തദ്ധനം കുലനാശായ ഭവത്യാത്മവിനാശനമ് । ബ്രഹ്മസ്വം ബ്രഹ്മഹത്യാ ച ദരിദ്രസ്യ തു യദ്ധനമ്
അത്തരം സമ്പത്ത് കുടുംബനാശത്തിനും സ്വയം നാശത്തിനും കാരണമാകും. ബ്രാഹ്മണസമ്പത്ത്, ബ്രാഹ്മണഹത്യ, ദരിദ്രന്റെ സമ്പത്ത്—
ഗുരുമിത്രഹിരണ്യം ച സ്വര്ഗസ്ഥമപി പീഡയേത് । ശ്രോത്രിയായ കുലീനായ ദരിദ്രായ ച വാസവ
ഗുരുവിന്റെയോ സുഹൃത്തിന്റെയോ പൊന്നും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോലും ഉണ്ടായാലും ദോഷം ചെയ്യും. ഇന്ദ്രാ, ശാസ്ത്രജ്ഞനോ, ഉന്നതവംശക്കാരനോ, ദരിദ്രനോ ആയാലും—
സംതുഷ്ടായ വിനീതായ സര്വസ്വസഹിതായ ച । വേദാഭ്യാസ തപോ ജ്ഞാനേംദ്രിയസംയമശാലിനേ 6.32.
സന്തുഷ്ടനും വിനീതനും തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവനും കൈവശമുള്ളവനും, വേദപഠനത്തിലും തപസ്സിലും ജ്ഞാനത്തിലും ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണത്തിലും ഏർപ്പെട്ടവനും—
ഈദൃശായ സുരശ്രേഷ്ഠ യദ്ദത്തം ഹി തദക്ഷയമ് । ആമപാത്രേ യഥാ ന്യസ്തം ക്ഷീരം ദധി ഘൃതം മധു
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, അത്തരം ആളിന് നൽകിയതൊക്കെയും അക്ഷയമാണ്. ശുദ്ധമായ പാത്രത്തിൽ പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ വയ്ക്കുന്നതുപോലെ—
ഭിനത്തി പാത്രം ദൌര്ബല്യാന്ന ച പാത്രം വിനശ്യതി । ഏവം ഗാം ച ഹിരണ്യം ച വസ്ത്രമന്നം മഹീ തിലാന്
പാത്രം ദുർബലമായാൽ അത് തകർന്നേക്കാം, പക്ഷേ അതിന്റെ ഉള്ളടക്കം നശിക്കില്ല. അതുപോലെ ഭൂമി, പൊന്ന്, വസ്ത്രം, അന്നം, നിലം, എള്ള്—
അവിദ്വാന്പ്രതിഗൃഹ്ണാതി ഭസ്മീഭവതി കാഷ്ഠവത് । യസ്തഡാഗം നവം കുര്യാത്പുരാണം വാപി ഖാനയേത്
അജ്ഞാനിയായവൻ സ്വീകരിച്ചാൽ, അത് മരച്ചില്ലുപോലെ ചിതലാകും. എന്നാൽ പുതിയ കുളം നിർമ്മിക്കുന്നവനും പഴയത് വീണ്ടും പുണരുന്നവനും—
സര്വം കുലം സമുദ്ധൃത്യ സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ । വാപീകൂപതഡാഗാനി ഉദ്യാനപ്രഭവാനി ച
അവൻ തന്റെ മുഴുവൻ കുടുംബത്തെയും ഉയർത്തി സ്വർഗ്ഗത്തിൽ മഹത്വം നേടും. കുളങ്ങൾ, കിണറുകൾ, തടാകങ്ങൾ, തോട്ടങ്ങൾ—
പുനര്നീതാനി സംസ്കാരം ദദതേ മൌക്തികം ഫലമ്। നിദാഘകാലേ പാനീയ യസ്യ തിഷ്ഠതി വാസവ
വീണ്ടും പണിതും പരിപാലിച്ചും ആകുമ്പോൾ അതിന് മുത്തുപോലുള്ള ഫലം ലഭിക്കും. ഇന്ദ്രാ, വേനൽക്കാലത്ത് ലഭ്യമായ വെള്ളം—
സ ദുര്ഗം വിഷമം കൃച്ഛ്രം ന കദാചിദവാപ്നുയാത് । ഏകാഹം തു സ്ഥിതം തോയം പൃഥിവ്യാം ദേവസത്തമ
അത്തരം ആളിന് ഒരിക്കലും കഷ്ടതയോ അപകടമോ ദുർഘടതയോ നേരിടേണ്ടി വരില്ല. ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, ഭൂമിയിൽ ഒരു ദിവസം പോലും നിലനിൽക്കുന്ന വെള്ളം—
കുലാനി താരയേത്തസ്യ സപ്തസപ്ത പരാനപി । ദീപാലോകപ്രദാനേന വപുഷ്മാന്സ ഭവേന്നരഃ
അത് അവന്റെ ഏഴു തലമുറയും മറ്റൊരു ഏഴു തലമുറയും രക്ഷിക്കും. വിളക്ക് നൽകുന്നവൻ പ്രകാശമുള്ളവനാകും.
ദക്ഷിണായാഃ പ്രദാനേന സ്മൃതിം മേധാം ച വിംദതി । കൃത്വാപി പാതകം കര്മ യോ ദദ്യാദനുസംധിനേ
ദക്ഷിണ നൽകുന്നതിലൂടെ ഒരാൾക്ക് ഓർമ്മയും ബുദ്ധിയും ലഭിക്കും. പാപം ചെയ്തവൻ പോലും മനസ്സോടെ ദാനം ചെയ്താൽ—
ബ്രാഹ്മണായ വിശേഷേണ ന സ പാപൈര്ഹി ലിപ്യതേ । ഭൂമേര്ഗാവസ്തഥാദാസഃ പ്രസഹ്യ പ്രഹൃതാ യദാ
പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണനു നൽകിയാൽ, അവന് പാപങ്ങൾ തൊടുകയില്ല. എന്നാൽ ഭൂമി, പശു, സമ്പത്ത് എന്നിവ ബലാൽ പിടിച്ചാൽ—
ന നിവേദയതേ യസ്തു തമാഹുര്ബ്രഹ്മഘാതകമ് । ഉപസ്ഥിതേ വിവാഹേ ച യജ്ഞേ ദാനേ ച വാസവ
വിവാഹം, യജ്ഞം, ദാനം എന്നിവയുടെ സമയത്ത് കുറ്റം അറിയിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നവനെ ബ്രാഹ്മണഹന്താ എന്നു വിളിക്കുന്നു, വാസവ.
മോഹാച്ചരതി വിഘ്നം യഃ സ മൃതോ ജായതേ കൃമിഃ । ധനം ഫലതി ദാനേന ജീവിതം ജീവരക്ഷണാത്
ഭ്രമം കൊണ്ടു തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ മരിച്ച ശേഷം കീടമായി ജനിക്കുന്നു; ദാനത്തിലൂടെ ധനം വർദ്ധിക്കുന്നു, ജീവികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലൂടെ ആയുസ്സ് ദീർഘമാവുന്നു.
രൂപമൈശ്വര്യമാരോഗ്യമഹിംസാഫലമശ്നുതേ । ഫലമൂലാശനാത്പൂജാം സ്വര്ഗഃ സത്യേന ലഭ്യതേ
അഹിംസയുടെ ഫലമായി സൗന്ദര്യം, ഐശ്വര്യം, ആരോഗ്യവും ലഭിക്കുന്നു; ഫലമൂലങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കുന്നതിലൂടെ പൂജയും, സത്യം പാലിക്കുന്നതിലൂടെ സ്വർഗ്ഗവും ലഭിക്കുന്നു.
പ്രായോപവേശനാദ്രാജ്യം സര്വത്ര സുഖമശ്നുതേ । സുഖാട്യഃ ശക്രദീക്ഷായാം സുഗാമീ ച തൃണാശനഃ
പ്രായോപവേശനം ചെയ്തവൻ എല്ലായിടത്തും രാജാവായി സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു; പുല്ല് ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ ഇന്ദ്രദീക്ഷയിൽ സുഖം നേടുന്നു.
രൂപീ ത്രിഷവണസ്നായീ വായും പീത്വാ ക്രതും ലഭേത് । നിത്യസ്നായീ ഭവേദ്ദക്ഷഃ സംധ്യാവേദജപാന്വിതഃ
ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ, വായു പാനം ചെയ്തവൻ യജ്ഞം നേടുന്നു; എപ്പോഴും സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ദക്ഷനും, സന്ധ്യാവേദജപം ചെയ്യുന്നവനും ആകുന്നു.
അഹിംസ്രോ യാതി വൈരാജ്യം നാകപൃഷ്ഠമനാശകമ് । അഗ്നിപ്രവേശീ നിയതം ബ്രഹ്മലോകേ മഹീയതേ
അഹിംസാവ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ വിരാജ് ലോകം, അക്ഷയ സ്വർഗ്ഗം നേടുന്നു; അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
രസാനാം പ്രതിസംഹാരേ പശൂന്പുത്രാംശ്ച വിംദതി । നാകേ ചിരം സ വസതി ഉപവാസീ ച യോ ഭവേത്
രുചികൾ ഉപവസിക്കുന്നതിലൂടെ അവൻ പശുക്കളും പുത്രന്മാരും നേടുന്നു; ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ദീർഘകാലം താമസിക്കുന്നു.
സതതം ഭൂമിശായീ യഃ സ ലഭേദീപ്സിതാം ഗതിമ് । വീരാസനം വീരശയം വീരസ്ഥാനമുപാസതഃ
എപ്പോഴും ഭൂമിയിൽ കിടക്കുന്നവൻ ആഗ്രഹിച്ച ഗതിയെ നേടുന്നു; വീരാസനം, വീരശയനം, വീരസ്ഥാനം ചെയ്യുന്നതിന് അതേ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.
അക്ഷയാസ്തസ്യലോകാഃ സ്യുഃ സര്വകാമഗമാസ്തഥാ । ഉപവാസം ച ദീക്ഷാം ച അഭിഷേകം ച വാസവ
അവന്റെ ലോകങ്ങൾ അക്ഷയമാവുന്നു, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറുന്നു; ഉപവാസം, ദീക്ഷ, അഭിഷേകം എന്നിവ ചെയ്യുന്നവർക്കും ഇതേ ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു, വാസവ.
കൃത്വാ ദ്വാദശവര്ഷാണി വീരസ്ഥാനാദ്വിശിഷ്യതേ । പാവനം ചരതേ ധര്മം സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ
പന്ത്രണ്ടു വർഷം ഈ വീരസ്ഥാനം ചെയ്തവൻ വീരഗതിയെ അതിക്രമിക്കുന്നു; ശുദ്ധമായ ധർമ്മം ആചരിച്ച് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ബൃഹസ്പതിമതം പുണ്യം യേ പഠംതി ദ്വിജോത്തമാഃ । തേഷാം ചത്വാരി വര്ദ്ധംതേ ആയുര്വിദ്യായശോബലമ്
ബൃഹസ്പതിയുടെ പുണ്യമായ ഉപദേശം പാരായണം ചെയ്യുന്ന ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർക്ക് ആയുസ്സ്, വിദ്യ, യശസ്, ബലം എന്നിങ്ങനെ നാലു കാര്യങ്ങൾ വർദ്ധിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച- ഇതീംദ്രായ ബൃഹസ്പതിപ്രണീതം ധര്മശാസ്ത്രകമ് । മഹ്യം ഭക്തായ സംപ്രോക്തം മഹേശേനാഖിലം നൃപ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ബൃഹസ്പതി രചിച്ച ഈ ധർമ്മശാസ്ത്രം മഹേശ്വരൻ എനിക്ക് ഭക്തനായവനായി മുഴുവൻ പറഞ്ഞുതന്നത്.
നാരദ ഉവാച- ത്രിസ്പൃശാഖ്യം വ്രതം ബ്രൂഹി സര്വേശ്വര വിശേഷതഃ । യച്ഛ്രുത്വാ മുച്യതേ ലോകഃ കര്മബംധനതഃ ക്ഷണാത്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: സർവേശ്വരാ, ലോകം കർമ്മബന്ധത്തിൽ നിന്ന് ക്ഷണത്തിൽ മോചിതമാകുന്ന 'ത്രിസ്പൃശ' എന്ന വ്രതത്തെ വിശദമായി പറയുമോ.
മഹാദേവ ഉവാച- സര്വപാപൌഘശമനം മഹാദുഃഖവിനാശനമ് । ശൃണു കൃഷ്ണാവതാരം ത്വം ത്രിസ്പൃശാഖ്യം മഹാവ്രതമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും ശമനവും, വലിയ ദു:ഖങ്ങൾക്കും നാശവും നൽകുന്ന, കൃഷ്ണാവതാരമായ 'ത്രിസ്പൃശ' എന്ന മഹാവ്രതം നീ കേൾക്കു.
കാമദം സസ്പൃഹാണാം തു നിസ്പൃഹാണാം തു മോക്ഷദമ് । ത്രിസ്പൃശാഖ്യം വ്രതം വിപ്ര ശൃണുഷ്വ ഗദതോ മമ
ആഗ്രഹമുള്ളവർക്കു ആഗ്രഹസിദ്ധിയും, നിരാശയുള്ളവർക്കു മോക്ഷവും നൽകുന്ന 'ത്രിസ്പൃശ' എന്ന വ്രതത്തെ ഞാൻ പറയുന്നുവെന്ന് നീ കേൾക്കു, ബ്രാഹ്മണൻ.
പ്രത്യക്ഷമര്ചിതസ്തേന കലികാലേ ച കേശവഃ । ത്രിസ്പൃശാ കീര്തനം നിത്യം യഃ കരോതി മഹാമുനേ
കലിയുഗത്തിൽ, മഹാമുനിയേ, 'ത്രിസ്പൃശ' എന്ന വ്രതം നിത്യം ജപിക്കുന്നവൻ കേശവനെ നേരിട്ട് ആരാധിക്കുന്നു.
ന പുരശ്ചരണേ ചീര്ണേ സര്വപാപക്ഷയോ ഭവേത് । ത്രിസ്പൃശാ നാമമാത്രേണ ക്ഷീയതേ നാത്ര സംശയഃ
പൂജാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ചെയ്തില്ലെങ്കിലും, 'ത്രിസ്പൃശ' എന്ന നാമം മാത്രം ഉച്ചരിച്ചാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
നാഗമൈര്ന പുരാണാദ്യൈര്ന മഖൈസ്തീര്ഥകോടിഭിഃ । ബഹുഭിര്വ്രതസംഘൈശ്ച പൂജിതൈസ്ത്രിദശൈരപി
ആഗമങ്ങൾ, പുരാണങ്ങൾ, യജ്ഞങ്ങൾ, കോടിയോളം തീർത്ഥയാത്രകൾ, അനേകം വ്രതങ്ങൾ, ദേവതകൾ പോലും പൂജിച്ചിട്ടുള്ളവ—all of these do not destroy sin as Trisprisha does.