യക്ഷൈശ്ച വസുധാ ദുഗ്ധാ പുരാംതര്ദ്ധാനമീപ്സുഭിഃ। കൃത്വാ വിശ്വാവസും വത്സം മണിമംതം മഹീപതേ
യക്ഷന്മാരും ഭൂമിയെ പാൽകയറ്റി, ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ധനങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ചു; വിശ്വാവസുവിനെ കിടാവാക്കി, മാണിക്യം പാത്രമാക്കി, മഹാരാജാവേ.
പ്രേതരക്ഷോഗണൈര്ദുഗ്ധാ വസാ രുധിരമുല്ബണം। രൌപ്യനാഭോഭവദ്ദോഗ്ധാ സുമാലീ വത്സ ഏവ ച
പ്രേതരും രാക്ഷസരും കൊഴുപ്പും ഭയങ്കരമായ രക്തവും പാൽകയറ്റി; സുമാലി വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ പാൽകയറ്റിയവനും കിടാവും ആയിരുന്നു.
ഗംധര്വൈശ്ച പുനര്ദുഗ്ധാ വസുധാ സാപ്സരോഗണൈഃ। വത്സം ചിത്രരഥം കൃത്വാ ഗംധാന്പദ്മദലേ തഥാ
ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്മാരും ചേർന്ന് ഭൂമിയെ വീണ്ടും പാൽകറി. ചിത്രരഥൻ കിടാവായി, പദ്മദലങ്ങളിൽ സുഗന്ധങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു.
ദോഗ്ധാവസുരുചിര്നാമാഥര്വവേദസ്യ പാരഗഃ। ഗിരിഭിര്വസുധാ ദുഗ്ധാ രത്നാനി വിവിധാനി ച
അഥർവ്വവേദത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള സുരുചി എന്ന ഡോഗ്ധൻ, മലകൾ കിടാവാക്കി, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പലവിധ രത്നങ്ങൾ പാൽകറി.
ഔഷധാനി ച ദിവ്യാനി ദോഗ്ധാ മേരുര്മഹീധരഃ। വത്സോഭൂദ്ധിമവാംസ്തത്ര പാത്രം ശൈലമയം പുനഃ
മഹാമലയായ മേരു, ദിവ്യ ഔഷധങ്ങൾക്കായി ഭൂമിയെ പാൽകറി. ഹിമവാൻ കിടാവായി, പാത്രം കല്ലിൽ നിന്നായിരുന്നു.
വൃക്ഷൈശ്ച വസുധാ ദുഗ്ധാ ക്ഷീരം ഛിന്നപ്രരോഹണം। പാലാശപാത്രേ ദോഗ്ധാ തു സാലഃ പുഷ്പവനാകുലഃ
വൃക്ഷങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പാൽകറി, അതായത് ചിരകൊഴിച്ച പാൽ. പാത്രം പാലാശ ഇലയിൽ നിന്നായിരുന്നു; പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സാലവൃക്ഷം പാൽകറിക്കാരനായി.
പ്ലക്ഷോഭവത്തതോ വത്സഃ സര്വവൃക്ഷവനാധിപഃ। ഏവമന്യൈശ്ച വസുധാ തഥാ ദുഗ്ധാ യഥേച്ഛതഃ
പ്ലക്ഷം പിന്നീടു കിടാവായി, എല്ലാ വനങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങളുടെയും അധിപൻ. ഇങ്ങനെ മറ്റു ചിലരും തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഭൂമിയെ പാൽകറി.
ആയുര്ദ്ധനാനി സൌഖ്യം ച പൃഥൌ രാജ്യം പ്രശാസതി। ന ദാരിദ്ര്യം തഥാ രോഗീ നാധനോനചപാപകൃത്
പൃഥു രാജാവായി ഭരിക്കുമ്പോൾ, ദീർഘായുസും സമ്പത്തും സന്തോഷവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ദാരിദ്ര്യവും രോഗവും ഇല്ല; ആരും ദരിദ്രനും പാപിയും ആയിരുന്നില്ല.
നോപസര്ഗാ ന ചാഘാതഃ പൃഥൌ രാജ്യം പ്രശാസതി। നിത്യംപ്രമുദിതാലോകാ ദുഃഖശോകവിവര്ജിതാഃ
പൃഥു ഭരിക്കുമ്പോൾ, ദുരന്തങ്ങളോ അപകടങ്ങളോ ഇല്ല. എല്ലാം സന്തോഷത്തോടെ, ദുഃഖവും ശോകവും ഇല്ലാതെ ജീവിച്ചു.
ധനുഃ കോട്യാ ച ശൈലേംദ്രാനുത്സാര്യ സ മഹാബലഃ। ഭൂമംഡലം സമം ചക്രേ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
തന്റെ ശക്തമായ വില്ലുകൊണ്ട്, പൃഥു മലകളെ മാറ്റി, ഭൂമിയെ സമമായി മാറ്റി. എല്ലായിടത്തും ജനങ്ങളുടെ ഭാവുകത്വത്തിനായി അങ്ങനെ ചെയ്തു.
ന പുരഗ്രാമദുര്ഗാണി ന ചായുധധരാ നരാഃ। മ്രിയംതേ യത്ര ദുഃഖം ച നാര്ഥശാസ്ത്രസ്യ ചാദരഃ
അപ്പോൾ നഗരങ്ങളോ ഗ്രാമങ്ങളോ കോട്ടകളോ ആയിരുന്നില്ല; ആയുധം ധരിച്ച പുരുഷന്മാരുമില്ല. അവിടെ ദുഃഖമോ അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിൽ ആഗ്രഹമോ ഇല്ല.
ധര്മൈകതാനാഃ പുരുഷാഃ പൃഥൌ രാജ്യം പ്രശാസതി। കഥിതാനി ച പാത്രാണി യത്ക്ഷീരം ച യഥാ തവ
പൃഥു ഭരിക്കുമ്പോൾ, ആളുകൾ ധർമ്മത്തിൽ മാത്രം മനസ്സോടു ജീവിച്ചു. പാത്രങ്ങളും പാൽകറികൾക്കും കുറിച്ച് നീ ചോദിച്ചതുപോലെ ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു.
യേഷാം യേന രുചിസ്തത്ര തേഭ്യോ ദത്തം വിജാനതാ। യജ്ഞശ്രീദേഷു സര്വേഷു മയാ തുഭ്യം നിവേദിതം
ആർക്കെന്ത് ഇഷ്ടമോ അതനുസരിച്ച് അവർക്കു സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി. യജ്ഞങ്ങളുടെ എല്ലാ മഹിമകളും ഞാൻ നിനക്കു സമർപ്പിച്ചു.
ദുഹിതൃത്വം ഗതാ യസ്മാത്പൃഥോഃ പൃഥ്വീ മഹാമതേ। തസ്യാനുസാരയോഗാച്ച പൃഥിവീ വിശ്രുതാ ബുധൈഃ
പൃഥുവിന്റെ മകളായി ഭൂമി മാറിയതുകൊണ്ടും, അവന്റെ മാർഗ്ഗം പിന്തുടർന്നതുകൊണ്ടും, പൃഥിവി എന്ന പേരിൽ പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ പ്രശസ്തയാകുന്നു.
ഭീഷ്മ ഉവാച। ആദിത്യവംശമഖിലം വദ ബ്രഹ്മന്യഥാക്രമം। സോമവംശം ച തത്ത്വജ്ഞ യഥാവദ്വക്തുമര്ഹസി
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: ആദിത്യവംശം മുഴുവനും ക്രമത്തിൽ പറയൂ. സോമവംശവും യഥാവിധി വിശദമായി പറയണം, സത്യം അറിയുന്നവനേ.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। വിവസ്വാന്കശ്യപാത്പൂര്വമദിത്യാമഭവത്പുരാ। തസ്യ പത്നീത്രയം തദ്വത്സംജ്ഞാ രാജ്ഞീ പ്രഭാ തഥാ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: മുമ്പ്, കശ്യപനും അതിതിയും ചേർന്ന് വിവസ്വാൻ ജനിച്ചു. അവനു സംജ്ഞ, രാജ്ഞി, പ്രഭാ എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
രൈവതസ്യ സുതാ രാജ്ഞീ രേവതം സുഷുവേ സുതം। പ്രഭാ പ്രഭാതം സുഷുവേ ത്വാഷ്ട്രം സംജ്ഞാ തഥാ മനും
രൈവതന്റെ മകളായ രാജ്ഞി, രേവതനെ പ്രസവിച്ചു. പ്രഭാ, പ്രഭാതനെ പ്രസവിച്ചു; സംജ്ഞ, ത്വഷ്ടാവിനെയും മനുവിനെയും പ്രസവിച്ചു.
യമശ്ച യമുനാ ചൈവ യമലൌ ച ബഭൂവതുഃ। തതസ്തേജോമയം രൂപമസഹംതീ വിവസ്വതഃ
യമനും യമുനയും, യമല എന്ന ഇരട്ടയും ജനിച്ചു. പിന്നീട്, വിവസ്വാന്റെ പ്രകാശം സഹിക്കാനാവാതെ അവർ രൂപം മാറ്റി.
നാരീമുത്പാദയാമാസ സ്വശരീരാദനിംദിതാം। ത്വാഷ്ട്രീ സ്വരൂപരൂപേണ നാമ്നാ ഛായേതി ഭാമിനീ
അവൻ തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു സ്ത്രീയെ സൃഷ്ടിച്ചു, മിനുക്കമുള്ളവളും തനിക്കു സമാനമായ രൂപവും ഉള്ളവളും. അവൾക്ക് 'ഛായ' എന്ന പേരും ഭംഗിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
കിംകരോമീതി പുരതഃ സംസ്ഥിതാം താമഭാഷത। ഛായേ ത്വം ഭജ ഭര്താരം മദീയം തം വരാനനേ
അവളെ മുന്നിൽ നിർത്തി അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഛായേ, നീ എന്റെ ഭർത്താവിനെ സേവിക്കണം, മനോഹരിയായവളേ.'
അപത്യാനി മദീയാനി മാതൃസ്നേഹേന പാലയ। തഥേത്യുക്ത്വാ ച സാ ദേവമഗാത്കാമായ സുവ്രതാ
എന്റെ മക്കളെ അമ്മയുടെ സ്നേഹത്തോടെ സംരക്ഷിക്കണം എന്നു പറഞ്ഞ്, ആ ധാർമ്മിക സ്ത്രീ സമ്മതം പ്രകടിപ്പിച്ചു, ആഗ്രഹത്തോടെ ദേവന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
കാമയാമാസ ദേവോപി സംജ്ഞേയമിതി ചാദരാത്। ജനയാമാസ സാവര്ണിം മനും മനുസ്വരൂപിണമ്
ദേവനും അവളെ സംജ്ഞയാണെന്ന് കരുതി ആദരവോടെ ആഗ്രഹിച്ചു; അവൾ മനുവിന്റെ രൂപമുള്ള സാവർണിമനുവിനെ പ്രസവിച്ചു.
സവര്ണത്വാച്ച സാവര്ണേര്മനോര്വൈവസ്വതസ്യ തു। തതഃ സുതാം ച തപതീം ത്വാഷ്ട്രീം ചൈവ ക്രമേണ തു
സാവർണിമനുവിന് തന്റെ വർഗ്ഗസാദൃശ്യം കാരണം ആ പേര് ലഭിച്ചു; പിന്നീട് അവൾ തപതിയും ത്വഷ്ടാവിന്റെ മകളും അനുക്രമത്തിൽ പ്രസവിച്ചു.
ഛായായാം ജനയാമാസ സംജ്ഞേയമിതി ഭാസ്കരഃ। ഛായാ സ്വപുത്രേ ത്വധികം സ്നേഹം ചക്രേ മനൌ തദാ
ചായയിൽ ഭാസ്കരൻ സംജ്ഞേയനെന്ന പേരിൽ ഒരു മകനെ ജനിപ്പിച്ചു; അപ്പോൾ ചായ തന്റെ സ്വന്തം മകനോടാണ് മനുവിനേക്കാൾ കൂടുതൽ സ്നേഹം കാണിച്ചത്.
ന ചക്ഷമേ മനുഃ പൂര്വസ്തദ്യമഃ ക്രോധമൂര്ഛിതഃ। സംതര്ജയാമാസ തദാ പാദമുത്ക്ഷിപ്യ ദക്ഷിണം
മുൻപേ ജനിച്ച മനു അതു സഹിക്കാനായില്ല; യമൻ കോപത്തിൽ ആകൃശനായി, അവളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി വലതുകാൽ ഉയർത്തി.
ശശാപ ച യമം ഛായാ ഭവതു ക്രിമിസംയുതഃ। പാദോയമേകോ ഭവിതാ പൂയശോണിതവിസ്രവഃ
ചായ യമനെ ശപിച്ചു: 'നിന്റെ ഈ കാൽ പുഴുക്കളാൽ ബാധിക്കപ്പെടട്ടെ, പുഴയും രക്തവും ഒഴുകട്ടെ.'
നിവേദയാമാസ പിതുര്യമഃ ശാപേന ധര്ഷിതഃ। നിഃകാരണമഹം ശപ്തോ മാത്രാ ദേവ സകോപയാ
ശാപം കൊണ്ട് ദുഃഖിതനായ യമൻ അച്ഛനോടു പറഞ്ഞു: 'ദേവാ, കാരണമില്ലാതെ അമ്മ കോപത്തിൽ എന്നെ ശപിച്ചു.'
ബാലഭാവാന്മയാ കിംചിദുദ്യതശ്ചരണഃ സകൃത്। മനുനാ വാര്യമാണാപി മമ ശാപമദാദ്വിഭോ
'കുട്ടിത്തനത്തിൽ ഞാൻ ഒറ്റപ്രാവശ്യം കാൽ കുറെ ഉയർത്തി; മനു എന്നെ തടഞ്ഞിട്ടും അവൾ എന്നെ ശപിച്ചു, ഭഗവാനേ.'
പ്രായോ ന മാതാ സാസ്മാകമസമാ സ്നേഹതോ യതഃ। ദേവോപ്യാഹ യമം ഭൂയഃ കിം കരോമി മഹാമതേ൫൦ 1.8.
'അവൾ നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ അമ്മയല്ല, കാരണം അവളുടെ സ്നേഹം ഒരുപോലെയല്ല.' ദേവൻ വീണ്ടും യമനോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം, ജ്ഞാനിയേ?'
സൌഖ്യാത്കസ്യ ന ദുഃഖം സ്യാദഥവാ കര്മസംതതിഃ। അനിവാര്യാ ഭവസ്യാപി കാ കഥാന്യേഷു ജംതുഷു
'സുഖത്തിനായി ആരാണ് ദുഃഖം അനുഭവിക്കാത്തത്? അല്ലെങ്കിൽ, ഇത് കർമ്മത്തിന്റെ ബന്ധമാണ്; നിനക്കുപോലുള്ളവർക്കും ഒഴിവാക്കാനാവില്ലെങ്കിൽ, മറ്റുള്ളവർക്കെന്ത് പറയണം?'