ദസ്രൌ ശ്രുതിത്വാത്സംജാതൌ നാസത്യൌ നാസികാഗ്രതഃ। ജ്ഞാത്വാ ചിരാച്ച തം ദേവം സംതോഷമഗമത്പരം
നാസാപുട്ടിൽ നിന്നു ജനിച്ചതിനാൽ, അവരെ ദശ്രൗ എന്നും, നാസത്യൗ എന്നും വിളിക്കുന്നു; ദേവി ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം ഇതറിയുകയും അത്യന്തം സന്തോഷം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
വിമാനേനാഗമത്സ്വര്ഗേ പത്ന്യാ സഹ മുദാന്വിതഃ। സാവര്ണ്യോപി മനുര്മേരാവദ്യാപി തപതേ തപഃ
സന്തോഷത്തോടെ, അവൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം ദിവ്യവിമാനത്തിൽ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി; സാവർണിമനു ഇന്നും മേരു പർവതത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു.
ശനിസ്തപോബലാച്ചാപി ഗ്രഹാണാം സമതാം ഗതഃ। യമുനാ തപതീ ചൈവ പുനര്നദ്യൌ ബഭൂവതുഃ
തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ശനി ഗ്രഹങ്ങളിൽ തുല്യനായി; യമുനയും തപതിയും വീണ്ടും നദികളായി.
വിഷ്ഠിര്ഘോരാത്മികാ തദ്വത്കാലത്വേന വ്യവസ്ഥിതാ। മനോര്വൈവസ്വതസ്യാപി ദശ പുത്രാ മഹാബലാഃ
ഭയാനക സ്വഭാവമുള്ള വിഷ്ഠി സമയമായി നിലകൊണ്ടു; വൈവസ്വതമനുവിന് പത്ത് മഹാബലശാലികളായ പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി.
ഇലസ്തു പ്രഥമസ്തേഷാം പുത്രേഷ്ട്യാ സമകല്പി യഃ। ഇക്ഷ്വാകുഃ കുശനാഭശ്ച അരിഷ്ടോ ധൃഷ്ട ഏവ ച
അവരിൽ ആദ്യനായത് ഇല; പുത്രകാമ്യയാഗം നടത്തി സ്ഥാപിതനായവൻ; ഇക്ഷ്വാകു, കുശനാഭ, അരിഷ്ട, ധൃഷ്ട എന്നിവരും.
നരിഷ്യംതഃ കരൂഷശ്ച ശര്യാതിശ്ച മഹാബലഃ। പൃഷധ്രശ്ചാഥ നാഭാഗഃ സര്വേ തേ ദിവ്യമാനുഷാഃ
നരിഷ്യന്തൻ, കരൂഷൻ, മഹാബലശാലിയായ ശര്യാതി, പൃഷധ്രൻ, നാഭാഗൻ—ഇവരൊക്കെയും ദിവ്യവും മാനുഷവുമായവർ ആയിരുന്നു.
അഭിഷിച്യ മനുഃ പൂര്വമിലം പുത്രം സ ധാര്മികമ്। ജഗാമ തപസേ ഭൂയഃ പുഷ്കരം സ തപോവനം
മനു തന്റെ ധാർമ്മികനായ മകനായ ഇലനെ അഭിഷേകം നടത്തി, വീണ്ടും പുഷ്കരത്തിലെ തപോവനത്തിലേക്ക് തപസ്സിനായി പുറപ്പെട്ടു.
അഥാജഗാമ സിധ്യര്ഥം തസ്യ ബ്രഹ്മാ വരപ്രദഃ। വരം വരയ ഭദ്രം തേ മാനവേയ യഥേപ്സിതം
അപ്പോൾ, അവന്റെ ലക്ഷ്യം സഫലമാക്കാൻ, വരദാനങ്ങൾ നൽകുന്ന ബ്രഹ്മാവ് അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി പറഞ്ഞു: 'മാനവകുലജനായ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ; നിനക്ക് എല്ലാ മംഗളവും ഉണ്ടാകട്ടെ.'
ഉവാച സ തദാ ദേവം പദ്മാക്ഷം പദ്മജം വിഭും। വംശേ മേ ധര്മസംയുക്താഃ പൃഥിവ്യാം സര്വപാര്ഥിവാഃ
അപ്പോൾ അവൻ കമലനയനനും കമലത്തിൽ ജനിച്ച ദൈവത്തോടു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വംശത്തിൽ ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ധർമ്മത്തിൽ ഏകോപിതരാകട്ടെ.'
ഭവേയുരീശ്വരാഃ സ്വാമിന്പ്രസാദാത്തവ കംജജ। തഥേത്യുക്ത്വാ തു ദേവേശസ്തത്രൈവാംതരധീയത
'കമലത്തിൽ ജനിച്ച ദേവനേ, നിങ്ങളുടെ കൃപയാൽ അവർ ഭൂപതികളാകട്ടെ.' ദേവാദിദേവൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവിടെ നിന്നു അപ്രത്യക്ഷനായി.
തതോയോധ്യാം സമാഗത്യ സമതിഷ്ഠദ്യഥാ പുരാ। അഥൈകദാ രഥാരൂഢ ഇലോ നിജ സുതോ മനോഃ
അതിനുശേഷം അയോധ്യയിൽ എത്തി, പഴയപോലെ ഭരണവും നടത്തി. ഒരിക്കൽ, മനുവിന്റെ സ്വന്തം മകനായ ഇലൻ രഥത്തിൽ കയറി.
നിര്ജഗാമാര്ഥസിധ്യര്ഥമിനപ്രായാം മഹീമിമാം। ഭ്രമന്ദ്വീപാനി സര്വാണി ക്ഷ്മാഭൃതഃ സംപ്രസാധയന്
സ്വന്തം ലക്ഷ്യം നേടാൻ ഇലൻ ഈ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട്, എല്ലാ ദ്വീപുകളും ചുറ്റി, ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരെ കീഴടക്കി.
ജഗാമോപവനം ശംഭോരഥാകൃഷ്ടഃ പ്രതാപവാന്। കല്പദ്രുമലതാകീര്ണം നാമ്നാ ശരവണം മഹത്
ശക്തനായ ഇലൻ ശിവന്റെ ഉദ്യാനത്തിലേക്ക്, അതായത് കൽപവൃക്ഷലതകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട പ്രശസ്തമായ വലിയ ശരവണത്തിലേക്ക് ആകർഷിതനായി പോയി.
രമതേ യത്ര ദേവേശഃ സോമഃ സോമാര്ദ്ധശേഖരഃ। ഉമയാ സമയസ്തത്ര പുരാ ശരവണേ കൃതഃ
അവിടെ, ചന്ദ്രകലയുള്ള സോമനായ ദേവേശ്വരൻ ഉമയോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുന്നു; പുരാതനകാലത്ത് ശരവണത്തിൽ ഉമയുമായി ഒരു ഉടമ്പടി ഉണ്ടായിരുന്നു.
പുംനാമസംജ്ഞം യത്കിംചിദാഗമിഷ്യതി നോ വനം। സ്ത്രീത്വമേഷ്യതി തത്സര്വം ദശയോജനമംഡലേ
ഈ വനത്തിൽ പുരുഷനാമം ഉള്ള ആരെങ്കിലും കടന്നാൽ, ആ പ്രദേശത്ത് പത്ത് യോജന പരിമിതിയിൽ, അവർ എല്ലാവരും സ്ത്രീകളായി മാറും.
അജ്ഞാതസമയോ രാജാ ഇലഃ ശരവണം ഗതഃ। സ്ത്രീത്വം ജഗാമ സഹസാ ബഡവാശ്വോഽഭവത്ക്ഷണാത്
ആ ഉടമ്പടി അറിയാതെ രാജാവായ ഇലൻ ശരവണത്തിൽ കടന്നു, ഉടനെ സ്ത്രീയായി മാറി, ഒരു കുതിരപോലെ അതിവേഗത്തിൽ രൂപം മാറി.
പുരുഷത്വേ കൃതം സര്വം സ്ത്രീകായേ വിസ്മൃതം തതഃ। ഇലേതി സാഭവന്നാരീ പീനോന്നതഘനസ്തനീ
പുരുഷാവസ്ഥയിൽ ചെയ്തതെല്ലാം സ്ത്രീശരീരത്തിൽ മറന്നുപോയി; അങ്ങനെ അവൾ പീനമായ ഉയർന്ന ഉറഞ്ഞ കനത്ത മുലകളോടെ ഇല എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
ഉന്നതശ്രോണിജഘനാ പദ്മപത്രായതേക്ഷണാ। പൂര്ണേന്ദുവദനാ തന്വീ വിലാസിന്യസിതേക്ഷണാ
ഉയർന്ന കമരും ഉരുവും, കമലദളപോലെ വലുതായ കണ്ണുകൾ, സുന്ദരിയും സുന്ദരമായ പൂർണ്ണചന്ദ്രമുഖവും, കായം സുന്ദരിയും കളികൂട്ടിയവളും കറുത്ത കണ്ണുകളുമാണ് അവളെ.
പീനോന്നതായതഭുജാ നീലകുംചിതമൂര്ദ്ധജാ। തനുലോമാ സുവദനാ മൃദുഗദ്ഗദഭാഷിണീ
പീനവും നീളമുള്ള കൈകളും, നീല നിറത്തിലുള്ള ചുരുണ്ട മുടിയും, മൃദുലമായ രോമവും, സുന്ദരമായ മുഖവും, മൃദുവായ മന്ദമായ വാക്കുകളും അവളെ അലങ്കരിക്കുന്നു.
ശ്യാമാഗൌരേണ വര്ണേന തനുതാമ്രനഖാംകുരാ। കാര്മുകഭ്രൂയുഗോപേതാ ഹംസാവരണഗാമിനീ
കറുപ്പും വെളുപ്പും കലർന്ന നിറം, സുന്ദരമായ ചെമ്പ് നിറമുള്ള നീളമുള്ള നഖങ്ങൾ, വില്ലുപോലെ വളഞ്ഞ ഭ്രൂകൾ, ഹംസയുടെ നടപ്പുപോലെയുള്ള സുന്ദരമായ നടപ്പാണ് അവള്ക്ക്.
ഭ്രമമാണാ വനേ തസ്മിന്ചിംതയാമാസ ഭാമിനീ। കോ മേ പിതാ വാ ഭ്രാതാ വാ കോ മേ ത്രാതാ ഭവേദിഹ
ആ വനത്തിൽ അലഞ്ഞുനടന്നുകൊണ്ടിരിക്കെ, ആ ഭാസുരയായ യുവതി ചിന്തിച്ചു: 'എന്റെ അച്ഛനാർ, സഹോദരൻ ആരാണ്? ഇവിടെ എന്നെ രക്ഷിക്കാൻ ആരുണ്ട്?'
കസ്യ ഭര്ത്തുരഹം ദത്താ കിയദ്വര്ഷാസ്മി ഭൂതലേ। ചിംതയംതീ ച ദദൃശേ സോമപുത്രേണ സാങ്ഗനാ
'എനിക്ക് ഭർത്താവായി ആരാണ് നിശ്ചയിച്ചത്? ഭൂമിയിൽ എത്ര വർഷം ഞാൻ ജീവിച്ചു?' എന്ന് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, സോമന്റെ മകനും സ്ത്രീകളോടൊപ്പം അവളെ കണ്ടു.
ഇലാരൂപ സമാക്ഷിപ്ത മനസാ വരവര്ണിനീ। ബുധസ്തദാപ്തയേ യത്നമകരോത്കാമപീഡിതഃ
ഇലയുടെ സുന്ദരമായ രൂപം മനസ്സിൽ ആകർഷിച്ച ആ സുന്ദരിവർണ്ണയുള്ള സ്ത്രീയെ നേടാൻ, കാമത്തിൽ പീഡിതനായ ബുധൻ ശ്രമിച്ചു.
വിശിഷ്ടാകാരവാന്മുംഡീ സ കമംഡലുപുസ്തകഃ। വേണുദംഡകൃതാവേശഃ പവിത്രക ഖനിത്രകഃ
പ്രത്യേകമായ രൂപവും, മുണ്ടമായ തലയും, കമണ്ഡലും പുസ്തകവും കൈവശം, വേണുദണ്ഡം, പൂണൂൽ, കല്ല് വെട്ടാനുള്ള ഉപകരണം എന്നിവയുമുള്ളവനായിരുന്നു.
ദ്വിജരൂപഃ ശിഖീ ബ്രഹ്മ നിഗദന്കര്ണകുംഡലീ। വടുഭിശ്ചാര്ഥിഭിര്യുക്തഃ സമിത്പുഷ്പകുശോദകൈഃ
ദ്വിജരൂപത്തിൽ, ശിഖയും യജ്ഞോപവീതവും കാതിൽ കുണ്ഡലവും ധരിച്ച്, സമിതും പൂക്കളും ദർഭയും വെള്ളവും കൈവശം വച്ചുള്ള ഭിക്ഷാർഥികളായ ബാലന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി അവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
കാലേന്വിഷ്യാം തതസ്തസ്മിന്നാജുഹാവ സ താമിലാമ്। ബഹിര്വനസ്യാംതരിതഃ കില പാദപമംഡപേ
ശരിയായ സമയത്ത്, കാട്ടിനുള്ളിൽ മരച്ചുവട്ടിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഒരു മണ്ടപത്തിൽ അവൻ ഇളയെ അവിടെ വിളിച്ചു.
സസംഭ്രമമകസ്മാച്ച സോപാലംഭമിവാഭവത്। ത്യക്ത്വാഗ്നിഹോത്രശുശ്രൂഷാം ക്വ ഗതാ മംദിരാന്മമ
അപ്രതീക്ഷിതമായി അലസതയും അല്പം കുറ്റപ്പെടുത്തലും നിറഞ്ഞ് അവൻ പറഞ്ഞു: 'അഗ്നിഹോത്ര സേവനം ഉപേക്ഷിച്ച് നീ എന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് എവിടെയാണു പോയത്?'
ഇയം വിഹാരവേലാ തേ അതിക്രാമതി സാംപ്രതമ്। ഏഹ്യേഹി പൃഥുസുശ്രോണി സംഭ്രാംതാ കേന ഹേതുനാ
'ഇപ്പോൾ നിന്റെ വിനോദസമയമാകുന്നു, വിശാലശ്രോണി, വരവാ വരവാ! എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ ഉത്കണ്ഠയോടെ നീ നടക്കുന്നത്? എന്താണ് കാരണം?'
ഇയം സായംതനീ വേലാ വിഹാരസ്യേഹ വര്ത്തതേ। കൃത്വോപലേപനം പുഷ്പൈരലംകുരു ഗൃഹം മമ൧൦൦ 1.8.
'ഇവിടെ ഇപ്പോൾ സായാഹ്ന വിനോദസമയമാണ്; ഉണക്കൊണ്ടു പൂക്കൾ അലങ്കരിച്ച് എന്റെ വീട് അലങ്കരിക്കൂ.'
സാബ്രവീദ്വിസ്മൃതാഹം ച സര്വമേവ തപോധന। ആത്മാനം ത്വാം ച ഭര്ത്താരം കുലം ച വദ മേനഘ
അവൾ പറഞ്ഞു: 'തപസ്സുള്ളവനേ, ഞാൻ എല്ലാം മറന്നുപോയി—എന്നെയും, നിന്നെയും ഭർത്താവായും, കുടുംബത്തെയും. ദോഷമില്ലാത്തവനേ, ദയവായി പറയൂ.'