പുനഃ ഖ്യാത്യാം സമുത്പന്നാ ഭൃഗോരേഷാ സനാതനീ। ശ്രിയാ സഹ സമുത്പന്നാ ഭൃഗുണാ ച മഹര്ഷിണാ
പിന്നീട് ഖ്യാതിയുടെ കുടുംബത്തിൽ ഈ ശാശ്വതിയായ ദേവി വീണ്ടും ജനിച്ചു. മഹർഷിയായ ഭൃഗുവിനോടൊപ്പം ശ്രീയും അവളും ജനിച്ചു.
സ്വനാമ്നാ നഗരീ ചൈവ കൃതാ പൂര്വം സരിത്തടേ। നര്മദായാം മഹാരാജ ബ്രഹ്മണാ ചാനുമോദിതാ
പണ്ടു തന്നെ അവളുടെ പേരിൽ ഒരു നഗരം നദീതീരത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. മഹാരാജാവേ, നർമദയുടെ തീരത്ത് ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുമതിയോടെ ആ നഗരം ഉണ്ടായി.
ലക്ഷ്മീഃ പുരം സ്വപിത്രേ സ്വം സഹ കുഞ്ചികയാഽപ്യ ച। ആഗതാ ദേവലോകം സാഽയാചതാഗത്യ വൈ പുനഃ
ലക്ഷ്മി തന്റെ നഗരവും അതിന്റെ താക്കോലും സഹിതം അച്ഛനോടൊപ്പം ദേവലോകത്തേക്ക് പോയി. അവിടെനിന്ന് തിരികെവന്ന്, വീണ്ടും അതിനെ ചോദിച്ചു.
ലോഭാന്ന ദത്തം തു പുരം പ്രാര്ഥയാനാ യദാ പുനഃ। ഭൃഗോഃ സകാശാന്നാവാപ തദാ ചൈവാഹ കേശവമ്
ലോഭം മൂലം, ലക്ഷ്മി വീണ്ടും നഗരം ചോദിച്ചപ്പോൾ അച്ഛൻ അതു കൊടുത്തില്ല. പിന്നെ അവൾ ഭൃഗുവിൽ നിന്ന് അതു നേടി, അപ്പോൾ അവൾ കേശവനോട് പറഞ്ഞു.
പരിഭൂതാ തു പിത്രാഹം ഗൃഹീതം നഗരം മമ। തസ്യ ഹസ്താത്ത്വമാക്ഷിപ്യ പുരം തച്ചാനയ സ്വയമ്
എന്റെ അച്ഛൻ എന്നെ അവഗണിച്ച് എന്റെ നഗരം പിടിച്ചെടുത്തു. നീ അവന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് ആ നഗരം പിടിച്ചെടുത്തു തന്നേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവരണം.
തം ഗത്വാ പുംഡരീകാക്ഷോ ദേവശ്ചക്രഗദാധരഃ। ഭൃഗും സാനുനയം പ്രാഹ കന്യായൈ പുരമര്പയ
പുണ്ടരീകാക്ഷനായ ദേവൻ, ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ളവൻ, ഭൃഗുവിനെ സമീപിച്ച് സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ മകള്ക്ക് നഗരം നൽകൂ.'
കുഞ്ചികാതാലികേ ചോഭേ ദീയേതാം ച പ്രസാദതഃ। ഭൃഗുസ്തം കുപിതഃ പ്രാഹ നാര്പയിഷ്യാമ്യഹം പുരമ്
ദയവായി നഗരവും താക്കോലും താക്കോൽവാഹിനിക്കു നൽകണം. എന്നാൽ ഭൃഗു കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നഗരം നൽകില്ല.'
ന ലക്ഷ്മ്യാസ്തത്പുരം ദേവ മയാ ചേദം സ്വയം കൃതമ്। ഭഗവന്നൈവ ദാസ്യാമി ത്യജാക്ഷേപം തു കേശവ
ദേവാ, ആ നഗരം ലക്ഷ്മിയുടേതല്ല, ഞാൻ തന്നെയാണ് അതു നിർമിച്ചത്. ഭഗവൻ, ഞാൻ അത് നൽകില്ല; കേശവാ, നീ ഈ ആവശ്യം ഉപേക്ഷിക്കണം.
തം പ്രാഹ ദേവോ ഭൂയോപി ലക്ഷ്മ്യാസ്തത്പുരമര്പയ। സര്വഥാ തു ത്വയാ ത്യാജ്യം വചനാന്മേ മഹാമുനേ
ദേവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'ലക്ഷ്മിക്കു ആ നഗരം നൽകണം; എന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് നീ അതു വിട്ടുതരിക, മഹാമുനീ.'
തതഃ കോപസമാവിഷ്ടോ ഭൃഗുരപ്യാഹ കേശവമ്। പക്ഷപാതേന മാം സാധോ ഭാര്യായാ ബാധസേധുനാ
അതിനുശേഷം ഭൃഗു കോപംകൊണ്ടു കേശവനോട് പറഞ്ഞു: 'ധർമ്മശീലനേ, ഭാര്യയുടെ പക്ഷം പിടിച്ച് നീ എന്നെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുന്നു.'
നൃലോകേ ദശജന്മാനി ലപ്സ്യസേ മധുസൂദന। ഭാര്യായാസ്തേ വിയോഗേന ദുഃഖാന്യനുഭവിഷ്യസി
മധുസൂദനാ, മനുഷ്യലോകത്ത് നീ പത്ത് ജന്മങ്ങൾ നേടും; ഭാര്യാവിയോഗം മൂലം നീ ദു:ഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കും.
ഏവം ശാപം ദദൌ തസ്മൈ ഭൃഗുഃ പരമകോപനഃ। വിഷ്ണുനാ ച പുനസ്തസ്യ ദത്തഃ ശാപോ മഹാത്മനാ
ഇങ്ങനെ ഭൃഗു അത്യന്തം കോപത്തോടെ ശാപം നൽകി; അതിനുപകരമായി മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവും ഭൃഗുവിന് ശാപം നൽകി.
ന ചാപത്യകൃതാം പ്രീതിം പ്രാപ്സ്യസേ മുനിപുംഗവ। ശാപം ദത്ത്വാ ഋഷേസ്തസ്യ ബ്രഹ്മലോകം ജഗാമ ഹ൧൦൦ 1.4.
മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നീ മക്കളിൽ നിന്നുള്ള സന്തോഷം ലഭിക്കില്ല; ഈ ശാപം നൽകി വിഷ്ണു ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയി.
പദ്മജന്മാനമാഹേദം ദൃഷ്ട്വാ ദേവസ്തു കേശവഃ। ഭഗവംസ്തവ പുത്രോസൌ ഭൃഗുഃ പരമകോപനഃ
ഇത് കണ്ട കേശവൻ, പദ്മത്തിൽ ജനിച്ചവനോട് പറഞ്ഞു: 'ഭഗവൻ, നിന്റെ മകനായ ഭൃഗു വലിയ കോപത്തിൽ എന്നെ ശപിച്ചു.'
നിഷ്കാരണം ച തേനാഹം ശപ്തോ ജന്മാനി മാനുഷേ। ലപ്സ്യസേ ദശധാ ത്വം ഹി തതോ ദുഃഖാന്യനേകശഃ
'ഏതെങ്കിലും കാരണം ഇല്ലാതെ അവൻ എന്നെ ശപിച്ചു; നീ പത്ത് പ്രാവശ്യം മനുഷ്യജന്മം എടുക്കും, അതിലൂടെ അനേകം ദു:ഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കും.'
ഭാര്യാവിയോഗജാ പീഡാ ബലപൌരുഷനാശിനീ। ത്യത്ക്വാ ചാഹമിമം ലോകം ശയിഷ്യേ ച മഹോദധൌ
'ഭാര്യാവിയോഗത്തിൽ നിന്നുള്ള വേദന എന്റെ ശക്തിയും ധൈര്യവും നശിപ്പിക്കും; അതിനാൽ ഞാൻ ഈ ലോകം വിട്ട് മഹാസമുദ്രത്തിൽ വിശ്രമിക്കും.'
ദേവകാര്യേഷു സര്വേഷു പുനശ്ചാവാഹനം ക്രിയാഃ। തഥാ ബ്രുവംതം തം ദേവം ബ്രഹ്മാ ലോകഗുരുസ്തദാ
ദൈവികകാര്യങ്ങൾക്കായി എല്ലായ്പ്പോഴും എന്നെ വീണ്ടും വിളിക്കണം; അങ്ങനെ ദേവൻ പറയുമ്പോൾ ലോകഗുരുവായ ബ്രഹ്മാവു—
പ്രസാദനാര്ഥം വിഷ്ണോസ്തു സ്തുതിമേതാം ചകാര ഹ। ത്വയാ സൃഷ്ടം ജഗദിദം പദ്മം നാഭൌ വിനിഃസൃതമ്। തത്ര ചാഹം സമുത്പന്നസ്തവ വശ്യശ്ച കേശവ
വിഷ്ണുവിനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ സ്തുതി ചെയ്തു: 'ഈ ലോകം നിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നു ഉദിച്ച പദ്മത്തിൽ നിന്നാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്; അവിടെ ഞാൻ ജനിച്ചു, കേശവാ, ഞാൻ നിനക്കു കീഴ്പ്പാണ്.'
ത്വം ത്രാതാ സര്വലോകാനാം സ്രഷ്ടാ ത്വം ജഗതഃ പ്രഭോ। ത്രൈലോക്യം ന ത്വയാ ത്യാജ്യമേഷ ഏവ വരോ മമ
സകലലോകങ്ങൾക്കും രക്ഷകനും, ജഗതിന്റെ സ്രഷ്ടാവും നീയാണു, പ്രഭോ; ത്രൈലോക്യത്തെ നീ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്—ഇതാണ് എന്റെ ഏക അപേക്ഷ.
ദശജന്മമനുഷ്യേഷു ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ। സ്വയം കര്ത്താ ന തേ ശക്തഃ ശാപദാനായ കോപി വാ
ലോകങ്ങളുടെ ഭലത്തിനായി നീയേകമായി പത്ത് മനുഷ്യജന്മങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കണം; ഒരു ശാപത്തിന്റെ ഫലം മാറ്റാൻ ആരും കഴിയില്ല.
കോയം ഭൃഗുഃ കഥം തേന ശക്യം ശപ്തും ജനാര്ദന। മാനയസ്വ സദാ വിപ്രാന്ബ്രാഹ്മണാസ്തേ തനുസ്സ്വയമ്
ഈ ഭൃഗു ആരാണ്? അവൻ എങ്ങനെയാണ് ജനാർദ്ദനനെ ശപിക്കാനാകുന്നത്? സദാ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിക്കണം, അവർ തന്നെയാണ് നിന്റെ സ്വരൂപം.
യോഗനിദ്രാമുപാസ്വ ത്വം ക്ഷീരാബ്ധൌ സ്വപി ഹീശ്വര। കാര്യകാലേ പുനസ്ത്വാം തു ബോധയിഷ്യാമി മാധവ
നീ യോഗനിദ്രയിൽ ലയിച്ച് ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ വിശ്രമിക്കണം, കൃത്യസമയത്ത് ഞാൻ നിന്നെ ഉണർത്തും, മാധവ.
ഭഗവന്നേഷ താവത്തു ത്വച്ഛക്ത്യാ ചോപബൃംഹിതഃ। സര്വകാര്യകരഃ ശക്രസ്തവൈവാംശേന ശത്രുഹാ
പ്രഭോ, ഇടക്കാലത്ത് നിന്റെ ശക്തിയാൽ ശക്തനായ ഇന്ദ്രൻ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നടത്തും; ശത്രുക്കളെ നിന്റെ ഭാഗംകൊണ്ട് അവൻ സംഹരിക്കും.
ത്രൈലോക്യം പാലയന്നേവ ത്വദാജ്ഞാം സ കരിഷ്യതി। ഏവം സ്തുതസ്തദാ വിഷ്ണുര്ബ്രഹ്മാണമിദമുക്തവാന്
മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സംരക്ഷിച്ച്, അവൻ നിന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കും; ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട് വിഷ്ണു ബ്രഹ്മാവിനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
സര്വമേതത്കരിഷ്യാമി യന്മാം ജ്ഞാപയസേ പ്രഭോ। അദര്ശനം ഗതോ ദേവോ ബ്രഹ്മാ തം നാഭിജജ്ഞിവാന്
പ്രഭോ, നീ എന്നോട് നിർദ്ദേശിക്കുന്നതൊക്കെയും ഞാൻ ചെയ്യും; ദേവൻ അദൃശ്യനായി, ബ്രഹ്മാവിന് അവനെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ഗതേ ദേവേ തദാ വിഷ്ണൌ ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ। ഭൂയശ്ചകാര വൈ സൃഷ്ടിം ലോകാനാം പ്രഭവഃ പ്രഭുഃ
വിഷ്ണു അപ്രത്യക്ഷനായപ്പോൾ, ലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും സൃഷ്ടി ആരംഭിച്ചു; അവൻ സകല ജീവികളുടെ ഉത്ഭവവും അധിപതിയും ആണല്ലോ.
തം ദൃഷ്ട്വാ നാരദഃ പ്രാഹ വാക്യം വാക്യവിദാം വരഃ। സഹസ്രശീര്ഷാ പുരുഷഃ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത്। സര്വവ്യാപീ ഭുവഃ സ്പര്ശാദധ്യതിഷ്ഠദ്ദശാംഗുലമ്
അവനെ കണ്ടു, വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള നാരദൻ പറഞ്ഞു: ആയിരം തലയും കണ്ണും കാലും ഉള്ള പുരുഷൻ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചവൻ, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പത്ത് വിരൽ ഉയരത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.
യദ്ഭൂതം യച്ച വൈ ഭാവ്യം സര്വമേവ ഭവാന്യതഃ। തതോ വിശ്വമിദം താത ത്വത്തോ ഭൂതം ഭവിഷ്യതി
മുന്പുണ്ടായതും വരാനിരിക്കുന്നതും എല്ലാം നിന്നിൽ നിന്നാണ്; അപ്പാ, ഈ സർവ്വവിശ്വവും നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്, ഭാവിയിൽ കൂടി നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവം.
ത്വത്തോ യജ്ഞഃ സര്വഹുതഃ പൃഷദാജ്യം പശുര്ദ്വിധാ। ഋചസ്ത്വത്തോഥ സാമാനി ത്വത്ത ഏവാഭിജജ്ഞിരേ
യജ്ഞവും എല്ലാ ഹോമദ്രവ്യങ്ങളും, നെയ്യും, ഇരുവിധമായ യജ്ഞപശുവും നിന്നിൽ നിന്നാണ്; ഋക്, സാമVEDങ്ങൾക്കും നീ ഉത്ഭവം.
ത്വത്തോ യജ്ഞാസ്ത്വജായംത ത്വത്തോ ശ്വാശ്ചൈവ ദംതിനഃ। ഗാവസ്ത്വത്തഃ സമുദ്ഭൂതാഃ ത്വത്തോ ജാതാവയോമൃഗാഃ
യജ്ഞങ്ങൾ നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്; കുതിരകളും ആനകളും നിന്നിൽ നിന്നാണ്; പശുക്കൾ നിന്നിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്, ലോഹങ്ങളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്.