മംത്രിത്വേ ചക്രതുശ്ചേച്ഛാമസ്മിന്മര്ത്യൌ ദ്വിജോത്തമൌ। വിഭ്രാജപുത്രസ്ത്വേകോഭൂദ്ബ്രഹ്മദത്ത ഇതി സ്മൃതഃ
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ vibhrāja-യുടെ രണ്ടു പുത്രന്മാർ മന്ത്രിസ്ഥാനം ആഗ്രഹിച്ചു, അവർ ഈ കാര്യത്തിൽ മന്ത്രിമാരായി. അവരിൽ ഒരുവൻ ബ്രഹ്മദത്തൻ എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
മംത്രിപുത്രൌ തഥാ ചൈവ പുംഡരീകസുബാലകൌ। ബ്രഹ്മദത്തോഭിഷിക്തസ്തു കാംപില്യേ നഗരോത്തമേ
അവരുടെ മന്ത്രിപുത്രന്മാർ പുണ്ടരീകനും സുബാലനും ആയിരുന്നു. ബ്രഹ്മദത്തൻ കാംപില്യ എന്ന ഉത്തമ നഗരത്തിൽ രാജാവായി അഭിഷിക്തനായി.
പംചാലരാജോ വിക്രാംതഃ ശ്രാദ്ധകൃത്പിതൃവത്സലഃ। യോഗവിത്സര്വജംതൂനാം ചിത്തവേത്താഭവത്തദാ
പഞ്ചാലരാജാവ് ധൈര്യശാലിയും ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവനും പിതൃഭക്തനും ആയിരുന്നു. അപ്പോൾ അവൻ യോഗത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും എല്ലാ ജീവികളുടെയും മനസ്സറിഞ്ഞവനും ആയിരുന്നു.
തസ്യ രാജ്ഞോഭവദ്ഭാര്യാ സുദേവസ്യാത്മജാ തദാ। സന്നതിര്നാമ വിഖ്യാതാ കപിലായാഭവത്പുരാ
ആ രാജാവിന് അപ്പോൾ സുദേവന്റെ മകളായ, സന്നതി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായ, മുമ്പ് കപിലയുടെ വംശത്തിൽപ്പെട്ട ഭാര്യയുണ്ടായിരുന്നു.
പിതൃകാര്യേ നിയുക്തത്വാദഭവദ്ബ്രഹ്മവാദിനീ। തയാ ചകാര സഹിതഃ സ രാജ്യം രാജനംദനഃ
അവൾ പിതൃകർമ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നതിനാൽ വേദജ്ഞയായിത്തീർന്നു. അവളോടൊപ്പം രാജകുമാരൻ രാജ്യം ഭരിച്ചു.
കദാചിദ്ഗതഉദ്യാനം തയാ സഹ സ പാര്ഥിവഃ। ദദര്ശ കീടമിഥുനമനംഗകലഹാന്വിതമ്
ഒരു ദിവസം ആ രാജാവ് അവളോടൊപ്പം തോട്ടത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, പ്രണയവാദത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു കീടജോഡിയെ കണ്ടു.
പിപീലികാമധോവക്ത്രാം പുരതഃ കീടകാമുകഃ। പംചബാണാഭിതപ്താംഗഃ സഗദ്ഗദമുവാച ഹ
ആൺകീടം, വായ് താഴോട്ടുള്ള പെൺകീടത്തിന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു, കാമദേവന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ടു ദഹിച്ച അവളുടെ ശരീരത്തോട്, വിറയലോടെയുള്ള ശബ്ദത്തിൽ പറഞ്ഞു.
ന ത്വയാ സദൃശീ ലോകേ കാമിനീ വിദ്യതേ ക്വചിത്। മധ്യേ ക്ഷീണാതിജഘനാ ബൃഹദ്വക്ത്രാതിഗാമിനീ
ലോകത്ത് എവിടെയും നിന്നെപോലെയുള്ള പ്രണയിനിയെ കാണാനാവില്ല; നടുവിൽ സുന്ദരിയും, വലിയ വായും, സുന്ദരമായി നടക്കുന്നവളുമാണ് നീ.
സുവര്ണവര്ണസദൃശീ സദ്വക്ത്രാ ചാരുഹാസിനീ। ആലക്ഷ്യതേ ച വദനം ഗുഡശര്കരവത്സലം
നിന്റെ നിറം പൊന്നിനോട് സാമ്യമുള്ളതും, മുഖം സുന്ദരവും പുഞ്ചിരിയോടെയും. പ്രിയേ, നിന്റെ വായ് വെള്ളരിയുടെയും ശർക്കരയുടെയും മധുരംപോലെയാണ്.
ഭോക്ഷ്യസേ മയി ഭുക്തേ ത്വം സ്നാസി സ്നാതേ തഥാ മയി। പ്രോഷിതേ മയി ദീനാ ത്വം ക്രുദ്ധേ ച ഭയചംചലാ
ഞാൻ ഭക്ഷിക്കുമ്പോൾ നീയും ഭക്ഷിക്കും; ഞാൻ കുളിക്കുമ്പോൾ നീയും കുളിക്കും. ഞാൻ അകലെ പോയാൽ നീ ദുഃഖിക്കും; ഞാൻ കോപിതനാകുമ്പോൾ നീ ഭയത്താൽ വിറയക്കും.
കിമര്ഥം വദ കല്യാണി സദാധോവദനാസ്ഥിതാ। സാ തമാഹ ജ്വലത്കോപാ കിമാലപസി രേ ശഠ
സുന്ദരിയേ, നീ എപ്പോഴും എന്തുകൊണ്ട് വായ് താഴോട്ടാണ് വെക്കുന്നത് എന്ന് പറയൂ. അവൾ കോപത്തിൽ കത്തിക്കൊണ്ട് പറഞ്ഞു: 'ശഠനേ, നീ എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത്?'
ത്വയാ മോദകചൂര്ണം തു മാം വിഹായാപി ഭക്ഷിതമ്। പ്രാദാസ്ത്വം തദതിക്രമ്യ മാമന്യസ്യൈ സമന്മഥഃ
നീ മധുരപൊടി എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് തിന്നു; പിന്നെ അതു മറ്റൊരാള്ക്ക് കൊടുത്തു, എന്നെ അവഗണിച്ച് മറ്റൊരുത്തിയോട് പ്രണയിച്ചു.
പിപീലക ഉവാച। ത്വത്സാദൃശ്യാന്മയാ ദത്തമന്യസ്യൈ വരവര്ണിനി। തദേകമപരാധം മേ ക്ഷംതുമര്ഹസി ഭാമിനി
പിപീലകൻ പറഞ്ഞു: നിന്നോട് സാമ്യമുള്ളവളായതിനാൽ, സുന്ദരിവർണ്ണിയേ, ഞാൻ അതു മറ്റൊരുത്തിക്ക് കൊടുത്തു. ആ ഒരു തെറ്റ് നീ ക്ഷമിക്കണം, ഭാമിനി.
നൈവം പുനഃ കരിഷ്യാമി ത്യജ കോപം ച സുസ്തനി। സ്പൃശാമി പാദൌ സത്യേന പ്രണതസ്യ പ്രസീദ മേ
ഇനി ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യില്ല; സുന്ദരസ്തനയുള്ളവളേ, കോപം വിട്ടുകളയൂ. ഞാൻ സത്യമായി നിന്റെ കാലുകൾ സ്പർശിക്കുന്നു; ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നവനാണ്, ദയവായി ക്ഷമിക്കൂ.
രുഷ്ടായാം ത്വയി സുശ്രോണി മൃത്യുര്മേ പുരതോ ഭവേത്। തുഷ്ടായാം ത്വയി വാമോരു പൂര്ണാഃ സര്വമനോരഥാഃ
നീ കോപിതയാണെങ്കിൽ, സുന്ദരനിതംബിനിയേ, മരണമാണ് എന്റെ മുന്നിൽ. നീ സന്തുഷ്ടയാണെങ്കിൽ, സുന്ദരജഘനയുള്ളവളേ, എന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറും.
പൂര്ണചംദ്രോപമം വക്ത്രം സ്വാദേമൃതരസോപമമ്। നിര്ഭരം പിബ സുശ്രോണി കാമാസക്തസ്യ മേ സദാ
പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖം, അമൃതംപോലെയുള്ള മധുരം, സുന്ദരനിതംബിനിയേ, പ്രണയത്തിൽ എപ്പോഴും ആസ്വദിക്കുന്ന എന്നിൽ നിന്നു നീ പൂർണ്ണമായി പാനം ചെയ്യൂ.
ഏതന്മത്വാ ശുഭേ കാര്യാ സര്വദാ തു കൃപാ മയി। ഇതി സാ വചനം ശ്രുത്വാ പ്രസന്നാ ചാഭവത്തതഃ
ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കി, നീ എപ്പോഴും നല്ല കാര്യങ്ങളിൽ എന്നോട് കരുണ കാണിക്കണം. അവളുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവൾ സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സു തുറന്നു.
ആത്മാനമര്പയാമാസ മോഹനായ പിപീലികാ। ബ്രഹ്മദത്തോപി തത്സര്വം ജ്ഞാത്വാ സസ്മയമാഹസത്
ആ പിപ്പീലി എന്ന പുഴു മോഹനത്തിനായി താനെ തന്നെ സമർപ്പിച്ചു. ബ്രഹ്മദത്തൻ ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കി, മൃദുവായി പുഞ്ചിരിച്ചു.
സര്വസത്വരുതജ്ഞാനീ പ്രഭാവാത്പൂര്വകര്മണഃ। ഭീഷ്മ ഉവാച। കഥം സര്വരുതജ്ഞോഭൂദ്ബ്രഹ്മദത്തോ നരാധിപഃ
മുന് ജന്മത്തിലെ സുകൃതഫലത്താൽ അവൻ എല്ലാ ജീവികളും പറയുന്നതു മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്നവനായിരുന്നു. ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: ബ്രഹ്മദത്തൻ എന്ന രാജാവ് എങ്ങനെ എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭാഷയും അറിയുന്നവനായി?
തച്ചാപി ചാഭവത്കുത്ര ചക്രവാകചതുഷ്ടയം। തന്മേ കഥയ സര്വജ്ഞ കുലേ കസ്യ ച സുവ്രതമ്
ആ നാലു ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ എവിടെയും എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? സകലജ്ഞനായോ, അവര് ഏത് കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവരും എങ്ങനെയുള്ളവരുമാണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। തസ്മിന്നേവ പുരേ ജാതാശ്ചക്രവാകാ അഥോ നൃപ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, അതേ നഗരത്തിൽ തന്നെയാണ് ആ ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ ജനിച്ചത്.
വൃദ്ധദ്വിജസ്യ ദായാദാ വിപ്രാ ജാതിസ്മരാ ബുധാഃ। ധൃതിമാംസ്തത്ത്വദര്ശീ ച വിദ്യാവര്ണസ്തപോധികഃ
അവർ ഒരു പ്രായമായ ബ്രാഹ്മണന്റെ മക്കളായിരുന്നു. അവർ ജ്ഞാനികളായും, മുൻജന്മങ്ങൾ ഓർക്കുന്നവരായും, ധൈര്യശാലികളായും, സത്യം കാണുന്നവരായും, പണ്ഡിതന്മാരായും, നല്ല സ്വഭാവമുള്ളവരായും, തപസ്സിൽ ലയിച്ചവരായും ആയിരുന്നു.
നാമതഃ കര്മതശ്ചൈവ സുദരിദ്രസ്യ തേ സുതാഃ। തപസേ ബുദ്ധിരഭവത്തേഷാം വൈ ദ്വിജജന്മനാം
പേര് കൊണ്ടും പ്രവൃത്തിയാലും അവർ അത്യന്തം ദരിദ്രനായ ആ മനുഷ്യന്റെ മക്കളായിരുന്നു. ബ്രാഹ്മണരായി ജനിച്ച അവർക്ക് മനസ്സ് തപസ്സിലേക്കായിരുന്നു.
യാസ്യാമഃ പരമാം സിദ്ധിമൂചുസ്തേ ദ്വിജസത്തമാഃ। തത്തേഷാം വചനം ശ്രുത്വാ സുദരിദ്രോ മഹാതപാഃ
ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണമക്കൾ പറഞ്ഞു: 'നാം പരമസിദ്ധി നേടും.' അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, മഹാതപസ്സായ സുദരിദ്രൻ,
ഉവാച ദീനയാ വാചാ കിമേതദിതി പുത്രകാഃ। അധര്മ ഏഷ വഃ പുത്രാ പിതാ താനിത്യുവാച ഹ
ദുഃഖഭരിതമായ സ്വരത്തിൽ, 'എന്താണ് ഇത്, മക്കളേ? ഇത് ധർമ്മമല്ല,' എന്ന് അച്ഛൻ അവരോട് പറഞ്ഞു.
വൃദ്ധം പിതരമുത്സൃജ്യ ദരിദ്രം വനവാസിനമ്। ക്വ നു ധര്മോത്ര ഭവിതാ മാം ത്യക്ത്വാ ഗതിമേവ ച
'വയസ്സായ ദരിദ്രനും കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന അച്ഛനെയും ഉപേക്ഷിച്ച് പോകുമ്പോൾ, ഇതിൽ ധർമ്മം എവിടെയാണ്? നിങ്ങൾ എന്നെ വിട്ടുപോയാൽ എനിക്ക് എന്ത് സംഭവിക്കും?'
ഊചുസ്തേ കല്പിതാ വൃത്തിസ്തവ താത വചശ്ശൃണു। വ്രതമേതത്പുരാ രാജ്ഞഃ സ തേ ദാസ്യതി പുഷ്കലം
അവർ പറഞ്ഞു: 'അച്ഛാ, നിന്റെ ഉപജീവനം നമുക്ക് ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്; ഞങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. ഈ വ്രതം മുമ്പ് ഒരു രാജാവിന്റെതായിരുന്നു; അവൻ നിനക്ക് ധനസമ്പത്തും നൽകും.'
ധനം ഗ്രാമ സഹസ്രാണി പ്രഭാതേ പഠതസ്തവ। കുരുക്ഷേത്രേ തു യേ വിപ്രാ വ്യാധാ ദശപുരേ തു യേ
'നീ പ്രഭാതത്തിൽ പാരായണം ചെയ്താൽ, അവൻ നിനക്ക് ധനം, ആയിരക്കണക്കിന് ഗ്രാമങ്ങൾ എന്നിവ നൽകും. കുരുക്ഷേത്രത്തിലെ ബ്രാഹ്മണരും ദശപുരത്തിലെ വേട്ടക്കാരും—'
കാലംജരേ മൃഗാ ഭൂതാശ്ചക്രവാകാസ്തു മാനസേ। ഇത്യുക്ത്വാ പിതരം ജഗ്മുസ്തേ വനം തപസേ പുനഃ
'കാലഞ്ജരത്തിൽ മൃഗങ്ങളും, മാനസസരസ്സിൽ ചക്രവാകപ്പക്ഷികളും—' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവർ അച്ഛനെ വിട്ട് വീണ്ടും കാട്ടിലേക്ക് തപസ്സിനായി പോയി.
വൃദ്ധോപി സ ദ്വിജോ രാജന്ജഗാമ സ്വാര്ഥസിദ്ധയേ। അണുഹോ നാമ വൈഭ്രാജഃ പഞ്ചാലാധിപതിഃ പുരാ
വയസ്സായിരുന്നെങ്കിലും ആ ബ്രാഹ്മണൻ, രാജാവേ, സ്വാർത്ഥസിദ്ധിക്കായി പുറപ്പെട്ടു. പഴയകാലത്ത്, അണുഹ എന്ന പേരുള്ള വൈഭ്രാജ വംശത്തിലെ ഒരു രാജാവായിരുന്നു പാഞ്ചാലരുടെ അധിപൻ.