ദക്ഷകോപാച്ച തത്യാജ സാ സതീ സ്വം കലേവരമ്। ഹിമവദ്ദുഹിതാ സാഭൂന്മേനായാം നൃപസത്തമ
ദക്ഷന്റെ കോപം മൂലം സതി തന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു; അവൾ ഹിമവാന്റെയും മേനായുടെയും മകളായി ജനിച്ചു, മഹാരാജാവേ.
ഉപയേമേ പുനശ്ചൈവ യാചിത്വാ ഭഗവാന്ഭവഃ। ദാക്ഷീ ധാതൃവിധാതാരൌ ഭൃഗോഃ ഖ്യാതിരസൂയത
പിന്നീട് ഭഗവാൻ ഭവൻ അപേക്ഷയോടെ അവളെ വീണ്ടും വിവാഹം ചെയ്തു; ദക്ഷനിൽ നിന്ന് ധാതാവും വിധാതാവും ജനിച്ചു, ഭൃഗുവിൽ നിന്ന് ഖ്യാതി ജനിച്ചു.
ശ്രിയം ച ദേവദേവസ്യ പത്നീ നാരായണസ്യ യാ
ദേവദേവനായ നാരായണന്റെ ഭാര്യയായ ശ്രീദേവിയും,
ഭീഷ്മ ഉവാച। ക്ഷീരാബ്ധൌ തു തഥാ ലക്ഷ്മീഃ കിലോത്പന്നാ മയാ ശ്രുതാ। ഖ്യാത്യാം ഭൃഗോഃ സമുത്പന്നാ ഏതദാഹ കഥം ഭവാന്
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ലക്ഷ്മി ഉദിച്ചുവെന്നതും, ഭൃഗുവിന്റെ മകൾ ഖ്യാതിയായി അവൾ ജനിച്ചുവെന്നതും ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇതെങ്ങനെ സംഭവിച്ചു എന്ന് ദയവായി പറയാമോ?
കഥം ച ദക്ഷദുഹിതാ ദേഹം ത്യക്തവതീ ശുഭാ। മേനായാം ഗര്ഭസംഭൂതിമുമായാ ജന്മ ഏവ ച
ഡക്ഷന്റെ ഭാഗ്യശാലിയായ മകൾ എങ്ങനെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു? മേനയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ഉമ എങ്ങനെ ജനിച്ചു?
കിമര്ഥം ദേവദേവേന പത്നീ ഹൈമവതീ കൃതാ। വിരോധം ചാഥ ദക്ഷേണ ഭഗവാംസ്തു ബ്രവീതു മേ
ദേവദേവൻ ഹിമവന്റെ മകളെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ഡക്ഷനുമായി ഉണ്ടായ പ്രശ്നം എന്താണ്? മഹാനേ, ദയവായി ഇതെല്ലാം എന്നോട് പറയൂ.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। ഇദം ച ശൃണു ഭൂപാല യത്പൃഷ്ടോഹമിഹ ത്വയാ। ശ്രീസംബംധോ മയാപ്യേഷ ശ്രുത ആസീത്പിതാമഹാത്
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ എന്നോട് ചോദിച്ച കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം. ശ്രീദേവിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ കഥ ഞാൻ എന്റെ മുത്തശ്ശനിൽ നിന്ന് കേട്ടതാണ്.
അത്രിപുത്രസ്തു ദുര്വാസാഃ പരിഭ്രാമ്യന്മഹീമിമാമ്। വിദ്യാധരീകരേമാലാം ദൃഷ്ട്വാ സൌഗന്ധികീം ശുഭാമ്
അത്രിയുടെ മകനായ ദുർവാസൻ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു വിദ്യാധരികയുടെ കയ്യിൽ സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പമാല കണ്ടു.
യാചയാമാസ മേ ദേഹി ജടാജൂടേ കരോമ്യഹമ്। ഇതി വിദ്യാധരീ തേന പൃഷ്ടാ സാ ഋഷിണാ തഥാ
അവളോട്, 'ഈ മാല എനിക്ക് തരൂ; ഞാൻ എന്റെ ജടയിൽ ഇടാം,' എന്ന് ആ റിഷി അപേക്ഷിച്ചു.
ദദൌ തസ്മൈ മുദായുക്താ താം മാലാം സ തദാ നൃപ। ഗൃഹീത്വാ സുചിരം കാലം ശിരോമാലാം ബബംധ ഹ
ആ വിദ്യാധരിക സന്തോഷത്തോടെ ആ മാല ദുർവാസന് നൽകി. ദുർവാസൻ അതു സ്വീകരിച്ച് ദീർഘകാലം തലയിൽ ധരിച്ചു.
ഉന്മത്ത പ്രേതവദ്വിപ്രഃ ശോഭമാനോബ്രവീദിദമ്। ഇയം വിദ്യാധരീ കന്യാ പീനോന്നത പയോധരാ
ഭൂതംപോലും ഉന്മത്തനായി, എന്നാൽ പ്രകാശമുള്ള ദുർവാസൻ പറഞ്ഞു: 'ഈ വിദ്യാധരിക, ഉന്നതവും പുഷ്ടവുമായ വക്ഷസ്സുള്ള യുവതിയാണ്.'
ശോഭാലംകാരസൌഭാഗ്യൈര്യുക്താ ദൃഷ്ടാ തതോ മനഃ। ക്ഷോഭമായാതി മേ ചാദ്യ നാഹം കാമേ വിചക്ഷണഃ
'സൗന്ദര്യവും ആഭരണങ്ങളും ഭാഗ്യവും നിറഞ്ഞ ഈ യുവതിയെ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് അശാന്തമായി. ഇഷ്ടങ്ങളിൽ ഞാൻ വിദഗ്ധനല്ല.'
വ്രജാമി താവദന്യത്ര സൌഭാഗ്യം സ്വം പ്രദര്ശയന്। ഏവമുക്ത്വാ സ രാജേംദ്ര പരിബഭ്രാമ മേദിനീമ്
'എന്റെ ഭാഗ്യം കാണിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ വേറെവിടേക്ക് പോകുന്നു.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രാജാവേ, ദുർവാസൻ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
ഐരാവതം സമാരൂഢം രാജാനം ത്രിദിവൌകസാമ്। ത്രൈലോക്യാധിപതിം ശക്രം ഭ്രാജമാനം ശചീപതിമ്
അവൻ ആകാശഗജമായ എയരാവതത്തിൽ കയറി, ത്രിലോകങ്ങളുടെ രാജാവായ, ശചിയുടെ ഭർത്താവായ, പ്രകാശം നിറഞ്ഞ ഇന്ദ്രനെ കണ്ടു.
താമാത്മശിരസോ മാലാം ഭ്രമദുന്മത്തഷട്പദാമ്। ആദായാമരരാജായ ചിക്ഷേപോന്മത്തവന്മുനിഃ
തന്റെ തലയിൽ നിന്ന്, ഉന്മത്തമായ തേനീച്ചകൾ ചുറ്റിയിരുന്ന ആ പുഷ്പമാല എടുത്ത്, ദുർവാസൻ ഭഗവാൻ അതു ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രനു നൽകി.
ഗൃഹീത്വാ ദേവരാജേന മാലാ സാ ഗജമൂര്ദ്ധനി। മുക്താ രരാജ സാ മാലാ കൈലാസേ ജാഹ്നവീ യഥാ
ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രൻ ആ മാല എടുത്ത് ആനയുടെ തലയിൽ വെച്ചു; ആ മാല കൈലാസത്തിൽ ജഹ്നവി പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
മദാംധകാരിതാക്ഷോസൌ ഗംധാഘ്രാണേന വാരണഃ। കരേണാദായ ചിക്ഷേപ താം മാലാം പൃഥിവീതലേ
പക്ഷേ, സുഗന്ധത്തിൽ മദംപിടിച്ച ആ ആന തന്റെയന്തുകൊണ്ട് ആ മാല എടുത്ത് ഭൂമിയിൽ എറിഞ്ഞു.
തതശ്ചുക്രോധ ഭഗവാന്ദുര്വാസാ മുനിപുംഗവഃ। രാജേംദ്രദേവരാജാനം ക്രുദ്ധശ്ചേദമുവാച ഹ
അപ്പോൾ മഹർഷിയായ ദുർവാസൻ കോപിച്ചു; ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രനോട് ക്രുദ്ധനായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ഐശ്വര്യമദദുഷ്ടാത്മന്നതിസ്തബ്ധോസി വാസവ। ശ്രിയോധാമസ്രജം യസ്മാന്മദ്ദത്താന്നാഭിനംദസി
'വാസവാ, ഐശ്വര്യത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തിൽ നീ മനസ്സിൽ ദുഷ്ടനായി, അഭിമാനത്തോടെ പെരുമാറുന്നു. ഞാൻ നൽകിയ ശ്രീയുടെ പുഷ്പമാല നീ ആദരിച്ചില്ല.'
ത്രൈലോക്യശ്രീരതോ മൂഢ വിനാശമുപയാസ്യതി। മദ്ദത്താ ഭവതാ മാലാ ക്ഷിപ്താ യസ്മാന്മഹീതലേ
'മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും ഭാഗ്യം ഇനി നശിക്കും, കാരണം ഞാൻ നൽകിയ മാല നീ ഭൂമിയിൽ എറിഞ്ഞു.'
തസ്മാത്പ്രണഷ്ടലക്ഷ്മീകം ത്രൈലോക്യം തേ ഭവിഷ്യതി। യസ്യ സംജാതകോപസ്യ ഭയമേതി ചരാചരമ്
അതിനാല് നിന്റെ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ഭാഗ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടതായിരിക്കും. അവിടുത്തെ കോപം ഉയര്ന്നതുകൊണ്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നവരും നിശ്ചലമായവരും എല്ലാം ഭയപ്പെടുന്നു.
തം മാം ത്വമതിഗര്വേണ ദേവരാജാവമന്യസേ। മഹേംദ്രോ വാരണസ്കംധാദവതീര്യ ത്വരാന്വിതഃ
നിന്റെ അത്യന്തം അഭിമാനത്തില് നീ എന്നെ അവഗണിച്ചു, ദേവരാജാവേ. മഹേന്ദ്രന് ത്വരയോടെ ആനയുടെ ചുമലില് നിന്ന് ഇറങ്ങി.
പ്രസാദയാമാസ മുനിം ദുര്വാസസമകല്മഷമ്। പ്രസാദ്യമാനഃ സ തദാ പ്രണിപാതപുരഃസരമ്
അവന് പാപരഹിതനായ ദുർവാസസിനെ മനസ്സിലാക്കി ശാന്തിപ്പെടുത്താന് ശ്രമിച്ചു; അവന്റെ മുമ്പില് നമസ്കരിച്ച് ക്ഷമ ചോദിച്ചു.
നാഹം ക്ഷമിഷ്യേ ബഹുനാ കിമുക്തേന ശതക്രതോ। ഇത്യുക്ത്വാ പ്രയയൌ വിപ്രോ ദേവരാജോപി തം പുനഃ
‘നിനക്ക് ഞാൻ ക്ഷമിക്കില്ല, കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല, ശതക്രതുവേ,’ എന്ന് പറഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണന് പോയി; ദേവരാജാവും അവനെ വീണ്ടും പിന്തുടര്ന്നു.
ആരുഹ്യൈരാവതം നാഗം പ്രയയാവമരാവതീമ്। തതഃ പ്രഭൃതി നിഃശ്രീകം സശക്രം ഭുവനത്രയമ്
അവന് ഐരാവതം എന്ന ആനയിലേറി അമരാവതിയിലേക്ക് പോയി. അതിനുശേഷം ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം മൂന്നു ലോകങ്ങളും ഭാഗ്യരഹിതമായി.
ന യജ്ഞാഃ സംപ്രവര്തംതേ ന തപസ്യംതി താപസാഃ। ന ച ദാനാനി ദീയംതേ നഷ്ടപ്രായമഭൂജ്ജഗത്
യാഗങ്ങള് നടക്കാതായി, തപസ്സുകാര് തപസ്സു നിര്ത്തി, ദാനം നല്കുന്നവരും ഇല്ലാതായി; ലോകം പൂര്ണമായും നശിച്ചുപോയി.
ഏവമത്യംതനിഃശ്രീകേ ത്രൈലോക്യേ സത്ത്വവര്ജിതേ। ദേവാന്പ്രതിബലോദ്യോഗം ചക്രുര്ദൈതേയദാനവാഃ
ഇങ്ങനെ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ഭാഗ്യവും ധര്മ്മവും ഇല്ലാതെ പോയപ്പോള് ദൈത്യരും ദാനവരും ദേവന്മാരെ തോല്പ്പിക്കാന് തയ്യാറായി.
വിജിതാസ്ത്രിദശാ ദൈത്യൈരിംദ്രാദ്യാഃ ശരണം യയുഃ। പിതാമഹം മഹാഭാഗം ഹുതാശനപുരോഗമാഃ
ദൈത്യര് ദേവന്മാരെയും ഇന്ദ്രനെയും ജയിച്ചു; അഗ്നിയെ മുന്നിലാക്കി മഹാഭാഗനായ പിതാമഹനോടു അവര് അഭയം തേടി.
യഥാവത്കഥിതേ ദേവൈര്ബ്രഹ്മാ പ്രാഹ തഥാ സുരാന്। ക്ഷീരോദസ്യോത്തരം കൂലം ജഗാമ സഹിതഃ സുരൈഃ
ദേവന്മാരുടെ കഥ കേട്ട ബ്രഹ്മാവ് അവരെ അനുസരിച്ച് പറഞ്ഞു; പിന്നെ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ക്ഷീരസമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കേ കരയിലേക്ക് പോയി.
ഗത്വാ ജഗാദ ഭഗവാന്വാസുദേവം പിതാമഹഃ। ഉത്തിഷ്ഠ വിഷ്ണോ ശീഘ്രം ത്വം ദേവതാനാം ഹിതം കുരു
അവിടെ ചെന്നു, പിതാമഹന് വാസുദേവനോടു പറഞ്ഞു: ‘വിഷ്ണുവേ, എഴുന്നേറ്റു, ദേവന്മാരുടെ ഭാവി നന്മക്കായി വേഗം പ്രവര്ത്തിക്കണം.’