കിമര്ഥം വദ കല്യാണി സദാധോവദനാസ്ഥിതാ। സാ തമാഹ ജ്വലത്കോപാ കിമാലപസി രേ ശഠ
സുന്ദരിയേ, നീ എപ്പോഴും എന്തുകൊണ്ട് വായ് താഴോട്ടാണ് വെക്കുന്നത് എന്ന് പറയൂ. അവൾ കോപത്തിൽ കത്തിക്കൊണ്ട് പറഞ്ഞു: 'ശഠനേ, നീ എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത്?'
ത്വയാ മോദകചൂര്ണം തു മാം വിഹായാപി ഭക്ഷിതമ്। പ്രാദാസ്ത്വം തദതിക്രമ്യ മാമന്യസ്യൈ സമന്മഥഃ
നീ മധുരപൊടി എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് തിന്നു; പിന്നെ അതു മറ്റൊരാള്ക്ക് കൊടുത്തു, എന്നെ അവഗണിച്ച് മറ്റൊരുത്തിയോട് പ്രണയിച്ചു.
പിപീലക ഉവാച। ത്വത്സാദൃശ്യാന്മയാ ദത്തമന്യസ്യൈ വരവര്ണിനി। തദേകമപരാധം മേ ക്ഷംതുമര്ഹസി ഭാമിനി
പിപീലകൻ പറഞ്ഞു: നിന്നോട് സാമ്യമുള്ളവളായതിനാൽ, സുന്ദരിവർണ്ണിയേ, ഞാൻ അതു മറ്റൊരുത്തിക്ക് കൊടുത്തു. ആ ഒരു തെറ്റ് നീ ക്ഷമിക്കണം, ഭാമിനി.
നൈവം പുനഃ കരിഷ്യാമി ത്യജ കോപം ച സുസ്തനി। സ്പൃശാമി പാദൌ സത്യേന പ്രണതസ്യ പ്രസീദ മേ
ഇനി ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യില്ല; സുന്ദരസ്തനയുള്ളവളേ, കോപം വിട്ടുകളയൂ. ഞാൻ സത്യമായി നിന്റെ കാലുകൾ സ്പർശിക്കുന്നു; ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നവനാണ്, ദയവായി ക്ഷമിക്കൂ.
രുഷ്ടായാം ത്വയി സുശ്രോണി മൃത്യുര്മേ പുരതോ ഭവേത്। തുഷ്ടായാം ത്വയി വാമോരു പൂര്ണാഃ സര്വമനോരഥാഃ
നീ കോപിതയാണെങ്കിൽ, സുന്ദരനിതംബിനിയേ, മരണമാണ് എന്റെ മുന്നിൽ. നീ സന്തുഷ്ടയാണെങ്കിൽ, സുന്ദരജഘനയുള്ളവളേ, എന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറും.
പൂര്ണചംദ്രോപമം വക്ത്രം സ്വാദേമൃതരസോപമമ്। നിര്ഭരം പിബ സുശ്രോണി കാമാസക്തസ്യ മേ സദാ
പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖം, അമൃതംപോലെയുള്ള മധുരം, സുന്ദരനിതംബിനിയേ, പ്രണയത്തിൽ എപ്പോഴും ആസ്വദിക്കുന്ന എന്നിൽ നിന്നു നീ പൂർണ്ണമായി പാനം ചെയ്യൂ.
ഏതന്മത്വാ ശുഭേ കാര്യാ സര്വദാ തു കൃപാ മയി। ഇതി സാ വചനം ശ്രുത്വാ പ്രസന്നാ ചാഭവത്തതഃ
ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കി, നീ എപ്പോഴും നല്ല കാര്യങ്ങളിൽ എന്നോട് കരുണ കാണിക്കണം. അവളുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവൾ സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സു തുറന്നു.
ആത്മാനമര്പയാമാസ മോഹനായ പിപീലികാ। ബ്രഹ്മദത്തോപി തത്സര്വം ജ്ഞാത്വാ സസ്മയമാഹസത്
ആ പിപ്പീലി എന്ന പുഴു മോഹനത്തിനായി താനെ തന്നെ സമർപ്പിച്ചു. ബ്രഹ്മദത്തൻ ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കി, മൃദുവായി പുഞ്ചിരിച്ചു.
സര്വസത്വരുതജ്ഞാനീ പ്രഭാവാത്പൂര്വകര്മണഃ। ഭീഷ്മ ഉവാച। കഥം സര്വരുതജ്ഞോഭൂദ്ബ്രഹ്മദത്തോ നരാധിപഃ
മുന് ജന്മത്തിലെ സുകൃതഫലത്താൽ അവൻ എല്ലാ ജീവികളും പറയുന്നതു മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്നവനായിരുന്നു. ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: ബ്രഹ്മദത്തൻ എന്ന രാജാവ് എങ്ങനെ എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭാഷയും അറിയുന്നവനായി?
തച്ചാപി ചാഭവത്കുത്ര ചക്രവാകചതുഷ്ടയം। തന്മേ കഥയ സര്വജ്ഞ കുലേ കസ്യ ച സുവ്രതമ്
ആ നാലു ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ എവിടെയും എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? സകലജ്ഞനായോ, അവര് ഏത് കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവരും എങ്ങനെയുള്ളവരുമാണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। തസ്മിന്നേവ പുരേ ജാതാശ്ചക്രവാകാ അഥോ നൃപ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, അതേ നഗരത്തിൽ തന്നെയാണ് ആ ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ ജനിച്ചത്.
വൃദ്ധദ്വിജസ്യ ദായാദാ വിപ്രാ ജാതിസ്മരാ ബുധാഃ। ധൃതിമാംസ്തത്ത്വദര്ശീ ച വിദ്യാവര്ണസ്തപോധികഃ
അവർ ഒരു പ്രായമായ ബ്രാഹ്മണന്റെ മക്കളായിരുന്നു. അവർ ജ്ഞാനികളായും, മുൻജന്മങ്ങൾ ഓർക്കുന്നവരായും, ധൈര്യശാലികളായും, സത്യം കാണുന്നവരായും, പണ്ഡിതന്മാരായും, നല്ല സ്വഭാവമുള്ളവരായും, തപസ്സിൽ ലയിച്ചവരായും ആയിരുന്നു.
നാമതഃ കര്മതശ്ചൈവ സുദരിദ്രസ്യ തേ സുതാഃ। തപസേ ബുദ്ധിരഭവത്തേഷാം വൈ ദ്വിജജന്മനാം
പേര് കൊണ്ടും പ്രവൃത്തിയാലും അവർ അത്യന്തം ദരിദ്രനായ ആ മനുഷ്യന്റെ മക്കളായിരുന്നു. ബ്രാഹ്മണരായി ജനിച്ച അവർക്ക് മനസ്സ് തപസ്സിലേക്കായിരുന്നു.
യാസ്യാമഃ പരമാം സിദ്ധിമൂചുസ്തേ ദ്വിജസത്തമാഃ। തത്തേഷാം വചനം ശ്രുത്വാ സുദരിദ്രോ മഹാതപാഃ
ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണമക്കൾ പറഞ്ഞു: 'നാം പരമസിദ്ധി നേടും.' അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, മഹാതപസ്സായ സുദരിദ്രൻ,
ഉവാച ദീനയാ വാചാ കിമേതദിതി പുത്രകാഃ। അധര്മ ഏഷ വഃ പുത്രാ പിതാ താനിത്യുവാച ഹ
ദുഃഖഭരിതമായ സ്വരത്തിൽ, 'എന്താണ് ഇത്, മക്കളേ? ഇത് ധർമ്മമല്ല,' എന്ന് അച്ഛൻ അവരോട് പറഞ്ഞു.
വൃദ്ധം പിതരമുത്സൃജ്യ ദരിദ്രം വനവാസിനമ്। ക്വ നു ധര്മോത്ര ഭവിതാ മാം ത്യക്ത്വാ ഗതിമേവ ച
'വയസ്സായ ദരിദ്രനും കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന അച്ഛനെയും ഉപേക്ഷിച്ച് പോകുമ്പോൾ, ഇതിൽ ധർമ്മം എവിടെയാണ്? നിങ്ങൾ എന്നെ വിട്ടുപോയാൽ എനിക്ക് എന്ത് സംഭവിക്കും?'
ഊചുസ്തേ കല്പിതാ വൃത്തിസ്തവ താത വചശ്ശൃണു। വ്രതമേതത്പുരാ രാജ്ഞഃ സ തേ ദാസ്യതി പുഷ്കലം
അവർ പറഞ്ഞു: 'അച്ഛാ, നിന്റെ ഉപജീവനം നമുക്ക് ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്; ഞങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. ഈ വ്രതം മുമ്പ് ഒരു രാജാവിന്റെതായിരുന്നു; അവൻ നിനക്ക് ധനസമ്പത്തും നൽകും.'
ധനം ഗ്രാമ സഹസ്രാണി പ്രഭാതേ പഠതസ്തവ। കുരുക്ഷേത്രേ തു യേ വിപ്രാ വ്യാധാ ദശപുരേ തു യേ
'നീ പ്രഭാതത്തിൽ പാരായണം ചെയ്താൽ, അവൻ നിനക്ക് ധനം, ആയിരക്കണക്കിന് ഗ്രാമങ്ങൾ എന്നിവ നൽകും. കുരുക്ഷേത്രത്തിലെ ബ്രാഹ്മണരും ദശപുരത്തിലെ വേട്ടക്കാരും—'
കാലംജരേ മൃഗാ ഭൂതാശ്ചക്രവാകാസ്തു മാനസേ। ഇത്യുക്ത്വാ പിതരം ജഗ്മുസ്തേ വനം തപസേ പുനഃ
'കാലഞ്ജരത്തിൽ മൃഗങ്ങളും, മാനസസരസ്സിൽ ചക്രവാകപ്പക്ഷികളും—' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവർ അച്ഛനെ വിട്ട് വീണ്ടും കാട്ടിലേക്ക് തപസ്സിനായി പോയി.
വൃദ്ധോപി സ ദ്വിജോ രാജന്ജഗാമ സ്വാര്ഥസിദ്ധയേ। അണുഹോ നാമ വൈഭ്രാജഃ പഞ്ചാലാധിപതിഃ പുരാ
വയസ്സായിരുന്നെങ്കിലും ആ ബ്രാഹ്മണൻ, രാജാവേ, സ്വാർത്ഥസിദ്ധിക്കായി പുറപ്പെട്ടു. പഴയകാലത്ത്, അണുഹ എന്ന പേരുള്ള വൈഭ്രാജ വംശത്തിലെ ഒരു രാജാവായിരുന്നു പാഞ്ചാലരുടെ അധിപൻ.
പുത്രാര്ഥീ ദേവദേവേശം പദ്മയോനിം പിതാമഹമ്। ആരാധയാമാസ വിഭും തീവ്രവ്രതപരായണഃ
ഒരു മകൻ ലഭിക്കണമെന്നാഗ്രഹിച്ച്, അവൻ ദേവതകളുടെ അധിപനായ, പദ്മത്തിൽ ജനിച്ച പിതാമഹനെ കഠിനവ്രതങ്ങളോടെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു.
തതഃ കാലേന മഹതാ തുഷ്ടസ്തസ്യ പിതാമഹഃ। വരം വരയ ഭദ്രം തേ ഹൃദയേഭീപ്സിതം നൃപ
അങ്ങനെ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പിതാമഹൻ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള വരം ചോദിക്കൂ, രാജാവേ, നിനക്ക് എല്ലാ ഭാവുകങ്ങളും നേരുന്നു.'
അണുഹ ഉവാച। പുത്രം മേ ദേഹി ദേവേശ മഹാബലപരാക്രമമ്। പാരഗം സര്വവിദ്യാനാം ധാര്മികം യോഗിനാം വരമ്൧൦൦ 1.10.
അണുഹ പറഞ്ഞു: 'ദേവതകളുടെ അധിപനേ, മഹാശക്തിയും വീര്യവും ഉള്ള, എല്ലാ വിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള, ധാർമ്മികനും യോഗികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ ഒരു മകനെ എനിക്ക് നൽകൂ.'
സര്വസത്വരുതജ്ഞം മേ ദേഹി യോഗിനമാത്മജമ്। ഏവമസ്ത്വിതി വിശ്വാത്മാ തമാഹ പരമേശ്വരഃ
'എല്ലാ ജീവികളും സംസാരിക്കുന്നതു മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്ന, യോഗിയായ ഒരു മകനെ എനിക്ക് നൽകണം.' അപ്പോൾ സർവ്വഭൂതാത്മാവായ പരമേശ്വരൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ.'
പശ്യതാം സര്വഭൂതാനാം തത്രൈവാംതരധീയത। തതഃ സ തസ്യ പുത്രോഭൂദ്ബ്രഹ്മദത്തഃ പ്രതാപവാന്
എല്ലാ ജീവികളും നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ അവൻ അപ്രത്യക്ഷനായി; അതിനുശേഷം, വലിയ വീര്യശാലിയായ ബ്രഹ്മദത്തൻ അവന്റെ മകനായി ജനിച്ചു.
സര്വസത്വാനുകംപീ ച സര്വസത്വബലാധികഃ। സര്വസത്വരുതജ്ഞശ്ച സര്വസത്വേശ്വരേശ്വരഃ
അവൻ എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയുള്ളവനും, എല്ലാവരിലും ശക്തിയിൽ മേലുള്ളവനും, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭാഷ മനസ്സിലാക്കുന്നവനും, ജീവികളുടെ രാജാക്കന്മാരിൽ രാജാവുമായിരുന്നു.
അഥ സത്വേന യോഗാത്മാ സ പിപീലകമാഗതഃ। യത്ര തത്കീടമിഥുനം രമമാണമവസ്ഥിതമ്
പിന്നീട്, ധർമ്മത്തിൽ ഏകാഗ്രനായ യോഗാത്മാവ് ആ പുഴുവിന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തി, അവിടെ ആ കീടദമ്പതികൾ സന്തോഷത്തോടെ കൂടിയിരിക്കുന്നു.
തതഃ സാ സന്നതിര്ദൃഷ്ട്വാ പ്രഹസംതം സുവിസ്മിതം। കിമപ്യാശംകമാനാ സാ തമപൃച്ഛന്നരേശ്വരമ്
അവനെ അത്ഭുതത്തോടെ ചിരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, സംശയത്തോടെ അവൾ രാജാവിനോട് ചോദിച്ചു.
സന്നതിരുവാച। അകസ്മാദതിഹാസോയം കിമര്ഥമഭവന്നൃപ। ഹാസ്യഹേതും ന ജാനാമി യദകാലേ കൃതം ത്വയാ
സന്നതി പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ ഇത്ര അപ്രതീക്ഷിതമായി എന്തിനാണ് ചിരിച്ചത്? ഈ സമയത്ത് നീ ചിരിച്ചതിന്റെ കാരണം എനിക്ക് അറിയില്ല.
അവദദ്രാജപുത്രോസൌ തം പിപീലികഭാഷിതമ്। രാഗവദ്വിരസോത്പന്നമേതദ്ധാസ്യം വരാനനേ
രാജകുമാരൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: മനോഹര മുഖത്തേ, ആ പുഴുവിന്റെ സംസാരത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ ചിരി, അതിൽ രാഗവും രുചിയില്ലായ്മയും ഉണ്ടായിരുന്നു.