ഇഷ്ടൈഃ സഹ തതഃ ശാംതോ ഭുംജീത പിതൃസേവിതമ്। പുനര്ഭോജനമധ്വാനം യാനമായാസമൈഥുനമ്
ആദരപൂർവ്വം ആദരിക്കപ്പെട്ടവരോടൊപ്പം പിതൃകർമ്മത്തിൽ അർപ്പിച്ച അന്നം മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ കഴിക്കണം. അതിന് ശേഷം വീണ്ടും ഭക്ഷണം കഴിക്കാം, യാത്ര ചെയ്യാം, കഠിനപ്രയത്നം ചെയ്യാം, അല്ലെങ്കിൽ സാംബോഗികജീവിതം നയിക്കാം.
ശ്രാദ്ധകൃച്ഛ്രാദ്ധഭുഗ്യോ വാ സര്വമേതദ്വിവര്ജയേത്। സ്വാധ്യായം കലഹം ചൈവ ദിവാസ്വപ്നം ച സര്വദാ
ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവനും അതിൽ പങ്കെടുത്തവനും ഈ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം ഒഴിവാക്കണം: രണ്ടാമത്തെ ഭക്ഷണം, യാത്ര, കഠിനപ്രയത്നം, സാംബോഗം, സ്വാധ്യായം, കലഹം, പകലിൽ ഉറക്കം.
അനേന വിധിനാ ശ്രാദ്ധം ത്രിവര്ഗസ്യേഹ നിര്വപേത്। കന്യാ കുംഭ വൃഷസ്ഥേര്കേ കൃഷ്ണപക്ഷേഷു സര്വദാ
ഈ വിധിപ്രകാരം മൂന്നു പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾക്കായുള്ള ശ്രാദ്ധം കന്യാ, കുംഭം, വൃഷഭം എന്നീ ചന്ദ്രരാശികളിൽ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും നടത്തണം.
യത്രയത്ര പ്രദാതവ്യം സപിംഡീകരണാത്മകമ്। തത്രാനേന വിധാനേന ദേയമഗ്നിമതാ സദാ
സപിണ്ഡീകരണത്തിനായി എവിടെയും അർപ്പണം നടത്തേണ്ടിടത്ത്, അഗ്നികർമ്മങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ ഈ വിധിപ്രകാരം അർപ്പണം നടത്തണം.
അതഃ പരം പ്രവക്ഷ്യാമി ബ്രഹ്മണാ യദുദീരിതമ്। ശ്രാദ്ധം സാധാരണം നാമ ഭുക്തിമുക്തിഫലപ്രദമ്
ഇനി ഞാൻ ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞത് പറയുന്നു: ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന 'സാധാരണ ശ്രാദ്ധം' എന്നത്.
അയനേ വിഷുവേ ചൈവ അമാവസ്യാര്കസംക്രമേ। അമാവസ്യാഷ്ടകാ കൃഷ്ണപക്ഷ പംചദശീഷു ച
അയനം, വിഷു, അമാവാസ്യ, സൂര്യന്റെ സംക്രമണം, അമാവാസ്യാഷ്ടക, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം എന്നിവയിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യാം.
ആര്ദ്രാ മഘാ രോഹിണീഷു ദ്രവ്യബ്രാഹ്മണസംഗമേ। ഗജച്ഛായാവ്യതീപാതേ വിഷ്ടിവൈധൃതിവാസരേ
ആർദ്ര, മഘ, രോഹിണി നക്ഷത്രങ്ങളിൽ, ധനം ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ഗജഛായ, വ്യതീപാതം, വിശ്ടി, വൈധൃതിദിവസങ്ങളിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യാം.
വൈശാഖസ്യ തൃതീയായാം നവമീകാര്തികസ്യ ച। പംചദശീ തു മാഘസ്യ നഭസ്യേ ച ത്രയോദശീ
വൈശാഖത്തിലെ മൂന്നാം ദിവസം, കാർത്തികത്തിലെ ഒമ്പതാം ദിവസം, മാഘത്തിലെ പതിനഞ്ചാം ദിവസം, നവസ്യയിലെ പതിമൂന്നാം ദിവസം എന്നിവ ശ്രാദ്ധത്തിന് ഉത്തമമാണ്.
യുഗാദയഃ സ്മൃതാ ഹ്യേതാഃ പിതൄപക്ഷോപകാരികാഃ। തഥാ മന്വംതരാദൌ ച ദേയം ശ്രാദ്ധം വിജാനതാ
യുഗങ്ങളുടെ ആരംഭം പിതൃകർമ്മങ്ങൾക്ക് ഉത്തമമായ ദിവസങ്ങളായി കരുതപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ മന്വന്തരത്തിന്റെ ആരംഭത്തിലും ജ്ഞാനികൾ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
അശ്വയുങ്നവമീ ചൈവ ദ്വാദശീ കാര്തികേ തഥാ। തൃതീയാ ചൈത്രമാസസ്യ തഥാ ഭാദ്രപദസ്യ ച
അശ്വയുജത്തിലെ ഒമ്പതാം ദിവസം, കാർത്തികത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം, ചൈത്രത്തിലെ മൂന്നാം ദിവസം, ഭാദ്രപദത്തിലെ മൂന്നാം ദിവസം എന്നിവയും ശ്രാദ്ധത്തിന് ഉത്തമമാണ്.
ഫാല്ഗുനസ്യ ത്വമാവാസ്യാ പൌഷസ്യൈകാദശീ തഥാ। ആഷാഢസ്യാപി ദശമീ മാഘമാസസ്യ സപ്തമീ
ഫാൽഗുണത്തിലെ അമാവാസ്യ, പൗഷത്തിലെ പതിനൊന്നാം ദിവസം, ആഷാഢത്തിലെ പത്താം ദിവസം, മാഘത്തിലെ ഏഴാം ദിവസം എന്നിവയും ശ്രാദ്ധത്തിന് ഉത്തമമാണ്.
ശ്രാവണേ ചാഷ്ടമീ കൃഷ്ണാ തഥാഷാഢീ ച പൂര്ണിമാ। കാര്തികീ ഫാല്ഗുനീ ചൈവാ ജ്യേഷ്ഠേ പംചദശീ സിതാ
ശ്രാവണത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ എട്ടാം ദിവസം, ആഷാഢത്തിലെ പൂർത്തിചന്ദ്രദിനം, കാർത്തികിയും ഫാൽഗുണിയും പൗർണമി, ജ്യേഷ്ഠത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം പാക്ഷികം എന്നിവയും ശ്രാദ്ധത്തിന് ഉത്തമമാണ്.
മന്വംതരാദയസ്ത്വേതാ ദത്തസ്യാക്ഷയകാരികാഃ। പാനീയമപ്യത്ര തിലൈര്വിമിശ്രം ദദ്യാത്പിതൃഭ്യഃ പ്രയതോ മനുഷ്യഃ
മന്വന്തരാദി തുടങ്ങിയ ഈ പ്രവർത്തികൾ ദാനത്തിനുള്ള അനന്തഫലം നൽകുന്നു. ഇവിടെ, ഒരാൾ ഭക്തിയോടെ തിലം കലർത്തിയ വെള്ളം പിതാക്കള്ക്ക് സമർപ്പിച്ചാൽ അതും വലിയ ഫലമാണ്.
ശ്രാദ്ധം കൃതം തേന സമാസ്സഹസ്രം രഹസ്യമേതത്പിതരോ വദംതി। വൈശാഖ്യാമുപവാസേഷു തഥോത്സവമഹാലയേ
ഇതിലൂടെ ചെയ്ത ശ്രാദ്ധം പിതാക്കള്ക്ക് ആയിരം വർഷം ഫലം നൽകുന്നു — ഇതൊരു രഹസ്യോപദേശമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് വൈശാഖ മാസത്തിലെ ഉപവാസങ്ങളിലും മഹാലയ മഹോത്സവത്തിലും ഇതിന് കൂടുതൽ ഫലമുണ്ട്.
തീര്ഥായതനഗോഷ്ഠേഷു ദ്വീപോദ്യാനഗൃഹേഷു ച। വിവിക്തേഷൂപലിപ്തേഷു ശ്രാദ്ധം ദേയം വിജാനതാ
ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ദൈവാലയങ്ങളിലും പശുശാലകളിലും ദ്വീപുകളിലും തോട്ടങ്ങളിലും വീടുകളിലും, ശുദ്ധവും ഒറ്റപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളിലും മനസ്സോടെ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
വിപ്രാന്പൂര്വേപരേചാഹ്നി വിനീതാത്മാനി മംത്രയേത്। ശീലവൃത്തഗുണോപേതാന്വയോരൂപസമന്വിതാന്
മുന്ദിനമോ പിറകേ ദിവസമോ, നല്ല സ്വഭാവവും നല്ല ഗുണങ്ങളും ഉറ്റ വംശവും രൂപവും ഉള്ള വിനീതരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ക്ഷണിക്കണം.
ദ്വൌ ദൈവേ പിതൃകൃത്യേ ത്രീനേകൈകമുഭയത്ര വാ। ഭോജയേത്സുസമൃദ്ധോപി ന പ്രകുര്വീത വിസ്തരമ്
ദൈവകർമക്ക് രണ്ട് പേരെയും, പിതൃകർമ്മക്ക് മൂന്ന് പേരെയും, അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടിടത്തും ഓരോരുത്തരെയും വിളിച്ച് ഭോജനമൊരുക്കണം. എത്ര സമ്പന്നനാണെങ്കിലും അതിൽ അതിരുകടക്കരുത്.
വിശ്വേദേവാന്യവൈഃ പുഷ്പൈരഭ്യര്ച്യാസനപൂര്വകം। പൂരയേത്പാത്രയുഗ്മം തു സ്ഥാപ്യം ദര്ഭപവിത്രകേ
വിശ്വദേവന്മാരെ പുതിയ പുഷ്പങ്ങളാൽ, യോഗ്യമായ ഇരിപ്പിടം ഒരുക്കി പൂജിച്ച്, രണ്ടു പാത്രങ്ങൾ വെള്ളം നിറച്ച് ദർഭയാൽ ശുദ്ധമാക്കിയ സ്ഥലത്ത് വയ്ക്കണം.
ശന്നോദേവീത്യപഃ കുര്യാദ്യവോസീതി യവാനപി। ഗംധപുഷ്പൈസ്തു സംപൂജ്യ വിശ്വാന്ദേവാന്പ്രതിന്യസേത്
'ശന്നോ ദേവീ' എന്ന മന്ത്രം ചൊല്ലി വെള്ളം ഒഴിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ 'യവോസി' എന്നു ചൊല്ലി യവം ഇടാം. പിന്നെ സുഗന്ധവും പുഷ്പവും അർപ്പിച്ച് വിശ്വദേവന്മാരെ പൂജിക്കണം.
വിശ്വേദേവാസ ഇത്യാഭ്യാമാവാഹ്യ വികിരേദ്യവാന്। യവോസി ധാന്യരാജസ്ത്വം വാരുണോ മധുമിശ്രിതഃ
'വിശ്വദേവാസ' എന്ന മന്ത്രം ചൊല്ലി അവരെ ആഹ്വാനിച്ച്, 'നീ ധാന്യങ്ങളുടെ രാജാവായ യവം, മധു കലർന്നത്, വരുണനോടു ബന്ധപ്പെട്ടത്' എന്ന് പറഞ്ഞ് യവം വിതറണം.
അഭ്യര്ച്യ ഗംധാദ്യുത്സൃജ്യ പിതൃയജ്ഞം സമാരഭേത്। ദര്ഭാസനാദി കൃത്വാദൌ ത്രീണി പാത്രാണി ചാര്ചയേത്
സുഗന്ധാദികൾ അർപ്പിച്ച് പൂജയോടെ ഹോമം കഴിച്ച്, ദർഭയാൽ ഇരിപ്പിടം ഒരുക്കി, ആദ്യം മൂന്ന് പാത്രങ്ങൾ പൂജിച്ച് പിതൃയജ്ഞം ആരംഭിക്കണം.
സപവിത്രാണി കൃത്വാദൌ ശന്നോദേവീത്യപഃ ക്ഷിപേത്। തിലോസീതി തിലാന്കുര്യാദ്ഗന്ധപുഷ്പാദികം പുനഃ
ആദ്യം പാത്രങ്ങൾ ദർഭയാൽ ശുദ്ധമാക്കി, 'ശന്നോ ദേവീ' എന്നു ചൊല്ലി വെള്ളം ഒഴിച്ച്, 'തിലോസി' എന്നു ചൊല്ലി തിലം ഇടണം, പിന്നെ വീണ്ടും സുഗന്ധവും പുഷ്പവും അർപ്പിക്കണം.
പാത്രം വനസ്പതിമയം തഥാ പര്ണമയം പുനഃ। രാജതം വാ പ്രകുര്വീത തഥാ സാഗരസംഭവമ്
പാത്രം മരത്തിൽ നിന്നോ ഇലയിൽ നിന്നോ ഉണ്ടാക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളിയിൽ നിന്നോ സമുദ്രത്തിൽ നിന്നോ ഉത്ഭവിച്ച വസ്തുക്കളിൽ നിന്നോ ഉണ്ടാക്കാം.
സൌവര്ണം രാജതം താമ്രം പിതൄണാം പാത്രമുച്യതേ। രജതസ്യ കഥാ വാപി ദര്ശനം ദാനമേവ ച
പിതാക്കന്മാർക്ക് പൊന്നിൽ, വെള്ളിയിൽ, താമ്രത്തിൽ ഉണ്ടാക്കിയ പാത്രം ഉത്തമം എന്ന് പറയുന്നു. വെള്ളിയുടെ കഥയോ, കാഴ്ചയോ, ദാനമോ എല്ലാം പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
രാജതൈര്ഭാജനൈരേഷാം പിതൄണാം രജതാന്വിതൈഃ। വാര്യപി ശ്രദ്ധയാ ദത്തമക്ഷയായോപകല്പതേ
വെള്ളിയിൽ ഉണ്ടാക്കിയ പാത്രങ്ങളിലും വെള്ളി അലങ്കാരമുള്ള പാത്രങ്ങളിലും വിശ്വാസത്തോടെ വെള്ളം പിതാക്കള്ക്ക് സമർപ്പിച്ചാൽ അതിന് അനന്തമായ ഫലം ലഭിക്കും.
അദ്യാപി പിതൃപാത്രേഷു പിതൄണാം രാജതാന്വിതമ്। ശിവനേത്രോദ്ഭവം യസ്മാദുത്തമം പിതൃവല്ലഭമ്
ഇന്നും പിതൃപാത്രങ്ങളിൽ വെള്ളി അലങ്കാരമുള്ളത് ഏറ്റവും ഉത്തമവും പിതാക്കള്ക്ക് പ്രിയവുമാണ്, കാരണം അത് ശിവന്റെ കണ്ണിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചതെന്ന് പറയുന്നു.
ഏവം പാത്രാണി സംകല്പ്യ യഥാലാഭം വിമത്സരഃ। യാ ദിവ്യേതി പിതുര്നാമ ഗോത്രേ ദര്ഭാന്കരേ ന്യസേത്
ഇങ്ങനെ, സ്വന്തമായ ശേഷിയനുസരിച്ച് പാത്രങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കണം, അസൂയ ഇല്ലാതെ. 'യാ ദിവ്യേതി' എന്ന മന്ത്രം ചൊല്ലി, പിതാവിന്റെ പേര്, ഗോത്രം ചേർത്ത് ദർഭ പുല്ല് കൈയിൽ വയ്ക്കണം.
പിതൄനാവാഹയിഷ്യാമി തഥേത്യുക്തഃ സ തൈഃ പുനഃ। ഉശംതസ്ത്വാ തഥായന്തു ഋഗ്മ്യാമാവാഹയേത്പിതൄന്
'ഞാൻ പിതാക്കളെ ആഹ്വാനിക്കും' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവരാൽ സമ്മതം ലഭിച്ച ശേഷം, 'ഉശന്തസ്ത്വാ തഥാ യന്തു' എന്ന ഋഗ്വേദമന്ത്രം ചൊല്ലി പിതാക്കളെ ആഹ്വാനിക്കണം.
യാ ദിവ്യേത്യര്ഘ്യമുത്സൃജ്യ ദദ്യാദ്ഗംധാദികം തതഃ। വസ്ത്രോത്തരം ദര്ഭപൂര്വം ദത്വാ സംശ്രയമാദിതഃ
'യാ ദിവ്യേതി' എന്നു ചൊല്ലി അർഘ്യം സമർപ്പിച്ച്, പിന്നെ സുഗന്ധാദികൾ അർപ്പിക്കണം. ദർഭയോടുകൂടിയ വസ്ത്രം സമർപ്പിച്ച് ആദ്യം അഭയം നൽകണം.
പിതൃപാത്രേ നിധായാഥ ന്യുബ്ജമുത്തരതോ ന്യസേത്। പിതൃഭ്യഃ സ്ഥാനമസീതി നിധായ പരിവേഷയേത്
പിതൃപാത്രത്തിൽ അർപ്പണം വച്ചശേഷം, അതു വടക്കോട്ട് മുഖമാക്കി വയ്ക്കണം. പിതാക്കള്ക്ക് ഇരിപ്പിടം ഒരുക്കി, അവർക്കായി ഭോജനം വിളമ്പണം.