ശരണ്യം ശരണം ച ത്വാമാഹുഃ സേന്ദ്രാ മഹര്ഷയഃ । ഋക്സാമശ്രേഷ്ഠോ വേദാത്മാ ശതജിഹ്വോ മഹര്ഷയഃ
ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാരും മഹർഷികളും നിന്നെ ശരണ്യനും അഭയം എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഋക്-സാമവേദങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, വേദാത്മാവ്, നൂറു നാവുള്ള മഹർഷി.
ത്വം യജ്ഞസ്ത്വം വഷട്കാരസ്ത്വമോംകാരഃ പരംതപഃ । ശതധന്വാ വസുഃ പൂര്വം വസൂനാം ത്വം പ്രജാപതിഃ
നീ യജ്ഞം, വഷട് വിളി, ഓംകാരവും, ശത്രുനാശകനും, നൂറു വില്ലുകൾ വഹിക്കുന്നവനും, ആദികാലത്തെ വസുവും, വസുക്കളിൽ പ്രജാപതിയും ആകുന്നു.
ത്രയാണാമപി ലോകാനാം ആദികര്താ സ്വയംപ്രഭുഃ । രുദ്രാണാമഷ്ടമോ രുദ്രഃ സാധ്യാനാമപി പംചമഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ആദികർത്താവും സ്വയംപ്രഭുവും, രുദ്രന്മാരിൽ എട്ടാമൻ, സാധ്യന്മാരിൽ അഞ്ചാമൻ.
ആശ്വിനൌ ചാപി കര്ണൌ തേ സൂര്യചംദ്രൌ ച ചക്ഷുഷീ । അംതേ ചാദൌ ച മധ്യേ ച ദൃശ്യസേ ത്വം പരംതപഃ
അശ്വിനീദേവന്മാർ നിന്റെ ചെവികൾ, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നിന്റെ കണ്ണുകൾ. അവസാനം, തുടക്കം, നടുവിൽ എല്ലായിടത്തും നീ കാണപ്പെടുന്നു, ശത്രുനാശകനേ.
പ്രഭവോ നിധനം ചാസ്യ ന വിദുഃ കോ ഭവാനിതി । ദൃശ്യസേ സര്വലോകേഷു ഗോഷു ച ബ്രഹ്മണേഷു ച
നിന്റെ ആരംഭവും അവസാനം എവിടെയാണ് എന്നും, നീ ആരാണെന്നും ആരും അറിയുന്നില്ല. എങ്കിലും നീ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും, പശുക്കളിലും, ബ്രാഹ്മണരിലും ദൃശ്യനാകുന്നു.
ദിക്ഷു സര്വാസു ഗഗനേ പര്വതേഷു ഗുഹാസു ച । സഹസ്രനയനഃ ശ്രീമാഞ്ഛതശീര്ഷഃ സഹസ്രപാത്
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും, ആകാശത്തിലും, പർവതങ്ങളിലും, ഗുഹകളിലും, ആയിരം കണ്ണുകളും, നൂറ് തലകളും, ആയിരം കാലുകളും ഉള്ള മഹത്വമുള്ളവനായി നീ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു.
ത്വം ധാരയസി ഭൂതാനി വസുധാം ച സപര്വതാമ് । അംതഃപൃഥിവ്യാം സലിലേ സര്വസത്വമഹോരഗഃ
നീ എല്ലാ ജീവികളും പർവതങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയും താങ്ങുന്നു. ഭൂമിയുടെ ഉള്ളിലും ജലത്തിലും നീ എല്ലാ ജീവികളുടെയും മഹാസർപ്പനാണ്.
ത്രീംല്ലോകാന്ധാരയന്നാസ്തേ ദേവഗംധര്വദാനവാന് । അഹം തേ ഹൃദയം രാമ ജിഹ്വാ ദേവീ സരസ്വതീ
ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും കൂടെക്കൊണ്ട് നീ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും താങ്ങുന്നു. രാമാ, ഞാൻ നിന്റെ ഹൃദയവും, ദേവിയായ സരസ്വതിയാണ് നിന്റെ നാവും.
ദേവാ രോമാണി ഗാത്രേഷു നിര്മിതാസ്തേ സ്വമായയാ । നിമിഷസ്തേ സ്മൃതാ രാത്രിരുന്മേഷോ ദിവസസ്തഥാ
ദേവന്മാർ നിന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങൾ പോലെ, നിന്റെ മായയാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവരാണ്. നീ കണ്ണടയ്ക്കുമ്പോൾ അതാണ് രാത്രി, തുറക്കുമ്പോൾ അതാണ് പകൽ എന്ന് പറയുന്നു.
സംസ്കാരസ്തേ ഭവേദ്ദേഹോ ന തദസ്തി വിനാ ത്വയാ । ജഗത്സര്വം ശരീരേ തത്സ്ഥൈര്യം ച വസുധാതലമ്
നിന്റെ ശരീരം ശുദ്ധിക്രമങ്ങളുടെ ഫലമാണ്; നിന്നെ കൂടാതെ ഒന്നും നിലനിൽക്കില്ല. ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിന്റെ ശരീരത്തിലാണ്, ഭൂമിയുടെ സ്ഥിരതയും നിന്നിലാണു.
അഗ്നിഃ കോപഃ പ്രസാദസ്തേ ശേഷഃ ശ്രീമാംശ്ച ലക്ഷ്മണഃ । ത്വയാ ലോകാസ്ത്രയഃ ക്രാംതാഃ പുരാണൈര്വിക്രമൈസ്ത്രിഭിഃ
നിന്റെ കോപമാണ് അഗ്നി, കൃപയും നിനക്കാണ്; ലക്ഷ്മണൻ മഹാസർപ്പനായ ശേഷനാണ്. നീ മൂന്നു പുരാതന ചുവടുകൾകൊണ്ട് മൂന്നു ലോകങ്ങളും കടന്നുപോയി.
ത്വയേംദ്രശ്ച കൃതോ രാജാ ബലിര്ബദ്ധോ മഹാസുരഃ । ലോകാന്സംഹൃത്യ കാലസ്ത്വം നിവേശ്യാത്മനി കേവലമ്
നിന്റെ കരുണയാൽ ഇന്ദ്രൻ രാജാവായി, മഹാസുരനായ ബലിയും ബദ്ധനായി. ലോകങ്ങളെ പിന്വലിച്ച ശേഷം, നീ മാത്രം കാലമായി സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നു.
കരോഷ്യേകാര്ണവം ഘോരം ദൃശ്യാദൃശ്യേ ച നാന്യഥാ । ത്വയാ സിംഹവപുഃ കൃത്വാ പരമം ദിവ്യമുത്തമമ്
നീ ഭയങ്കരമായ ഒറ്റ സമുദ്രം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, കാണാവുന്നതിലും കാണാതിരിക്കുന്നതിലും വേറൊന്നുമില്ല. നീ സിംഹരൂപം ധരിച്ച് അത്യുന്നതവും ദിവ്യവുമായ രൂപം സൃഷ്ടിച്ചു.
ഭയദഃ സര്വഭൂതാനാം ഹിരണ്യകശിപുര്ഹതഃ । ത്വമശ്വവദനോ ഭൂത്വാ പാതാലതലമാശ്രിതഃ
എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയം നൽകുന്നവനായി നീ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ സംഹരിച്ചു. കുതിരമുനയുള്ളവനായി പാതാളത്തിലെ ആഴങ്ങളിൽ എത്തി.
സംഹൃതം പരമം ഹവ്യം രഹസ്യം വൈ പുനഃ പുനഃ । യത്പരം ശ്രൂയതേ ജ്യോതിര്യത്പരം ശ്രൂയതേ പരഃ
പരമമായ ഹോമം, രഹസ്യം, നീ വീണ്ടും വീണ്ടും പിന്വലിക്കുന്നു. പരമം എന്നു കേൾക്കപ്പെടുന്ന പ്രകാശവും, അതിലുമുള്ള പരമവും അതാണ്.
യത്പരം പരതശ്ചൈ വപരമാത്മേതി കഥ്യതേ । പരോ മംത്രഃ പരം തേജസ്തമേവ ഹി നിഗദ്യസേ
പരമവും അതിലുമുള്ളതും പരമാത്മാവെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. പരമമായ മന്ത്രവും പ്രകാശവും അതെ, അതാണ് നീ.
ഹവ്യം കവ്യം പവിത്രം ച പ്രാപ്തിഃ സ്വര്ഗാപവര്ഗയോഃ । സ്ഥിത്യുത്പത്തിവിനാശാംസ്തേ ത്വാമാഹുഃ പ്രകൃതേഃ പരമ്
ഹോമവും പിതൃകർമ്മവും ശുദ്ധീകരണവും സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും നേടലും, സൃഷ്ടിയും നിലനിൽപ്പും നാശവും — ഇവയ്ക്കെല്ലാം അതീതനാണ് നീ എന്ന് പറയുന്നു.
യജ്ഞശ്ച യജമാനശ്ച ഹോതാ ചാധ്വര്യുരേവ ച । ഭോക്താ യജ്ഞഫലാനാം ച ത്വം വൈ വേദൈശ്ച ഗീയസേ
യജ്ഞവും യജമാനനും ഹോതാവും അധ്വര്യുവും നീ തന്നെയാണ്. യജ്ഞഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവനും, വേദങ്ങൾ പാടുന്നവനും നീ തന്നെയാണ്.
സീതാലക്ഷ്മീര്ഭവാന്വിഷ്ണുര്ദേവഃ കൃഷ്ണഃ പ്രജാപതിഃ । വധാര്ഥം രാവണസ്യ ത്വം പ്രവിഷ്ടോ മാനുഷീം തനുമ്
നീ സീതയും ലക്ഷ്മിയും വിഷ്ണുവും ദേവനായ കൃഷ്ണനും പ്രജാപതിയും ആകുന്നു. രാവണനെ സംഹരിക്കാൻ നീ മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ചു.
തദിദം ച ത്വയാ കാര്യം കൃതം ധര്മഭൃതാം വര । നിഹതോ രാവണോ രാമ പ്രഹൃഷ്ടാ ദേവതാഃ കൃതാഃ
ഇങ്ങനെ, നീ ഈ കര്മ്മം നിർവഹിച്ചു, ധർമ്മവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ. രാമാ, രാവണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ദേവന്മാർ സന്തോഷം നേടി.
അമോഘം ദേവവീര്യം തേ ന തേ മോഘഃ പരാക്രമഃ । അമോഘദര്ശനം രാമ ന ച മോഘസ്തവ സ്തവഃ
നിന്റെ ദൈവികശക്തി അപ്രമാദമാണ്, നിന്റെ വീര്യവും ഒരിക്കലും വൃഥയാകില്ല. രാമാ, നിന്റെ ദർശനവും അപ്രമാദമാണ്, നിന്റെ സ്തുതിയും ഫലഹീനമല്ല.
അമോഘാസ്തേ ഭവിഷ്യംതി ഭക്തിമംതോ നരാ ഭുവി । യേ ച ത്വാം ദേവ സംഭക്താഃപുരാണം പുരുഷോത്തമമ്
ഭൂമിയിൽ നിന്നോടു ഭക്തിയുള്ള പുരുഷന്മാർ, ദേവനേ, പുരാതനമായ പരമപുരുഷനേ, അവരുടെ ഭക്തി ഒരിക്കലും ഫലഹീനമാകില്ല.
ഇമമാര്ഷസ്തവം പുണ്യമിതിഹാസം പുരാതനമ് । യേ നരാഃ കീര്തയിഷ്യംതി നാസ്തി തേഷാം പരാഭവഃ
ഈ പുരാതനമായ പുണ്യമായ ക്ഷമാസ്തുതിയും ഇതിഹാസവും ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താൽ, അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കലും പരാജയം ഉണ്ടാകില്ല.
കഥമിഹ ഹി പരാഭവം വ്രജേയുഃ പുരുഷവരാഃ പുരുഷോത്തമേ ഹി ഭക്താഃ । നഹി ജഗതി ചതുര്ഭുജപ്രിയാണാം ത്രിദശ ഇഹാസ്തി വരപ്രദോ വിശിഷ്ടഃ
പരമപുരുഷനിൽ ഭക്തിയുള്ള മഹാന്മാർക്ക് ഈ ലോകത്ത് പരാജയം എങ്ങനെയാകും സംഭവിക്കുക? നാലു കൈകളുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രിയജനങ്ങൾക്ക് ദേവന്മാരിൽ ആരും ഭവാന്റെ കൃപയേക്കാൾ വലിയ അനുഗ്രഹം നൽകാൻ കഴിയില്ല.
സ്തോത്രാണാം പ്രവരം സ്തോത്രം രാഘവസ്യ മഹാത്മനഃ । ത്രികാലേ യഃ പഠേന്നിത്യം മഹാപാതകവാനപി
സ്തുതികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ ഈ രാഘവന്റെ മഹാത്മാവിന്റെ സ്തോത്രം, ആരെങ്കിലും ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പാരായണം ചെയ്താൽ, വലിയ പാപങ്ങൾ ചെയ്തവരായാലും,
സംധ്യാകാലേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൈഃ ശ്രാദ്ധകാലേ വിശേഷതഃ । പഠനീയം പ്രയത്നേന ഭക്തിഭാവേന ചേതസാ
സന്ധ്യാകാലത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് ശ്രാദ്ധദിനത്തിൽ, ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഭക്തിയോടും ശ്രദ്ധയോടും കൂടി ഈ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്യണം.
ഇദം ഗോപ്യം ഹി പരമം നാഖ്യേയം കര്ഹിചിത്ക്വചിത് । പഠനാന്മുക്തിമാപ്നോതി സാത്ത്വതഃ സ ഭവേദ്ധ്രുവമ്
ഇത് ഏറ്റവും പരമമായ രഹസ്യമാണ്; ഒരിക്കലും എവിടെയും വെളിപ്പെടുത്തരുത്. ഈ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്താൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും, അതിനൊപ്പം സത്ത്വഗുണവും ഉറപ്പാണ്.
പ്രഥമം പിംഡപൂജാംതേ ബ്രാഹ്മണൈര്ദ്വിജസത്തമൈഃ । പഠിതവ്യമിദം സ്തോത്രം ശ്രാദ്ധമക്ഷയമാപ്നുയാത്
ആദ്യമായി പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഈ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്യണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ശ്രാദ്ധം അക്ഷയം ആകും.
ഇദം പവിത്രം പരമം ജനാനാം മുക്തിദായകമ് । ലിഖിത്വാ വൈ ഗൃഹേ യസ്തു ധാരയേത്സുസമാധിനാ
ജനങ്ങൾക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്ന ഈ ഉത്തമവും വിശുദ്ധവുമായ സ്തോത്രം, ആരെങ്കിലും മനസ്സോടെ എഴുതിയും വീട്ടിൽ സൂക്ഷിച്ചാൽ,
ആയുഃ ശ്രീശ്ച ബലം തസ്യ വൃദ്ധിം യാതി ദിനേദിനേ । ലിഖിത്വാ ബ്രാഹ്മണേ ദദ്യാദ്ധീമാന്യോ വൈ കദാചന
അവന്റെ ആയുസ്സും ഐശ്വര്യവും ബലവും ദിവസേന വർദ്ധിക്കും; ആരെങ്കിലും ഇത് എഴുതിയ ശേഷം ബ്രാഹ്മണനു നൽകാമെന്നും പറയുന്നു.