം കൊണ്ട് സമുദ്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതിനെ രണ്ടായി ചിരിച്ചു; അമൃതമഥനത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ യുദ്ധത്തിൽ പ്രഹ്ലാദനെ ജയിച്ചു.
വിരോചനസ്തു പ്രാഹ്ലാദിര്നിത്യമിന്ദ്രവധോദ്യതഃ। ഇംദ്രേണൈവ ച വിക്രമ്യ നിഹതസ്താരകാമയേ
പ്രഹ്ലാദന്റെ മകൻ വിരോചനൻ എപ്പോഴും ഇന്ദ്രനെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചു; താരകാസുര യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ തന്നെ അവനെ വധിച്ചു.
അശക്നുവത്സു ദേവേഷു ത്രിപുരം സോഢുമാസുരമ്। മോഹയിത്വാഽമൃതേ പീതേ ഗോരൂപേണാസുരാരിണാ
ദേവന്മാർ അസുരന്മാരുടെ ത്രിപുരാസുരനെ സഹിക്കാൻ കഴിയാതെ വന്നപ്പോൾ, അവരെ വഞ്ചിച്ച് അമൃതം കുടിച്ച ശേഷം, അസുരാരിയെ പശുവിന്റെ രൂപത്തിൽ എത്തി.
നാസന്ജീവയിതും ശക്യാ ഭൂയോ ഭൂയോമൃതാസുരാഃ। നിഹതാ ദാനവാഃ സര്വേ ത്രൈലോക്യേ ത്ര്യംബകേണ തു
അമൃതം കുടിച്ച അസുരന്മാരെ വീണ്ടും വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ത്ര്യമ്പകൻ എല്ലാ ദാനവന്മാരെയും വധിച്ചു.
അസുരാശ്ച പിശാചാശ്ച ദാനവാശ്ചാംധകേ വധേ। ഹതാ ദേവമനുഷ്യൈസ്തേ പിതൃഭിശ്ചൈവ സര്വശഃ
അന്തകാസുരനു വധത്തിൽ അസുരന്മാരും പിശാചുകളും ദാനവന്മാരും ദേവന്മാരാൽ, മനുഷ്യരാൽ, പിതൃകളാൽ എല്ലാം കൊല്ലപ്പെട്ടു.
സംപൃക്തോ ദാനവൈര്വൃത്രോ ഘോരേ കോലാഹലേ ഹതഃ। തദാ വിഷ്ണുസഹായേന മഹേംദ്രേണ നിപാതിതഃ
ദാനവന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന വൃത്രാസുരൻ ഭയങ്കരമായ കൊലാഹലത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; അപ്പോൾ വിഷ്ണുവിന്റെ സഹായത്തോടെ മഹേന്ദ്രൻ അവനെ സംഹരിച്ചു.
ഹതസ്തതോ മഹേംദ്രേണ മായാഛന്നസ്തു യോഗവിത്। വജ്രേണ ക്ഷണമാവിശ്യ വിപ്രചിത്തിഃ സഹാനുഗഃ
അപ്പോള് മായയാല് മറഞ്ഞ് യോഗശക്തിയില് പ്രാവീണ്യമുള്ള വിപ്രചിത്തിയും അവന്റെ അനുചിതരും മഹേന്ദ്രന് ഒരു നിമിഷം വജ്രം പ്രയോഗിച്ച് സംഹരിച്ചു.
ദൈത്യാശ്ച ദാനവാശ്ചൈവ സംയുതാഃ കൃത്സ്നശസ്തു തേ। ഏതേ ദൈവാഽസുരാവൃത്താഃ സംഗ്രാമാദ്വാ ദശൈവ തു
ദൈത്യരും ദാനവരും ഒന്നിച്ച് ഒന്നാകെ നശിച്ചു; ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള പത്ത് യുദ്ധങ്ങളുടെ കഥകള് ഇവയാണ്.
ദേവാസുരക്ഷയകരാഃ പ്രജാനാം ച ഹിതായ വൈ। ഹിരണ്യകശിപൂ രാജാ വര്ഷാണാമര്ബുദം ബഭൌ
ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും സംഹരിച്ച്, ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, ഹിരണ്യകശിപു രാജാവ് ഒരു നൂറു കോടി വര്ഷത്തോളം ഭാസുരനായി രാജ്യം ഭരിച്ചു.
ദ്വിസപ്തതിം തഥാന്യാനി നിയുതാന്യധികാനി തു। അശീതി ച സഹസ്രാണി ത്രൈലോക്യൈശ്വര്യവാനഭൂത്
ഇതിനു പുറമെ എഴുപത്തിരണ്ട് നൂറു കോടി വര്ഷവും, എൺപതിനായിരം വര്ഷവും, അവന് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അധികാരം ഉണ്ടായിരുന്നു.
പര്യായേണ തു രാജാഭൂദ്ബലിര്വര്ഷാര്ബുദം പുനഃ। ഷഷ്ഠിം ചൈവ സഹസ്രാണി നിയുതാനി ച വിംശതിം
പിന്നീട് ബലി രാജാവ് വീണ്ടും ഒരു നൂറു കോടി വര്ഷവും, അറുപതിനായിരം വര്ഷവും ഇരുപത് ലക്ഷം വര്ഷവും ഭരിച്ചു.
ബലിരാജ്യാധികാരേ തു യാവത്കാലശ്ച കീര്തിതഃ। താവത്കാലം തു പ്രഹ്ലാദോ നിര്വൃതോ ഹ്യസുരൈഃ സഹ
ബലിയുടെ ഭരണകാലം എത്രയോ ഉണ്ടായിരുന്നുവോ അത്രയും കാലം പ്രഹ്ലാദനും അസുരന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
ജയാര്ഥമേതേ വിജ്ഞേയാ അസുരാണാം മഹൌജസഃ। ത്രൈലോക്യമിദമവ്യഗ്രം മഹേംദ്രേണാനുപാല്യതേ
വിജയത്തിനായി ശ്രമിക്കുന്ന ശക്തശാലികളായ ഈ അസുരന്മാരെ അറിയണം; അതേസമയം മഹേന്ദ്രന് മൂന്നു ലോകങ്ങളും നിർവ്യാഗ്രതയോടെ ഭരിക്കുന്നു.
അസമ്പന്നമിദം സര്വം യാവദ്വര്ഷായുതം പുനഃ। പര്യായേണൈവ സമ്പ്രാപ്തേ ത്രൈലോക്യം പാകശാസനേ
ഇതൊക്കെയും പൂർണ്ണമാകാതെ ഇരിക്കും, വീണ്ടും പത്ത് ആയിരം വര്ഷങ്ങള് കഴിഞ്ഞ്, പകരം മൂന്നു ലോകങ്ങളും പാകന്റെ (ഇന്ദ്രന്റെ) ഭരണത്തിലേക്ക് വരും.
തതോഽസുരാന്പരിത്യജ്യ യജ്ഞോ ദേവാനഗച്ഛത। യജ്ഞേ ദേവാനഥ ഗതേ ദിതിജാഃ കാവ്യമബ്രുവന്
അതിനുശേഷം, അസുരന്മാരെ വിട്ട് യജ്ഞം ദേവന്മാരുടെ അടുക്കലേക്ക് പോയി; യജ്ഞം ദേവന്മാരിൽ എത്തുമ്പോള് ദിതിയുടെ മക്കൾ കാവ്യനോട് പറഞ്ഞു.
ദൈത്യാ ഊചുഃ-। ഹൃതം മഘവതാ രാജ്യം ത്യക്ത്വാ യജ്ഞഃ സുരാന്ഗതഃ। സ്ഥാതും ന ശുക്നുമോ ഹ്യത്ര പ്രവിശാമോ രസാതലമ്൨൦൦ 1.13.
ദൈത്യന്മാർ പറഞ്ഞു: 'മഘവാൻ നമ്മുടെ രാജ്യം എടുത്തു, യജ്ഞം ദേവന്മാരുടെ അടുക്കലേക്ക് പോയി; ഇവിടെ തുടരാൻ നമ്മുക്ക് കഴിയുന്നില്ല, നമുക്ക് പാതാളത്തിലേക്ക് പോകാം.'
ഏവമുക്തോബ്രവീദേതാന്വിഷണ്ണാന്സാംത്വയന്ഗിരാ। മാ ഭൈഷ്ട ധാരയിഷ്യാമി തേജസാ സ്വേന വോഽസുരാഃ
അങ്ങനെ ദു:ഖിതരായവരെ കാവ്യൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചു: 'ഭയപ്പെടേണ്ട, എന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ നിങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കും അസുരന്മാരേ.'
മംത്രാശ്ചൌഷധയശ്ചൈവ ധരായാം യത്തു വര്തതേ। മയി തിഷ്ഠതി തത്സര്വം പാദമാത്രം സുരേഷു വൈ
എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളും ഔഷധികളും ഭൂമിയിൽ ഉള്ളതൊക്കെയും എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ദേവന്മാരിൽ ഒരു ഭാഗം മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു.
തത്സര്വം ച പ്രദാസ്യാമി യുഷ്മദര്ഥേ ധൃതം മയാ। തതോ ദേവാസ്തുതാന്ദൃഷ്ട്വാ ധൃതാന്കാവ്യേന ധീമതാ
നിങ്ങളുടെ വേണ്ടി ഞാൻ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നതൊക്കെയും ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു നൽകും; അതിനുശേഷം, കാവ്യൻ സംരക്ഷിച്ച അസുരന്മാരെ കണ്ടു ദേവന്മാർ അവനെ പ്രശംസിച്ചു.
അമംത്രയംത ദേവാ വൈ സംവിഗ്നാസ്തജ്ജിഘൃക്ഷയാ। കാവ്യോ ഹ്യേഷ ഇദം സര്വം വ്യാവര്തയതി നോ ബലാത്
എല്ലാം തിരിച്ചു നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച് വിഷമിച്ച ദേവന്മാർ തമ്മിൽ ചർച്ച ചെയ്തു: 'ഈ കാവ്യൻ നമ്മുടെ ഭാഗം ബലമായി മാറ്റുന്നു.'
സാധു ഗച്ഛാമഹേ തൂര്ണം യാവന്ന ച്യാവയേത വൈ। പ്രസഹ്യ ജിത്വാ ശിഷ്ടാംസ്തു പാതാലം പ്രാപയാമഹേ
'അവൻ നമ്മെ പുറത്താക്കുന്നതിന് മുമ്പ് നമുക്ക് വേഗം പോകാം; ശേഷിക്കുന്നവരെ ജയിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് അയക്കാം.'
തതോ ദേവാസ്തു സംരബ്ധാ ദാനവാനുപസൃത്യ ഹ। തതസ്തേ വധ്യമാനാസ്തൈഃ കാവ്യമേവാഭിദുദ്രുവുഃ
അതിനുശേഷം കോപത്തോടെ ദേവന്മാർ ദാനവന്മാരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു; ദേവന്മാർ അവരെ സംഹരിക്കുമ്പോൾ, അവർ സംരക്ഷണത്തിന് കാവ്യന്റെ അടുക്കൽ ഓടി.