വസുധാരാഹ്വയം തീര്ഥം രാമതീര്ഥം തഥൈവ ച। ജയംതീ വിജയാ ചൈവ ശുക്ലതീര്ഥം തഥൈവ ച
വസുധാരാ എന്ന് വിളിക്കുന്ന തീർത്ഥവും, രാമതീർത്ഥവും അവിടെയുണ്ട്. ജയന്തി, വിജയ, ശുക്ലതീർത്ഥം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ട്.
ഏഷു ശ്രാദ്ധപ്രദാതാരഃ പ്രയാംതി പരമം പദമ്। തീര്ഥം മാതൃഗൃഹം നാമ കരവീരപുരം തഥാ
ഈ സ്ഥലങ്ങളിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവർ പരമപദം നേടുന്നു. അവിടെ മാതൃഗൃഹം എന്ന തീർത്ഥവും കരവീരപുരം എന്നതും ഉണ്ട്.
സപ്തഗോദാവരീനാമ സര്വതീര്ഥേശ്വരേശ്വരമ്। തത്ര ശ്രാദ്ധം പ്രദാതവ്യമനംതഫലമീപ്സുഭിഃ
സപ്തഗോദാവരി എന്ന പേരിലുള്ള, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെയും അധിപതിയായ ഒരു തീർത്ഥം അവിടെയുണ്ട്. അനന്തഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അവിടെ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
കീകടേഷു ഗയാ പുണ്യാ പുണ്യം രാജഗൃഹം വനമ്। ച്യവനസ്യാശ്രമം പുണ്യം നദീ പുണ്യാ പുനഃപുനാ
കികടദേശത്ത്, ഗയ എന്ന പുണ്യസ്ഥലവും, രാജഗൃഹവനം എന്ന വിശുദ്ധവനവും ഉണ്ട്. ച്യവനമുനിയുടെ ആശ്രമം, വീണ്ടും പുണ്യപുനാ എന്ന വിശുദ്ധനദിയും അവിടെയുണ്ട്.
വിഷയാരാധനം പുണ്യം നദീ യാ തു പുനഃപുനാ। യത്ര ഗാഥാ വിചരതി ബ്രഹ്മണാ പരികീര്തിതാ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ആരാധനയും, വീണ്ടും വീണ്ടും സന്ദർശിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു നദിയും, ബ്രഹ്മാവു് പ്രശംസിച്ച ഈ ഗാഥ അവിടെയുണ്ടെങ്കിൽ, അതുപോലെ തന്നെ പുണ്യകരമാണ്.
ഏഷ്ടവ്യാ ബഹവഃ പുത്രാ യദ്യേകോപി ഗയാം വ്രജേത്। യജേത വാശ്വമേധേന നീലം വാ വൃഷമുത്സൃജേത്
ഒരു പുത്രൻ പോലും ഗയയിലേക്കു് പോകുകയോ, അശ്വമേധയാഗം നടത്തുകയോ, നീല കാളയെ വിട്ടയക്കുകയോ ചെയ്താൽ, പല പുത്രന്മാരെ ആഗ്രഹിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഏഷാ ഗാഥാ വിചരതി തീര്ഥേഷ്വായതനേഷു ച। സര്വേ മനുഷ്യാ രാജേംദ്ര കീര്ത്തയംതഃ സമാഗതാഃ
ഈ ഗാഥ തീർത്ഥങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു, രാജാവേ, ഒരുമിച്ചുകൂടുന്ന എല്ലാവരും അതു് പാരായണം ചെയ്യുന്നു.
കിമസ്മാകം കുലേ കശ്ചിദ്ഗയാം യാസ്യതി യഃ സുതഃ। പ്രീണയിഷ്യതി താന്ഗത്വാ സപ്തപൂര്വാംസ്തഥാപരാന്
നമ്മുടെ വംശത്തിൽ ആരാണ് ഗയയിലേക്കു് പോകുന്ന പുത്രൻ? അവൻ അവിടെ പോയാൽ ഏഴു മുൻപിതാക്കളെയും പിന്ന来的വരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കും.
മാതാമഹാനാമപ്യേവം ശ്രുതിരേഷാ ചിരംതനീ। ഗംഗായാമസ്ഥിനിചയം ഗത്വാ ക്ഷേപ്സ്യതി യഃ സുതഃ
മാതാമഹന്മാരെക്കുറിച്ചും ഈ പുരാതന ശാസ്ത്രം പറയുന്നു: ഗംഗയിലേക്കു് പോയി അസ്ഥികൂടം അവിടെ വീഴ്ത്തുന്ന പുത്രൻ.
തിലൈഃ സപ്താഷ്ടഭിര്വാപി ദാസ്യതേ ച ജലാംജലിമ്। അരണ്യത്രിതയേ വാപി പിംഡദാനം കരിഷ്യതി
ഏഴോ എട്ടോ എള്ളുകൊണ്ട് വെള്ളം അർപ്പിക്കുന്നവനോ, മൂന്നു വനങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്ത് പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നവനോ ആരായിരിക്കും?
പ്രഥമം പുഷ്കരാരണ്യേ നൈമിഷേ തദനംതരം। ധര്മാരണ്യം പുനഃ പ്രാപ്യ ശ്രാദ്ധം ഭക്ത്യാ പ്രദാസ്യതി
ആദ്യം പുഷ്കരവനത്തിൽ, പിന്നെ നൈമിഷവനത്തിൽ, പിന്നെയും ധർമ്മവനത്തിലെത്തിയാൽ, ഭക്തിയോടെ ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കും.
ഗയായാം ധര്മപൃഷ്ഠേ വാ സരസി ബ്രഹ്മണസ്തഥാ। ഗയാശീര്ഷവടേ ചൈവ പിതൄണാം ദത്തമക്ഷയമ്
ഗയയിൽ, ധർമ്മപൃഷ്ഠത്തിൽ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ തടാകത്തിൽ, ഗയയിലെ ആശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തിൻ കീഴിൽ — അവിടെ പിതാക്കൾക്ക് അർപ്പിക്കുന്നതൊന്നും നശിക്കില്ല.
വ്രജന്കൃത്വാ നിവാപം യസ്ത്വധ്വാനം പരിസര്പതി। നരകസ്ഥാന്പിതൄന്സോപി സ്വര്ഗം നയതി സത്വരം
അർപ്പണം നടത്തി യാത്ര തുടരുന്നവൻ, നരകത്തിൽ കഴിയുന്ന പിതാക്കന്മാരെയും വേഗത്തിൽ സ്വർഗത്തിലേക്കു് കൊണ്ടുപോകുന്നു.
കുലേ തസ്യ ന രാജേംദ്ര പ്രേതോ ഭവതി കശ്ചന। പ്രേതത്വം മോക്ഷഭാവം ച പിംഡദാനാച്ച ഗച്ഛതി
അവന്റെ വംശത്തിൽ, രാജാവേ, ആരും പ്രേതമാവുന്നില്ല; പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ പ്രേതത്വവും ബന്ധനവും ഇല്ലാതാകും.
ഏകോ മുനിസ്താമ്രകരാഗ്രഹസ്തോ ഹ്യാമ്രേഷു മൂലേ സലിലം ദദാതി। ആമ്രാശ്ച സിക്താഃ പിതരശ്ച തൃപ്താ ഏകാ ക്രിയാ ദ്വ്യര്ഥകരീ പ്രസിദ്ധാ
ഒരു മുനി താമ്രവർണ്ണമായ കൈകളോടെ മാവിൻ വൃക്ഷത്തിന്റെ വേരിൽ വെള്ളം അർപ്പിക്കുന്നു; മാവുകൾക്ക് വെള്ളം ലഭിക്കുന്നു, പിതാക്കൾ തൃപ്തരാകുന്നു — ഒരു പ്രവൃത്തി, രണ്ട് ഫലങ്ങൾ.
ഗയായാം പിണ്ഡദാനസ്യ നാന്യദ്ദാനം വിശിഷ്യതേ। ഏകേന പിംഡദാനേന തൃപ്താസ്തേ മോക്ഷഗാമിനഃ
ഗയയിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നതിനെക്കാൾ ഉത്തമമായ ദാനം മറ്റൊന്നുമില്ല; ഒരിക്കൽ പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ തൃപ്തരാകും.
ധാന്യപ്രദാനം പ്രവരം വദംതി വസുപ്രദാനം ച തഥാമുനീംദ്രാഃ। ഗയാ സുതീര്ഥേഷു നരൈഃ പ്രദത്തം തദ്ധര്മഹേതും പ്രവരം വദംതി
ധാന്യവും സമ്പത്തും നൽകുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്നു മുനിമാർ പറയുന്നു; ഗയയിലെ തിരുത്തികളിൽ മനുഷ്യർ നൽകുന്ന ദാനം ധർമ്മത്തിനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ കാരണമാണെന്ന് പറയുന്നു.
സര്വാത്മനാ സുരുചിനാ മഹാചല മഹാനദീ। യേ തു പശ്യംതി താം ഗത്വാ മാനസേ ദക്ഷിണോത്തരേ
ആത്മാർത്ഥതയോടെ, വലിയ സന്തോഷത്തോടെ, ആ മഹാപർവതത്തെയും മഹാനദിയെയും കാണുന്നവർ, മാനസസരസ്സിന്റെ തെക്കോ വടക്കോ ഭാഗത്ത് എത്തിയാൽ—
പ്രണമ്യ ദ്വിജമുഖ്യേഭ്യഃ പ്രാപ്തം തൈര്ജന്മനഃ ഫലം। യദ്യദിച്ഛതി വൈ മര്ത്യസ്തത്തദാപ്നോത്യസംശയമ്
ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരെ വണങ്ങി, അവർ ജന്മഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; മനുഷ്യൻ എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും അതു് അവനു് ഉറപ്പായും ലഭിക്കും.
ഏഷ തൂദ്ദേശതഃ പ്രോക്തസ്തീര്ഥാനാം സഗ്രഹോ മയാ। വാഗീശോപി ന ശക്നോതി വിസ്തരാത്കിമു മാനുഷഃ
ഇങ്ങനെ ഞാൻ തിരുത്തികളുടെ സമാഹാരം സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിച്ചു; വാഗ്ദേവതയ്ക്കു പോലും അതിന്റെ മുഴുവൻ വിശദീകരണം സാധ്യമല്ല, മനുഷ്യർക്കോ എങ്ങനെ സാധിക്കും?
സത്യം തീര്ഥം ദയാ തീര്ഥം തീര്ഥമിന്ദ്രിയനിഗ്രഹഃ। വര്ണാശ്രമാണാം ഗേഹേപി തീര്ഥം ശമ ഉദാഹൃതമ്
സത്യം തിരുത്താണ്, ദയ തിരുത്താണ്, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം തിരുത്താണ്; വർണ്ണാശ്രമങ്ങളിലെ വീടുകളിലും ശമം തിരുത്തമായി പറയപ്പെടുന്നു.
യേഷു തീര്ഥേഷു യച്ഛ്രാദ്ധം തത്കോടിഗുണമിഷ്യതേ। ഗയായാം യത്തു വൈ ശ്രാദ്ധം തച്ഛ്രാദ്ധമപവര്ഗദമ്
തിരുത്തികളിൽ എവിടെയായാലും ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം ആയിരംപട്ടാണ് ഫലം; പക്ഷേ ഗയയിൽ ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം മോക്ഷം നൽകുന്നു.
യസ്മാത്തസ്മാത്പ്രയത്നേന തീര്ഥേ ശ്രാദ്ധം വിധീയതേ। പ്രാതഃകാലോ മുഹൂര്താംസ്ത്രീന്സംഗവസ്താവദേവ തു
അതിനാൽ, പരിശ്രമത്തോടെ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം. പ്രഭാതകാലം മൂന്ന് മുഹൂർത്തങ്ങൾ നീളുന്നു; സംഗവകാലവും അത്രത്തോളം തന്നെയാണ്.
മധ്യാഹ്നസ്ത്രിമുഹൂര്തഃ സ്യാദപരാഹ്ണസ്തതഃ പരമ്। സായാഹ്നസ്ത്രിമുഹൂര്തഃ സ്യാച്ഛ്രാദ്ധം തത്ര ന കാരയേത്
മധ്യാഹ്നം മൂന്ന് മുഹൂർത്തങ്ങൾ നീളുന്നു; അതിനുശേഷം അപരാഹ്നം വരുന്നു. സായാഹ്നവും മൂന്ന് മുഹൂർത്തങ്ങൾ നീളുന്നു; ഈ സമയത്ത് ശ്രാദ്ധം ചെയ്യരുത്.
രാക്ഷസീ നാമ സാ വേലാ ഗര്ഹിതാ സര്വകര്മസു। അഹ്നോ മുഹൂര്താ വ്യാഖ്യാതാ ദശപംച ച സര്വദാ
ആ സമയത്തെ രാക്ഷസി കാലം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്; എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളിലും അതു നിന്ദിതമാണ്. ഒരു ദിവസത്തിൽ പതിനഞ്ച് മുഹൂർത്തങ്ങൾ എന്നും പറയപ്പെടുന്നു.
തത്രാഷ്ടമോ മുഹൂര്തോ യഃ സ കാലഃ കുതപഃ സ്മൃതഃ। മധ്യാഹ്നാത്സര്വദാ യസ്മാന്മംദീ ഭവതി ഭാസ്കരഃ
അവയിൽ എട്ടാമത്തെ മുഹൂർത്തം കുതപകാലം എന്നാണു അറിയപ്പെടുന്നത്. മധ്യാഹ്നത്തിന് ശേഷം സൂര്യൻ ശക്തി കുറയുന്നു.
തസ്മാദനംതഫലദസ്തത്രാരംഭോ വിശിഷ്യതേ। ഖഡ്ഗപാത്രം ച കുതപസ്തഥാ നൈപാലകംബലമ്
അതിനാൽ, ആ സമയത്ത് ആരംഭിക്കുന്ന കര്മ്മങ്ങൾ അനന്തഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു. കുതപകാലം ഖഡ്ഗപാത്രവും നേപ്പാളി കംബലും കൂടിയാണ് ബന്ധപ്പെടുന്നത്.
രുക്മം ദര്ഭാസ്തിലാ ഗാവോ ദൌഹിത്രശ്ചാഷ്ടമഃ സ്മൃതഃ। പാപം കുത്സിതമിത്യാഹുസ്തസ്യ തത്താപകാരിണഃ
സ്വർണം, ദർഭ, തില, പശു, മകളുടെ മകൻ — ഇവയും എട്ടാമത്തെ എന്നാണു കണക്കാക്കുന്നത്. ഇവ പാപകരവും നിന്ദിതവുമാണ്; ദുഃഖം ഉണ്ടാക്കുന്നു.
അഷ്ടാവേതേ യതസ്തസ്മാത്കുതപാ ഇതി വിശ്രുതാഃ। ഊര്ധ്വം മുഹുര്ത്താത്കുതപാന്മഹൂര്ത്തം ച ചതുഷ്ടയമ്
ഈ എട്ട് കാര്യങ്ങൾ കുതപ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. കുതപകാലത്തിന് ശേഷം നാല് മുഹൂർത്തങ്ങൾ കൂടി ഉണ്ട്.
മുഹൂര്ത്തപംചകം ചൈവ സ്വധാവാചനമിഷ്യതേ। വിഷ്ണുദേഹസമുദ്ഭൂതാഃ കുശാഃ കൃഷ്ണതിലാസ്തഥാ
അഞ്ച് മുഹൂർത്തങ്ങൾ സ്വധാ അർപ്പണത്തിന് അനുയോജ്യമാണ്. കുശ ഗ്രാസവും കറുത്ത തിലയും വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത് എന്നു പറയുന്നു.