ദേവകീ ശ്രുതദേവാ ച യശോദാ ച ശ്രുതിശ്രവാ। ശ്രീദേവാ ചോപദേവാ ച സുരൂപാ ചേതി സപ്തമീ
ദേവകി, ശ്രുതദേവ, യശോദ, ശ്രുതിശ്രവ, ശ്രീദേവി, ഉപദേവി, സുരൂപ എന്നിങ്ങനെയാണ് ആ ഏഴ് സഹോദരിമാര്.
നവോഗ്രസേനസ്യ സുതാഃ കംസസ്തേഷാം ച പൂര്വജഃ। ന്യഗ്രോധസ്തു സുനാമാ ച കംകഃ ശംകുഃ സുഭൂശ്ച യഃ
ഉഗ്രസേനന് ഒമ്പത് പുത്രന്മാരുണ്ടായിരുന്നു; അവരില് മൂത്തവന് കംസന്. ന്യഗ്രോധന്, സുനാമന്, കങ്കന്, ശങ്കു, സുഭു എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അന്യസ്തു രാഷ്ട്രപാലശ്ച ബദ്ധമുഷ്ടിഃ സമുഷ്ടികഃ। തേഷാം സ്വസാരഃ പംചാസന്കംസാ കംസവതീ തഥാ
മറ്റുള്ളവര് രാജ്യപാലന്, ബദ്ധമുഷ്ടി, സമുഷ്ടികന് എന്നിവരാണ്. അവരുടെ അഞ്ചു സഹോദരിമാര് കംസ, കംസവതി എന്നിവരും മറ്റുള്ളവരും.
സുരഭീ രാഷ്ട്രപാലീ ച കംകാ ചേതി വരാംഗനാഃ। ഉഗ്രസേനഃ സഹാപത്യോ വ്യാഖ്യാതഃ കുകുരോദ്ഭവഃ
സുരഭി, രാഷ്ട്രപാലി, കങ്ക എന്നിങ്ങനെ ഇവര് ശ്രേഷ്ഠയായ സ്ത്രീകളാണ്. ഉഗ്രസേനനും അവന്റെ മക്കളും കുകുര വംശത്തില് ജനിച്ചതായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ഭജമാനസ്യ പുത്രോഭൂദ്രഥിമുഖ്യോ വിദൂരഥഃ। രാജാധിദേവഃ ശൂരശ്ച വിദൂരഥസുതോഭവത്
ഭജമാനന്റെ മകനായ രഥപ്രധാനനായ വിദ്യുരഥന്, രാജാധിദേവനും ശൂരനും വിദ്യുരഥന്റെ പുത്രന്മാരാണ്.
രാജാധിദേവസ്യ സുതൌ ജജ്ഞാതേ വീരസംമതൌ। ക്ഷത്രവ്രതേതിനിരതൌ ശോണാശ്വഃ ശ്വേതവാഹനഃ
രാജാധിദേവന് രണ്ട് പുത്രന്മാര് ഉണ്ടായിരുന്നു: ശോണാശ്വനും ശ്വേതവാഹനനും. ഇരുവരും വീരത്വത്തില് പ്രശസ്തരും ക്ഷത്രവ്രതത്തില് നിലനില്ക്കുന്നവരുമായിരുന്നു.
ശോണാശ്വസ്യ സുതാഃ പംച ശൂരാ രണവിശാരദാഃ। ശമീ ച രാജശര്മാ ച നിമൂര്ത്തഃ ശത്രുജിച്ഛുചിഃ
ശോണാശ്വന് അഞ്ച് പുത്രന്മാരുണ്ടായിരുന്നു; അവർ യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരാണ്: ശമി, രാജശർമ, നിമൂർത്ത, ശത്രുജിത്, ശുചി.
ശമീപുത്രഃ പ്രതിക്ഷത്രഃ പ്രതിക്ഷത്രസ്യ ചാത്മജഃ। പ്രതിക്ഷത്രസുതോ ഭോജോ ഹൃദീകസ്തസ്യ ചാത്മജഃ। ഹൃദീകസ്യാഭവന്പുത്രാ ദശ ഭീമപരാക്രമാഃ
ശമിയുടെ മകനാണ് പ്രതിക്ഷത്രന്. പ്രതിക്ഷത്രന്റെ മകനാണ് ഭോജന്. അവന്റെ മകനാണ് ഹൃദികന്. ഹൃദികന് പത്ത് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു; അവർ ഭീമശക്തിയുള്ളവരാണ്.
കൃതവര്മാഗ്രജസ്തേഷാം ശതധന്വാ ച സത്തമഃ। ദേവാര്ഹശ്ച സുഭാനുശ്ച ഭീഷണശ്ച മഹാബലഃ
അവരിൽ കൃതവർമ്മൻ മുതിർന്നവനായിരുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ ഉത്തമനായ ശതധൻവനും, ദേവാർഹനും, സുഭാനുവും, മഹാശക്തിയുള്ള ഭീഷണനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അജാതശ്ച വിജാതശ്ച കരകശ്ച കരംധമഃ। ദേവാര്ഹസ്യ സുതോ വിദ്വാന്ജജ്ഞേ കംബലബര്ഹിഷഃ
അജാതൻ, വിജയതൻ, കരകൻ, കരന്ധമൻ എന്നിവരും ദേവാർഹന്റെ പണ്ഡിതനായ മകനായ കംബലബർഹിഷനും ജനിച്ചു.
അസമൌജാസ്തതസ്തസ്യ സമൌജാശ്ച സുതാവുഭൌ। അജാതപുത്രസ്യ സുതൌ പ്രജായേതേ സമൌജസൌ
അതിനുശേഷം അസമൗജയും സമൗജയും അവന്റെ രണ്ടു മക്കളായി. അജാതന്റെ മകനു സമൗജസെന്ന പേരിൽ രണ്ടു മക്കളും ജനിച്ചു.
സമൌജഃ പുത്രാ വിഖ്യാതാസ്ത്രയഃ പരമധാര്മികാഃ। സുദംശശ്ച സുവംശശ്ച കൃഷ്ണ ഇത്യനുനാമതഃ
സമൗജസിന് മൂന്നു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ വളരെ പ്രശസ്തരും ധാർമ്മികരുമായിരുന്നു. അവരുടെ പേരുകൾ സുദംശൻ, സുബംശൻ, കൃഷ്ണൻ എന്നിങ്ങനെയാണ്.
അംധകാനാമിമം വംശം യഃ കീര്തയതി നിത്യശഃ। ആത്മനോ വിപുലം വംശം പ്രജാമാപ്നോത്യയം തതഃ
ആന്ധകരുടെ ഈ വംശം ആരെങ്കിലും നിരന്തരം സ്മരിച്ചാൽ, അവനു തന്നെ വലിയൊരു വംശവും സന്തതിയും ലഭിക്കും.
ഗാംധാരീ ചൈവ മാദ്രീ ച ക്രോഷ്ടോര്ഭാര്യേ ബഭൂവതുഃ। ഗാംധാരീ ജനയാമാസ സുനിത്രം മിത്രവത്സലമ്
ഗാന്ധാരി, മാദ്രി എന്നിവർ ക്രോഷ്ടുവിന്റെ ഭാര്യമാരായി. ഗാന്ധാരി സുഹൃത്തുകളോട് സ്നേഹമുള്ള സുനിത്രനെ പ്രസവിച്ചു.
മാദ്രീ യുധാജിതം പുത്രം തതോ വൈ ദേവമീഢുഷം। അനമിത്രം ശിനിം ചൈവ പംചാത്ര കൃതലക്ഷണാഃ
മാദ്രി യുദ്ധാജിതിനെ മകനായി പ്രസവിച്ചു; അതിനുശേഷം ദേവമീഢുഷനും, അനമിത്രനും, ശിനിയും — ഇവരൊക്കെ അഞ്ച് പേരും പ്രത്യേകതയുള്ളവരായിരുന്നു.
അനമിത്രസുതോ നിഘ്നോ നിഘ്നസ്യാപി ച ദ്വൌ സുതൌ। പ്രസേനശ്ച മഹാവീര്യഃ ശക്തിസേനശ്ച താവുഭൌ
അനമിത്രന്റെ മകൻ നിഘ്നൻ. നിഘ്നന് രണ്ടു മക്കളായിരുന്നു: മഹാവീര്യശാലിയായ പ്രസേനനും ശക്തിസേനനും.
സ്യമംതകം പ്രസേനസ്യ മണിരത്നമനുത്തമം। പൃഥിവ്യാം മണിരത്നാനാം രാജേതി സമുദാഹൃതമ്
പ്രസേനന്റെ അതുല്യമായ രത്നമായ സ്യാമന്തകമണിയാണ് ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രത്നങ്ങളിലും രാജാവെന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.
ഹൃദി കൃത്വാ സുബഹുശോ മണിം തം സ വ്യരാജത। മണിരത്നം യയാചേഥ രാജാര്ഥം ശൌരിരുത്തമമ്
അവൻ ആ രത്നം ഹൃദയത്തിൽ ധരിച്ച് പലപ്പോഴും ഭംഗിയായി തിളങ്ങി. രാജ്യം വേണ്ടി ശൗരി ആ മഹാരത്നം അവനിൽ നിന്ന് ചോദിച്ചു.
ഗോവിംദശ്ച ന തം ലേഭേ ശക്തോപി ന ജഹാര സഃ। കദാചിന്മൃഗയാം യാതഃ പ്രസേനസ്തേന ഭൂഷിതഃ
ശക്തിയുള്ളവനായിട്ടും ഗോവിന്ദൻ അതു നേടാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, അതു പിടിച്ചുമാറ്റിയില്ലയും. ഒരിക്കൽ പ്രസേനൻ ആ രത്നം ധരിച്ച് വേട്ടയാടാൻ പോയി.
ബിലേ ശബ്ദം സ ശുശ്രാവ കൃതം സത്ത്വേന കേനചിത്। തതഃ പ്രവിശ്യ സ ബിലം പ്രസേനോ ഹ്യൃക്ഷമാസദത്
ഒരു ഗുഹയിൽ ഏതോ ജീവി ഉണ്ടാക്കിയ ശബ്ദം അവൻ കേട്ടു. തുടർന്ന് ഗുഹയിൽ കടന്ന പ്രസേനൻ ഒരു കരടിയെ കണ്ടുമുട്ടി.
ഋക്ഷഃ പ്രസേനം ച തഥാ ഋക്ഷം ചാപി പ്രസേനജിത്। ആസാദ്യ യുയുധാതേ തൌ പരസ്പരജയേച്ഛയാ
കരടിയും പ്രസേനനും, പ്രസേനജിതും കരടിയും തമ്മിൽ തമ്മിൽ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഏറ്റുമുട്ടി പോരാടി.
ഹത്വാ ഋക്ഷഃ പ്രസേനം ച തതസ്തം മണിമാദദാത്। പ്രസേനം തു ഹതം ശ്രുത്വാ ഗോവിംദഃ പരിശംകിതഃ
കരടി പ്രസേനനെ കൊല്ലുകയും ആ രത്നം എടുത്തുകൊള്ളുകയും ചെയ്തു. പ്രസേനൻ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്നു കേട്ടപ്പോൾ ഗോവിന്ദൻ സംശയത്തോടെ നിന്നു.
സത്രാജിത്രാ തു തദ്ഭ്രാത്രാ യാദവൈശ്ച തഥാപരൈഃ। ഗോവിംദേന ഹതോ നൂനം പ്രസേനോ മണികാരണാത്
സത്രാജിത്തും അവന്റെ സഹോദരനും യാദവരും മറ്റുള്ളവരും പറഞ്ഞു: 'മണിക്കായി പ്രസേനനെ ഗോവിന്ദൻ തന്നെയാണ് കൊന്നതെന്ന് ഉറപ്പാണ്.'
പ്രസേനസ്തു ഗതോരണ്യം മണിരത്നേന ഭൂഷിതഃ। തം ദൃഷ്ട്വാ നിജഘാനാഥ ന ത്യജന്തം സ്യമംതകമ്
മണിരത്നം ധരിച്ച് വനത്തിലേക്ക് പോയ പ്രസേനനെ, സ്യാമന്തകം വിട്ടുകൊടുക്കാൻ തയ്യാറായില്ലാത്തതിനാൽ, അവനെ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ജഘാനൈവാപ്രദാനേന ശത്രുഭൂതം ച കേശവഃ। ഇതി പ്രവാദസ്സര്വത്ര ഖ്യാതസ്സത്രാജിതാ കൃതഃ
അവൻ അതു നൽകാതിരുന്നതുകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു; കെശവൻ ശത്രുവായി മാറി. ഈ വർത്തമാനം സത്രാജിത് എല്ലായിടത്തും പ്രചരിപ്പിച്ചു.
അഥ ദീര്ഘേണ കാലേന മൃഗയാം നിര്ഗതഃ പുനഃ। യദൃച്ഛയാ ച ഗോവിംദോ ബിലാഭ്യാശമഥാഗമത്
അതിനുശേഷം ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം വീണ്ടും വേട്ടയാടാൻ പോയപ്പോൾ, യാദൃശ്ചികമായി ഗോവിന്ദൻ ഒരു ഗുഹയുടെ അടുത്തെത്തി.
തതശ്ശബ്ദം യഥാപൂര്വം സ ചക്രേ ഋക്ഷരാഡ്ബലീ। ശബ്ദം ശ്രുത്വാ തു ഗോവിംദഃ ഖങ്ഗപാണിഃ പ്രവിശ്യ ച
അതിനുശേഷം, മുമ്പ് പോലെ, കരടി രാജാവായ ജാംബവാൻ ശക്തമായ ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിച്ചു. ആ ശബ്ദം കേട്ടു, ഗോവിന്ദൻ വാളെടുത്ത് അകത്തേക്ക് കടന്നു.
അപശ്യജ്ജാംബവംതം ച ഋക്ഷരാജം മഹാബലം। തതസ്തൂര്ണം ഹൃഷീകേശസ്തമൃക്ഷമതിരംഹസാ
അവൻ കരടി രാജാവായ ജാംബവാനെ, അതിമഹാബലശാലിയെയെ, കണ്ടു. പിന്നെ ഹൃഷീകേശൻ അതി വേഗത്തിൽ ആ കരടിയിലേക്കു സമീപിച്ചു.
ജാംബവംതം സ ജഗ്രാഹ ക്രോധസംരക്തലോചനഃ। ദൃഷ്ട്വാ ചൈനം തഥാ വിഷ്ണും കര്മഭിര്വൈഷ്ണവീം തനും
കോപം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ, ജാംബവാനെ പിടിച്ചു. വിഷ്ണുവിനെ അങ്ങനെ ദിവ്യരൂപത്തിലും ദിവ്യകൃത്യങ്ങളിലും കണ്ടു.
തുഷ്ടാവ ഋക്ഷരാജോപി വിഷ്ണുസൂക്തേന സത്വരം। തതസ്തു ഭഗവാംസ്തുഷ്ടോ വരേണ സമരോചയത്
കരടി രാജാവും വിഷ്ണുസ്തുതിയാൽ വേഗത്തിൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു. അതിനുശേഷം ഭഗവാൻ സന്തോഷത്തോടെ ഒരു വരം നൽകാൻ സമ്മതിച്ചു.