ദത്തോഗ്നിശ്ച്യവനസ്തംഭഃ പ്രാണഃ കശ്യപ ഏവ ച। അര്വാ ബൃഹസ്പതിശ്ചൈവ സപ്ത സപ്തര്ഷയോഭവന്
ദത്ത, അഗ്നി, ച്യവന, സ്ഥംഭ, പ്രാണ, കശ്യപ, അർവ ബൃഹസ്പതി — ഇവരാണ് ആഴ്ച്ച സപ്തർഷിമാർ.
തദാ ദേവാശ്ച തുഷിതാഃ സ്മൃതാ സ്വാരോചിഷേംതരേ। ഹവീംദ്രസുഃകൃതോ മൂര്തിരാപോ ജ്യോതിരഥഃ സ്മൃതഃ
അന്നിടെ സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരത്തിൽ ദേവന്മാർ തുഷിതർ എന്നറിയപ്പെട്ടു; ഹവീന്ദ്ര, സുകൃത, മൂർത്തി, ആപ്, ജ്യോതിരഥ — ഇവരെ ഓർക്കുന്നു.
വസിഷ്ഠസ്യ സുതാഃ സപ്ത യേ പ്രജാപതയസ്തദാ। ദ്വിതീയമേതത്കഥിതം മന്വംതരമതഃ പരം
വസിഷ്ഠന്റെ ഏഴ് പുത്രന്മാർ അന്നത്തെ പ്രജാപതികൾ ആയിരുന്നു; രണ്ടാം മന്വന്തരത്തിന്റെ കഥ ഇതാണ്. ഇനി അടുത്തത്.
അന്യച്ചൈവ പ്രവക്ഷ്യാമി തഥാ മന്വംതരം ശുഭം। മനുര്നാമൌത്തമിസ്തത്ര ദശ പുത്രാനജീജനത്
ഇനി ഞാൻ അടുത്ത ശുഭമാന മന്വന്തരവും പറയാം; അവിടെ ഉത്തമ എന്ന മനു പത്ത് പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
ഇഷഊര്ജസ്തനൂജശ്ച ശുചിഃ ശുക്രസ്തഥൈവ ച। മധുശ്ച മാധവശ്ചൈവ നഭസ്യോഥ നഭസ്തഥാ
ഇഷ, ഊർജ, തനൂജ, ശുചി, ശുക്ര, മധു, മാധവ, നഭസി, നഭസ് —
സഹഃ സഹസ്യ ഏതേഷാമുത്തമഃ കീര്തിവര്ദ്ധനഃ। ഭാനവസ്തത്ര ദേവാഃ സ്യുരൂര്ജാഃ സപ്തര്ഷയഃ സ്മൃതാഃ
സഹ, സഹസ്യ — ഇവരിൽ ഉത്തമൻ ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായിരുന്നു. ഭാനവന്മാർ ദേവന്മാർ, ഊർജർ സപ്തർഷിമാർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.
കൌകഭിണ്ഡിഃ കുതുണ്ഡശ്ച ദാല്ഭ്യഃ ശംഖഃ പ്രവാഹിതഃ। മിതിശ്ച സംമിതിശ്ചൈവ സപ്തൈതേ യോഗവര്ദ്ധനാഃ
കൗകഭിണ്ഡി, കുതുണ്ഡ, ദാൽഭ്യ, ശംഖ, പ്രവാഹിത, മിതി, സംമിതി — ഈ ഏഴു പേർ യോഗത്തിൽ വളർന്നു.
മന്വംതരം ചതുര്ഥം തു താമസം നാമ വിശ്രുതം। കപിഃ പൃഥുസ്തഥൈവാഗ്നിരകപിഃ കവിരേവ ച
നാലാമത്തെ മന്വന്തരം, താമസ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്: കപി, പൃതു, അഗ്നി, അക്കപി, കവിയ്.
തഥൈവ ജന്യധാമാനൌ മുനയഃ സപ്ത നാമതഃ। സാധ്യാ ദേവഗണാ യേ ച കഥിതാസ്താമസേംതരേ
അങ്ങനെ തന്നെ ജന്യധാമൻ, ഔനൗ — ഇവർ ഉൾപ്പെടെ ഏഴ് പേരും സപ്തർഷിമാർ; സാദ്ധ്യർ ദേവഗണങ്ങൾ താമസ മന്വന്തരത്തിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
അകല്മഷസ്തപോധന്വീ തപോമൂലസ്തപോധനഃ। തപോരാശിസ്തപസ്യശ്ച സുതപസ്യഃ പരംതപഃ
അകല്മഷ, തപോധന്വി, തപോമൂല, തപോധന, തപോരാശി, തപസ്യ, സുതപസ്യ, പരംതപ —
താമസസ്യ സുതാഃ സര്വേ ദശവംശവിവര്ദ്ധനാഃ। പംചമസ്യ മനോസ്തദ്വദ്രൈവതസ്യാംതരം ശൃണു
താമസന്റെ പത്ത് പുത്രന്മാർ വംശം വളർത്തി; ഇനി അഞ്ചാമത്തെ മനു, റൈവതയുടെ കാലം കേൾക്കൂ.
ദേവബാഹുഃ സുബാഹുശ്ച പര്ജ്യന്യഃ സമയോമുനിഃ। ഹിരണ്യരോമാ സപ്താശ്വഃ സപ്തൈതേ ഋഷയഃ സ്മൃതാഃ
ദേവബാഹു, സുബാഹു, പാർജ്യന്യ, സമയോ മുനി, ഹിരണ്യരോമ, സപ്താശ്വ — ഈ ഏഴ് പേരും സപ്തർഷിമാർ.
ദേവാശ്ച ഭൂതരജസസ്തഥാ പ്രകൃതയഃ സ്മൃതാഃ। അവശസ്തത്വദര്ശീ ച വീതിമാന്ഹവ്യപഃ കപിഃ
ഭൂതരാജസ് എന്നറിയപ്പെട്ട ദേവന്മാർ, പ്രകൃതികൾ ഓർക്കപ്പെടുന്നു; അവശ, തത്വദർശി, വീതിമാൻ, ഹവ്യാപ, കപി.
മുക്തോ നിരുത്സുകഃ സത്വോ നിര്മോഹോഥ പ്രകാശകഃ। ധര്മവീര്യബലോപേതാ ദശൈതേ രേവതാത്മജാഃ൧൦൦ 1.7.
മുക്ത, നിരുത്സുക, സത്വ, നിർമ്മോഹ, പ്രകാശക — ധർമ്മം, വീര്യം, ബലം എന്നിവയോടെ — ഇവ പത്ത് റൈവതന്റെ പുത്രന്മാർ.
ഭൃഗുഃ സുധാമാ വിരജഃ സഹിഷ്ണുര്നാരദസ്തഥാ। വിവസ്വാന്കൃതിനാമാ ച സപ്ത സപ്തര്ഷയോപരേ
ഭൃഗു, സുധാമാ, വിരജ, സഹിഷ്ണു, നാരദ, വിവസ്വാൻ, കൃതി — ഈ ഏഴ് പേരും സപ്തർഷിമാർ.
ചാക്ഷുഷസ്യാംതരേ ദേവാ ലേഖാനാമപരിശ്രുതാഃ। വിഭവോഥ പൃഥക്ചാനു കീര്തിതാസ്ത്രിദിവൌകസഃ
ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിൽ ദേവന്മാർ ലേഖകൾ എന്നറിയപ്പെട്ടു, പ്രശസ്തിയില്ല; വിഭവ, പൃഥക്ചാനു — ഇവർ സ്വർഗ്ഗവാസികൾ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ചാക്ഷുഷസ്യാംതരേ പ്രാപ്തേ ദേവാനാം പംചമോ ജനഃ। രുരുപ്രഭൃതയസ്തദ്വച്ചാക്ഷുഷസ്യ സുതാ ദശ
ചാക്ഷുഷ മാന്വന്ത്രരത്തിന്റെ ഇടവേളയിൽ, ദേവന്മാരുടെ അഞ്ചാമത്തെ വിഭാഗം ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുപോലെ, ചാക്ഷുഷന്റെ പത്തു പുത്രന്മാർ, രുരു മുതലായവർ, പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രോക്താഃ സ്വായംഭുവേ വംശേ യേ മയാ പൂര്വമേവ തേ। അന്തരം ചാക്ഷുഷം ചൈവ മയാ തേ പരികീര്തിതം
സ്വായംഭുവ വംശത്തിൽ ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞവരും, ചാക്ഷുഷ മാന്വന്ത്രരത്തിന്റെ ഇടവേളയും, ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
സപ്തമം ച പ്രവക്ഷ്യാമി യദ്വൈവസ്വതമുച്യതേ। അത്രിശ്ചൈവ വസിഷ്ഠശ്ച കശ്യപോ ഗൌതമസ്തഥാ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഏഴാമത്തെ, വൈവസ്വതം എന്നറിയപ്പെടുന്ന മാന്വന്ത്രരത്തെ കുറിച്ച് പറയാം: അത്രി, വസിഷ്ഠൻ, കശ്യപൻ, ഗൗതമൻ,
ഭാരദ്വാജസ്തഥാ യോഗീ വിശ്വാമിത്രഃ പ്രതാപവാന്। ജമദഗ്നിശ്ച സപ്തൈതേ സാംപ്രതം തേ മഹര്ഷയഃ
ഭാരദ്വാജൻ, യോഗി, വിശ്വാമിത്രൻ എന്ന ശക്തൻ, ജമദഗ്നി — ഇവർ ഏഴുപേരും ഇപ്പോഴുള്ള മഹർഷിമാർ ആണ്.
കൃത്വാ ധര്മവ്യവസ്ഥാനം പ്രയാന്തി പരമം പദം। സാവര്ണ്യസ്യ പ്രവക്ഷ്യാമി മനോര്ഭാവി തഥാംതരം
ധർമ്മത്തിന്റെ ക്രമം സ്ഥാപിച്ച ശേഷം, അവർ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു. ഇനി ഞാൻ ഭാവിയിൽ വരാനിരിക്കുന്ന സാവർണി മനുവിന്റെ ഇടവേളയെ കുറിച്ച് പറയാം.
അശ്വത്ഥാമാ ശരദ്വാംശ്ച കൌശികോ ഗാലവസ്തഥാ। ശതാനംദഃ കാശ്യപശ്ച രാമശ്ച ഋഷയ സ്മൃതാഃ
അശ്വത്താമൻ, ശരദ്വാൻ, കൗശികൻ, ഗാലവൻ, ശതാനന്ദൻ, കശ്യപൻ, രാമൻ — ഇവർ ഋഷിമാർ എന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
ധൃതിര്വരീയാന്യവസുഃ സുവര്ണോ ധൃതിരേവ ച। വരിഷ്ണുവീര്യഃ സുമതിര്വസുശ്ശുക്രശ്ച വീര്യവാന്
ധൃതി, വരീയാൻ, യവസു, സുവർണൻ, വീണ്ടും ധൃതി, വരിഷ്ണുവീര്യൻ, സുമതി, വസു, ശക്തനായ ശുക്രൻ —
ഭവിഷ്യസ്യാര്കസാവര്ണേര്മനോഃ പുത്രാഃ പ്രകീര്തിതാഃ। രൌച്യാദയസ്തഥാന്യേപി മനവഃ സംപ്രകീര്തിതാഃ
ഇവരാണ് ഭാവിയിൽ വരാനിരിക്കുന്ന അർക്കസാവർണി മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. റൗച്യൻ മുതലായ മറ്റു മനുക്കളും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.
രുചേഃ പ്രജാപതേഃ പുത്രോ രൌച്യോ നാമ ഭവിഷ്യതി। മനുര്ഭൂതിസുതസ്തദ്വദ്ഭൌത്യോ നാമ ഭവിഷ്യതി
രുചി എന്ന പ്രജാപതിക്ക് റൗച്യൻ എന്ന പുത്രൻ ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകും. ഭൂതി പുത്രനായ മനു, ഭൗത്യൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും.
തതസ്തു മേരുസാവര്ണിര്ബ്രഹ്മസുനുര്മനുഃ സ്മൃതഃ। ഋഭുശ്ച ൠതുധാമാ ച വിഷ്വക്സേനോ മനുസ്തഥാ
അടുത്തതായി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായ മേരുസാവർണി മനു എന്ന പേരിൽ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഋഭു, ഋതുധാമാ, വിശ്വക്സേനൻ — ഇവരും മനുക്കളാണ്.
അതീതാനാഗതാശ്ചൈവ മനവഃ പരികീര്തിതാഃ। വര്ഷാണാം യുഗസാഹസ്രമേഭിര്വ്യാപ്തം നരാധിപ
പഴയതും ഭാവിയിലുമുള്ള മനുക്കളെ ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഇവയിലൂടെ ആയിരം യുഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, രാജാവേ.
സ്വേസ്വേന്തരേ സര്വമിദം സമുത്പാദ്യ ചരാചരം। കല്പക്ഷയേ നിവൃത്തേ തു മുച്യംതേ ബ്രഹ്മണാ സഹ
ഓരോ മാന്വന്ത്രരത്തിന്റെയും ഇടവേളയിൽ, സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതും എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഒരു കല്പയുടെ അവസാനം, പ്രളയം വരുമ്പോൾ, എല്ലാം ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം മോചനം പ്രാപിക്കുന്നു.
അമീയുഗസഹസ്രാന്തേ വിനശ്യന്തി പുനഃപുനഃ। ബ്രഹ്മാദ്യാ വിഷ്ണുസായുജ്യം തതോ യാസ്യംതി വൈ നൃപ
ഈ ആയിരം യുഗങ്ങളുടെ അവസാനം, ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും വീണ്ടും വീണ്ടും നശിക്കുന്നു. പിന്നെ, രാജാവേ, അവർ വിഷ്ണുവിൽ ഐക്യപ്പെടുന്നു.
ഭീഷ്മ ഉവാച। ബഹുഭിര്ദ്ധരണീ ഭുക്താ ഭൂപാലൈഃ ശ്രൂയതേ പുരാ। പാര്ഥിവാഃ പൃഥിവീയോഗാത്പൃഥിവീ കസ്യ യോഗതഃ
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: പഴയകാലത്ത് ധരണി പല രാജാക്കന്മാർ ഭോഗിച്ചുവെന്ന് കേൾക്കുന്നു. രാജാക്കന്മാർ ഇല്ലാതായപ്പോൾ, ഈ ഭൂമി ഇപ്പോൾ ആരുടെ ഉടമസ്ഥതയിലാണെന്ന് പറയൂ.