ഭീഷ്മ ഉവാച। കഥം സതീ ദക്ഷസുതാ ദേഹം ത്യക്തവതീ ശുഭാ। ദക്ഷയജ്ഞസ്തു രുദ്രേണ വിധ്വസ്തഃ കേന ഹേതുനാ
ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: ദക്ഷന്റെ മകളായ സതീ എങ്ങനെ തന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു? രുദ്രൻ ദക്ഷന്റെ യാഗം നശിപ്പിച്ചത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ഏതന്മേ കൌതുകം ബ്രഹ്മന്കഥം ദേവോ മഹേശ്വരഃ। ജഗാമാഥ ക്രോധവശം ത്രിപുരാരിര്മഹായശാഃ
ബ്രഹ്മനേ, ഇതാണ് എനിക്ക് കൗതുകം: മഹാപ്രഭാവനായ, ത്രിപുരാസുരന്റെ ശത്രുവായ മഹേശ്വരൻ എങ്ങനെ കോപം പിടിച്ചു?
പുലസ്ത്യ ഉവാച। ഗംഗാദ്വാരേ പുരാ ഭീഷ്മ ദക്ഷോ യജ്ഞമഥാരഭത്। തത്ര ദേവാസുരഗണാഃ പിതരോഥ മഹര്ഷയഃ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഗംഗാതീരത്ത്, ഭീഷ്മാ, ഒരിക്കൽ ദക്ഷൻ യാഗം ആരംഭിച്ചു. അവിടെ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പിതാക്കളും മഹർഷിമാരും ഒത്തുചേർന്നു.
സമാജഗ്മുര്മുദായുക്താഃ സര്വേ ദേവാഃ സവാസവാഃ। നാഗാ യക്ഷാഃ സുപര്ണാശ്ച വീരുദോഷധയസ്തഥാ
സന്തോഷത്തോടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും കൂടി വന്നു. നാഗന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, സൂപർണ്ണന്മാർ, ഔഷധികളും വൃക്ഷങ്ങളും അവിടെ എത്തി.
കശ്യപോ ഭഗവാനത്രിഃ പുലസ്ത്യഃ പുലഹഃ ക്രതുഃ। പ്രചേതസോംഗിരാശ്ചൈവ വസിഷ്ഠശ്ച മഹാതപാഃ
ഭഗവാൻ കശ്യപൻ, അത്രി, പുലസ്ത്യൻ, പുലഹൻ, ക്രതു, പ്രചേതസ്, അങ്കിരസ്, മഹാതപസ്വിയായ വസിഷ്ഠൻ — ഇവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തത്ര വേദീം സമാം കൃത്വാ ചാതുര്ഹോത്രം ന്യവേശയത്। ഹോതാ വസിഷ്ഠസ്തത്രാസീദംഗിരാധ്വര്യുസത്തമഃ
അവിടെ സമമായ യാഗവേദി നിർമ്മിച്ച്, നാലു യാഗാഗ്നികളും സ്ഥാപിച്ചു. വസിഷ്ഠൻ ഹോതാവായും, അങ്കിരസ് ശ്രേഷ്ഠനായ അധ്വര്യുവായും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ബൃഹസ്പതിരഥോദ്ഗാതാ ബ്രഹ്മാ വൈ നാരദസ്തഥാ। യജ്ഞകര്മപ്രവൃത്തൌ തു ഹൂയമാനേഷു ചാഗ്നിഷു
ബ്രഹസ്പതി, ഉദ്ഗാതാവ്, ബ്രഹ്മാവ്, നാരദൻ എന്നിവരും യജ്ഞകർമ്മങ്ങൾ നടക്കുമ്പോൾ അഗ്നികൾക്കു ഹോമം നടത്തുമ്പോൾ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ആഗതാ വസവഃ സര്വ ആദിത്യാ ദ്വാദശൈവ തു। അശ്വിനൌ മരുതശ്ചൈവ മനവശ്ച ചതുര്ദശ
എല്ലാ വസുക്കളും പന്ത്രണ്ടു ആദിത്യന്മാരും, അശ്വിനീദേവന്മാർ രണ്ടുപേരും, മരുത്ഗണങ്ങളും പതിനാലു മനുക്കളും അവിടെ എത്തി.
ഏവം യജ്ഞേ പ്രവൃത്തേ തു ഹൂയമാനേഷു ചാഗ്നിഷു। വിഭൂതിം താം പരാം തത്ര ഭക്ഷ്യഭോജ്യകൃതാം ശുഭാമ്
അങ്ങനെ യജ്ഞം പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ അഗ്നികൾക്കു ഹോമം നടക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ഉത്തമവും ശുഭമായതുമായ വിഭവങ്ങൾ, ഭക്ഷ്യപാനങ്ങൾ എല്ലാം പ്രത്യക്ഷമായി.
ആലോക്യ സര്വതോ ഭൂമിം സമംതാദ്ദശയോജനമ്। മഹാവേദീ കൃതാ തത്ര സര്വൈസ്തത്ര സമന്വിതൈഃ
പത്ത് യോജന ദൂരത്തോളം ചുറ്റും ഭൂമി നിരീക്ഷിച്ച്, എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് ചേർന്ന് വലിയ യജ്ഞവേദി അവിടെ നിർമ്മിച്ചു.
സര്വാന്ദേവാന്ശക്രമുഖ്യാന്യജ്ഞേ ദൃഷ്ട്വാ സതീ ശുഭാ। തദാസാനുനയം വാക്യം പ്രജാപതിമഭാഷത
ശക്രൻ മുഖ്യനായ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും യജ്ഞത്തിൽ കണ്ടപ്പോൾ, ശുഭസ്വഭാവമുള്ള സതീ പ്രജാപതിയെ സമാധാനപൂർവ്വം这样 പറഞ്ഞു.
സത്യുവാച। ഐരാവതം സമാരൂഢോ ദേവരാജഃ ശതക്രതുഃ। പത്ന്യാ ശച്യാ സഹായാതഃ കൃതാവാസഃ ശതക്രതുഃ
സതീ പറഞ്ഞു: ഐരാവതം കയറി ദേവരാജാവായ ശതക്രതു ഭാര്യ ശചിയോടൊപ്പം ഇവിടെ വന്നു, താമസവും സ്ഥാപിച്ചു.
പാപാനാം യോ യമയിതാ ധര്മേണാധര്മിണാം പ്രഭുഃ। പത്ന്യാ ധൂമോര്ണയാ സാര്ദ്ധമിഹായാതഃ സ ദൃശ്യതേ
പാപികളെ ശിക്ഷിക്കുന്നവനും, ധർമ്മംകൊണ്ട് അധർമികളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും ആയവൻ ഭാര്യയായ ധൂമോർണയോടൊപ്പം ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
യാദസാം ച പതിര്ദ്ദേവോ വരുണോ ലോകഭാവനഃ। ഗൌര്യ്യാ പത്ന്യാ സഹായാതഃ പ്രചേതാ മംഡപേ ത്വിഹ
യാദസന്മാരുടെ അധിപനും ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനുമായ ദേവൻ വരുണൻ, ഭാര്യ ഗൗരിയോടൊപ്പം ഈ മണ്ഡപത്തിൽ എത്തി.
സര്വയക്ഷാധിപോ ദേവഃ പുത്രോ വിശ്രവസോ മുനേഃ। പത്ന്യാ ത്വിഹ സമായാതഃ സഹ ദേവ്യാ ധനാധിപഃ
എല്ലാ യക്ഷന്മാരുടെയും അധിപനും വിശ്രവസുവിന്റെ പുത്രനും ധനത്തിന്റെ ദൈവവുമായവൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
മുഖം യഃ സര്വദേവാനാം ജംതൂനാമുദരേ സ്ഥിതഃ। വേദാ യദര്ഥമുത്പന്നാസ്സോയം യജ്ഞമുപാഗതഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും മുഖവും എല്ലാ ജീവികളുടെ ഉദരവും ആയവനും, വേദങ്ങൾ അവനുവേണ്ടി ഉണ്ടായവനും, ഈ യജ്ഞത്തിലേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു.
നിഋതീ രാക്ഷസേന്ദ്രോഽസൌ ദിക്പതിത്വേ നിയോജിതഃ। സ ച ത്വിഹാഗതസ്താത പത്ന്യാ സാര്ദ്ധം ക്രതാവിഹ
നിരൃതി, രാക്ഷസരുടെ രാജാവും ദിശകളുടെ രക്ഷകനായി നിയമിക്കപ്പെട്ടവനും, ഭാര്യയോടൊപ്പം ഈ യജ്ഞത്തിനായി ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു, അച്ഛാ.
ആയുഃപ്രദോ ജഗത്യസ്മിന്ബ്രഹ്മണാ നിര്മിതഃ പുരാ। പ്രാണോപാനോവ്യാനഉദാനസ്സമാനാഹ്വയസ്തഥാ
ഈ ലോകത്ത് ആയുസ്സു നൽകുന്നവനും ബ്രഹ്മാവാൽ പുരാതനകാലത്ത് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവനും ആയ പ്രാണൻ, അപാനൻ, വ്യാനൻ, ഉദാനൻ, സമാനൻ എന്നിവരും എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഏകോനപംചാശത്കേന ഗണേന പരിവാരിതഃ। യജ്ഞേ പ്രജാപതിശ്ചാസൌ വായുര്ദേവഃസമാഗതഃ
നാൽപത്തൊൻപത് അംഗങ്ങൾക്കൊപ്പം, പ്രജാപതിയും വായു ദൈവവും ഈ യജ്ഞത്തിൽ എത്തി.
ദ്വാദശാത്മാ ഗ്രഹാധ്യക്ഷഃചക്ഷുഷീ ജഗതസ്ത്വിഹ। പാതി വൈ ഭുവനം സര്വം ദേവാനാം യഃ പരായണഃ
പന്ത്രണ്ടു രൂപങ്ങളുള്ള ഗ്രഹങ്ങളുടെ അധിപനും ലോകത്തിന്റെ കണ്ണും, എല്ലായിടത്തെയും രക്ഷിക്കുന്നവനും ദേവന്മാരുടെ ആശ്രയവുമായവൻ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ആയുഷശ്ച വനാനാം ച ദിവസാനാം പതിര്ഹി യഃ। സംജ്ഞാ പതിരിഹായാതോ ഭാസ്കരോ ലോകപാവനഃ
ആയുസ്സിന്റെയും കാടുകളുടെയും ദിവസങ്ങളുടെയും അധിപനും, പേരുകളുടെ ഉടമയും ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഭാസ്കരനും ഇവിടെ എത്തി.
അത്രിവംശസമുദ്ഭൂതോ ദ്വിജരാജോ മഹായശാഃ। നയനാനംദജനനോ ലോകനാഥോ ധരാതലേ
അത്രിയുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച, മഹത്വമുള്ള ദ്വിജരാജാവും ഭൂമിയിൽ ലോകത്തിന്റെ അധിപനും കണ്ണുകൾക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്നവനും ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഓഷധീനാം പതിശ്ചാപി വീരുധാമപി സര്വശഃ। ഉഡുനാഥഃ സപത്നീക ഇഹായാതഃ ശശീ തവ
ഔഷധികളുടെ അധിപനും എല്ലാ സസ്യങ്ങളുടെയും ഉടമയും നക്ഷത്രങ്ങളുടെ രാജാവുമായ ശശി ഭാര്യയോടൊപ്പം ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു, മഹാനേ.
വസവോഷ്ടൌ സമായാതാ അശ്വിനൌ ച സമാഗതൌ। വൃക്ഷോ വനസ്പതിശ്ചാപി ഗന്ധര്വാപ്സരസാം ഗണാഃ
എട്ട് വസുക്കളും അശ്വിനീദേവന്മാർ രണ്ടുപേരും, വൃക്ഷവും വനസ്പതിയും, ഗാന്ധർവ്വരും അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘവും ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
വിദ്യാധരാ ഭൂതസംഘാ വേതാലാ യക്ഷരാക്ഷസാഃ। പിശാചാശ്ചോഗ്രകര്മാണസ്തഥാന്യേ ജീവഹാരകാഃ
വിദ്യാധരന്മാർ, ഭൂതഗണങ്ങൾ, വേതാലന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, പിശാചുകൾ, ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവർ, ജീവൻ പിടിച്ചുപറക്കുന്ന മറ്റു ചിലരും ഇവിടെയുണ്ട്.
നദ്യോ നദാഃ സമുദ്രാശ്ച ദ്വീപാശ്ച സഹ പര്വതൈഃ। ഗ്രാമ്യാരണ്യാശ്ച പശവോ യദിങ്ഗം യച്ച നേങ്ഗതി
നദികൾ, കുളങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, ദ്വീപുകൾ, പർവതങ്ങൾ, വീട്ടുമൃഗങ്ങളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും, ചലിക്കുന്നതും അചലമായതും എല്ലാം ഇവിടെ ഉണ്ട്.
കശ്യപോ ഭഗവാനത്രിര്വസിഷ്ഠശ്ചാപരൈഃ സഹ। പുലസ്ത്യഃ പുലഹശ്ചൈവ സനകാദ്യാ മഹര്ഷയഃ
കശ്യപൻ, മഹാനായ അത്രി, വസിഷ്ഠൻ മറ്റു മഹർഷിമാരോടൊപ്പം, പുലസ്ത്യൻ, പുലഹൻ, സനകാദി മഹർഷിമാർ ഇവിടെയുണ്ട്.
പുണ്യാ രാജര്ഷയശ്ചൈവ പൃഥിവ്യാം യേ ച പാര്ഥിവാഃ। വര്ണാശ്ചാശ്രമിണശ്ചൈവ സര്വേ യേ കര്മകാരിണഃ
പുണ്യമുള്ള രാജർഷിമാർ, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാർ, വർണങ്ങൾ, ആശ്രമസ്ഥിതർ, പ്രവർത്തനം ചെയ്യുന്ന എല്ലാവരും ഇവിടെ ഉണ്ട്.
കിമത്ര ബഹുനോക്തേന ബ്രാഹ്മീ സൃഷ്ടിരിഹാഗതാ। ഭഗിന്യോ ഭാഗിനേയാശ്ച ഭഗിനീപതയസ്ത്വിമേ
ഇവിടെ കൂടുതൽ വിശദമായി പറയേണ്ടതില്ല; ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടി മുഴുവൻ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു: സഹോദരിമാർ, സഹോദരിമാരുടെ മക്കൾ, സഹോദരിമാരുടെ ഭർത്താക്കന്മാർ എന്നിവരും.
സ്വഭാര്യാസഹിതാഃ സര്വേ സപുത്രാസ്സഹ ബാംധവാഃ। ത്വയാ സമര്ചിതാഃ സര്വേ ദാനമാനപരിഗ്രഹൈഃ
സ്വഭാര്യകളോടൊപ്പം, മക്കളും ബന്ധുക്കളും ചേർന്ന് എല്ലാവരെയും നീ ദാനം, ആദരം, സ്വീകരണം എന്നിവകൊണ്ട് ആദരിച്ചു.