ദേവഗര്ഭസമോ ജജ്ഞേ ദേവക്ഷത്രസ്യ നംദനഃ। മധുര്നാമമഹാതേജാ മധോഃ കുരുവശഃ സ്മൃതഃ
ദേവക്ഷത്രന്റെ മകൻ ദേവന്മാരോട് സമമായ മഹാതേജസ്സുള്ള മധുർ. മധുവിന്റെ മകൻ മധു, കുരുവംശത്തിൽ പെട്ടവൻ.
ആസീത്കുരുവശാത്പുത്രഃ പുരുഹോത്രഃ പ്രതാപവാന്। അംശുര്ജജ്ഞേഥ വൈദര്ഭ്യാം ദ്രവംത്യാം പുരുഹോത്രതഃ
കുരുവംശത്തിൽ നിന്ന് പ്രതാപശാലിയായ പുരോഹോത്രൻ ജനിച്ചു. പുരോഹോത്രനും വിദ്യാർഭ ദേശക്കാരിയായ ദ്രവന്തിയും ചേർന്ന് അംശുവിനെ പ്രസവിച്ചു.
വേത്രകീ ത്വഭവദ്ഭാര്യാ അംശോസ്തസ്യാം വ്യജായത। സാത്വതഃ സത്വസംപന്നഃ സാത്വതാന്കീര്തിവര്ദ്ധനഃ
വേത്രകി അംശന്റെ ഭാര്യയായി. അവരിൽ നിന്ന് മഹത്തായ ഗുണസമ്പന്നനായ, സാത്വതരുടെ കീർത്തി വർദ്ധിപ്പിച്ച സാത്വതൻ ജനിച്ചു.
ഇമാം വിസൃഷ്ടിം വിജ്ഞായ ജ്യാമഘസ്യ മഹാത്മനഃ। പ്രജാവാനേതി സായുജ്യം രാജ്ഞഃ സോമസ്യ ധീമതഃ
മഹാത്മാവായ ജ്യാമഘന്റെ ഈ വംശാവലിയും സന്തതികളും മനസ്സിലാക്കി, അവൻ അനേകം സന്താനങ്ങൾക്കുടമയായിരുന്നു എന്നും, ധീരനായ രാജാവ് സോമനോടൊപ്പം ഐക്യത്തിൽ എത്തി എന്നും അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
സാത്വതാന്സത്വസംപന്നാ കൌസല്യാ സുഷുവേ സുതാന്। തേഷാം സര്ഗാശ്ച ചത്വാരോ വിസ്തരേണൈവ താന്ശൃണു
കൗസല്യ സാത്വതനു ഗുണസമ്പന്നരായ പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു. അവരുടെ നാലു പ്രധാന വംശങ്ങൾ വിശദമായി ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
ഭജമാനസ്യ സൃംജയ്യാം ഭാജനാമാ സുതോഭവത്। സൃംജയസ്യ സുതായാം തു ഭാജകാസ്തു തതോഭവന്
ഭജമാനനും സൃഞ്ജയയുടെ പുത്രിയും ചേർന്ന് ഭാജനൻ എന്നൊരു പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു. പിന്നെ സൃഞ്ജയയുടെ പുത്രിയിൽ നിന്ന് ഭാജകർ ജനിച്ചു.
തസ്യ ഭാജസ്യ ഭാര്യേ ദ്വേ സുഷുവാതേ സുതാന്ബഹൂന്। നേമിം ചകൃകണം ചൈവ വൃഷ്ണിം പരപുരംജയം
ഭാജനന് രണ്ട് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇരുവരും ചേർന്ന് അവനു നിരവധി പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു: നേമി, ചക്രികണൻ, വൃഷ്ണി, പരപുരംജയൻ എന്നിവരാണ് പ്രധാനവർ.
തേ ഭാജകാഃ സ്മൃതാ യസ്മാദ്ഭജമാനാദ്വി ജജ്ഞിരേ। ദേവാവൃധഃ പൃഥുര്നാമ മധൂനാം മിത്രവര്ദ്ധനഃ
ഭജമാനനിൽ നിന്നു ജനിച്ചവരെ ഭാജകർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അവരിൽ നിന്ന് ദേവാവൃധൻ, പൃഥു എന്ന പേരുള്ളവൻ, മധുക്കളിൽ മിത്രവർദ്ധനൻ എന്നിവരും ജനിച്ചു.
അപുത്രസ്ത്വഭവദ്രാജാ ചചാര പരമം തപഃ। പുത്രഃ സര്വഗുണോപേതോ മമ ഭൂയാദിതി സ്പൃഹന്
രാജാവിന് പുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിനാൽ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള ഒരു പുത്രൻ ലഭിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ അവൻ കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
സംയോജ്യ കൃഷ്ണമേവാഥ പര്ണാശായാ ജലം സ്പൃശന്। സാ തോയസ്പര്ശനാത്തസ്യ സാംനിധ്യം നിമ്നഗാ ഹ്യഗാത്
അവൻ കൃഷ്ണനോടൊപ്പം ചേർന്ന് പർണശാലയിൽ വെള്ളം തൊട്ടപ്പോൾ, ആ വെള്ളത്തിന്റെ സ്പർശം കൊണ്ടു നദി അവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് എത്തി.
കല്യാണം ചരതസ്തസ്യ ശുശോച നിമ്നഗാതതഃ। ചിംതയാഥ പരീതാത്മാ ജഗാമാഥ വിനിശ്ചയമ്
അവൻ ശുഭകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ആ നദി അവനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിച്ചു. അതിനുശേഷം, മനസ്സിൽ വിഷമം നിറഞ്ഞ അവൻ ഒരു നിർണ്ണയത്തിൽ എത്തി.
ഭൂത്വാ ഗച്ഛാമ്യഹം നാരീ യസ്യാമേവം വിധഃ സുതഃ। ജായേത തസ്മാദദ്യാഹം ഭവാമ്യസ്യ സുതപ്രദാ
"ഞാൻ ഒരു സ്ത്രീയായി മാറി അവന്റെ അടുത്ത് പോകും. അങ്ങനെ ഒരു പുത്രൻ അവനിൽ ജനിക്കും. അതിനാൽ ഇന്ന് ഞാൻ അവനു പുത്രം നൽകുന്നവളാവാം," എന്നു നദി തീരുമാനിച്ചു.
അഥ ഭൂത്വാ കുമാരീ സാ ബിഭ്രതീ പരമം വപുഃ। ജ്ഞാപയാമാസ രാജാനം താമിയേഷ നൃപസ്തതഃ
അപ്പോൾ, അത്ഭുതസൗന്ദര്യമുള്ള ഒരു യുവതിയായി മാറി, അവൾ രാജാവിനെ അറിയിച്ചു. രാജാവ് അവളെ ആഗ്രഹിച്ചു.
അഥസാനവമേമാസിസുഷുവേസരിതാംവരാ। പുത്രം സര്വഗുണോപേതം ബഭ്രും ദേവാവൃധാത്പരമ്
അവളെല്ലാ യുവതികളിലും ശ്രേഷ്ഠയായവളായിരുന്നു. അവൾ എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയ ബഭ്രു എന്ന പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു. ദേവാവൃധനേക്കാൾ ഉത്തമനായിരുന്നു ആ ബഭ്രു.
അത്ര വംശേ പുരാണജ്ഞാ ബ്രുവംതീതി പരിശ്രുതമ്। ഗുണാന്ദേവാവൃധസ്യാഥ കീര്ത്തയംതോ മഹാത്മനഃ
ഈ വംശത്തിൽ പുരാണങ്ങളെ അറിയുന്നവർ മഹാത്മാവായ ദേവാവൃധന്റെ ഗുണങ്ങൾ പാടുന്നതിൽ പ്രശസ്തരാണ്.
ബഭ്രുഃ ശ്രേഷ്ഠോ മനുഷ്യാണാം ദേവൈര്ദേവാവൃധഃ സമഃ। ഷഷ്ടിഃ ശതം ച പുത്രാണാം സഹസ്രാണി ച സപ്തതിഃ
മനുഷ്യരിൽ ബഭ്രു ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു; ദേവന്മാരോട് തുല്യനായവൻ ദേവാവൃധൻ. അവനു അറുപത് ലക്ഷത്തോളം പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതേമൃതത്വം സംപ്രാപ്താ ബഭ്രോര്ദേവാവൃധാദപി। യജ്ഞദാനതപോധീമാന്ബ്രഹ്മണ്യസ്സുദൃഢവ്രതഃ
ഇവരിൽ ചിലർ അമരന്മാരായി, ബഭ്രുവിനെയും ദേവാവൃധനെയും മറികടന്നു. അവർ യജ്ഞത്തിലും ദാനത്തിലും തപസ്സിലും ജ്ഞാനത്തിലും ബ്രഹ്മണ്യത്തിലും ദൃഢവ്രതത്തിലും അഗാധമായവർ ആയിരുന്നു.
രൂപവാംശ്ച മഹാതേജാ ഭോജോതോമൃതകാവതീമ്। ശരകാന്തസ്യ ദുഹിതാ സുഷുവേ ചതുരഃ സുതാന്
രൂപശാലിയും മഹാതേജസ്സുള്ളവനുമായ ഭോജൻ, ശരകാന്തന്റെ മകൾ മൃതകാവതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. അവൾ അവനു നാല് പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.
കുകുരം ഭജമാനം ച ശ്യാമം കംബലബര്ഹിഷമ്। കുകുരസ്യാത്മജോ വൃഷ്ടിര്വൃഷ്ടേസ്തു തനയോ ധൃതിഃ
കുകുരൻ, ഭജമാനൻ, ശ്യാമൻ, കംബലബർഹിഷൻ—ഇവരാണ് ആ പുത്രന്മാർ. കുകുരന്റെ പുത്രൻ വൃഷ്ടി, വൃഷ്ടിയുടെ പുത്രൻ ധൃതി.
കപോതരോമാ തസ്യാപി തിത്തിരിസ്തസ്യ ചാത്മജഃ। തസ്യാസീദ്ബഹുപുത്രസ്തു വിദ്വാന്പുത്രോ നരിഃ കില
ധൃതിയുടെ പുത്രൻ കപോതരോമൻ, കപോതരോമന്റെ പുത്രൻ തിത്തിരി. അവനു അനേകം പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ പ്രധാനനായ ജ്ഞാനിയായിരുന്നു നരി.
ഖ്യായതേ തസ്യ നാമാന്യച്ചംദനോദകദുംദുഭിഃ। അസ്യാസീദഭിജിത്പുത്രസ്തതോ ജാതഃ പുനര്വസുഃ
അവന്റെ പേരുകള് പ്രശസ്തമാണ്: ചന്ദനം, ഉദകം, ദുന്ദുഭി. അഭിജിതിന് ഒരു മകനുണ്ടായി; അവനില് നിന്ന് പുനര്വസു ജനിച്ചു.
അപുത്രോഹ്യഭിജിത്പൂര്വമൃഷിഭിഃ പ്രേരിതോ മുദാ। അശ്വമേധംതുപുത്രാര്ഥമാജുഹാവനരോത്തമഃ
മുന്പ് അഭിജിത് മക്കളില്ലാത്തവനായിരുന്നു. മഹര്ഷിമാര് സന്തോഷത്തോടെ അവനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. മകനായി ജനിക്കണമെന്നാഗ്രഹിച്ച് ആ മഹാനാശ്രയന് അശ്വമേധയാഗം നടത്തി.
തസ്യ മധ്യേ വിചരതഃ സഭാമധ്യാത്സമുത്ഥിതഃ। അന്ധസ്തു വിദ്വാന്ധര്മജ്ഞോ യജ്ഞദാതാ പുനര്വസുഃ
അവന് സഭയില് നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള്, സഭയുടെ നടുവില് നിന്ന് പുനര്വസു എഴുന്നേറ്റു. അവന് കാഴ്ചയില്ലാത്തവനായിരുന്നു, പക്ഷേ ജ്ഞാനിയും ധര്മശീലിയും യാഗദാനിയും ആയിരുന്നു.
തസ്യാസീത്പുത്രമിഥുനം വസോശ്ചാരിജിതഃ കില। ആഹുകശ്ചാഹുകീ ചൈവ ഖ്യാതാ മതിമതാം വര൫൦ 1.13.
പുനര്വസുവിന് ഇരട്ടമക്കളുണ്ടായിരുന്നു: വസു, ആരിജിതന് എന്നിങ്ങനെ. അഹുകനും അഹുകിയും ഉണ്ടായിരുന്നു; ഇവര് ബുദ്ധിമാന്മാരില് പ്രശസ്തരാണ്.
ഇമാംശ്ചോദാഹരംത്യത്ര ശ്ലോകാംശ്ചാതിരസാത്മകാന്। സോപാസംഗാനുകര്ഷാണാം തനുത്രാണാം വരൂഥിനാമ്
ഇവിടെ സൈന്യത്തിന്റെയും പരിരക്ഷകരുടെയും നേതാക്കളെക്കുറിച്ച് അപൂര്വ്വമായ ശ്ലോകങ്ങളും അവയുടെ അനുബന്ധങ്ങളും ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.
രഥാനാം മേഘഘോഷാണാം സഹസ്രാണി ദശൈവ തു। നാസത്യവാദിനോ ഭോജാ നായജ്ഞാ നാസഹസ്രദാഃ
അവിടെ മേഘഗോപുരം പോലെ മുഴങ്ങുന്ന പതിനായിരം രഥങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. ഭോജന്മാര് കള്ളം പറയുന്നവരല്ല, യാഗം ചെയ്യുന്നവരല്ല, ആയിരം ദാനം ചെയ്യുന്നവരുമല്ല.
നാശുചിര്നാപ്യവിദ്വാംസോ ന ഭോജാദധികോഭവത്। ആഹുകാം തമനുപ്രാപ്ത ഇത്യേഷോന്വയ ഉച്യതേ
അശുദ്ധരും അജ്ഞാനികളും ഭോജന്മാരെക്കാള് വലിയവരും ആരുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അഹുകരുടെ വംശം ഇങ്ങനെ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു.
ആഹുകശ്ചാപ്യവംതീഷു സ്വസാരം ചാഹുകീം ദദൌ। ആഹുകസ്യൈവ ദുഹിതാ പുത്രൌ ദ്വൌ സമസൂയത
അഹുകന് അവന്റെ സഹോദരി അഹുകിയെ അവന്തി ദേശത്ത് വിവാഹം നല്കി. അഹുകന്റെ സ്വന്തം മകള്ക്ക് രണ്ട് മക്കളുണ്ടായി.
ദേവകം ചോഗ്രസേനം ച ദേവഗര്ഭസമാവുഭൌ। ദേവകസ്യ സുതാശ്ചൈവ ജജ്ഞിരേ ത്രിദശോപമാഃ
ദേവകനും ഉഗ്രസേനനും ദിവ്യഗര്ഭത്തില് ജനിച്ചു. ദേവകന്റെ പുത്രന്മാര് ദേവന്മാരെപ്പോലെ ആയിരുന്നു.
ദേവവാനുപദേവശ്ച സുദേവോ ദേവരക്ഷിതഃ। തേഷാം സ്വസാരഃ സപ്തൈവ വസുദേവായ താ ദദൌ
ദേവവാന്, ഉപദേവന്, സുദേവന്, ദേവരക്ഷിതന് എന്നിവരാണ് ദേവകന്റെ പുത്രന്മാര്. അവരുടെ ഏഴ് സഹോദരിമാരെ വസുദേവന് വിവാഹം ചെയ്തു.