വധ്യമാനാ ദിശോ ഭേജുഃ പാതാലം വിവിശുശ്ച തേ। തതോ ദേവാ മുദായുക്താഃ ശംഖചക്രഗദാധരമ്
കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ അവർ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി, പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു. പിന്നെ സന്തോഷത്തോടെ ദേവന്മാർ ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ളവനായ ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചു.
പ്രണിപത്യ യഥാപൂര്വം പ്രയയുസ്തേ ത്രിവിഷ്ടപമ്। തതഃപ്രഭൃതി തേ ഭീഷ്മ സ്ത്രീലോലാ ദാനവാഭവന്
മുന്പുപോലെ ദേവന്മാർ നമസ്കരിച്ചു സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. അന്നുമുതൽ, ഭീഷ്മാ, ദാനവന്മാർ സ്ത്രീകളോടു ആസക്തരായി.
അപധ്യാതാസ്തു കൃഷ്ണേന ഗതാസ്തേ തു രസാതലമ്। തതഃ സൂര്യഃ പ്രസന്നാഭഃ പ്രയയൌ സ്വേന വര്ത്മനാ
കൃഷ്ണൻ ശപിച്ചതിനാൽ അവർ പാതാളത്തിലേക്ക് പോയി. പിന്നെ പ്രകാശത്തോടെ സൂര്യൻ തന്റെ വഴിയിൽ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
ജജ്വാല ഭഗവാംശ്ചോച്ചൈശ്ചാരുദീപ്തിര്ഹുതാശനഃ। ധര്മേ ച സര്വഭൂതാനാം തദാ മതിരജായത
ഭഗവാൻ അഗ്നി അതിയായ പ്രകാശത്തോടെ ജ്വലിച്ചു. അപ്പോൾ എല്ലാ ജീവികളുടെയും മനസ്സ് ധർമ്മത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു.
ശ്രിയായുക്തം ച ത്രൈലോക്യം വിഷ്ണുനാ പ്രതിപാലിതം। ദേവാസ്തു തേ തദാ പ്രോക്താ ബ്രഹ്മണാ ലോകധാരിണാ
ശ്രീയോടെ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും വിഷ്ണു സംരക്ഷിച്ചു. അപ്പോൾ ലോകങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
ഭവതാം രക്ഷണാര്ഥായ മയാ വിഷ്ണുര്നിയോജിതഃ। ഉമാപതിശ്ച ദേവേശോ യോഗക്ഷേമം കരിഷ്യതഃ
നിങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഞാൻ വിഷ്ണുവിനെ നിയോഗിച്ചു. ഉമയുടെ ഭർത്താവായ ദേവേന്ദ്രനും നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കും.
ഉപാസ്യമാനൌ സതതം യുഷ്മത്ക്ഷേമകരൌ യതഃ। തതഃ ക്ഷേമ്യൌ സദാ ചൈതൌ ഭവിഷ്യേതേ വരപ്രദൌ
അവർ എപ്പോഴും ആരാധിക്കപ്പെടുകയും നിങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇവർ എപ്പോഴും ക്ഷേമം നൽകുന്നവരും വരം നൽകുന്നവരുമായിരിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ തു ഭഗവാന്ജഗാമ ഗതിമാത്മനഃ। അദര്ശനം ഗതേ ദേവേ സര്വലോകപിതാമഹേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ തന്റെ വഴിയിൽ പോയി. ലോകപിതാവായ ബ്രഹ്മാവിനെ ദേവന്മാർ കാണാതായി.
ദേവലോകം ഗതേ ശക്രേ സ്വം ലോകം ഹരിശംകരൌ। പ്രാപ്തൌ തു തത്ക്ഷണാദ്ദേവൌ സ്ഥാനം കൈലാസമേവ ച
ഇന്ദ്രൻ ദേവലോകത്തേക്ക് പോയപ്പോൾ, ഹരിയും ശങ്കരനും തങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി. അപ്പോൾ തന്നെ ആ രണ്ട് ദേവന്മാർ കൈലാസം ഉൾപ്പെടെ തങ്ങളുടെ സ്ഥലം എത്തി.
തതസ്തു ദേവരാജേന പാലിതം ഭുവനത്രയമ്। ഏവം ലക്ഷ്മീര്മഹാഭാഗാ ഉത്പന്നാ ക്ഷീരസാഗരാത്
അപ്പോൾ ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും സംരക്ഷിച്ചു. ഇങ്ങനെ വലിയ ഭാഗ്യമുള്ള ലക്ഷ്മി ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു.
പുനഃ ഖ്യാത്യാം സമുത്പന്നാ ഭൃഗോരേഷാ സനാതനീ। ശ്രിയാ സഹ സമുത്പന്നാ ഭൃഗുണാ ച മഹര്ഷിണാ
പിന്നീട് ഖ്യാതിയുടെ കുടുംബത്തിൽ ഈ ശാശ്വതിയായ ദേവി വീണ്ടും ജനിച്ചു. മഹർഷിയായ ഭൃഗുവിനോടൊപ്പം ശ്രീയും അവളും ജനിച്ചു.
സ്വനാമ്നാ നഗരീ ചൈവ കൃതാ പൂര്വം സരിത്തടേ। നര്മദായാം മഹാരാജ ബ്രഹ്മണാ ചാനുമോദിതാ
പണ്ടു തന്നെ അവളുടെ പേരിൽ ഒരു നഗരം നദീതീരത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. മഹാരാജാവേ, നർമദയുടെ തീരത്ത് ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുമതിയോടെ ആ നഗരം ഉണ്ടായി.
ലക്ഷ്മീഃ പുരം സ്വപിത്രേ സ്വം സഹ കുഞ്ചികയാഽപ്യ ച। ആഗതാ ദേവലോകം സാഽയാചതാഗത്യ വൈ പുനഃ
ലക്ഷ്മി തന്റെ നഗരവും അതിന്റെ താക്കോലും സഹിതം അച്ഛനോടൊപ്പം ദേവലോകത്തേക്ക് പോയി. അവിടെനിന്ന് തിരികെവന്ന്, വീണ്ടും അതിനെ ചോദിച്ചു.
ലോഭാന്ന ദത്തം തു പുരം പ്രാര്ഥയാനാ യദാ പുനഃ। ഭൃഗോഃ സകാശാന്നാവാപ തദാ ചൈവാഹ കേശവമ്
ലോഭം മൂലം, ലക്ഷ്മി വീണ്ടും നഗരം ചോദിച്ചപ്പോൾ അച്ഛൻ അതു കൊടുത്തില്ല. പിന്നെ അവൾ ഭൃഗുവിൽ നിന്ന് അതു നേടി, അപ്പോൾ അവൾ കേശവനോട് പറഞ്ഞു.
പരിഭൂതാ തു പിത്രാഹം ഗൃഹീതം നഗരം മമ। തസ്യ ഹസ്താത്ത്വമാക്ഷിപ്യ പുരം തച്ചാനയ സ്വയമ്
എന്റെ അച്ഛൻ എന്നെ അവഗണിച്ച് എന്റെ നഗരം പിടിച്ചെടുത്തു. നീ അവന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് ആ നഗരം പിടിച്ചെടുത്തു തന്നേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവരണം.
തം ഗത്വാ പുംഡരീകാക്ഷോ ദേവശ്ചക്രഗദാധരഃ। ഭൃഗും സാനുനയം പ്രാഹ കന്യായൈ പുരമര്പയ
പുണ്ടരീകാക്ഷനായ ദേവൻ, ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ളവൻ, ഭൃഗുവിനെ സമീപിച്ച് സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ മകള്ക്ക് നഗരം നൽകൂ.'
കുഞ്ചികാതാലികേ ചോഭേ ദീയേതാം ച പ്രസാദതഃ। ഭൃഗുസ്തം കുപിതഃ പ്രാഹ നാര്പയിഷ്യാമ്യഹം പുരമ്
ദയവായി നഗരവും താക്കോലും താക്കോൽവാഹിനിക്കു നൽകണം. എന്നാൽ ഭൃഗു കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നഗരം നൽകില്ല.'
ന ലക്ഷ്മ്യാസ്തത്പുരം ദേവ മയാ ചേദം സ്വയം കൃതമ്। ഭഗവന്നൈവ ദാസ്യാമി ത്യജാക്ഷേപം തു കേശവ
ദേവാ, ആ നഗരം ലക്ഷ്മിയുടേതല്ല, ഞാൻ തന്നെയാണ് അതു നിർമിച്ചത്. ഭഗവൻ, ഞാൻ അത് നൽകില്ല; കേശവാ, നീ ഈ ആവശ്യം ഉപേക്ഷിക്കണം.
തം പ്രാഹ ദേവോ ഭൂയോപി ലക്ഷ്മ്യാസ്തത്പുരമര്പയ। സര്വഥാ തു ത്വയാ ത്യാജ്യം വചനാന്മേ മഹാമുനേ
ദേവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'ലക്ഷ്മിക്കു ആ നഗരം നൽകണം; എന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് നീ അതു വിട്ടുതരിക, മഹാമുനീ.'
തതഃ കോപസമാവിഷ്ടോ ഭൃഗുരപ്യാഹ കേശവമ്। പക്ഷപാതേന മാം സാധോ ഭാര്യായാ ബാധസേധുനാ
അതിനുശേഷം ഭൃഗു കോപംകൊണ്ടു കേശവനോട് പറഞ്ഞു: 'ധർമ്മശീലനേ, ഭാര്യയുടെ പക്ഷം പിടിച്ച് നീ എന്നെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുന്നു.'
നൃലോകേ ദശജന്മാനി ലപ്സ്യസേ മധുസൂദന। ഭാര്യായാസ്തേ വിയോഗേന ദുഃഖാന്യനുഭവിഷ്യസി
മധുസൂദനാ, മനുഷ്യലോകത്ത് നീ പത്ത് ജന്മങ്ങൾ നേടും; ഭാര്യാവിയോഗം മൂലം നീ ദു:ഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കും.
ഏവം ശാപം ദദൌ തസ്മൈ ഭൃഗുഃ പരമകോപനഃ। വിഷ്ണുനാ ച പുനസ്തസ്യ ദത്തഃ ശാപോ മഹാത്മനാ
ഇങ്ങനെ ഭൃഗു അത്യന്തം കോപത്തോടെ ശാപം നൽകി; അതിനുപകരമായി മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവും ഭൃഗുവിന് ശാപം നൽകി.
ന ചാപത്യകൃതാം പ്രീതിം പ്രാപ്സ്യസേ മുനിപുംഗവ। ശാപം ദത്ത്വാ ഋഷേസ്തസ്യ ബ്രഹ്മലോകം ജഗാമ ഹ൧൦൦ 1.4.
മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നീ മക്കളിൽ നിന്നുള്ള സന്തോഷം ലഭിക്കില്ല; ഈ ശാപം നൽകി വിഷ്ണു ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയി.
പദ്മജന്മാനമാഹേദം ദൃഷ്ട്വാ ദേവസ്തു കേശവഃ। ഭഗവംസ്തവ പുത്രോസൌ ഭൃഗുഃ പരമകോപനഃ
ഇത് കണ്ട കേശവൻ, പദ്മത്തിൽ ജനിച്ചവനോട് പറഞ്ഞു: 'ഭഗവൻ, നിന്റെ മകനായ ഭൃഗു വലിയ കോപത്തിൽ എന്നെ ശപിച്ചു.'
നിഷ്കാരണം ച തേനാഹം ശപ്തോ ജന്മാനി മാനുഷേ। ലപ്സ്യസേ ദശധാ ത്വം ഹി തതോ ദുഃഖാന്യനേകശഃ
'ഏതെങ്കിലും കാരണം ഇല്ലാതെ അവൻ എന്നെ ശപിച്ചു; നീ പത്ത് പ്രാവശ്യം മനുഷ്യജന്മം എടുക്കും, അതിലൂടെ അനേകം ദു:ഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കും.'
ഭാര്യാവിയോഗജാ പീഡാ ബലപൌരുഷനാശിനീ। ത്യത്ക്വാ ചാഹമിമം ലോകം ശയിഷ്യേ ച മഹോദധൌ
'ഭാര്യാവിയോഗത്തിൽ നിന്നുള്ള വേദന എന്റെ ശക്തിയും ധൈര്യവും നശിപ്പിക്കും; അതിനാൽ ഞാൻ ഈ ലോകം വിട്ട് മഹാസമുദ്രത്തിൽ വിശ്രമിക്കും.'
ദേവകാര്യേഷു സര്വേഷു പുനശ്ചാവാഹനം ക്രിയാഃ। തഥാ ബ്രുവംതം തം ദേവം ബ്രഹ്മാ ലോകഗുരുസ്തദാ
ദൈവികകാര്യങ്ങൾക്കായി എല്ലായ്പ്പോഴും എന്നെ വീണ്ടും വിളിക്കണം; അങ്ങനെ ദേവൻ പറയുമ്പോൾ ലോകഗുരുവായ ബ്രഹ്മാവു—
പ്രസാദനാര്ഥം വിഷ്ണോസ്തു സ്തുതിമേതാം ചകാര ഹ। ത്വയാ സൃഷ്ടം ജഗദിദം പദ്മം നാഭൌ വിനിഃസൃതമ്। തത്ര ചാഹം സമുത്പന്നസ്തവ വശ്യശ്ച കേശവ
വിഷ്ണുവിനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ സ്തുതി ചെയ്തു: 'ഈ ലോകം നിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നു ഉദിച്ച പദ്മത്തിൽ നിന്നാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്; അവിടെ ഞാൻ ജനിച്ചു, കേശവാ, ഞാൻ നിനക്കു കീഴ്പ്പാണ്.'
ത്വം ത്രാതാ സര്വലോകാനാം സ്രഷ്ടാ ത്വം ജഗതഃ പ്രഭോ। ത്രൈലോക്യം ന ത്വയാ ത്യാജ്യമേഷ ഏവ വരോ മമ
സകലലോകങ്ങൾക്കും രക്ഷകനും, ജഗതിന്റെ സ്രഷ്ടാവും നീയാണു, പ്രഭോ; ത്രൈലോക്യത്തെ നീ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്—ഇതാണ് എന്റെ ഏക അപേക്ഷ.
ദശജന്മമനുഷ്യേഷു ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ। സ്വയം കര്ത്താ ന തേ ശക്തഃ ശാപദാനായ കോപി വാ
ലോകങ്ങളുടെ ഭലത്തിനായി നീയേകമായി പത്ത് മനുഷ്യജന്മങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കണം; ഒരു ശാപത്തിന്റെ ഫലം മാറ്റാൻ ആരും കഴിയില്ല.