ന ഗണ്ഡികാ സമം തീര്ഥം ന വ്രതം ദ്വാദശീസമമ് । ന ദേവഃ കേശവാദന്യോ ഭൂയോഭൂയോ വരാനനേ
ഗണ്ഡികയേക്കാൾ തുല്യമായ തീർത്ഥമില്ല, ദ്വാദശിയേക്കാൾ തുല്യമായ വ്രതമില്ല, കേശവനേക്കാൾ മറ്റൊരു ദേവനും ഇല്ല, സുന്ദരിയായവളേ.
ഗംഡികായാസ്തു മാഹാത്മ്യം യേ ശൃണ്വംതി നരോത്തമാഃ । ഇഹലോകേ സുഖം ഭുക്ത്വാ വിഷ്ണുലോകേ ഹി യാംതി തേ
ഗണ്ഡികയുടെ മഹാത്മ്യം കേൾക്കുന്ന ഉത്തമപുരുഷന്മാർ ഈ ലോകത്ത് സുഖം അനുഭവിച്ച് ശേഷം വിഷ്ണുലോകത്തിൽ എത്തുന്നു.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാപതിനാരദസംവാദേ ഗംഡികാതീര്ഥമാഹാത്മ്യംനാമ പംചസപ്തതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിൽ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ഉമാപതി-നാരദ സംവാദത്തിൽ ഗണ്ഡികാതീർത്ഥമാഹാത്മ്യം എന്ന അഞ്ചുപത്തിയഞ്ചാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
മഹാദേവ ഉവാച- ശൃണു സുംദരി വക്ഷ്യാമി സ്തോത്രം ചാഭ്യുദയം തതഃ । യച്ഛ്രുത്വാ മുച്യതേ പാപീ ബ്രഹ്മഹാ നാത്ര സംശയഃ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: സുന്ദരിയായവളേ, ഞാൻ ഒരു സ്തോത്രവും അതിന്റെ ഫലവും പറയാം. അതു കേൾക്കുന്നവൻ വലിയ പാപിയാണെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണഹത്യചെയ്തവനായാലും മോചനം നേടും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ധാതാ വൈ നാരദം പ്രാഹ തദഹം തു ബ്രവീമി തേ । തമുവാച തതോ ദേവഃ സ്വയംഭൂരമിതദ്യുതിഃ
സൃഷ്ടാവൻ നാരദനോട് പറഞ്ഞത് ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നോട് പറയുന്നു. അതിനുശേഷം സ്വയംഭൂയായ ദേവൻ അതിവിശാലമായ പ്രകാശത്തോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
പ്രഗൃഹ്യ രുചിരം ബാഹും സ്മാരയേച്ചൌര്ധ്വദേഹികമ് । ഭഗവാന്നാരായണഃ ശ്രീമാന്ദേവശ്ചക്രായുധോഹരിഃ
സുന്ദരമായ കൈ ഉയർത്തി, ഉത്തമമായ പരലോകം ഓർത്തിരിക്കണം. ഭഗവാൻ നാരായണൻ, മഹാത്മാവായ ദേവൻ, ചക്രായുധധാരിയായ ഹരി.
ശാര്ങ്ഗധാരീ ഹൃഷീകേശഃ പുരാണപുരുഷോത്തമഃ । അജിതഃ ഖഡ്ഗഭൃജ്ജിഷ്ണുഃ കൃഷ്ണശ്ചൈവ സനാതനഃ
ശാരംഗം വഹിക്കുന്നവൻ, ഹൃഷീകേശൻ, പുരാതനപുരുഷോത്തമൻ, ജയിക്കാനാവാത്തവൻ, ഖഡ്ഗം വഹിക്കുന്ന വിജയി, ശാശ്വതനായ കൃഷ്ണൻ.
ഏകശൃംഗോ വരാഹസ്ത്വം ഭൂതഭവ്യഭവാത്മകഃ । അക്ഷരം ബ്രഹ്മ സത്യം തു ആദൌ ചാംതേ ച രാഘവഃ
നീ ഏകശൃംഗിയായ വരാഹൻ, ഭൂതഭവ്യഭവാത്മാവും, അക്ഷരമായ ബ്രഹ്മവും സത്യവും, ആദിയും അന്ത്യവും രാഘവനും ആകുന്നു.
ലോകാനാം തു പരോ ധര്മോ വിഷ്വക്സേനശ്ചതുര്ഭുജഃ । സേനാനീ രക്ഷണസ്ത്വം ച വൈകുംഠസ്ത്വം ജഗത്പ്രഭുഃ
ലോകങ്ങളുടെ പരമധർമ്മം, വിശ്വക്സേനൻ, നാലു കൈകളുള്ളവൻ, സൈന്യാധിപൻ, രക്ഷകൻ, വൈകുണ്ഠൻ, ജഗത്പ്രഭു.
പ്രഭവശ്ചാവ്യയസ്ത്വം ച ഉപേംദ്രോ മധുസൂദനഃ । പൃശ്നിഗര്ഭോ ധൃതാര്ചിസ്ത്വം പദ്മനാഭോ രണാംതകൃത്
നീ സൃഷ്ടിയും, അക്ഷയനും, ഉപേന്ദ്രനും, മധുസൂദനനും, പൃശ്യിഗർഭനും, പ്രകാശമുള്ളവനും, പദ്മനാഭനും, ശത്രുനാശകനുമാണ്.
ശരണ്യം ശരണം ച ത്വാമാഹുഃ സേന്ദ്രാ മഹര്ഷയഃ । ഋക്സാമശ്രേഷ്ഠോ വേദാത്മാ ശതജിഹ്വോ മഹര്ഷയഃ
ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാരും മഹർഷികളും നിന്നെ ശരണ്യനും അഭയം എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഋക്-സാമവേദങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, വേദാത്മാവ്, നൂറു നാവുള്ള മഹർഷി.
ത്വം യജ്ഞസ്ത്വം വഷട്കാരസ്ത്വമോംകാരഃ പരംതപഃ । ശതധന്വാ വസുഃ പൂര്വം വസൂനാം ത്വം പ്രജാപതിഃ
നീ യജ്ഞം, വഷട് വിളി, ഓംകാരവും, ശത്രുനാശകനും, നൂറു വില്ലുകൾ വഹിക്കുന്നവനും, ആദികാലത്തെ വസുവും, വസുക്കളിൽ പ്രജാപതിയും ആകുന്നു.
ത്രയാണാമപി ലോകാനാം ആദികര്താ സ്വയംപ്രഭുഃ । രുദ്രാണാമഷ്ടമോ രുദ്രഃ സാധ്യാനാമപി പംചമഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ആദികർത്താവും സ്വയംപ്രഭുവും, രുദ്രന്മാരിൽ എട്ടാമൻ, സാധ്യന്മാരിൽ അഞ്ചാമൻ.
ആശ്വിനൌ ചാപി കര്ണൌ തേ സൂര്യചംദ്രൌ ച ചക്ഷുഷീ । അംതേ ചാദൌ ച മധ്യേ ച ദൃശ്യസേ ത്വം പരംതപഃ
അശ്വിനീദേവന്മാർ നിന്റെ ചെവികൾ, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നിന്റെ കണ്ണുകൾ. അവസാനം, തുടക്കം, നടുവിൽ എല്ലായിടത്തും നീ കാണപ്പെടുന്നു, ശത്രുനാശകനേ.
പ്രഭവോ നിധനം ചാസ്യ ന വിദുഃ കോ ഭവാനിതി । ദൃശ്യസേ സര്വലോകേഷു ഗോഷു ച ബ്രഹ്മണേഷു ച
നിന്റെ ആരംഭവും അവസാനം എവിടെയാണ് എന്നും, നീ ആരാണെന്നും ആരും അറിയുന്നില്ല. എങ്കിലും നീ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും, പശുക്കളിലും, ബ്രാഹ്മണരിലും ദൃശ്യനാകുന്നു.
ദിക്ഷു സര്വാസു ഗഗനേ പര്വതേഷു ഗുഹാസു ച । സഹസ്രനയനഃ ശ്രീമാഞ്ഛതശീര്ഷഃ സഹസ്രപാത്
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും, ആകാശത്തിലും, പർവതങ്ങളിലും, ഗുഹകളിലും, ആയിരം കണ്ണുകളും, നൂറ് തലകളും, ആയിരം കാലുകളും ഉള്ള മഹത്വമുള്ളവനായി നീ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു.
ത്വം ധാരയസി ഭൂതാനി വസുധാം ച സപര്വതാമ് । അംതഃപൃഥിവ്യാം സലിലേ സര്വസത്വമഹോരഗഃ
നീ എല്ലാ ജീവികളും പർവതങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയും താങ്ങുന്നു. ഭൂമിയുടെ ഉള്ളിലും ജലത്തിലും നീ എല്ലാ ജീവികളുടെയും മഹാസർപ്പനാണ്.
ത്രീംല്ലോകാന്ധാരയന്നാസ്തേ ദേവഗംധര്വദാനവാന് । അഹം തേ ഹൃദയം രാമ ജിഹ്വാ ദേവീ സരസ്വതീ
ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും കൂടെക്കൊണ്ട് നീ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും താങ്ങുന്നു. രാമാ, ഞാൻ നിന്റെ ഹൃദയവും, ദേവിയായ സരസ്വതിയാണ് നിന്റെ നാവും.
ദേവാ രോമാണി ഗാത്രേഷു നിര്മിതാസ്തേ സ്വമായയാ । നിമിഷസ്തേ സ്മൃതാ രാത്രിരുന്മേഷോ ദിവസസ്തഥാ
ദേവന്മാർ നിന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങൾ പോലെ, നിന്റെ മായയാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവരാണ്. നീ കണ്ണടയ്ക്കുമ്പോൾ അതാണ് രാത്രി, തുറക്കുമ്പോൾ അതാണ് പകൽ എന്ന് പറയുന്നു.
സംസ്കാരസ്തേ ഭവേദ്ദേഹോ ന തദസ്തി വിനാ ത്വയാ । ജഗത്സര്വം ശരീരേ തത്സ്ഥൈര്യം ച വസുധാതലമ്
നിന്റെ ശരീരം ശുദ്ധിക്രമങ്ങളുടെ ഫലമാണ്; നിന്നെ കൂടാതെ ഒന്നും നിലനിൽക്കില്ല. ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിന്റെ ശരീരത്തിലാണ്, ഭൂമിയുടെ സ്ഥിരതയും നിന്നിലാണു.
അഗ്നിഃ കോപഃ പ്രസാദസ്തേ ശേഷഃ ശ്രീമാംശ്ച ലക്ഷ്മണഃ । ത്വയാ ലോകാസ്ത്രയഃ ക്രാംതാഃ പുരാണൈര്വിക്രമൈസ്ത്രിഭിഃ
നിന്റെ കോപമാണ് അഗ്നി, കൃപയും നിനക്കാണ്; ലക്ഷ്മണൻ മഹാസർപ്പനായ ശേഷനാണ്. നീ മൂന്നു പുരാതന ചുവടുകൾകൊണ്ട് മൂന്നു ലോകങ്ങളും കടന്നുപോയി.
ത്വയേംദ്രശ്ച കൃതോ രാജാ ബലിര്ബദ്ധോ മഹാസുരഃ । ലോകാന്സംഹൃത്യ കാലസ്ത്വം നിവേശ്യാത്മനി കേവലമ്
നിന്റെ കരുണയാൽ ഇന്ദ്രൻ രാജാവായി, മഹാസുരനായ ബലിയും ബദ്ധനായി. ലോകങ്ങളെ പിന്വലിച്ച ശേഷം, നീ മാത്രം കാലമായി സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നു.
കരോഷ്യേകാര്ണവം ഘോരം ദൃശ്യാദൃശ്യേ ച നാന്യഥാ । ത്വയാ സിംഹവപുഃ കൃത്വാ പരമം ദിവ്യമുത്തമമ്
നീ ഭയങ്കരമായ ഒറ്റ സമുദ്രം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, കാണാവുന്നതിലും കാണാതിരിക്കുന്നതിലും വേറൊന്നുമില്ല. നീ സിംഹരൂപം ധരിച്ച് അത്യുന്നതവും ദിവ്യവുമായ രൂപം സൃഷ്ടിച്ചു.
ഭയദഃ സര്വഭൂതാനാം ഹിരണ്യകശിപുര്ഹതഃ । ത്വമശ്വവദനോ ഭൂത്വാ പാതാലതലമാശ്രിതഃ
എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയം നൽകുന്നവനായി നീ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ സംഹരിച്ചു. കുതിരമുനയുള്ളവനായി പാതാളത്തിലെ ആഴങ്ങളിൽ എത്തി.
സംഹൃതം പരമം ഹവ്യം രഹസ്യം വൈ പുനഃ പുനഃ । യത്പരം ശ്രൂയതേ ജ്യോതിര്യത്പരം ശ്രൂയതേ പരഃ
പരമമായ ഹോമം, രഹസ്യം, നീ വീണ്ടും വീണ്ടും പിന്വലിക്കുന്നു. പരമം എന്നു കേൾക്കപ്പെടുന്ന പ്രകാശവും, അതിലുമുള്ള പരമവും അതാണ്.
യത്പരം പരതശ്ചൈ വപരമാത്മേതി കഥ്യതേ । പരോ മംത്രഃ പരം തേജസ്തമേവ ഹി നിഗദ്യസേ
പരമവും അതിലുമുള്ളതും പരമാത്മാവെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. പരമമായ മന്ത്രവും പ്രകാശവും അതെ, അതാണ് നീ.
ഹവ്യം കവ്യം പവിത്രം ച പ്രാപ്തിഃ സ്വര്ഗാപവര്ഗയോഃ । സ്ഥിത്യുത്പത്തിവിനാശാംസ്തേ ത്വാമാഹുഃ പ്രകൃതേഃ പരമ്
ഹോമവും പിതൃകർമ്മവും ശുദ്ധീകരണവും സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും നേടലും, സൃഷ്ടിയും നിലനിൽപ്പും നാശവും — ഇവയ്ക്കെല്ലാം അതീതനാണ് നീ എന്ന് പറയുന്നു.
യജ്ഞശ്ച യജമാനശ്ച ഹോതാ ചാധ്വര്യുരേവ ച । ഭോക്താ യജ്ഞഫലാനാം ച ത്വം വൈ വേദൈശ്ച ഗീയസേ
യജ്ഞവും യജമാനനും ഹോതാവും അധ്വര്യുവും നീ തന്നെയാണ്. യജ്ഞഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവനും, വേദങ്ങൾ പാടുന്നവനും നീ തന്നെയാണ്.
സീതാലക്ഷ്മീര്ഭവാന്വിഷ്ണുര്ദേവഃ കൃഷ്ണഃ പ്രജാപതിഃ । വധാര്ഥം രാവണസ്യ ത്വം പ്രവിഷ്ടോ മാനുഷീം തനുമ്
നീ സീതയും ലക്ഷ്മിയും വിഷ്ണുവും ദേവനായ കൃഷ്ണനും പ്രജാപതിയും ആകുന്നു. രാവണനെ സംഹരിക്കാൻ നീ മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ചു.
തദിദം ച ത്വയാ കാര്യം കൃതം ധര്മഭൃതാം വര । നിഹതോ രാവണോ രാമ പ്രഹൃഷ്ടാ ദേവതാഃ കൃതാഃ
ഇങ്ങനെ, നീ ഈ കര്മ്മം നിർവഹിച്ചു, ധർമ്മവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ. രാമാ, രാവണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ദേവന്മാർ സന്തോഷം നേടി.