ത്വയാ വിനാ ദാനവൈസ്തു ജിതാഃ സര്വേ പുനഃപുനഃ। ഇത്യുക്തഃ പുംഡരീകാക്ഷഃ പുരുഷഃ പുരുഷോത്തമഃ
‘നീ ഇല്ലാതെ ദേവന്മാര് വീണ്ടും വീണ്ടും ദൈത്യര്ക്കു തോറ്റുപോകുന്നു,’ എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോള് കമലനയനായ പരമപുരുഷന് സംസാരിച്ചു.
അപൂര്വരൂപസംസ്ഥാനാന്ദൃഷ്ട്വാ ദേവാനുവാച ഹ। തേജസോ ഭവതാം ദേവാഃ കരിഷ്യാമ്യുപബൃംഹണമ്
ദേവന്മാരുടെ അത്യന്തം ദുർബലമായ അവസ്ഥ കണ്ടു, അവന് പറഞ്ഞു: ‘ഞാന് നിങ്ങളുടെ ശക്തി വര്ദ്ധിപ്പിക്കും, ദേവന്മാരേ.’
വദാമ്യഹം യത്ക്രിയതാം ഭവദ്ഭിസ്തദിദം സുരാഃ। ആനീയ സഹിതാ ദൈത്യൈഃ ക്ഷീരാബ്ധൌ സകലൌഷധീഃ
‘എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ഞാന് പറയും, ദേവന്മാരേ. ദൈത്യന്മാരോടൊപ്പം എല്ലാ ഔഷധികളും ക്ഷീരസമുദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക.’
മംഥാനം മംദരം കൃത്വാ നേത്രം കൃത്വാ ച വാസുകിമ്। മഥ്യതാമമൃതം ദേവാഃ സഹായേ മയ്യവസ്ഥിതേ
‘മന്ദരപര്വ്വതം കുലുക്കാന് ഉപയോഗിച്ച്, വാസുകിയെ കയറ്റിയാക്കി, ഞാന് സഹായിക്കുമ്പോള് ദേവന്മാരേ, അമൃതം കുലുക്കണം.’
സാമപൂര്വം ച ദൈതേയാംസ്തത്ര സമ്ഭാഷ്യ കര്മണി। സമാനഫലഭോക്താരോ യൂംയ ചാത്ര ഭവിഷ്യഥ
‘ആദ്യം ദൈത്യന്മാരോട് സൗഹൃദത്തോടെ ഈ കാര്യത്തില് സംസാരിക്കുക; ഫലത്തില് നിങ്ങളെല്ലാവരും ഒരുപോലെ പങ്കുവെക്കും.’
മഥ്യമാനേ ച തത്രാബ്ധൌ യത്സമുത്പദ്യതേഽമൃതമ്। തത്പാനാദ്ബലിനോ യൂയമമരാഃ സംഭവിഷ്യഥ
‘ക്ഷീരസമുദ്രം കുലുക്കുമ്പോള് അമൃതം പുറത്തുവരുമ്പോള്, അതു കുടിച്ചാല് നിങ്ങള് ശക്തരായി അമരന്മാരാകും.’
തഥൈവാഹം കരിഷ്യാമി യഥാ ത്രിദശവിദ്വിഷഃ। ന പ്രാപ്സ്യംത്യമൃതം ദേവാഃ കേവലം ക്ലേശഭാഗിനഃ
‘അതു പോലെ തന്നെ, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കള്ക്ക് അമൃതം ലഭിക്കാതിരിക്കാന് ഞാന് ശ്രദ്ധിക്കും; ദേവന്മാര്ക്ക് മാത്രം അതു ലഭിക്കും, എങ്കിലും കഷ്ടം സഹിക്കേണ്ടി വരും.’
ഇത്യുക്താ ദേവദേവേന സര്വ ഏവ തതഃ സുരാഃ। സംധാനമസുരൈഃ കൃത്വാ യത്നവംതോഽമൃതേഭവന്
ദേവദേവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടശേഷം, ദേവന്മാര് എല്ലാവരും അസുരന്മാരുമായി കൂട്ടുകൂടി അമൃതം നേടാന് പരിശ്രമിച്ചു.
സര്വൌഷധീഃ സമാനീയ ദേവദൈതേയദാനവാഃ। ക്ഷിപ്ത്വാ ക്ഷീരാബ്ധിപയസി ശരദഭ്രാമലത്വിഷി
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ദാനവന്മാരും എല്ലാം ഔഷധികൾ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, അവയെ ശരദ്കാലത്തിലെ മേഘങ്ങൾപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള പാൽക്കടലിൽ ഇട്ടു.
മംഥാനം മംദരം കൃത്വാ നേത്രം കൃത്വാ ച വാസുകിമ്। തതോ മഥിതുമാരബ്ധാ രാജേംദ്ര തരസാമൃതമ്
മന്ദരപർവ്വതം കയറ്റിയായി, വാസുകിയെ കയറ്റു കയറ്റായി എടുത്ത്, അവർ അമൃതം നേടാൻ ഉത്സാഹത്തോടെ പാൽക്കടൽ ഉഴുകാൻ തുടങ്ങി, രാജാവേ.
വിബുധാഃ സഹിതാഃ സര്വേ യതഃ പുച്ഛം തതഃ സ്ഥിതാഃ। വിഷ്ണുനാ വാസുകേര്ദ്ദൈത്യാഃ പൂര്വകായേ നിവേശിതാഃ
ദേവന്മാർ എല്ലാവരും വാസുകിയുടെ വാൽ ഭാഗത്ത് ചേർന്ന് നിന്നു. വിഷ്ണുവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, ദൈത്യന്മാർ അവന്റെ തല ഭാഗത്ത് നിൽക്കേണ്ടി വന്നു.
തേ തസ്യ പ്രാണവാതേന വഹ്നിനാ ച ഹതത്ത്വിഷഃ। നിസ്തേജസോഽസുരാഃ സര്വേ ബഭൂവുരമരദ്യുതേ
വാസുകിയുടെ അഗ്നിപോലുള്ള ശ്വാസം കൊണ്ടു, അസുരന്മാർ എല്ലാം തങ്ങളുടെ പ്രകാശവും ശക്തിയും നഷ്ടപ്പെട്ടു, ദുർബലരായി മാറി.
തേനൈവ മുഖനിഃശ്വാസവായുനാഥ ബലാഹകൈഃ। പുച്ഛപ്രദേശേ വര്ഷദ്ഭിസ്തദാ ചാപ്പയിതാഃ സുരാഃ
പക്ഷേ, വാസുകിയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള ശ്വാസവും വാലിൽ നിന്നുള്ള മേഘങ്ങളുടെ മഴയും ദേവന്മാർക്ക് ഉല്ലാസം പകരുകയും, അവരെ തണുപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
ക്ഷീരോദമധ്യേ ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മവിദാം വരഃ। മഹാദേവോ മഹാതേജാ വിഷ്ണുപൃഷ്ഠനിവാസിനൌ
പാൽക്കടലിന്റെ നടുവിൽ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലുള്ള ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവും മഹാശക്തിയുള്ള മഹാദേവനും, വിഷ്ണുവിന്റെ പുറത്ത് ഇരുന്നു.
ബാഹുഭ്യാം മംദരം ഗൃഹ്യ പദ്മവത്സ പരംതപഃ। ശൃംഖലേ ച തദാ കൃത്വാ ഗൃഹീത്വാ മംദരാചലമ്
പദ്മജനനായ ഭഗവാൻ തന്റെ കൈകളാൽ മന്ദരപർവ്വതം പിടിച്ചു, ഒരു കെട്ടിയാൽ അതിനെ ഉറപ്പിച്ച്, പർവ്വതത്തെ ഭദ്രമാക്കി പിടിച്ചു.
ദേവാനാം ദാനവാനാം ച ബലമധ്യേ വ്യവസ്ഥിതഃ। ക്ഷീരോദമധ്യേ ഭഗവാന്കൂര്മരൂപീ സ്വയം ഹരിഃ
ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും കൂട്ടത്തിനിടയിൽ, ഹരി tortoise രൂപത്തിൽ സ്വയം പാൽക്കടലിന്റെ നടുവിൽ നിലകൊണ്ടു.
അന്യേന തേജസാ ദേവാനുപബൃംഹിതവാന്ഹരിഃ। മഥ്യമാനേ തതസ്തസ്മിന്ക്ഷീരാബ്ധൌ ദേവദാനവൈഃ
തന്റെ മറ്റൊരു ശക്തിഭാഗം കൊണ്ട് ഹരി ദേവന്മാരെ ശക്തിപ്പെടുത്തി, ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും ചേർന്ന് പാൽക്കടൽ ഉഴുക്കുമ്പോൾ.
ഹവിര്ധാന്യഭവത്പൂര്വം സുരഭിഃ സുരപൂജിതാ। ജഗ്മുര്മുദം തദാ ദേവാ ദാനവാശ്ച മഹാമതേ
ആദ്യം ദേവന്മാർ ആരാധിച്ച സുരഭി എന്ന കാമധേനു പുറത്തുവന്നു; ദേവന്മാരും വിവേകമുള്ള ദാനവന്മാരും അതിൽ സന്തോഷിച്ചു.
വ്യാക്ഷിപ്തചേതസഃ സര്വേ ബഭൂവുസ്തിമിതേക്ഷണാഃ। കിമേതദിതി സിദ്ധാനാം ദിവി ചിംതയതാം തദാ
എല്ലാവരും മനസ്സിൽ ആശ്ചര്യത്തോടെ, കണ്ണുകൾ വീർപ്പോടെ നോക്കി; ആ സമയത്ത് സ്വർഗ്ഗത്തിലെ സിദ്ധന്മാർ 'ഇത് എന്താണ്?' എന്ന് വിചാരിച്ചു.
ബഭൂവ വാരുണീ ദേവീ മദാഘൂര്ണിതലോചനാ। കൃതാവര്ത്താ തതസ്തസ്മാത്പ്രസ്ഖലംതീ പദേ പദേ
പിന്നീട് വാരുണി ദേവി, മദത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുറ്റി, ഓരോ ചുവടിലും തളർന്നു നടന്ന് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഏകവസ്ത്രാ മുക്തകേശീ രക്താംതസ്തബ്ധലോചനാ। അഹം ബലപ്രദാ ദേവീ മാം വാ ഗൃഹ്ണന്തു ദാനവാഃ
ഒരു വസ്ത്രം മാത്രം ധരിച്ച്, മുടി വിടർത്തി, കണ്ണുകൾ ചുവപ്പോടെ ഉറപ്പായി, അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ശക്തി നൽകുന്ന ദേവിയാണ്; ദാനവർ എന്നെ സ്വീകരിക്കട്ടെ.'
അശുചിം വാരുണീം മത്വാ ത്യക്തവംതസ്തദാ സുരാഃ। ജഗൃഹുസ്താം തദാ ദൈത്യാ ഗ്രഹണാന്തേസുരാഭവത്
വാരുണിയെ അശുദ്ധയെന്ന് കരുതി ദേവന്മാർ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു; എന്നാൽ ദൈത്യന്മാർ അവളെ സ്വീകരിച്ചു. അതുകൊണ്ട് അവൾ അവരോടൊപ്പം ചേർന്നു.
മംഥനേ പാരിജാതോഭൂദ്ദേവ ശ്രീനംദനോ ദ്രുമഃ। രൂപൌദാര്യ്യഗുണോപേതാസ്തതശ്ചാപ്സരസാം ഗണാഃ൫൦ 1.4.
ഉഴുക്കുമ്പോൾ, മനോഹരവും ഉത്തമഗുണങ്ങളുള്ള പാരിജാതം എന്ന ദിവ്യവൃക്ഷം പുറത്ത് വന്നു; അതിന് ശേഷം അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഷഷ്ടികോട്യസ്തദാ ജാതാസ്സാമാന്യാ ദേവ ദാനവൈഃ। സര്വാസ്താഃ കൃതപൂര്വാസ്തു സാമാന്യാഃ പുണ്യകര്മണാ
അന്ന് അറുപത് കോടി അപ്സരസുകൾ ജനിച്ചു; അവയെ ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും ഒരുപോലെ പങ്കിട്ടു. അവയെല്ലാം മുമ്പേ തന്നെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയും, ഇരുവരുടെയും പുണ്യഫലമായും ആയിരുന്നു.
തതഃ ശീതാംശുരഭവദ്ദേവാനാം പ്രീതിദായകഃ। യയാചേ ശംകരോ ദേവോ ജടാഭൂഷണകൃന്മമ
പിന്നീട് ദേവന്മാർക്ക് സന്തോഷം പകരുന്ന ചന്ദ്രൻ പുറത്ത് വന്നു; ജടകളാൽ അലങ്കരിച്ച ശിവൻ അതിനെ തനിക്കായി ചോദിച്ചു.
ഭവിഷ്യതി ന സംദേഹോ ഗൃഹീതോയം മയാ ശശീ। അനുമേനേ ച തം ബ്രഹ്മാ ഭൂഷണായ ഹരസ്യ തു
'ഇതിൽ സംശയമില്ല, ഞാൻ ഈ ചന്ദ്രനെ സ്വീകരിച്ചു,' എന്ന് ശിവൻ പറഞ്ഞു. ഹരന്റെ അലങ്കാരമായി അതിനെ ബ്രഹ്മാവും അംഗീകരിച്ചു.
തതോ വിഷം സമുത്പന്നം കാലകൂടം ഭയാവഹം। തേന ചൈവാര്ദിതാസ്സര്വേ ദാനവാഃ സഹ ദൈവതൈഃ
അതിനുശേഷം ഭയങ്കരമായ കാലകൂട്ടം എന്ന വിഷം ഉദിച്ചുവന്നു. അതിന്റെ ബാധയിൽ ദാനവരും ദേവന്മാരും എല്ലാവരും പീഡിതരായി.
മഹാദേവേന തത്പീതം വിഷം ഗൃഹ്യ യദൃച്ഛയാ। തസ്യ പാനാന്നീലകംഠസ്തദാ ജാതോ മഹേശ്വരഃ
മഹാദേവൻ ആ വിഷം സ്വമേധയാ എടുത്ത് കുടിച്ചു. അതു കുടിച്ചതിനാൽ മഹേശ്വരന്റെ കഴുത്ത് നീലമായി, അങ്ങനെ അവൻ നീലകണ്ഠനായി.
പീതാവശേഷം നാഗാസ്തു ക്ഷീരാബ്ധേസ്തു സമുത്ഥിതമ്। തതോ ധന്വംതരിര്ജാതഃ ശ്വേതാംബരധരഃ സ്വയമ്
ശേഷിച്ച വിഷം പാൽക്കടലിൽ നിന്നു ഉയർന്നതായിരുന്നു, അത് നാഗന്മാർ കുടിച്ചു. അതിനുശേഷം സ്വയം വെള്ളവസ്ത്രം ധരിച്ച ധന്വന്തരി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ബിഭ്രത്കമംഡലും പൂര്ണമമൃതസ്യ സമുത്ഥിതഃ। തതഃ സ്വസ്ഥമനസ്കാസ്തേ വൈദ്യരാജസ്യ ദര്ശനാത്
അവൻ അമൃതം നിറച്ച കമണ്ഡലു കൈവശമാക്കി പുറത്ത് വന്നു. വൈദ്യരാജനെ കണ്ടതോടെ അവിടെയുള്ളവരുടെ മനസ്സുകൾ ശാന്തമായി.