ഇയം ബ്രസീ മയാ ക്ലപ്താ ആസ്യതാം സുഖദാ കൃതാ। അര്ഘ്യപാത്രേ തു പാലാശേ ദൂര്വാക്ഷതസുമൈഃ കുശൈഃ
ഞാൻ ഈ കരണ്ടി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു; ഇത് സുഖം നൽകുന്നതാണ്, അതിനാൽ ഇവിടെ വയ്ക്കാം. അർഘ്യത്തിനായി പാളാശം മരത്തിൽ നിർമ്മിച്ച പാത്രത്തിൽ ദർഭ, ദുർവാ പുല്ല്, അക്ഷതം, പൂക്കൾ എന്നിവയുണ്ട്.
സര്ഷപൈശ്ച ദധിക്ഷൌദ്രൈര്യവൈശ്ച പയസാ സഹ। അഷ്ടാംഗോ ഹ്യേഷ നിര്ദ്ദിഷ്ടോ ഹ്യര്ഘോ ഹി മുനിഭിഃ പുരാ
കടുക്, തൈര്, തേൻ, യവം, പാൽ എന്നിവ ചേർത്ത് എട്ടുവിധത്തിലുള്ള അർഘ്യമാണ് പുരാതനമുനിമാർ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ശ്രുത്വൈതദ്വചനം തസ്യ ഭീഷ്മസ്യാമിതതേജസഃ। ഉപവിഷ്ടോ ബ്രഹ്മസുതഃ പുലസ്ത്യോ ഭഗവാനൃഷിഃ
അമിതമായ തേജസ്സുള്ള ഭീഷ്മന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു ബ്രഹ്മയുടെ പുത്രനായ മഹർഷി പുലസ്ത്യൻ അവിടെ ഇരുന്നു.
വിഷ്ടരം സഹപാദ്യേന അര്ഘപാത്രം മുദാന്വിതഃ। ജുജോഷ ഭഗവാന്പ്രീതഃ സദാചാരേണ തേന തു
അസനവും പാദ്യവും അർഘ്യപാത്രവും ഒരുക്കിയപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ആ മഹാൻ ശരിയായ ആചാരത്തോടെ അതു സ്വീകരിച്ചു.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। സത്യവാന്ദാനശീലോസി സത്യസംധിര്നരേശ്വരഃ। ഹ്രീമാന്മൈത്രഃ ക്ഷമാശീലോ വിക്രാംതഃ ശത്രുശാസനേ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: നീ സത്യം പറയുന്നവനും, ദാനശീലനും, വാക്കിൽ ഉറച്ചവനും, ലജ്ജാശീലനും, സൗഹൃദപരനും, ക്ഷമയുള്ളവനും, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കാൻ ധൈര്യശാലിയുമാണ് രാജാവേ.
ധര്മജ്ഞസ്ത്വം കൃതജ്ഞസ്ത്വം ദയാവാന്പ്രിയഭാഷിതാ। മാന്യമാനയിതാ വിജ്ഞോ ബ്രഹ്മണ്യഃ സാധുവത്സലഃ
നീ ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ, കൃതജ്ഞൻ, കരുണയുള്ളവൻ, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവൻ, മാന്യരെ ആദരിക്കുന്നവൻ, ബുദ്ധിമാൻ, ബ്രാഹ്മണഭക്തൻ, സദുപദേശികളോടു സ്നേഹമുള്ളവൻ.
തുഷ്ടസ്തേഹം സദാ വത്സ പ്രണിപാതപരസ്യ വൈ। പ്രബ്രൂഹി ത്വം മഹാഭാഗ കഥനം തേ വദാമ്യഹമ്
കുഞ്ഞേ, നീ വിനയത്തോടെ എപ്പോഴും ഭക്തിയോടെ ഇരിക്കുന്നതിനാൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്. ഭാഗ്യശാലിയായ നീ എന്ത് ചോദിക്കണമെന്നു പറയു, ഞാൻ അതിന് ഉത്തരം പറയും.
ഭീഷ്മ ഉവാച। ഭഗവന്ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ കസ്മിന്കാലേ സ്ഥിതോ വിഭുഃ। സൃഷ്ടിം ചകാര വൈ പൂര്വം ദേവാദീനാം വദസ്വ മേ
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാനേ, ബ്രഹ്മാവു എപ്പോഴാണ് നിലകൊണ്ടിരുന്നത്? ആദ്യം ദേവന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും എങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന് ദയവായി പറഞ്ഞുതരൂ.
സ്ഥിതിം വാ ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ കഥം രുദ്രസ്തു നിര്മിതഃ। കഥം വാ ഋഷയോ ദേവാസ്സൃഷ്ടാസ്തേന മഹാത്മനാ
അല്ലെങ്കിൽ, ഭഗവാൻ വിഷ്ണു എങ്ങനെ ലോകം നിലനിർത്തി? രുദ്രൻ എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു? ആ മഹാത്മാവു എങ്ങനെ മുനിമാരെയും ദേവന്മാരെയും സൃഷ്ടിച്ചു?
കഥം പൃഥ്വീ കഥം വ്യോമ കഥം ചേമേ തു സാഗരാഃ। കഥം ദ്വീപാഃ പര്വതാശ്ച ഗ്രാമാരണ്യപുരാണി ച
ഭൂമി എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? ആകാശം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? ഈ സമുദ്രങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? ദ്വീപുകൾ, പർവതങ്ങൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ, കാടുകൾ, നഗരങ്ങൾ എന്നിവ എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു?
മുനീന്പ്രജാപതീംശ്ചൈവ സപ്തര്ഷീന്പ്രവരാനപി। വര്ണാന്വായും പുരാസ്ഥാനം ഗംധര്വാന്യക്ഷരാക്ഷസാന്
മുനിമാർ, പ്രജാപതികൾ, പ്രസിദ്ധമായ സപ്തർഷിമാർ, വർണ്ണങ്ങൾ, വായു, പുരാതനസ്ഥലങ്ങൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ ഇവരെല്ലാം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി?
തീര്ഥാനി സരിതോ വാഥ സൂര്യാദീന്ഗ്രഹതാരകാന്। യഥാ സസര്ജ ഭഗവാംസ്തഥാ മേ ത്വം വദസ്വ ഹ
തീർത്ഥങ്ങൾ, നദികൾ, സൂര്യൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ എന്നിവയെ ഭഗവാൻ എങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന് യഥാർത്ഥത്തിൽ എനിക്കു പറയൂ.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। പരഃ പരാണാം പരമഃ പരമാത്മാ പിതാമഹഃ। രൂപവര്ണാദിരഹിതോ വിശേഷണ വിവര്ജിതഃ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: പരമോന്നതനും, പരമാത്മാവും, പ്രപിതാമഹനും, രൂപം, വർണ്ണം തുടങ്ങിയ ഒന്നും ഇല്ലാത്തവനും, പ്രത്യേകതകളൊന്നുമില്ലാത്തവനുമാണ് അവൻ.
അപക്ഷയവിനാശാഭ്യാം പരിണാമര്ദ്ധിജന്മഭിഃ। ഗുണൈര്വിവര്ജിതഃ സര്വൈഃ സ ഭാതീതി ഹി കേവലമ്
ക്ഷയം, നാശം, മാറ്റം, വളർച്ച, ജനനം എന്നിവയൊന്നും ഇല്ലാത്തവൻ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും വിട്ടവൻ, അവൻ മാത്രം പ്രകാശിക്കുന്നു.
സര്വത്രാസൌ സമശ്ചാപി വസന്നനുപമോ മതഃ। ഭാവയന്ബ്രഹ്മരൂപേണ വിദ്വദ്ഭിഃ പരിപഠ്യതേ
അവൻ എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെയാണ്, എല്ലായിടത്തും വസിക്കുന്നു, ഉപമയില്ലാത്തവൻ. ബ്രഹ്മസ്വരൂപത്തിൽ ധ്യാനിക്കപ്പെടുന്നവനായി പണ്ഡിതന്മാർ അവനെ വിശദീകരിക്കുന്നു.
തം ഗുഹ്യം പരമം നിത്യമജമക്ഷയമവ്യയമ്। തഥാ പുരുഷരൂപേണ കാലരൂപേണ സംസ്ഥിതമ്
ആ രഹസ്യവും പരമവും ശാശ്വതവും അജനും ക്ഷയമില്ലാത്തതും മാറ്റമില്ലാത്തതുമായവൻ പുരുഷസ്വരൂപത്തിലും കാലസ്വരൂപത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നു.
തം നത്വാഹം പ്രവക്ഷ്യാമി യഥാ സൃഷ്ടിം ചകാര ഹ। പൂര്വം തു പദ്മശയനാദുത്ഥായ ജഗതഃപ്രഭുഃ
അവനോട് വന്ദനം ചെയ്ത്, ലോകനാഥൻ ആദ്യം പദ്മാസനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു ലോകസൃഷ്ടി എങ്ങനെ നടത്തി എന്ന് ഞാൻ പറയാം.
ഗുണവ്യംജനസംഭൂതഃ സര്ഗകാലേ നരാധിപ। സാത്വികോ രാജസശ്ചൈവ താമസശ്ച ത്രിധാ മഹാന്
സൃഷ്ടിക്കാലത്ത്, രാജാവേ, ഗുണങ്ങളും വ്യത്യാസങ്ങളും ഉള്ളതായും സാത്വികം, രാജസം, താമസം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു രൂപത്തിൽ മഹാൻ ഉദിച്ചുവന്നു.
പ്രധാനതത്വേന സമം തഥാ ബീജാദിഭിര്വൃതഃ। വൈകാരികസ്തൈജസശ്ച ഭൂതാദിശ്ചൈവ താമസഃ
പ്രധാനത്വത്തിൽ സമമായിത്തന്നെ, അതു വിത്തുകളും മറ്റും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു. സത്ത്വഗുണം, രജോഗുണം, തമോഗുണം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു രൂപങ്ങൾ അതിൽ നിന്നു ഉദിക്കുന്നു.
ത്രിവിധോയമഹംകാരോ മഹത്തത്ത്വാദജായത। ഭൂതേംദ്രിയാണാം പംചാനാം തഥാ കര്മേന്ദ്രിയൈഃ സഹ
മഹത്ത്വത്തിൽ നിന്നു മൂന്നു വിധമായ അഹങ്കാരം ജനിച്ചു. അതോടൊപ്പം അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളും, അഞ്ചു കര്മേന്ദ്രിയങ്ങളും ഉണ്ടായി.
പൃഥിവ്യാപസ്തഥാതേജോ വായുരാകാശമേവ ച। ഏകൈകശഃ സ്വരൂപേണ കഥയാമി യഥോത്തരമ്
ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം—ഇവയെ ഓരോന്നായി, അവയുടെ സ്വഭാവംപോലെ, ക്രമമായി ഞാൻ വിവരിക്കും.
ശബ്ദമാത്രമഥാകാശം ഭൂതാദിഃ ഖം സമാവൃണോത്। അഥാകാശം വികുര്വാണം സ്പര്ശമാത്രം സസര്ജ ഹ
ശബ്ദം മാത്രം ഉള്ള ആകാശം, ഭൂതാദി എന്ന തമോഗുണം ആകമാനം മൂടി. പിന്നെ ആകാശം മാറി, സ്പർശം മാത്രം ഉണ്ടാക്കി.
ബലവാനേഷ വൈ വായുസ്തസ്യ സ്പര്ശോ ഗുണോ മതഃ। ആകാശം ശബ്ദമാത്രം തു സ്പര്ശമാത്രം സമാവൃണോത്
ഇവിടെ ശക്തിയുള്ളത് വായുവാണ്; അതിന്റെ ഗുണം സ്പർശം എന്നാണ് കരുതുന്നത്. ശബ്ദം മാത്രം ഉള്ള ആകാശം, സ്പർശം കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടു.
തതോ വായുര്വികുര്വാണോ രൂപമാത്രം സസര്ജ ഹ। ജ്യോതീരൂപന്തു തദ്വായുസ്തദ്രൂപഗുണമുച്യതേ
അതിനുശേഷം വായു മാറി, രൂപം മാത്രം ഉണ്ടാക്കി. ആ രൂപം അഗ്നിയാണ്; വായുവിന് ആ രൂപഗുണം ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.
സ്പര്ശരൂപസ്തു വൈ വായൂ രൂപമാത്രം സമാവൃണോത്। ജ്യോതിശ്ചാപി വികുര്വാണം രസമാത്രം സസര്ജ ഹ
സ്പർശവും രൂപവും ഉള്ള വായു, രൂപം കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടു. അഗ്നി മാറി, രസം മാത്രം ഉണ്ടാക്കി.
സംഭവംതി തതോംഭാംസി രൂപമാത്രം സമാവൃണോത്। വികുര്വാണാനി ചാംഭാംസി ഗംധമാത്രം സസര്ജിരേ
അതിനുശേഷം ജലം ഉണ്ടായി; അതും രൂപം കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടു. ജലം മാറി, ഗന്ധം മാത്രം ഉണ്ടാക്കി.
സംഘാതോ ജായതേ തസ്മാത്തസ്യ ഗംധോ മതോ ഗുണഃ। തൈജസാനീന്ദ്രിയാണ്യാഹുര്ദേവാ വൈകാരികാ ദശ
അത് കൊണ്ട് ഒരു സംയുക്തം ഉണ്ടായി; അതിന്റെ ഗുണം ഗന്ധം എന്നാണ് കരുതുന്നത്. രജോഗുണത്തിൽ നിന്നുള്ള ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പത്ത് എന്ന് ദേവന്മാർ പറയുന്നു.
ഏകാദശമ്മനശ്ചാത്ര ദേവാ വൈകാരികാഃ സ്മൃതാഃ। ത്വക്ചക്ഷുര്നാസികാ ജിഹ്വാ ശ്രോത്രമത്ര ച പംചമമ്൧൦൦ 1.2.
ഇവിടെ പതിനൊന്നാമത് മനസ്സാണ്; സത്ത്വഗുണത്തിൽ നിന്നുള്ള ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു: ത്വക്ക്, കണ്ണ്, മൂക്ക്, നാവ്, ചെവി—ഇവയാണ് അഞ്ചു.
ഏതേഷാം തു മതം കൃത്യം ശബ്ദാദി ഗ്രഹണം പുനഃ। വാക്പാണിപാദപായൂനി ചോപസ്ഥം തത്ര പഞ്ചമമ്
ഇവയുടെ കര്മ്മം ശബ്ദം മുതലായവ ഗ്രഹിക്കലാണ് എന്ന് പറയുന്നു. വാക്ക്, കൈ, കാൽ, മൂത്രദ്വാരം, ഗുപ്തേന്ദ്രിയം—ഇവയാണ് അഞ്ചു കര്മേന്ദ്രിയങ്ങൾ.
വിസര്ഗശില്പഗത്യുക്തിര്ഗുണാ ഏഷാം വിപര്യയാത്। ആകാശ വായു തേജാംസി സലിലം പൃഥിവീ തഥാ
വിസർജനം, കലാരൂപം, ചലനം, ഉച്ചാരം—ഇവയാണ് അവയുടെ ഗുണങ്ങൾ, പിന്നോക്കം പറഞ്ഞ ക്രമത്തിൽ. ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി—ഇവയും.