സമയഃ ശംഭുദയിതാ കൃതഃ ശരവണേ പുരാ। യഃ പുമാന്പ്രവിശേച്ചാത്ര സ നാരീത്വമവാപ്സ്യതി
'പണ്ടു ശരവണത്തിൽ ശംഭുവിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ ഒരു നിബന്ധന സ്ഥാപിച്ചു: ഇവിടെ പ്രവേശിക്കുന്ന ഏതു പുരുഷനും സ്ത്രീരൂപം പ്രാപിക്കും'.
അയമശ്വോപി നാരീത്വമഗാദ്രാജ്ഞാ സഹൈവ തു। ഇലഃ പുരുഷതാമേതി യഥാസൌ ധനദോപമഃ
'ഈ കുതിരയും രാജാവിനോടൊപ്പം സ്ത്രീയായി മാറി; ഇള വീണ്ടും പുരുഷത്വം പ്രാപിച്ചു, കുബേരനുപോലെ'.
തഥൈവ യത്നഃ കര്ത്തവ്യ ആരാധ്യ ച പിനാകിനമ്। തതസ്തേ മാനവാ ജഗ്മുര്യത്ര ദേവോ മഹേശ്വരഃ
അതു പോലെ തന്നെ, പരിശ്രമം നടത്തുകയും പിനാകധാരിയായ മഹാദേവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുകയും വേണം. പിന്നെ ആ മനുഷ്യർ മഹേശ്വരൻ ഇരുന്നിടത്തേക്ക് പോയി.
തുഷ്ടവുര്വിവിധൈഃ സ്തോത്രൈഃ പാര്വതീപരമേശ്വരൌ। താവൂചതുരലം ചൈഷ സമയഃ കിം നു സാംപ്രതം
അവർ വിവിധ സ്തോത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് പാർവതിയും പരമേശ്വരനെയും സ്തുതിച്ചു. അപ്പോൾ ആ ഇരുവരും പറഞ്ഞു: 'മതി, ഈ സമയമാകുന്നു, ഇനി എന്താണ് വേണ്ടത്?'
ഇക്ഷ്വാകോരശ്വമേധേന യത്ഫലം സ്യാത്തദാവയോഃ। ദത്വാ കിംപുരുഷോ വീരഃ സ ഭവിഷ്യത്യസംശയമ്
ഇക്ഷ്വാകുവിന് അശ്വമേധയാഗത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഞങ്ങൾക്കു ഇരുവർക്കും ലഭിക്കും; അത് നൽകി ഈ വീരൻ സംശയമില്ലാതെ കിംപുരുഷനാകും.
തഥേത്യുക്ത്വാ തു തേ സര്വേ ജഗ്മുര്വൈവസ്വതാത്മജാഃ। ഇഷ്ട്വാശ്വമേധേന തത ഇലാ കിംപുരുഷോഭവത്
'അങ്ങിനെ തന്നെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് വൈവസ്വതന്റെ മക്കൾ എല്ലാവരും പുറപ്പെട്ടു. അശ്വമേധയാഗം നടത്തി ഇലാ കിംപുരുഷനായി.
മാസമേകം പുമാന്വീരഃ സ്ത്രീത്വം മാസമഭൂത്പുനഃ। ബുധസ്യ ഭവനേ തിഷ്ഠന്നിലോ ഗര്ഭധരോഭവത്
ഒരു മാസം ആ വീരൻ പുരുഷനായി, പിന്നെ മറ്റൊരു മാസം സ്ത്രീയായി. ബുധന്റെ വീട്ടിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ ഇലാ ഗർഭിണിയായി.
അജീജനത്പുത്രമേകമനേകഗുണസംയുതമ്। ബുധ ഉത്പാദ്യ തം പൂരും സ സ്വര്ഗമഗമത്പുനഃ
അവൾ അനേകം ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള ഒരു മകനിനെ പ്രസവിച്ചു. ബുധൻ ആ പൂരുവിനെ ജനിപ്പിച്ച ശേഷം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഇലസ്യ നാമ്നാ തദ്വര്ഷമിലാവൃതമഭൂത്തദാ। സോമാര്കവംശജോ രാജാ ഇലോഭൂദ്വംശവര്ദ്ധനഃ
ഇലയുടെ പേരിൽ ആ ദേശം ഇലാവൃതം എന്നു അറിയപ്പെട്ടു. ചന്ദ്രവംശവും സൂര്യവംശവും ചേർന്ന രാജാവായ ഇലാ വംശത്തെ വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
ഏവം പുരൂരവാഃ പൂരോരഭവദ്വംശവര്ദ്ധനഃ। ഇക്ഷ്വാകുരര്കവംശസ്യ തഥൈവോക്തോ നരേശ്വരഃ
അങ്ങനെ പൂരുവിന്റെ മകനായ പുരൂരവൻ വംശത്തെ വർദ്ധിപ്പിച്ചു. അതുപോലെ തന്നെ ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ സൂര്യവംശത്തിലെ രാജാവും പ്രശസ്തനാണ്.
ഇലഃ കിംപുരുഷത്വേ ച സുദ്യുമ്ന ഇതി ചോച്യതേ। പുനഃ പുത്രത്രയമഭൂത്സുദ്യുമ്നസ്യാപരാജിതമ്
കിംപുരുഷനായി ഇലാ സുദ്യുമ്നൻ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. പിന്നെ സുദ്യുമ്നന് മൂന്ന് അജേയരായ മക്കൾ ഉണ്ടായി.
ഉത്കലോഥ ഗയസ്തദ്വദ്ധരിതാശ്വശ്ച വീര്യവാന്। ഉത്കലസ്യോത്കലാ നാമ ഗയസ്യ തു ഗയാപുരീ
ഉത്കലൻ, പിന്നെ ഗയൻ, അതുപോലെ ശക്തനായ ഹരിതാശ്വൻ. ഉത്കലന്റെ ദേശം ഉത്കലാ എന്നും ഗയന്റെ നഗരം ഗയാപുരി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
ഹരിതാശ്വസ്യ ദിഗ്യാമ്യാ സംജ്ഞാതാ കുരുഭിഃ സഹ। പ്രതിഷ്ഠാനേഭിഷിച്യാഥ സ പുരൂരവസം സുതമ്
ഹരിതാശ്വന്റെ തെക്കേ ഭാഗം കുറുക്കളോടൊപ്പം അറിയപ്പെടുന്നു. അവൻ തന്റെ മകനായ പുരൂരവനെ പട്ടണത്തിൽ രാജാവാക്കി സ്ഥാനാരോഹണം നടത്തി.
ജഗാമേലാവൃതം ഭോക്തും ദിവ്യം വര്ഷം ഫലാശനഃ। ഇക്ഷ്വാകുര്ജ്യേഷ്ഠദായാദോ മധ്യദേശമവാപ്തവാന്
അവൻ ഫലങ്ങൾ മാത്രം കഴിച്ച് ദിവ്യമായ ഇലാവൃതം അനുഭവിക്കാൻ പോയി. ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ മൂത്ത മകൻ മധ്യദേശം സ്വന്തമാക്കി.
നരിഷ്യംതസ്യ പുത്രോഭൂച്ഛുകോ നാമ മഹാബലഃ। നാഭാഗാദംബരീഷസ്തു ധൃഷ്ടസ്യ തു സുതത്രയമ്
നരിഷ്യന്തന്റെ മകൻ മഹാബലശാലിയായ ശുകൻ ആയിരുന്നു. ധൃഷ്ടന്റെ മക്കൾ നാഭാഗനും അംബരീഷനും ആയിരുന്നു.
ധൃഷ്ടകേതുഃ സ്വധര്മാഥോ രണധൃഷ്ടശ്ച വീര്യവാന്। ആനര്തോ നാമ ശര്യാതേഃ സുകന്യാ ചൈവ ദാരികാ
ധൃഷ്ടകേതു തന്റെ ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും, രണധൃഷ്ടൻ ശക്തിയുള്ളവനും. ശര്യാതിയുടെ മകൻ ആനർത്തനും, മകൾ സുകന്യയും ആയിരുന്നു.
ആനര്തസ്യാഭവത്പുത്രോ രോചമാനഃ പ്രതാപവാന്। ആനര്തോ നാമ ദേശോഭൂന്നഗരീ ച കുശസ്ഥലീ
ആനർത്തന്റെ മകൻ പ്രകാശമുള്ള രോചമാനൻ ആയിരുന്നു. ആനർത്തം ആ ദേശത്തിന്റെ പേരായി, നഗരത്തിന് കുശസ്ഥലീ എന്ന് പേരായി.
രോചമാനസ്യ രേവോഭൂദ്രേവാദ്രൈവത ഏവ ച। കകുദ്മീ ചാപരം നാമ ജ്യേഷ്ഠഃ പുത്രശതസ്യ ച
രോചമാനന്റെ മകൻ രേവൻ, രേവനിൽ നിന്ന് രൈവതൻ. കകുദ്മി എന്ന മറ്റൊരു മകൻ, നൂറു മക്കളിൽ മൂത്തവൻ.
രേവതീ തസ്യ സാ കന്യാ ഭാര്യാ രാമസ്യ വിശ്രുതാ। കരൂഷാച്ചൈവ കാരൂഷാ ബഹവഃ പ്രഥിതാ ഭുവി
അവളുടെ മകൾ രേവതി, രാമന്റെ പ്രശസ്തയായ ഭാര്യ. കരൂഷനിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിൽ പ്രശസ്തരായ അനേകം കാരൂഷന്മാർ ജനിച്ചു.
പൃഷധ്രോ ഗോവധാച്ഛൂദ്രോ ഗുരുശാപാദജായത। ഇക്ഷ്വാകുപുത്രാ നാമ്നാഥ വികുക്ഷി നിമിദംഡകാഃ
ഗാവിനെ കൊല്ലുന്നതിനാൽ പൃഷധ്രൻ ഗുരുവിന്റെ ശാപം മൂലം ശൂദ്രനായി. ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ മക്കൾ വികുക്ഷി, നിമി, ദണ്ഡകൻ എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു.
ശ്രേഷ്ഠാഃ പുത്രശതസ്യാസന്പംചാശച്ചാഥ തത്സുതാഃ। മേരോരുത്തരതസ്തേ തു ജാതാഃ പാര്ഥിവസത്തമാഃ
നൂറു പുത്രന്മാരിൽ അർദ്ധം, അപ്പോൾ അമ്പത് പേരും, അവരുടേയും പുത്രന്മാർ മെരുവിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് ജനിച്ചു; അവർ രാജാക്കന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠരായിരുന്നു.
ചത്വാരിംശത്തഥാഷ്ടാന്യേ ശതമധ്യേ ച യേഭവന്। മേരോര്ദക്ഷിണതശ്ചൈവ രാജാനസ്തേ പ്രകീര്തിതാഃ
നൂറിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്ന്, അപ്പുറം നാൽപ്പത്തിയെട്ട് പേരും മെരുവിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ജനിച്ച രാജാക്കന്മാരായി അറിയപ്പെട്ടു.
ജ്യേഷ്ഠാത്കകുത്സ്ഥനാമാഭൂത്സുതസ്തസ്യ സുയോധനഃ। തസ്യ പുത്രഃ പൃഥൃര്നാമ വിശ്വസ്തസ്യ പൃഥോഃ സുതഃ
മുതിർന്നവനിൽ നിന്ന് കകുത്സ്ഥൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവന്റെ പുത്രൻ സുവയോധനൻ; അവന്റെ പുത്രൻ വിശ്വസ്തന്റെ പുത്രനായ പൃഥു.
ആര്ദ്രസ്തസ്യ ച പുത്രോഭൂദ്യുവനാശ്വസ്തതോഭവത്। യുവനാശ്വസ്യ പുത്രോഭൂച്ഛാവസ്തോ നാമ വീര്യവാന്
അവനിൽ നിന്ന് ആർദ്രൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു; ആർദ്രനിൽ നിന്ന് യുവനാശ്വൻ; യുവനാശ്വനിൽ നിന്ന് ശക്തനായ ശാവസ്തൻ ജനിച്ചു.
നിര്മിതാ യേന ശാവസ്തീ ഹ്യംഗദേശേ നരാധിപ। ശാവസ്താദ്ബൃഹദശ്വോ ഭൂത്കുവലാശ്വസ്തതോഭവത്
അയാളാണ് അംഗദേശത്ത് ശാവസ്തി നഗരം സ്ഥാപിച്ചത്; ശാവസ്തനിൽ നിന്ന് ബൃഹദശ്വൻ, അവനിൽ നിന്ന് കുവലാശ്വൻ ജനിച്ചു.
ധുംധുമാരത്വമഗമദ്ധുംധും ഹത്വാഽസുരം പുരാ। തസ്യ പുത്രാസ്ത്രയോ ജാതാ ദൃഢാശ്വോ ഘൃണിരേവ ച
അയാൾ ഒരു കാലത്ത് ദുംധു എന്ന അസുരനെ സംഹരിച്ച് ദുംധുമാരൻ എന്ന പേര് നേടി; അവനു ദൃഢാശ്വനും ഘൃണിയും എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി.
കപിലാശ്വശ്ച വിഖ്യാതോ ധൌംധുമാരിഃ പ്രതാപവാന്। ദൃഢാശ്വസ്യ പ്രമോദസ്തു ഹര്യശ്വസ്തസ്യ ചാത്മജഃ
കപിലാശ്വൻ എന്ന പ്രശസ്തനും ശക്തിയുള്ളവനും ദുംധുമാരന്റെ പുത്രനായിരുന്നു; ദൃഢാശ്വന്റെ പുത്രൻ പ്രമോദൻ, അവനിൽ നിന്ന് ഹര്യശ്വൻ ജനിച്ചു.
ഹര്യശ്വസ്യ നികുംഭോഭൂത്സംഹതാശ്വസ്തതോഭവത്। അകൃതാശ്വോ രണാശ്വശ്ച സംഹതാശ്വ സുതാവുഭൌ
ഹര്യശ്വന്റെ പുത്രൻ നികുംബൻ, അവനിൽ നിന്ന് സംഹതാശ്വൻ; സംഹതാശ്വനു രണ്ടു പുത്രന്മാർ: അകൃതാശ്വനും രണാശ്വനും.
യുവനാശ്വോ രണാശ്വസ്യ മാംധാതാ ച തതോഭവത്। മാംധാതുഃ പുരുകുത്സോഭൂദ്ധര്മസേതുശ്ച പാര്ഥിവഃ
രണാശ്വന്റെ പുത്രൻ യുവനാശ്വൻ; അവനിൽ നിന്ന് മാംധാതാവ് ജനിച്ചു; മാംധാതാവിന്റെ പുത്രന്മാർ പുരുകുത്സനും ധർമ്മസേതുവും ആയിരുന്നു.
മുചുകുന്ദശ്ച വിഖ്യാതശ്ശക്രമിത്രഃ പ്രതാപവാന്। പുരുകുത്സസ്യ പുത്രോഭൂദ്ദുസ്സഹോ നര്മദാപതിഃ
ശക്രന്റെ സുഹൃത്തായ പ്രശസ്തനും ശക്തിയുള്ളവനുമായ മുചുകുന്ദൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; പുരുകുത്സന്റെ പുത്രൻ നർമദയുടെ അധിപനായ ദുസ്സഹൻ.