അമോഘം ദേവവീര്യം തേ ന തേ മോഘഃ പരാക്രമഃ । അമോഘദര്ശനം രാമ ന ച മോഘസ്തവ സ്തവഃ
നിന്റെ ദൈവികശക്തി അപ്രമാദമാണ്, നിന്റെ വീര്യവും ഒരിക്കലും വൃഥയാകില്ല. രാമാ, നിന്റെ ദർശനവും അപ്രമാദമാണ്, നിന്റെ സ്തുതിയും ഫലഹീനമല്ല.
അമോഘാസ്തേ ഭവിഷ്യംതി ഭക്തിമംതോ നരാ ഭുവി । യേ ച ത്വാം ദേവ സംഭക്താഃപുരാണം പുരുഷോത്തമമ്
ഭൂമിയിൽ നിന്നോടു ഭക്തിയുള്ള പുരുഷന്മാർ, ദേവനേ, പുരാതനമായ പരമപുരുഷനേ, അവരുടെ ഭക്തി ഒരിക്കലും ഫലഹീനമാകില്ല.
ഇമമാര്ഷസ്തവം പുണ്യമിതിഹാസം പുരാതനമ് । യേ നരാഃ കീര്തയിഷ്യംതി നാസ്തി തേഷാം പരാഭവഃ
ഈ പുരാതനമായ പുണ്യമായ ക്ഷമാസ്തുതിയും ഇതിഹാസവും ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താൽ, അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കലും പരാജയം ഉണ്ടാകില്ല.
കഥമിഹ ഹി പരാഭവം വ്രജേയുഃ പുരുഷവരാഃ പുരുഷോത്തമേ ഹി ഭക്താഃ । നഹി ജഗതി ചതുര്ഭുജപ്രിയാണാം ത്രിദശ ഇഹാസ്തി വരപ്രദോ വിശിഷ്ടഃ
പരമപുരുഷനിൽ ഭക്തിയുള്ള മഹാന്മാർക്ക് ഈ ലോകത്ത് പരാജയം എങ്ങനെയാകും സംഭവിക്കുക? നാലു കൈകളുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രിയജനങ്ങൾക്ക് ദേവന്മാരിൽ ആരും ഭവാന്റെ കൃപയേക്കാൾ വലിയ അനുഗ്രഹം നൽകാൻ കഴിയില്ല.
സ്തോത്രാണാം പ്രവരം സ്തോത്രം രാഘവസ്യ മഹാത്മനഃ । ത്രികാലേ യഃ പഠേന്നിത്യം മഹാപാതകവാനപി
സ്തുതികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ ഈ രാഘവന്റെ മഹാത്മാവിന്റെ സ്തോത്രം, ആരെങ്കിലും ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പാരായണം ചെയ്താൽ, വലിയ പാപങ്ങൾ ചെയ്തവരായാലും,
സംധ്യാകാലേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൈഃ ശ്രാദ്ധകാലേ വിശേഷതഃ । പഠനീയം പ്രയത്നേന ഭക്തിഭാവേന ചേതസാ
സന്ധ്യാകാലത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് ശ്രാദ്ധദിനത്തിൽ, ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഭക്തിയോടും ശ്രദ്ധയോടും കൂടി ഈ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്യണം.
ഇദം ഗോപ്യം ഹി പരമം നാഖ്യേയം കര്ഹിചിത്ക്വചിത് । പഠനാന്മുക്തിമാപ്നോതി സാത്ത്വതഃ സ ഭവേദ്ധ്രുവമ്
ഇത് ഏറ്റവും പരമമായ രഹസ്യമാണ്; ഒരിക്കലും എവിടെയും വെളിപ്പെടുത്തരുത്. ഈ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്താൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും, അതിനൊപ്പം സത്ത്വഗുണവും ഉറപ്പാണ്.
പ്രഥമം പിംഡപൂജാംതേ ബ്രാഹ്മണൈര്ദ്വിജസത്തമൈഃ । പഠിതവ്യമിദം സ്തോത്രം ശ്രാദ്ധമക്ഷയമാപ്നുയാത്
ആദ്യമായി പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഈ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്യണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ശ്രാദ്ധം അക്ഷയം ആകും.
ഇദം പവിത്രം പരമം ജനാനാം മുക്തിദായകമ് । ലിഖിത്വാ വൈ ഗൃഹേ യസ്തു ധാരയേത്സുസമാധിനാ
ജനങ്ങൾക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്ന ഈ ഉത്തമവും വിശുദ്ധവുമായ സ്തോത്രം, ആരെങ്കിലും മനസ്സോടെ എഴുതിയും വീട്ടിൽ സൂക്ഷിച്ചാൽ,
ആയുഃ ശ്രീശ്ച ബലം തസ്യ വൃദ്ധിം യാതി ദിനേദിനേ । ലിഖിത്വാ ബ്രാഹ്മണേ ദദ്യാദ്ധീമാന്യോ വൈ കദാചന
അവന്റെ ആയുസ്സും ഐശ്വര്യവും ബലവും ദിവസേന വർദ്ധിക്കും; ആരെങ്കിലും ഇത് എഴുതിയ ശേഷം ബ്രാഹ്മണനു നൽകാമെന്നും പറയുന്നു.
വിമുക്താഃ പൂര്വജാസ്തസ്യ യാംതി വിഷ്ണോഃ പരം പദമ് । ചതുര്ണാം ചൈവ വേദാനാം പാഠേ ചൈവ തു യത്ഫലമ്
അവന്റെ പൂർവ്വികർ മോചിതരായി വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം പ്രാപിക്കും; നാലു വേദങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലവും,
സമവാപ്നോതി ജാപേന നരഃ സ്തോത്രം പഠന്ജപന് । ധൃത്വാ വൈ ശംഖചക്രാദി ബ്രാഹ്മണൈര്വേദതത്പരൈഃ
ഈ സ്തോത്രം ഭക്തിയോടെ പാരായണം ചെയ്താൽ ആ ഫലം മുഴുവനും ലഭിക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് വേദപാരായണത്തിൽ താല്പര്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ ശംഖും ചക്രവും ധരിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ.
ശ്രാദ്ധകാലേ മഹാദേവി അക്ഷയം തദ്ഭവേദ്ധ്രുവമ് । കംഠേ പദ്മാക്ഷമാലാം ച ശംഖചക്രാദിധാരണമ്
ശ്രാദ്ധകാലത്ത്, മഹാദേവി, അത് ഉറപ്പായും അക്ഷയമാകും; കഴുത്തിൽ താമരക്കുരുമാലയും, കൈയിൽ ശംഖും ചക്രവും ധരിച്ചിരിക്കണം.
തതഃ ശ്രാദ്ധം പ്രകുര്വീത ഇദം സ്തോത്രം പഠന്ജപന് । വിധിനാ ഭക്തിഭാവേന പൂര്ണം ഭവതി നാന്യഥാ
അതിനുശേഷം, നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ ഭക്തിയോടെ ഈ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്തുകൊണ്ട് ശ്രാദ്ധം നടത്തണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ മാത്രമേ ശ്രാദ്ധം പൂർണ്ണമാകൂ, അല്ലെങ്കിൽ അല്ല.
അതോ ഭക്തിമതാ പുംസാ പഠനീയം പ്രയത്നതഃ । പഠനാത്സര്വമാപ്നോതി സ നരഃ സുഖമേധതേ
അതിനാൽ, ഭക്തിയുള്ളവർ ശ്രദ്ധയോടെ ഈ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്യണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ എല്ലാ സൗഖ്യവും ഐശ്വര്യവും അവനു ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാമഹേശ്വരസംവാദേ ആഭ്യുദയികമൂര്ധ്വദൈഹികസ്തോത്രം നാമ ഷട്സപ്തതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ പദ്മമഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ഉമയും മഹേശ്വരനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ, ആഭ്യുദയികമൂർദ്ധ്വദൈഹികസ്തോത്രം എന്ന അറുപത്തേഴാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
മഹാദേവ ഉവാച- പപ്രച്ഛാഹം ജഗന്നാഥം വ്രതാനാമുത്തമം വ്രതമ് । പുത്രപൌത്രവിവൃദ്ധ്യര്ഥം സുഖസൌഭാഗ്യദായകമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: പുത്രന്മാരുടെയും മക്കളുടെയും വർദ്ധനയ്ക്കും സൗഖ്യത്തിനും ഭാഗ്യത്തിനും ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വ്രതം ഏതാണ് എന്ന് ഞാൻ ലോകനാഥനോടു ചോദിച്ചു.
തവാഗ്രേ സംപ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണു സുംദരി സാംപ്രതമ് । ഇദം കഥാനകം ദിവ്യമൃഷീണാം വ്രതമുത്തമമ്
സുന്ദരിയേ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്റെ മുമ്പിൽ ഈ ദിവ്യമായ കഥയും, മഹർഷിമാരുടെ ഉത്തമവ്രതവും പറയും; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
രജസ്വലാ തു യാ നാരീ സഹസാ പാപരൂപിണീ । കൃതേന ച വ്രതേനൈവ മഹാപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ । പിതൄണാമക്ഷയം ദേയം ധര്മകാമാര്ഥസാധനമ്
രജസ്സ് അനുഭവിക്കുന്ന സ്ത്രീ പാപിനിയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ഈ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ വലിയ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും. ഇത് പിതൃകർമ്മയ്ക്ക് അക്ഷയമായ ദാനമായി നൽകണം; ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവ നേടാൻ സഹായിക്കും.
ശ്രീവിഷ്ണുരുവാച- പൂര്വമാസീന്മഹാബാഹുര്ബ്രാഹ്മണോ വേദപാരഗഃ । സദാധ്യയനശീലസ്തു ദേവശര്മാ ഇതി ദ്വിജഃ
ശ്രീവിഷ്ണു പറഞ്ഞു: പണ്ടൊരിക്കൽ, മഹാബലശാലിയായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; വേദപാരായണത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും പഠനത്തിൽ സ്ഥിരതയും ഉള്ളവൻ, ദേവശർമാ എന്നായിരുന്നു അവന്റെ പേര്.
അഗ്നിഹോത്രക്രിയായുക്തഃ ഷട്കര്മനിരതഃ സദാ । സര്വവര്ണേഷു സംപൂജ്യഃ സപുത്രപശുബാംധവഃ
അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്യുകയും ആറു വിധ കര്മങ്ങളില് എപ്പോഴും താല്പര്യത്തോടെ ഇരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവന് എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളിലും കുടുംബത്തോടും മക്കളോടും പശുക്കളോടും ബന്ധുക്കളോടും കൂടി ആദരിക്കപ്പെടണം.
തസ്യ ബ്രാഹ്മണമുഖ്യസ്യ ഭഗ്നാ ച ഗൃഹവാഹിനീ । പ്രാപ്തേ ഭാദ്രപദേ മാസേ ശുക്ലപക്ഷേ തു പംചമീ
അത്തരം ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിലെ അഗ്നി അണഞ്ഞുപോയാല്, ഭാദ്രപദം മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ അഞ്ചാം തീയതിയിൽ,
പിതുഃക്ഷയാഹം കുരുതേ യതാത്മാ ച ജിതേംദ്രിയഃ । രാത്രൌ നിമംത്രയേദ്വിപ്രാന്സുഖസൌഭാഗ്യദായകാന്
അവന് ആത്മസംയമനത്തോടെയും ഇന്ദ്രിയജയത്തോടെയും കൂടി പിതാവിന്റെ ചരമവാർഷികം ആചരിക്കുന്നു; രാത്രിയിൽ സന്തോഷവും ഭാഗ്യവും നൽകുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ക്ഷണിക്കുന്നു.
പ്രഭാതേ വിമലേ പ്രാപ്തേ ഭാംഡാന്യന്യാനി കാരയേത് । പാകം സര്വേഷു പാത്രേഷു സ കാരയതി ജായയാ
ശുദ്ധമായ പ്രഭാതം വന്നപ്പോൾ, അവൻ色色 പാത്രങ്ങൾ ഒരുക്കി ഭാര്യയോടൊപ്പം എല്ലാ പാത്രങ്ങളിലും വിഭവങ്ങൾ പാകം ചെയ്യുന്നു.
അഷ്ടാദശരസോപേതം പിതൄണാം പ്രീതിദായകമ് । ആകാരണം തതോ ദത്ത്വാ വിപ്രാണാം ച പൃഥക്പൃഥക്
പിതൃകൾക്ക് പ്രീതികരമായ പതിനെട്ടു വിധ വിഭവങ്ങൾ അവൻ ഒരുക്കുന്നു; ശേഷം ആഹാരം അർപ്പിച്ച് ഓരോ ബ്രാഹ്മണനും വേർതിരിച്ച് നൽകുന്നു.
സര്വേ വിപ്രാസ്തു സംപ്രാപ്താ മധ്യാഹ്നേ വേദപാഠകാഃ । അര്ഘപാദ്യാദി വിധിവത്കൃതവാന്ദ്വിജസത്തമഃ
മധ്യാഹ്നത്തിൽ വേദം പഠിക്കുന്ന എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും എത്തുന്നു; അവിടുത്തെ ശ്രേഷ്ഠൻ അർഘ്യവും പാദ്യവും തുടങ്ങിയ സ്വീകരണ ചടങ്ങുകൾ ശരിയായ വിധത്തിൽ നടത്തുന്നു.
രജസാ ദൂഷിതഃ ശ്രാദ്ധേ പ്രക്ഷാല്യ വിധിവത്തദാ । ഗൃഹമധ്യേ ഗതാഃ സര്വേ ആസനേ തേ നിരൂപിതാഃ
ശ്രാദ്ധത്തിൽ പൊടിപൊടിയായി മലിനരായവർ പിന്നീട് ശരിയായി കഴുകി ശുദ്ധരാകുന്നു; എല്ലാവരും വീട്ടിനകത്ത് ചെന്നു ഓരോരുത്തർക്കും നിയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്നു.
പ്രദത്തം ഭോജനം തേന മിഷ്ടാന്നേന വിശേഷതഃ । വിധിനാ ച കൃതം ശ്രാദ്ധം പിംഡദാനപ്രപൂര്വകമ്
അവൻ അവർക്കു പ്രത്യേകിച്ച് മധുരാന്നം ഉൾപ്പെടെ ഭക്ഷണം നൽകുന്നു; വിധിപ്രകാരം പിണ്ഡം അർപ്പിച്ച് ശ്രാദ്ധം നടത്തുന്നു.
താംബൂലം ദക്ഷിണാം ചൈവ വസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച । സര്വം ദദൌ ദ്വിജേഭ്യോ വൈ പിതൃധ്യാനപരായണഃ
അവൻ പിതൃധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് താമ്പൂലവും ദക്ഷിണയും色色 വസ്ത്രങ്ങളും നൽകുന്നു.
വിപ്രാ വിസര്ജിതാഃ സര്വേ ആശീര്വാദപരായണാഃ । ഗോത്രിണാം ബാംധവാനാം ച അന്യേഷാം ച ബുഭുക്ഷതാമ്
എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും വിടപറഞ്ഞ് അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നതിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കുന്നു; തന്റെ ഗോത്രജന്മാർക്കും ബന്ധുക്കൾക്കും മറ്റു വിശപ്പുള്ളവർക്കും