അഥ സുസ്രാവ നേത്രാഭ്യാം ജലം തത്രാത്രിസംഭവമ്। ദ്യോതയദ്വിശ്വമഖിലം ജ്യോത്സ്നയാ സചരാചരമ്
അത്രിയുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്നു വെള്ളം ഒഴുകി. അതിന്റെ പ്രകാശം ചന്ദ്രികപോലെ മുഴുവൻ ലോകത്തെയും, ചലിക്കുന്നതും അചലവും എല്ലാം പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
തദ്ദിശോ ജഗൃഹുസ്തത്ര സ്ത്രീരൂപേണാസഹൃച്ഛയാഃ। ഗര്ഭോ ഭൂത്വോദരേ താസാം സ്ഥിതഃ സോപ്യത്രിസംഭവഃ
ആ വെള്ളം സ്ത്രീരൂപത്തിൽ ദിശകൾ സ്വീകരിച്ചു; ആത്രിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചത് അവളുടെ ഗർഭത്തിൽ വളർന്നു.
ആശാശ്ച മുമുചുര്ഗര്ഭമശക്താ ധാരണേ തതഃ। സമാദായാഥ തം ഗര്ഭമേകീകൃത്യ ചതുര്മുഖഃ
ദിശകൾക്ക് ആ ഗർഭം ധരിക്കാൻ കഴിയാതെ അവൾ അതു വിട്ടുകളഞ്ഞു. അപ്പോൾ ചതുര്മുഖൻ ആ ഗർഭം ഒന്നാക്കി എടുത്തു.
യുവാനമകരോദ്ബ്രഹ്മാ സര്വായുധധരം നരമ്। സ്യംദനേഥ സഹസ്തേന വേദശക്തിമയേ പ്രഭുഃ
ബ്രഹ്മാവ് ആ ഗർഭത്തെ ഒരു യുവാവായി, എല്ലാ ആയുധങ്ങളും കൈവശമുള്ള മനുഷ്യനായി മാറ്റി. തന്റെ കൈകൊണ്ട് വേദശക്തിയിൽ നിർമ്മിച്ച രഥത്തിൽ അവനെ ഇരുത്തി.
ആരോപ്യ ലോകമനയദാത്മീയം സ പിതാമഹഃ। തതോ ബ്രഹ്മര്ഷിഭിഃ പ്രോക്തം ഹ്യസ്മത്സ്വാമീഭവത്വയമ്
അവനെ തന്റെ ലോകത്തിൽ കൊണ്ടുപോയി പിതാമഹൻ ഇരുത്തി. പിന്നെ ബ്രഹ്മർഷിമാർ പറഞ്ഞു: 'ഇവൻ ഞങ്ങളുടെ സ്വാമിയാകട്ടെ.'
ഋഷിഭിര്ദേവഗംധര്വൈരപ്സരോഭിസ്തഥൈവ ച। സ്തൂയമാനസ്യ തസ്യാഭൂദധികം മഹദംതരമ്
മഹർഷിമാരും ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും അപ്പ്സരസുകളും അവനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, അതിവിശേഷമായ ഒരു സംഭവം അവിടെ സംഭവിച്ചു.
തേജോവിതാനാദഭവദ്ഭുവി ദിവ്യൌഷധീഗണഃ। തദ്ദീപ്തിരധികാ തസ്മാദ്രാത്രൌ ഭവതി സര്വദാ
അവന്റെ തേജസ്സിന്റെ മറയിലിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിൽ ദിവ്യ ഔഷധികൾ ഉദിച്ചു. അതിന്റെ പ്രകാശം കൊണ്ടു അവയുടെ ദീപ്തി എല്ലായ്പ്പോഴും രാത്രിയിൽ കൂടുതലാണ്.
തേനൌഷധീശഃ സോമോഭൂദ്ദ്വിജേഷ്വപി ഹി ഗണ്യതേ। വേദധാമാ രസശ്ചായം യദിദം മംഡലം ശുഭമ്
അങ്ങനെ സോമൻ ഔഷധികളുടെ അധിപനായി, ദ്വിജന്മാരിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. ഈ ശുഭമായ വലയം വേദങ്ങളുടെ ആധാരവും രസത്തിന്റെ സാരവും ആണു.
ക്ഷീയതേ വര്ദ്ധതേ ചൈവ ശുക്ലേ കൃഷ്ണേ ച സര്വദാ। വിംശതിം ച തഥാ സപ്ത ദക്ഷഃ പ്രാചേതസോ ദദൌ
അത് ശുക്ലപക്ഷത്തും കൃഷ്ണപക്ഷത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും കുറഞ്ഞും കൂടിയും പോകുന്നു. പ്രചേതസിന്റെ മകനായ ദക്ഷൻ അവന് ഇരുപത്തേഴു പെൺമക്കളും നൽകി.
രൂപലാവണ്യസംയുക്താസ്തസ്മൈ കന്യാഃ സുവര്ചസഃ। തതഃ ശക്തിസഹസ്രാണാം സഹസ്രാണി ദശൈവ തു
ആ പെൺമക്കൾ സൗന്ദര്യവും ആകർഷണവും നിറഞ്ഞവരായിരുന്നു. പിന്നെ, ആയിരക്കണക്കിന് ശക്തികളും അവനു ലഭിച്ചു.
തപശ്ചകാര ശീതാംശുര്വിഷ്ണുധ്യാനൈകതത്പരഃ। തതസ്തുഷ്ടശ്ച ഭഗവാംസ്തസ്മൈ നാരായണോ ഹരിഃ
തണുത്ത കിരണങ്ങളുള്ളവൻ വിഷ്ണുവിൽ മാത്രം മനസ്സു നിർത്തി തപസ്സ് ചെയ്തു. അപ്പോൾ ഭഗവാൻ നാരായണൻ അവനിൽ സന്തോഷിച്ചു.
വരം വൃണീഷ്വ ചോവാച പരമാത്മാ ജനാര്ദനഃ। തതോ വവ്രേ വരം സോമഃ ശക്രലോകേ യജാമ്യഹമ്
പരമാത്മാവായ ജനാർദ്ദനൻ പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളൊരു വരം ചോദിക്കൂ.' അപ്പോൾ സോമൻ ചോദിച്ചു: 'ഞാൻ ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ യാഗം നടത്താൻ കഴിയണം.'
പ്രത്യക്ഷമേവ ഭോക്താരോ ഭവംതു മമ മംദിരേ। രാജസൂയേ സുരഗണാ ബ്രഹ്മാദ്യാ യേ ചതുര്വിധാഃ
'രാജസൂയയാഗത്തിൽ ദേവന്മാരും ബ്രഹ്മാവും നാലു വിഭാഗങ്ങളായവരും നേരിട്ട് എന്റെ വീട്ടിൽ അതിഥികളാകട്ടെ.'
രക്ഷപാലഃ സുരോസ്മാകമാസ്താം ശൂലധരോ ഹരഃ। തഥേത്യുക്തഃ സമാജഹ്രേ രാജസൂയം തു വിഷ്ണുനാ
'ശൂലധാരിയായ ശിവൻ ഞങ്ങളുടെ രക്ഷകനും ദേവന്മാരുടെ കാവലുകാരനുമാകട്ടെ.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ വിഷ്ണു രാജസൂയയാഗം ഒരുക്കി.
ഹോതാത്രിര്ഭൃഗുരധ്വര്യുരുദ്ഗാതാ ച ചതുര്മുഖഃ। ബ്രഹ്മത്വമഗമത്തസ്യ ഉപദ്രഷ്ടാ ഹരിഃ സ്വയമ്
അത്രി ഹോതാവായി, ഭൃഗു അധ്വര്യുവായി, ചതുര്മുഖൻ ഉദ്ഗാതാവായി. അവൻ ബ്രഹ്മത്വം നേടി, ഹരിയും നേരിട്ട് ഉപദർശകനായി.
സദസ്യാഃ സര്വദേവാസ്തു രാജസൂയവിധിഃ സ്മൃതഃ। വസവോധ്വര്യവസ്തദ്വദ്വിശ്വേദേവാസ്തഥൈവ ച
എല്ലാ ദേവന്മാരും സഭാസഭ്യരായി. ഇതാണ് രാജസൂയയാഗത്തിന്റെ ക്രമം എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു. വസുക്കളും വിശ്വദേവന്മാരും അധ്വര്യുക്കളായി.
ത്രൈലോക്യം ദക്ഷിണാ തേന ഋത്വിഗ്ഭ്യഃ പ്രതിപാദിതാ। സോമഃ പ്രാപ്യാഥദുഷ്പ്രാപ്യമൈശ്വര്യം സൃഷ്ടിസത്കൃതം
അവൻ ത്രിലോകത്തെയും യാഗം നടത്തിപ്പിച്ചവർക്ക് ദക്ഷിണയായി നൽകി. അങ്ങനെ സോമൻ സൃഷ്ടിയിൽ സ്ഥാപിതമായ, പ്രാപിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ ഐശ്വര്യം നേടി.
സപ്തലോകൈകനാഥത്വം പ്രാപ്തസ്സ്വതപസാ തദാ। കദാചിദുദ്യാനഗതാമപശ്യദനേകപുഷ്പാഭരണോപശോഭാമ്
അപ്പോൾ തന്റെ തപസ്സുകൊണ്ട് ഏഴു ലോകങ്ങളുടെയും ഏകനായകനായി അവൻ ഉയർന്നു. ഒരിക്കൽ, ഒരു ഉദ്യാനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, അനേകം പുഷ്പാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ സ്ത്രീകളെ അവൻ കണ്ടു.
ബൃഹന്നിതംബസ്തനഭാരഖേദാം പുഷ്പാവഭംഗേപ്യതിദുര്ബലാംഗീം। ഭാര്യാം ച താം ദേവഗുരോരനംഗബാണാഭിരാമായത ചാരുനേത്രാം
വിപുലമായ കമരം, ഭാരമുള്ള കുരുക്കളാൽ തളർന്ന ദേഹവും, പൂക്കൾ പൊട്ടിക്കുന്നതിലും അത്യന്തം ദുർബലമായ അവളുടെ അവയവങ്ങളും, മനോഹരവും വിശാലവുമായ കണ്ണുകളുമുള്ള ദേവഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ, കാമദേവന്റെ ബാണങ്ങൾ തൊട്ടു.
താരാം സ താരാധിപതിഃ സ്മരാര്തഃ കേശേഷു ജഗ്രാഹ വിവിക്തഭൂമൌ। സാപി സ്മരാര്താ സഹതേ ന രേമേ തദ്രൂപകാംത്യാഹൃതമാനസൈവ
നക്ഷത്രാധിപൻ കാമാഗ്നിയിൽ കത്തിയവൻ, ഒറ്റപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത് താരയുടെ മുടിയിൽ പിടിച്ചു. അവളും കാമത്തിൽ മുങ്ങി, മനസ്സു അവന്റെ സൗന്ദര്യത്തിലും പ്രകാശത്തിലും ആകർഷിതയായി, എതിര്ത്തു നിൽക്കാനോ ആനന്ദം അനുഭവിക്കാനോ കഴിയാതെ പോയി.
ചിരം വിഹൃത്യാഥ ജഗാമ താരാം വിധുര്ഗൃഹീത്വാ സ്വഗൃഹം തതോപി। ന തൃപ്തിരാസീത്സ്വഗൃഹേപി തസ്യ താരാനുരക്തസ്യ സുഖാഗമേഷു
ദീർഘകാലം താരയോടൊപ്പം കഴിഞ്ഞശേഷം, ചന്ദ്രൻ അവളെ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. എന്നാൽ സ്വന്തം വീട്ടിലായിരുന്നാലും, താരയോടുള്ള ആഴമുള്ള സ്നേഹത്തിൽ, അവൻ ആനന്ദങ്ങളിൽ തൃപ്തി കണ്ടെത്തിയില്ല.
ബൃഹസ്പതിസ്തദ്വിരഹാഗ്നിദഗ്ധസ്തദ്ധ്യാനനിഷ്ഠൈകമനാ ബഭൂവ। ശശാക ശാപം ന ച ദാതുമസ്മൈ ന മംത്രശസ്ത്രാഗ്നിവിഷൈരനേകൈഃ
താരയുടെ വേർപാടിന്റെ വേദനയിൽ കത്തിയ ബൃഹസ്പതി, അവളെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടു മാത്രം മനസ്സു മുഴുവൻ ആകുലനായി. എന്നാൽ അവനെ ശപിക്കാനോ, മന്ത്രം, ആയുധം, അഗ്നി, വിഷം മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് ഹാനി വരുത്താനോ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞില്ല.
തസ്യാപകര്തും വിവിധൈരുപായൈര്നൈവാഭിചാരൈരപി വാഗധീശഃ। സ യാചയാമാസ തതസ്തു ദേവം സോമം സ്വഭാര്യാര്ഥമനംഗതപ്തഃ
അവളെ തിരികെ നേടാൻ പലവിധ ശ്രമങ്ങളും, മായാജാലങ്ങളും ചെയ്തിട്ടും വാഗ്ദേവതാധിപൻ വിജയിച്ചില്ല. ഭാര്യയെക്കുറിച്ചുള്ള കാമവേദനയിൽ കത്തിയ അദ്ദേഹം, പിന്നെ ദേവനായ സോമനോട് അപേക്ഷിച്ചു.
സ യാച്യമാനോപി ദദൌ ന ഭാര്യാം ബൃഹസ്പതേഃ കാമവശേന മോഹിതഃ। മഹേശ്വരേണാഥ ചതുര്മുഖേന സാധ്യൈര്മരുദ്ഭിഃ സഹ ലോകപാലൈഃ
അന്യോന്യം അപേക്ഷിച്ചിട്ടും, കാമത്തിൽ ആകുലനായ സോമൻ ബൃഹസ്പതിയുടെ ഭാര്യയെ തിരികെ കൊടുത്തില്ല. പിന്നെ മഹേശ്വരനും ചതുരാനനനും സാദ്ധ്യന്മാരും മരുത്ഗണങ്ങളും ലോകപാലകരും ചേർന്ന്,
ദദൌ യദാ താം ന കഥംചിദിംദുസ്തദാ ശിവഃ ക്രോധപരോ ബഭൂവ। യോ വാമദേവപ്രഥിതഃ പൃഥിവ്യാമനേകരുദ്രാര്ചിതപാദപദ്മഃ
ചന്ദ്രൻ അവളെ എങ്ങനെയും തിരികെ നൽകാതിരുന്നപ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ വാമദേവനെന്നു പ്രശസ്തനായ, അനേകം രുദ്രന്മാർ പാദപദ്മം പൂജിക്കുന്ന ശിവൻ ക്രോധത്തിൽ കത്തിയവനായി.
തതഃ സശിഷ്യോ ഗിരിശഃ പിനാകീ ബൃഹസ്പതേഃ സ്നേഹവശാനുബദ്ധഃ। ധനുര്ഗൃഹീത്വാജഗവം പുരാരിര്ജഗാമ ഭൂതേശ്വരസിദ്ധജുഷ്ടഃ
ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം, ബൃഹസ്പതിയോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു, പിനാകം കൈവശമാക്കി, നഗരശത്രുവായ ഭൂതേശ്വരനും സിദ്ധന്മാരും കൂടെ, ശിവൻ പുറപ്പെട്ടു.
യുദ്ധായ സോമേന വിശേഷദീപ്തസ്തൃതീയനേത്രാനലഭീമവക്ത്രഃ। സഹൈവ ജഗ്മുശ്ച ഗണേശ്വരാണാം വിംശാധികാ ഷഷ്ടിരഥോഗ്രമൂര്തിഃ
സോമനോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിനായി, മൂന്നാമത്തെ കണ്ണിന്റെ അഗ്നിപോല ഭയങ്കരമായ മുഖം കൊണ്ട്, ഉഗ്രരൂപമുള്ള അറുപത്താറു ഗണപതിമാർ ഒരുമിച്ച് പുറപ്പെട്ടു.
യക്ഷേശ്വരാണാം സഗണൈരനേകൈര്യുതോന്വഗാത്സ്യംദനസംസ്ഥിതാനാം। വേതാലയക്ഷോരഗകിന്നരാണാം പദ്മേന ചൈകേന തഥാര്ബുദാനാമ്
യക്ഷാധിപന്മാരും അവരുടെ കൂട്ടങ്ങളും, പലരുമായി, രഥങ്ങളിൽ കയറി, വേതാലന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, പാമ്പുകൾ, കിന്നരന്മാർ, ഒരു പദ്മസേനയും, കോടിക്കണക്കിന് മറ്റുള്ളവരും പിന്തുടർന്നു.
ലക്ഷൈസ്ത്രിഭിര്ദ്വാ ദശഭീ രഥാനാം സോമോപ്യഗാത്തത്ര വിവൃദ്ധമന്യുഃ। ശനൈശ്ചരാംഗാരകവൃദ്ധതേജാ നക്ഷത്രദൈത്യാസുരസൈന്യയുക്തഃ
സോമനും അത്യന്തം ക്രോധത്തോടെ, പതിനിരണ്ടു ലക്ഷം രഥങ്ങളുമായി, ശനിയും അങ്കാരകനും ശക്തിയുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളും, ദാനവാസുരസേനയും കൂട്ടായി അവിടെ എത്തി.
ജഗ്മുര്ഭയം സപ്ത തഥൈവ ലോകാ ധരാവനദ്വീപസമുദ്രഗര്ഭാഃ। സസോമമേവാഭ്യഗമത്പിനാകീ ഗൃഹീതദീപ്താസ്ത്രവിശാലവഹ്നിഃ
അപ്പോൾ ഏഴു ലോകങ്ങളും, ഭൂമി, കാടുകൾ, ദ്വീപുകൾ, സമുദ്രങ്ങൾ എന്നിവയും ഭയത്തിൽ ആകുലമായി. പിനാകധാരി ശക്തമായ ആയുധങ്ങളും ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയും കൈവശമാക്കി സോമനെ നേരിട്ടു.