കരോത്യേവംവിധാം സൃഷ്ടിം കല്പാദൌ സ പുനഃപുനഃ। സിസൃക്ഷുശ്ശക്തിയുക്തോസൌ സൃജ്യ ശക്തിപ്രചോദിതഃ
ഇങ്ങനെ, ഓരോ കല്പത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലും സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെയും ശക്തിയോടെയും, സൃഷ്ടിയുടെ ശക്തി പ്രചോദിപ്പിച്ച്, അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ഇത്തരത്തിലുള്ള സൃഷ്ടി നടത്തുന്നു.
ഭീഷ്മ ഉവാച। അര്വാക്സ്രോതാസ്തു കഥിതോ ഭവതാ യസ്തു മാനുഷഃ। ബ്രഹ്മന്വിസ്തരതോ ബ്രൂഹി ബ്രഹ്മാ തമസൃജദ്യഥാ
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: മനുഷ്യസൃഷ്ടിയായ അർവാക്സ്രോതസ്സിനെ നിങ്ങൾ വിശദമായി വിവരിച്ചു. ബ്രഹ്മാവ് അതിനെ എങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന് ദയവായി വിശദമായി പറയൂ.
യഥാ സവര്ണാനസൃജദ്ഗുണാംശ്ച സ മഹാമുനേ। യച്ച തേഷാം സ്മൃതം കര്മ വിപ്രാദീനാം തദുച്യതാമ്
അവൻ സമാന വർണ്ണക്കാരെയും അവരുടെ ഗുണങ്ങളെയും എങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ചു, മഹാമുനിയേ? ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും നിർദ്ദിഷ്ട കർമങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। സത്വാഭിധ്യായിനഃ പൂര്വം സിസൃക്ഷോര്ബ്രഹ്മണഃ പ്രജാഃ। അജായംത കുരുശ്രേഷ്ഠ സത്വോദ്രിക്താ മുഖാത്പ്രജാഃ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ആദിയിൽ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ബ്രഹ്മാവിന് സത്വഗുണത്തിൽ സ്ഥിരമായ ജീവികൾ ജനിച്ചു; കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, സത്വം അധികമായവർ അവന്റെ വായിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്.
വക്ഷസോ രജസോദ്രിക്താസ്തഥാന്യാ ബ്രഹ്മണോഭവന്। രജസസ്തമസശ്ചൈവ സമുദ്രിക്താസ്തഥോരുതഃ
അതിനുശേഷം, രജോഗുണം അധികമുള്ളവർ ബ്രഹ്മാവിന്റെ നെഞ്ചിൽ നിന്നു ജനിച്ചു; രജസ്സും തമസ്സും കലർന്നവർ അവന്റെ ഉരുക്കളിൽ നിന്നു ജനിച്ചു.
പദ്ഭ്യാമന്യാഃ പ്രജാ ബ്രഹ്മാ സസര്ജ കുരുസത്തമ। തമഃപ്രധാനാസ്താഃ സര്വാശ്ചാതുര്വര്ണ്യമിദം തതഃ
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ കാലുകളിൽ നിന്നു മറ്റുള്ള ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചു; അവയെല്ലാം തമോഗുണം പ്രധാനമായവയായിരുന്നു. അങ്ങനെ നാലു വർണ്ണങ്ങൾ ഉദിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാശ്ച നൃപസത്തമ। പാദോരുവക്ഷസ്ഥലതോ മുഖതശ്ച സമുദ്ഗതാഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയന്മാർ, വൈശ്യന്മാർ, ശൂദ്രന്മാർ എന്നിങ്ങനെ, രാജാവേ, കാലുകളിൽ നിന്നു, ഉരുക്കളിൽ നിന്നു, നെഞ്ചിൽ നിന്നു, വായിൽ നിന്നു എന്നിങ്ങനെ അവരവരെ ഉദിച്ചു.
യജ്ഞനിഷ്പത്തയേ സര്വമേതദ്ബ്രഹ്മാ ചകാര ഹ। ചാതുര്വര്ണ്യം മഹാരാജ യജ്ഞസാധനമുത്തമമ്
യജ്ഞങ്ങൾ സാധ്യമാക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് ബ്രഹ്മാവ് ഈ നാലു വർണ്ണങ്ങളും സൃഷ്ടിച്ചത്, മഹാരാജാവേ; യജ്ഞത്തിന് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ മാർഗ്ഗം ഇതാണ്.
യജ്ഞേനാപ്യായിതാ ദേവാ വൃഷ്ട്യുത്സര്ഗേണ മാനവാഃ। ആപ്യായംതേ ധര്മയജ്ഞാ യതഃ കല്യാണഹേതവഃ
യജ്ഞംകൊണ്ട് ദേവന്മാർ തൃപ്തരാകുന്നു; മഴ പെയ്യുന്നതിലൂടെ മനുഷ്യരും പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; ധർമ്മപരമായ യജ്ഞങ്ങളാണ് ക്ഷേമത്തിനുള്ള കാരണം.
നിഷ്പദ്യംതേ നരൈസ്തേ തു സുകര്മനിരതൈഃ സദാ। വിരുദ്ധാചരണാപേതൈഃ സദ്ഭിഃ സന്മാര്ഗഗാമിഭിഃ
നല്ല പ്രവൃത്തികളിൽ എപ്പോഴും ലീനരായ, ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ വിട്ടുനിൽക്കുന്ന, സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ നടക്കുന്ന നല്ലവരാൽ ഇതെല്ലാം സാധ്യമാണ്.
സ്വര്ഗാപവര്ഗം മാനുഷ്യാത്പ്രാപ്നുവംതി നരാ നൃപ। യച്ചാഭിരുചിതം സ്ഥാനം തദ്യാംതി മനുജാ വിഭോ
രാജാവേ, മനുഷ്യർക്ക് സ്വർഗം, മോക്ഷം അല്ലെങ്കിൽ തങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മറ്റേതെങ്കിലും ലോകം നേടാൻ കഴിയും. അവർക്കിഷ്ടമായ സ്ഥലത്തേക്കാണ് അവർ പോകുന്നത്, പ്രഭോ.
പ്രജാസ്താ ബ്രഹ്മണാ സൃഷ്ടാശ്ചാതുര്വര്ണ്യവ്യവസ്ഥിതൌ। സമ്യക്ശുദ്ധാഃ സമാചാരാ ചരണാ നൃപസത്തമ
ബ്രഹ്മാവു സൃഷ്ടിച്ച ആ ജനങ്ങൾ നാലു വർണ്ണങ്ങളായി വിഭജിച്ച്, പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധരും നല്ല പെരുമാറ്റവും ഉറച്ച മനസ്സുമുള്ളവരായിരുന്നു, മഹാരാജാവേ.
യഥേച്ഛാവാസനിരതാഃ സര്വബാധാവിവര്ജിതാഃ। ശുദ്ധാംതഃകരണാഃ ശുദ്ധാ ധര്മാനുഷ്ഠാനനിര്മലാഃ
അവർ ഇഷ്ടാനുസൃതമായി ജീവിച്ച്, എല്ലാത്തരം കഷ്ടപ്പാടുകളും ഇല്ലാതെ, മനസ്സും ഹൃദയവും ശുദ്ധമായവരും, ധർമ്മം നിർമലമായി ആചരിക്കുന്നവരുമായിരുന്നു.
ശുദ്ധേ ച താസാം മനസി ശുദ്ധാംതഃസംസ്ഥിതേ ഹരൌ। ശുദ്ധജ്ഞാനം പ്രപശ്യംതി ബ്രഹ്മാഖ്യം യേന തത്പദം
അവരുടെ മനസ്സുകൾ ശുദ്ധമായിരിക്കുകയും, ഹൃദയം ശുദ്ധനായ ഭഗവാനിൽ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, അവർക്ക് ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനം, അതായത് ബ്രഹ്മം, കാണാൻ സാധിച്ചു. അതിനാൽ ആ പരമാവസ്ഥയിലേക്കാണ് അവർ എത്തുന്നത്.
തതഃ കാലാത്മകോ യോസൌ വിരിംചാ വാ സ ഉച്യതേ। സംസാരപാതമത്യര്ഥം ഘോരമല്പാല്പസാരവത്
ശേഷം, കാലം എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതൊരു സത്ത, അല്ലെങ്കിൽ വിരിഞ്ചി, ഈ ഭയങ്കരവും അശുദ്ധവുമായ, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ മൂല്യമില്ലാത്ത സംസാരത്തിലേക്കുള്ള വീഴ്ചയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു.
അധര്മബീജഭൂതം തത്തമോലോഭസമുദ്ഗതമ്। പ്രജാസു താസു രാജേംദ്ര രാഗാദിക്രമസാധനമ്
അധർമ്മം വിതയായും, അന്ധകാരവും ലോഭവും മൂലമുണ്ടായതുമായ ആ തത്വം, മഹാരാജാവേ, ആ ജനങ്ങളിൽ രാഗാദികൾ ഉയരാൻ കാരണമാകുന്നു.
തതഃ സാ സഹജാസിദ്ധിസ്തേഷാം നാതീവ ജായതേ। രാജന്വശ്യാദയശ്ചാന്യാഃ സിദ്ധയോഷ്ടൌ ഭവംതി യാഃ
അപ്പോൾ, അവരുടെ സ്വാഭാവികമായ സിദ്ധികൾ അത്രയും പ്രകടമാവുന്നില്ല; രാജാവേ, വശീകരണം തുടങ്ങിയ മറ്റ് എട്ട് സിദ്ധികളും അവരിൽ ഉണ്ടാകുന്നു.
താസു ക്ഷീണാസ്വശേഷാസു വര്ദ്ധമാനേ ച പാതകേ। ദ്വംദ്വാഭിഭവദുഃഖാര്താസ്താ ഭവംതി തതഃ പ്രജാഃ
അവ സിദ്ധികൾ ക്ഷയിച്ചോ ഇല്ലാതായോ, പാപം വർദ്ധിച്ചോ, ആ ജനങ്ങൾ ഇരട്ടത്വങ്ങളുടെ ദു:ഖത്തിൽ ആകുലരാവുന്നു.
തതോ ദുര്ഗാണി താശ്ചക്രുര്വാര്ക്ഷം പാര്വതമൌദകമ്। ധാന്വനം ച തഥാ ദുര്ഗം പുരം ഖാര്വടകാദി യത്
അതിനുശേഷം, അവർ മല, കാട്, ജലം, വനപ്രദേശം എന്നിവയിലായി കോട്ടകളും, നഗരങ്ങളും, ഗ്രാമങ്ങളും നിർമ്മിച്ചു, മഹാരാജാവേ.
ഗൃഹാണി ച യഥാന്യായം തേഷു ചക്രുഃ പുരാദിഷു। ശീതതാപാദിബാധാനാം പ്രശമായ മഹാമതേ
അവിടങ്ങളിൽ, നഗരങ്ങളിലും മറ്റും, തണുപ്പ്, ചൂട് തുടങ്ങിയ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കുറയ്ക്കാൻ, അവർ അനുസൃതമായി വീടുകൾ പണിതു, മഹാമതിയുള്ളവനേ.
പ്രതിഹാരമിമം കൃത്വാ ശീതാദേസ്താഃ പ്രജാഃ പുനഃ। വാര്തോപായം തതശ്ചക്രുര്ഹസ്തസിദ്ധിം ച കര്മജാമ്
ഇങ്ങനെ തണുപ്പ് മുതലായവയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം ഒരുക്കിയ ശേഷം, അവർ ഉപജീവന മാർഗങ്ങളും കൈവശം തൊഴിൽ കഴിവുകളും കണ്ടെത്തി.
വ്രീഹയശ്ച യവാശ്ചൈവ ഗോധൂമാ അണവസ്തിലാഃ। പ്രിയംഗുകോവിദാരാശ്ച കോരദൂഷാഃ സചീനകാഃ
അവിടെ അരി, യവം, ഗോതമ്പ്, ചെറുപയർ, എള്ള്, പ്രിയങ്കു, കൊരദൂഷ, ചീന എന്നിവയും ഉൽപ്പന്നമായി.
മാഷാ മുദ്ഗാ മസൂരാശ്ച നിഷ്പാവാഃ സകുലത്ഥകാഃ। അഢകാശ്ചണകാശ്ചൈവ ശണാസ്സപ്തദശ സ്മൃതാഃ
ഉഴുന്ന്, പയർ, മസൂർ, നിഷ്പാവം, കുലത്ത, അടകം, കടല, ചണ എന്നിവ ചേർത്ത് പതിനേഴു തരങ്ങൾ അങ്ങനെ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇത്യേതാ ഓഷധീനാം തു ഗ്രാമ്യാണാം ജാതയോ നൃപ। ഓഷധ്യോ യജ്ഞിയാശ്ചൈവ ഗ്രാമ്യാവന്യാശ്ചതുര്ദശ
ഇവയാണ് കൃഷിയിടങ്ങളിൽ വളരുന്ന ഔഷധികൾ, രാജാവേ. യജ്ഞത്തിന് അനുയോജ്യമായ കൃഷിയിടത്തിലും കാടിലും വളരുന്ന പതിനാലു തരങ്ങൾ ഉണ്ട്.
വ്രീഹയഃ സയവാ മാഷാ ഗോധൂമാ അണവസ്തിലാഃ। പ്രിയംഗുസപ്തമാ ഹ്യേതാ അഷ്ടമാസ്തു കുലുത്ഥകാഃ
അരി, യവം, ഉഴുന്ന്, ഗോതമ്പ്, ചെറുപയർ, എള്ള്, പ്രിയങ്കു—ഇവയാണ് ഏഴ്; എട്ടാമത്തേത് കുലത്തയാണ്.
ശ്യാമാകസ്ത്വഥ നീവാരോ വര്തുലസ്സ ഗവേധുകഃ। അഥ വേണുയവാഃ പ്രോക്താസ്തദ്വന്മര്കടകാ നൃപ
ശ്യാമാകം, നീവാരം, വർത്തുലം, ഗവേദുകം, വേണുയവം, മാർക്കടകം എന്നിവയും കൂടി, മഹാരാജാവേ.
ഗ്രാമ്യാ വന്യാഃ സ്മൃതാ ഹ്യേതാ ഓഷധ്യശ്ച ചതുര്ദശ। യജ്ഞനിഷ്പത്തയേ തദ്വത്തഥാസാം ഹേതുരുത്തമഃ ൧൫൦ 1.3.
കൃഷിയിടത്തിലും കാടിലും വളരുന്ന ഈ പതിനാലു ഔഷധികൾ യജ്ഞത്തിന് ഏറ്റവും നല്ല മാർഗമാണ്.
ഏതാശ്ച സഹയജ്ഞേന പ്രജാനാം കാരണം പരമ്। പരാപരവിദഃ പ്രാജ്ഞാസ്തതോ യജ്ഞാന്വിതന്വതേ
ഇവയും യജ്ഞവും ചേർന്ന് ജനങ്ങളുടെ പരമകാരണമാകുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഉന്നതതയും താഴ്മയും അറിയുന്ന ജ്ഞാനികൾ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്നു.
അഹന്യഹന്യനുഷ്ഠാനം യജ്ഞാനാം പാര്ഥിവോത്തമ। ഉപകാരകരം പുംസാം ക്രിയമാണം ഫലാര്ഥിനാമ്
രാജാവേ, ദിവസേന യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്നത് ഫലത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ആളുകൾക്ക് ഉപകാരപ്രദമാണ്.
യേഷാം ചകാലസൃഷ്ടോസൌ പപാ(?)ബിംദുര്മഹാമതേ। മര്യാദാം സ്ഥാപയാമാസ യഥാസ്ഥാനം യഥാഗുണമ്
ആ കാലഘട്ടത്തിൽ ജനിച്ചവർക്ക്, മഹാമനസ്സേ, അവരവരുടെ സ്ഥാനംക്കും ഗുണത്തിനും അനുസരിച്ച് അതാത് പരിധികൾ സ്ഥാപിച്ചു.