അസമൌജാസ്തതസ്തസ്യ സമൌജാശ്ച സുതാവുഭൌ। അജാതപുത്രസ്യ സുതൌ പ്രജായേതേ സമൌജസൌ
അതിനുശേഷം അസമൗജയും സമൗജയും അവന്റെ രണ്ടു മക്കളായി. അജാതന്റെ മകനു സമൗജസെന്ന പേരിൽ രണ്ടു മക്കളും ജനിച്ചു.
സമൌജഃ പുത്രാ വിഖ്യാതാസ്ത്രയഃ പരമധാര്മികാഃ। സുദംശശ്ച സുവംശശ്ച കൃഷ്ണ ഇത്യനുനാമതഃ
സമൗജസിന് മൂന്നു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ വളരെ പ്രശസ്തരും ധാർമ്മികരുമായിരുന്നു. അവരുടെ പേരുകൾ സുദംശൻ, സുബംശൻ, കൃഷ്ണൻ എന്നിങ്ങനെയാണ്.
അംധകാനാമിമം വംശം യഃ കീര്തയതി നിത്യശഃ। ആത്മനോ വിപുലം വംശം പ്രജാമാപ്നോത്യയം തതഃ
ആന്ധകരുടെ ഈ വംശം ആരെങ്കിലും നിരന്തരം സ്മരിച്ചാൽ, അവനു തന്നെ വലിയൊരു വംശവും സന്തതിയും ലഭിക്കും.
ഗാംധാരീ ചൈവ മാദ്രീ ച ക്രോഷ്ടോര്ഭാര്യേ ബഭൂവതുഃ। ഗാംധാരീ ജനയാമാസ സുനിത്രം മിത്രവത്സലമ്
ഗാന്ധാരി, മാദ്രി എന്നിവർ ക്രോഷ്ടുവിന്റെ ഭാര്യമാരായി. ഗാന്ധാരി സുഹൃത്തുകളോട് സ്നേഹമുള്ള സുനിത്രനെ പ്രസവിച്ചു.
മാദ്രീ യുധാജിതം പുത്രം തതോ വൈ ദേവമീഢുഷം। അനമിത്രം ശിനിം ചൈവ പംചാത്ര കൃതലക്ഷണാഃ
മാദ്രി യുദ്ധാജിതിനെ മകനായി പ്രസവിച്ചു; അതിനുശേഷം ദേവമീഢുഷനും, അനമിത്രനും, ശിനിയും — ഇവരൊക്കെ അഞ്ച് പേരും പ്രത്യേകതയുള്ളവരായിരുന്നു.
അനമിത്രസുതോ നിഘ്നോ നിഘ്നസ്യാപി ച ദ്വൌ സുതൌ। പ്രസേനശ്ച മഹാവീര്യഃ ശക്തിസേനശ്ച താവുഭൌ
അനമിത്രന്റെ മകൻ നിഘ്നൻ. നിഘ്നന് രണ്ടു മക്കളായിരുന്നു: മഹാവീര്യശാലിയായ പ്രസേനനും ശക്തിസേനനും.
സ്യമംതകം പ്രസേനസ്യ മണിരത്നമനുത്തമം। പൃഥിവ്യാം മണിരത്നാനാം രാജേതി സമുദാഹൃതമ്
പ്രസേനന്റെ അതുല്യമായ രത്നമായ സ്യാമന്തകമണിയാണ് ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രത്നങ്ങളിലും രാജാവെന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.
ഹൃദി കൃത്വാ സുബഹുശോ മണിം തം സ വ്യരാജത। മണിരത്നം യയാചേഥ രാജാര്ഥം ശൌരിരുത്തമമ്
അവൻ ആ രത്നം ഹൃദയത്തിൽ ധരിച്ച് പലപ്പോഴും ഭംഗിയായി തിളങ്ങി. രാജ്യം വേണ്ടി ശൗരി ആ മഹാരത്നം അവനിൽ നിന്ന് ചോദിച്ചു.
ഗോവിംദശ്ച ന തം ലേഭേ ശക്തോപി ന ജഹാര സഃ। കദാചിന്മൃഗയാം യാതഃ പ്രസേനസ്തേന ഭൂഷിതഃ
ശക്തിയുള്ളവനായിട്ടും ഗോവിന്ദൻ അതു നേടാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, അതു പിടിച്ചുമാറ്റിയില്ലയും. ഒരിക്കൽ പ്രസേനൻ ആ രത്നം ധരിച്ച് വേട്ടയാടാൻ പോയി.
ബിലേ ശബ്ദം സ ശുശ്രാവ കൃതം സത്ത്വേന കേനചിത്। തതഃ പ്രവിശ്യ സ ബിലം പ്രസേനോ ഹ്യൃക്ഷമാസദത്
ഒരു ഗുഹയിൽ ഏതോ ജീവി ഉണ്ടാക്കിയ ശബ്ദം അവൻ കേട്ടു. തുടർന്ന് ഗുഹയിൽ കടന്ന പ്രസേനൻ ഒരു കരടിയെ കണ്ടുമുട്ടി.
ഋക്ഷഃ പ്രസേനം ച തഥാ ഋക്ഷം ചാപി പ്രസേനജിത്। ആസാദ്യ യുയുധാതേ തൌ പരസ്പരജയേച്ഛയാ
കരടിയും പ്രസേനനും, പ്രസേനജിതും കരടിയും തമ്മിൽ തമ്മിൽ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഏറ്റുമുട്ടി പോരാടി.
ഹത്വാ ഋക്ഷഃ പ്രസേനം ച തതസ്തം മണിമാദദാത്। പ്രസേനം തു ഹതം ശ്രുത്വാ ഗോവിംദഃ പരിശംകിതഃ
കരടി പ്രസേനനെ കൊല്ലുകയും ആ രത്നം എടുത്തുകൊള്ളുകയും ചെയ്തു. പ്രസേനൻ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്നു കേട്ടപ്പോൾ ഗോവിന്ദൻ സംശയത്തോടെ നിന്നു.
സത്രാജിത്രാ തു തദ്ഭ്രാത്രാ യാദവൈശ്ച തഥാപരൈഃ। ഗോവിംദേന ഹതോ നൂനം പ്രസേനോ മണികാരണാത്
സത്രാജിത്തും അവന്റെ സഹോദരനും യാദവരും മറ്റുള്ളവരും പറഞ്ഞു: 'മണിക്കായി പ്രസേനനെ ഗോവിന്ദൻ തന്നെയാണ് കൊന്നതെന്ന് ഉറപ്പാണ്.'
പ്രസേനസ്തു ഗതോരണ്യം മണിരത്നേന ഭൂഷിതഃ। തം ദൃഷ്ട്വാ നിജഘാനാഥ ന ത്യജന്തം സ്യമംതകമ്
മണിരത്നം ധരിച്ച് വനത്തിലേക്ക് പോയ പ്രസേനനെ, സ്യാമന്തകം വിട്ടുകൊടുക്കാൻ തയ്യാറായില്ലാത്തതിനാൽ, അവനെ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ജഘാനൈവാപ്രദാനേന ശത്രുഭൂതം ച കേശവഃ। ഇതി പ്രവാദസ്സര്വത്ര ഖ്യാതസ്സത്രാജിതാ കൃതഃ
അവൻ അതു നൽകാതിരുന്നതുകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു; കെശവൻ ശത്രുവായി മാറി. ഈ വർത്തമാനം സത്രാജിത് എല്ലായിടത്തും പ്രചരിപ്പിച്ചു.
അഥ ദീര്ഘേണ കാലേന മൃഗയാം നിര്ഗതഃ പുനഃ। യദൃച്ഛയാ ച ഗോവിംദോ ബിലാഭ്യാശമഥാഗമത്
അതിനുശേഷം ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം വീണ്ടും വേട്ടയാടാൻ പോയപ്പോൾ, യാദൃശ്ചികമായി ഗോവിന്ദൻ ഒരു ഗുഹയുടെ അടുത്തെത്തി.
തതശ്ശബ്ദം യഥാപൂര്വം സ ചക്രേ ഋക്ഷരാഡ്ബലീ। ശബ്ദം ശ്രുത്വാ തു ഗോവിംദഃ ഖങ്ഗപാണിഃ പ്രവിശ്യ ച
അതിനുശേഷം, മുമ്പ് പോലെ, കരടി രാജാവായ ജാംബവാൻ ശക്തമായ ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിച്ചു. ആ ശബ്ദം കേട്ടു, ഗോവിന്ദൻ വാളെടുത്ത് അകത്തേക്ക് കടന്നു.
അപശ്യജ്ജാംബവംതം ച ഋക്ഷരാജം മഹാബലം। തതസ്തൂര്ണം ഹൃഷീകേശസ്തമൃക്ഷമതിരംഹസാ
അവൻ കരടി രാജാവായ ജാംബവാനെ, അതിമഹാബലശാലിയെയെ, കണ്ടു. പിന്നെ ഹൃഷീകേശൻ അതി വേഗത്തിൽ ആ കരടിയിലേക്കു സമീപിച്ചു.
ജാംബവംതം സ ജഗ്രാഹ ക്രോധസംരക്തലോചനഃ। ദൃഷ്ട്വാ ചൈനം തഥാ വിഷ്ണും കര്മഭിര്വൈഷ്ണവീം തനും
കോപം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ, ജാംബവാനെ പിടിച്ചു. വിഷ്ണുവിനെ അങ്ങനെ ദിവ്യരൂപത്തിലും ദിവ്യകൃത്യങ്ങളിലും കണ്ടു.
തുഷ്ടാവ ഋക്ഷരാജോപി വിഷ്ണുസൂക്തേന സത്വരം। തതസ്തു ഭഗവാംസ്തുഷ്ടോ വരേണ സമരോചയത്
കരടി രാജാവും വിഷ്ണുസ്തുതിയാൽ വേഗത്തിൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു. അതിനുശേഷം ഭഗവാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഒരു വരം നൽകാൻ സമ്മതിച്ചു.
ജാമ്ബവാനുവാച। ഇഷ്ടം ചക്രപ്രഹാരേണ ത്വത്തോ മേ മരണം ശുഭമ്। കന്യാ ചേയം മമ സുതാ ഭര്ത്താരം ത്വാമവാപ്നുയാത്
ജാംബവാൻ പറഞ്ഞു: "നിന്റെ ചക്രം കൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെടുന്നത് എനിക്ക് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ മരണമാണ്. ഈ മകൾക്ക് ഭർത്താവായി നിന്നെ ലഭിക്കട്ടെ."
യോയം മണിഃ പ്രസേനാത്തു ഹത്വാ ചൈവാപ്തവാനഹമ്। സ ത്വയാ ഗൃഹ്യതാം നാഥ മണിരേഷോഽത്ര വര്ത്തതേ
"പ്രസേനനെ കൊല്ലുകയും അതിനുശേഷം ഞാൻ നേടിയ ഈ മണി, നാഥാ, നീ സ്വീകരിക്കട്ടെ. ഈ മണി ഇവിടെ തന്നെയാണ്."
ഇത്യുക്തോ ജാംബവംതം വൈ ഹത്വാ ചക്രേണ കേശവഃ। കൃതകാര്യോ മഹാബാഹുഃ കന്യാം ചൈവാദദൌ തദാ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, കേശവൻ ചക്രം കൊണ്ട് ജാംബവാനെ കൊല്ലി. തന്റെ ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കി, മഹാബലശാലി അവൻ ആ കന്യയെ സ്വീകരിച്ചു.
തതഃ സത്രാജിതേ ചൈതന്മണിരത്നം സ വൈ ദദൌ। യല്ലബ്ധമൃക്ഷരാജാച്ച സര്വയാദവസന്നിധൌ
അതിനുശേഷം, കരടി രാജാവിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ആ മണിരത്നം സത്രാജിതിന്, എല്ലാ യാദവരുടെ സാനിധ്യത്തിൽ, നൽകി.
തേന മിഥ്യാപ്രവാദേന സംതപ്തോയം ജനാര്ദനഃ। തതസ്തേ യാദവാഃ സര്വേ വാസുദേവമഥാബ്രുവന്
അത് സംബന്ധിച്ച തെറ്റായ ആരോപണത്തിൽ ജനാർദനൻ ദുഃഖിതനായി. പിന്നെ എല്ലാ യാദവർ വാസുദേവനോട് പറഞ്ഞു.
അസ്മാകം മനസി ഹ്യാസീത്പ്രസേനസ്തു ത്വയാ ഹതഃ। ഏകൈകസ്യാസ്തു സുംദര്യോ ദശ സത്രാജിതഃ സുതാഃ
"നമ്മുടെ മനസ്സിൽ പ്രസേനനെ നീ കൊല്ലുകയാണെന്ന് ഉറപ്പായിരുന്നു. സത്രാജിതിന് പത്ത് മനോഹരമായ പുത്രികൾ ഉണ്ട്."
സത്യോത്പന്നാസ്സുതാസ്തസ്യ ശതമേകം ച വിശ്രുതാഃ। വിഖ്യാതാശ്ച മഹാവീര്യാ ഭംഗകാരശ്ച പൂര്വജഃ
"സത്യയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച അവന്റെ പുത്രന്മാർ നൂറ് പേരാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അവർ പ്രശസ്തരും മഹാവീര്യശാലികളും, ഭംഗകാരൻ മൂത്തവനാണ്."
സത്യാ വ്രതവതീ സ്വപ്നാ ഭംഗകാരസ്യ പൂര്വജാ। സുഷുവുസ്താഃ കുമാരാംശ്ച ശിനീവാലഃ പ്രതാപവാന്
"സത്യ, വ്രതത്തിൽ അർപ്പിതയായവൾ, ഭംഗകാരന്റെ മൂത്ത സഹോദരിയാണ്. അവൾ പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; ശിനീവാലൻ അവരിൽ ഏറ്റവും ശക്തനായവനാണ്."
അഭംഗോ യുയുധാനശ്ച ശിനിസ്തസ്യാത്മജോഭവത്। തസ്മാദ്യുഗംധരഃ പുത്രാശ്ശതം തസ്യ പ്രകീര്തിതാഃ
"അഭംഗൻ, യുയുധാനൻ, ശിനി അവന്റെ പുത്രനായിരുന്നു. അവനിൽ നിന്ന് യുഗന്ധരൻ ജനിച്ചു; അവന്റെ പുത്രന്മാർ നൂറ് പേരാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു."
അനമിത്രാഹ്വയോ യോ വൈ വിഖ്യാതോ വൃഷ്ണിവംശജഃ। അനമിത്രാത്ശിനിര്ജജ്ഞേ കനിഷ്ഠോ വൃഷ്ണിനംദനഃ
"അനമിത്രൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, വൃഷ്ണി വംശത്തിൽ പ്രശസ്തനാണ്. അനമിത്രനിൽ നിന്ന് ശിനി ജനിച്ചു; വൃഷ്ണികളുടെ ഇളയ സന്തോഷം."