പുലസ്ത്യ ഉവാച। തസ്മിന്നേവ പുരേ ജാതാശ്ചക്രവാകാ അഥോ നൃപ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, അതേ നഗരത്തിൽ തന്നെയാണ് ആ ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ ജനിച്ചത്.
വൃദ്ധദ്വിജസ്യ ദായാദാ വിപ്രാ ജാതിസ്മരാ ബുധാഃ। ധൃതിമാംസ്തത്ത്വദര്ശീ ച വിദ്യാവര്ണസ്തപോധികഃ
അവർ ഒരു പ്രായമായ ബ്രാഹ്മണന്റെ മക്കളായിരുന്നു. അവർ ജ്ഞാനികളായും, മുൻജന്മങ്ങൾ ഓർക്കുന്നവരായും, ധൈര്യശാലികളായും, സത്യം കാണുന്നവരായും, പണ്ഡിതന്മാരായും, നല്ല സ്വഭാവമുള്ളവരായും, തപസ്സിൽ ലയിച്ചവരായും ആയിരുന്നു.
നാമതഃ കര്മതശ്ചൈവ സുദരിദ്രസ്യ തേ സുതാഃ। തപസേ ബുദ്ധിരഭവത്തേഷാം വൈ ദ്വിജജന്മനാം
പേര് കൊണ്ടും പ്രവൃത്തിയാലും അവർ അത്യന്തം ദരിദ്രനായ ആ മനുഷ്യന്റെ മക്കളായിരുന്നു. ബ്രാഹ്മണരായി ജനിച്ച അവർക്ക് മനസ്സ് തപസ്സിലേക്കായിരുന്നു.
യാസ്യാമഃ പരമാം സിദ്ധിമൂചുസ്തേ ദ്വിജസത്തമാഃ। തത്തേഷാം വചനം ശ്രുത്വാ സുദരിദ്രോ മഹാതപാഃ
ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണമക്കൾ പറഞ്ഞു: 'നാം പരമസിദ്ധി നേടും.' അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, മഹാതപസ്സായ സുദരിദ്രൻ,
ഉവാച ദീനയാ വാചാ കിമേതദിതി പുത്രകാഃ। അധര്മ ഏഷ വഃ പുത്രാ പിതാ താനിത്യുവാച ഹ
ദുഃഖഭരിതമായ സ്വരത്തിൽ, 'എന്താണ് ഇത്, മക്കളേ? ഇത് ധർമ്മമല്ല,' എന്ന് അച്ഛൻ അവരോട് പറഞ്ഞു.
വൃദ്ധം പിതരമുത്സൃജ്യ ദരിദ്രം വനവാസിനമ്। ക്വ നു ധര്മോത്ര ഭവിതാ മാം ത്യക്ത്വാ ഗതിമേവ ച
'വയസ്സായ ദരിദ്രനും കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന അച്ഛനെയും ഉപേക്ഷിച്ച് പോകുമ്പോൾ, ഇതിൽ ധർമ്മം എവിടെയാണ്? നിങ്ങൾ എന്നെ വിട്ടുപോയാൽ എനിക്ക് എന്ത് സംഭവിക്കും?'
ഊചുസ്തേ കല്പിതാ വൃത്തിസ്തവ താത വചശ്ശൃണു। വ്രതമേതത്പുരാ രാജ്ഞഃ സ തേ ദാസ്യതി പുഷ്കലം
അവർ പറഞ്ഞു: 'അച്ഛാ, നിന്റെ ഉപജീവനം നമുക്ക് ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്; ഞങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. ഈ വ്രതം മുമ്പ് ഒരു രാജാവിന്റെതായിരുന്നു; അവൻ നിനക്ക് ധനസമ്പത്തും നൽകും.'
ധനം ഗ്രാമ സഹസ്രാണി പ്രഭാതേ പഠതസ്തവ। കുരുക്ഷേത്രേ തു യേ വിപ്രാ വ്യാധാ ദശപുരേ തു യേ
'നീ പ്രഭാതത്തിൽ പാരായണം ചെയ്താൽ, അവൻ നിനക്ക് ധനം, ആയിരക്കണക്കിന് ഗ്രാമങ്ങൾ എന്നിവ നൽകും. കുരുക്ഷേത്രത്തിലെ ബ്രാഹ്മണരും ദശപുരത്തിലെ വേട്ടക്കാരും—'
കാലംജരേ മൃഗാ ഭൂതാശ്ചക്രവാകാസ്തു മാനസേ। ഇത്യുക്ത്വാ പിതരം ജഗ്മുസ്തേ വനം തപസേ പുനഃ
'കാലഞ്ജരത്തിൽ മൃഗങ്ങളും, മാനസസരസ്സിൽ ചക്രവാകപ്പക്ഷികളും—' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവർ അച്ഛനെ വിട്ട് വീണ്ടും കാട്ടിലേക്ക് തപസ്സിനായി പോയി.
വൃദ്ധോപി സ ദ്വിജോ രാജന്ജഗാമ സ്വാര്ഥസിദ്ധയേ। അണുഹോ നാമ വൈഭ്രാജഃ പഞ്ചാലാധിപതിഃ പുരാ
വയസ്സായിരുന്നെങ്കിലും ആ ബ്രാഹ്മണൻ, രാജാവേ, സ്വാർത്ഥസിദ്ധിക്കായി പുറപ്പെട്ടു. പഴയകാലത്ത്, അണുഹ എന്ന പേരുള്ള വൈഭ്രാജ വംശത്തിലെ ഒരു രാജാവായിരുന്നു പാഞ്ചാലരുടെ അധിപൻ.
പുത്രാര്ഥീ ദേവദേവേശം പദ്മയോനിം പിതാമഹമ്। ആരാധയാമാസ വിഭും തീവ്രവ്രതപരായണഃ
ഒരു മകൻ ലഭിക്കണമെന്നാഗ്രഹിച്ച്, അവൻ ദേവതകളുടെ അധിപനായ, പദ്മത്തിൽ ജനിച്ച പിതാമഹനെ കഠിനവ്രതങ്ങളോടെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു.
തതഃ കാലേന മഹതാ തുഷ്ടസ്തസ്യ പിതാമഹഃ। വരം വരയ ഭദ്രം തേ ഹൃദയേഭീപ്സിതം നൃപ
അങ്ങനെ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പിതാമഹൻ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള വരം ചോദിക്കൂ, രാജാവേ, നിനക്ക് എല്ലാ ഭാവുകങ്ങളും നേരുന്നു.'
അണുഹ ഉവാച। പുത്രം മേ ദേഹി ദേവേശ മഹാബലപരാക്രമമ്। പാരഗം സര്വവിദ്യാനാം ധാര്മികം യോഗിനാം വരമ്൧൦൦ 1.10.
അണുഹ പറഞ്ഞു: 'ദേവതകളുടെ അധിപനേ, മഹാശക്തിയും വീര്യവും ഉള്ള, എല്ലാ വിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള, ധാർമ്മികനും യോഗികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ ഒരു മകനെ എനിക്ക് നൽകൂ.'
സര്വസത്വരുതജ്ഞം മേ ദേഹി യോഗിനമാത്മജമ്। ഏവമസ്ത്വിതി വിശ്വാത്മാ തമാഹ പരമേശ്വരഃ
'എല്ലാ ജീവികളും സംസാരിക്കുന്നതു മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്ന, യോഗിയായ ഒരു മകനെ എനിക്ക് നൽകണം.' അപ്പോൾ സർവ്വഭൂതാത്മാവായ പരമേശ്വരൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ.'
പശ്യതാം സര്വഭൂതാനാം തത്രൈവാംതരധീയത। തതഃ സ തസ്യ പുത്രോഭൂദ്ബ്രഹ്മദത്തഃ പ്രതാപവാന്
എല്ലാ ജീവികളും നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ അവൻ അപ്രത്യക്ഷനായി; അതിനുശേഷം, വലിയ വീര്യശാലിയായ ബ്രഹ്മദത്തൻ അവന്റെ മകനായി ജനിച്ചു.
സര്വസത്വാനുകംപീ ച സര്വസത്വബലാധികഃ। സര്വസത്വരുതജ്ഞശ്ച സര്വസത്വേശ്വരേശ്വരഃ
അവൻ എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയുള്ളവനും, എല്ലാവരിലും ശക്തിയിൽ മേലുള്ളവനും, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭാഷ മനസ്സിലാക്കുന്നവനും, ജീവികളുടെ രാജാക്കന്മാരിൽ രാജാവുമായിരുന്നു.
അഥ സത്വേന യോഗാത്മാ സ പിപീലകമാഗതഃ। യത്ര തത്കീടമിഥുനം രമമാണമവസ്ഥിതമ്
പിന്നീട്, ധർമ്മത്തിൽ ഏകാഗ്രനായ യോഗാത്മാവ് ആ പുഴുവിന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തി, അവിടെ ആ കീടദമ്പതികൾ സന്തോഷത്തോടെ കൂടിയിരിക്കുന്നു.
തതഃ സാ സന്നതിര്ദൃഷ്ട്വാ പ്രഹസംതം സുവിസ്മിതം। കിമപ്യാശംകമാനാ സാ തമപൃച്ഛന്നരേശ്വരമ്
അവനെ അത്ഭുതത്തോടെ ചിരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, സംശയത്തോടെ അവൾ രാജാവിനോട് ചോദിച്ചു.
സന്നതിരുവാച। അകസ്മാദതിഹാസോയം കിമര്ഥമഭവന്നൃപ। ഹാസ്യഹേതും ന ജാനാമി യദകാലേ കൃതം ത്വയാ
സന്നതി പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ ഇത്ര അപ്രതീക്ഷിതമായി എന്തിനാണ് ചിരിച്ചത്? ഈ സമയത്ത് നീ ചിരിച്ചതിന്റെ കാരണം എനിക്ക് അറിയില്ല.
അവദദ്രാജപുത്രോസൌ തം പിപീലികഭാഷിതമ്। രാഗവദ്വിരസോത്പന്നമേതദ്ധാസ്യം വരാനനേ
രാജകുമാരൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: മനോഹര മുഖത്തേ, ആ പുഴുവിന്റെ സംസാരത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ ചിരി, അതിൽ രാഗവും രുചിയില്ലായ്മയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ന ചാന്യത്കാരണം കിംചിദ്ധാസ്യഹേതുഃ ശുചിസ്മിതേ। ന സാമന്യതതം ദേവീ പ്രാഹാലീകമിദം തവ
പ്രകാശമുള്ള പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ, ഈ ചിരിക്ക് വേറൊരു കാരണം ഇല്ല; രാജ്ഞി നിനക്കൊന്നും അസത്യമായി പറഞ്ഞിട്ടില്ല.
അഹമേവേഹ ഹസിതാ ന ജീവിഷ്യേ ത്വയാധുനാ। കഥം പിപീലികാലാപം മര്ത്യോ വേത്തി സുരാദൃതേ
ഞാനാണ് ഇവിടെ ചിരിച്ചത്; ഇനി നിന്നോടൊപ്പം ഞാൻ ജീവിക്കില്ല. ദേവന്മാരെ കൂടാതെ ഒരു മനുഷ്യൻ എങ്ങനെ പുഴുവിന്റെ ഭാഷ അറിയും?
തസ്മാത്ത്വയാഹമേവാദ്യ ഹസിതാ കിമതഃ പരമ്। തതോ നിരുത്തരോ രാജാ ജിജ്ഞാസുസ്തദ്വചോ ഹരേഃ
ഇന്ന് നീ എന്നെ മാത്രം പരിഹസിച്ചു — അതിൽ കൂടുതൽ പറയാനില്ല. പിന്നെ രാജാവ് വാക്കില്ലാതെ അവളുടെ വാക്കിന്റെ അർത്ഥം അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ആസ്ഥായ നിയമം തസ്ഥൌ സപ്തരാത്രമകല്മഷഃ। സ്വപ്നാന്തേ പ്രാഹ തം ബ്രഹ്മാ പ്രഭാതേ പര്യടന്പുരമ്
അവൻ ഏഴു രാത്രികൾ നിർമലനായി വ്രതം പാലിച്ചു; സ്വപ്നം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, പുലർച്ചെ നഗരത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് അവനോട് പറഞ്ഞു.
വൃദ്ധദ്വിജോത്തമാദ്വാക്യം സര്വം ജ്ഞാസ്യതി തേ പ്രിയാ। ഇത്യുക്ത്വാംതര്ദധേ ബ്രഹ്മാ പ്രഭാതേ ച നൃപഃ പുരാത്
'വയസ്സായ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നാണ് നിന്റെ പ്രിയതമയ്ക്ക് എല്ലാം അറിയാൻ കഴിയുക.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ബ്രഹ്മാവ് അപ്രത്യക്ഷനായി; രാവിലെ രാജാവ് നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
നിര്ഗച്ഛന്മന്ത്രിസഹിതഃ സഭാര്യോ വൃദ്ധമഗ്രതഃ। ഗദംതം വിപ്രമായാംതം വൃദ്ധം ച സ ദദര്ശ ഹ
മന്ത്രിമാരോടും ഭാര്യയോടും കൂടെ പുറപ്പെട്ട രാജാവ് മുന്നിൽ ഒരു വൃദ്ധ ബ്രാഹ്മണനെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ട് വരുന്നത് കണ്ടു.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച। യേ വിപ്രമുഖ്യാഃ കുരുജാംഗലേഷു ദാശാസ്തഥാ ദാശപുരേ മൃഗാശ്ച। കാലംജരേ സപ്ത ച ചക്രവാകാ യേ മാനസേ തേത്ര വസംതി സിദ്ധാഃ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: കുറുജാംഗളത്തിൽ ഉള്ള പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ദാശപുരത്തിലെ ദാശന്മാർ, കാലഞ്ജരത്തിലെ മൃഗങ്ങൾ, ഏഴു ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ, മാനസസരസ്സിൽ വസിക്കുന്ന സിദ്ധന്മാർ —
ഇത്യാകര്ണ്യ വചസ്തസ്യ സ പപാത ശുചാന്വിതഃ। ജാതിസ്മരത്വമഗമത്തൌ ച മംത്രിവരാത്മജൌ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, രാജാവ് ദു:ഖത്തിൽ ആകി വീണു; മന്ത്രിവരന്റെ മക്കൾക്ക് അവരുടെ മുൻജന്മങ്ങൾ ഓർമ്മയായി.
കാമശാസ്ത്രപ്രണേതാ തു ബാഭ്രവ്യഃ സ തു ബാലകഃ। പംചാല ഇതി ലോകേഷു വിശ്രുതഃ സര്വശാസ്ത്രവിത്
കാമശാസ്ത്രത്തിന്റെ രചയിതാവായ ബാഭ്രവ്യൻ ആ ബാലനാണ്; പഞ്ചാലൻ എന്ന പേരിൽ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രഗത്ഭനായി പ്രശസ്തനാണ്.
പുംഡരീകോപി ധര്മാത്മാ വേദശാസ്ത്രപ്രവര്തകഃ। ഭൂത്വാ ജാതിസ്മരൌ ശോകാത്പതിതാവഗ്രതസ്തഥാ
പുണ്ഡരീകനും ധാർമ്മികനും വേദശാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നവനുമാണ്; മുൻജന്മങ്ങൾ ഓർക്കുന്നവനായി ദു:ഖത്തിൽ മുന്നിൽ വീണു.