താമൃതേനൈവ ധര്മോഽഥ കാമോ മോക്ഷോഽപി ദൂരതഃ । ക്ഷുധിതാനാം ദുര്ഗതാനാം കുതോ യോഗസമാധയഃ
ആ അമൃതം കൊണ്ടാണ് ധർമ്മവും കാമവും മോക്ഷവും അടുത്തുവരുന്നത്; വിശപ്പും ദാരിദ്ര്യവും അനുഭവിക്കുന്നവർക്ക് യോഗസമാധി എങ്ങനെയാകും?
സ ച സംസാരസാരൈകഃ സര്വലോകൈകനായകഃ । വശഗാ കമലാ യസ്യ ത്യക്ത്വാ താമപി ശംകരഃ
അവൻ ലോകത്തിന്റെ സാരവും എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ഏകനായകനുമാണ്; കമലയും അവന്റെ വശം, ശങ്കരൻ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
അനൌദ്ധത്യേന ശൌചേന രൂപേണാര്ജവസംപദാ । സര്വാതിശയവീര്യേണ സംപൂര്ണസ്യ മഹാത്മനഃ
വിനയം, ശുദ്ധി, സൗന്ദര്യം, നേര്മ, അത്യുത്തമമായ വീര്യം എന്നിവകൊണ്ട് മഹാത്മാവ് പൂർണ്ണനാകുന്നു.
കസ്തേന തുല്യതാമേതി ദേവദേവേന വിഷ്ണുനാ । യസ്യാംശാംശാവതാരേണ വിനാ സര്വം വിലീയതേ
ദേവദേവനായ വിഷ്ണുവിനോട് സമം ആരാകും? അവന്റെ ഒരു അംശത്തിന്റെ അംശം പോലും ഇല്ലാതെ എല്ലാം ലയിച്ചുപോകുന്നു.
ജഗദേതത്തഥാപ്യാഹുര്ദോഷായൈതദ്വിമോഹിതാഃ । നാസ്യ ജന്മ ന വാ മൃത്യുര്നാപ്രാപ്യം സ്വാര്ഥമേവ ച
എന്നിരുന്നാലും, മോഹിതരായവർ ഈ ലോകത്തെ ദോഷം പറയുന്നു; അവനു ജന്മമില്ല, മരണവുമില്ല, സ്വാർത്ഥത്തിന് അപ്രാപ്യമാകുന്നതുമില്ല.
കാമാദ്യാസക്തചിത്തത്വാത്കിം തു സര്വേശ്വരപ്രഭോ । ത്വന്മയത്വാത്പ്രമാദാദ്വാ ശക്നോമി പഠിതും ന ചേത്
കാമാദികളിൽ മനസ്സ് ആസക്തമായതുകൊണ്ടും, സർവ്വേശ്വരനായ പ്രഭോ, നിന്നിൽ ലയിച്ചുപോയതുകൊണ്ടും, അല്ലെങ്കിൽ അശ്രദ്ധയാൽ, ഞാൻ പാരായണം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല.
വിഷ്ണോഃ സഹസ്രനാമൈതത്പ്രത്യഹം വൃഷഭധ്വജ । നാമ്നൈകേന തു യേന സ്യാത്തത്ഫലം ബ്രൂഹി മേ പ്രഭോ
വൃഷഭധ്വജാ, വിഷ്ണുവിന്റെ ഈ ആയിരം നാമങ്ങൾ — അതിൽ ഒരു നാമം പോലും ദിവസേന ജപിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്തെന്ന് ദയവായി പറയണം, പ്രഭോ.
മഹാദേവ ഉവാച- രാമരാമേതി രാമേതി രമേ രാമേ മനോരമേ । സഹസ്രനാമതത്തുല്യം രാമനാമ വരാനനേ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: 'രാമ, രാമ, രാമ' എന്ന രാമനാമത്തിൽ ഞാൻ ആനന്ദിക്കുന്നു; മനോഹരനായ രാമന്റെ നാമം, സുന്ദരമുഖിയായവളേ, ആയിരം നാമങ്ങൾക്കു തുല്യമാണ്.
ശ്രീമഹാദേവ ഉവാച- ബ്രാഹ്മണാ വാ ക്ഷത്രിയാ വാ വൈശ്യാ വാ ഗിരികന്യകേ । ശൂദ്രാ വാഥ വിശേഷേണ പഠംത്യനുദിനം യദി
ശ്രീമഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണൻ ആയാലും, ക്ഷത്രിയൻ ആയാലും, വൈശ്യൻ ആയാലും, പർവ്വതകുമാരി, ശൂദ്രൻ ആയാലും, അവരിൽ ആരെങ്കിലും ദിവസേന ഈ നാമങ്ങൾ ജപിച്ചാൽ,
ധനധാന്യസമായുക്താ യാംതി വിഷ്ണോഃ പരം പദമ് । ശ്ലോകം വാ ശ്ലോകമര്ദ്ധം വാ പാദം പാദാര്ദ്ധമേവ വാ
അവർക്ക് ധനവും ധാന്യവും സമൃദ്ധിയായി ലഭിക്കും, വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദവും നേടും; ഒരു ശ്ലോകം, അർദ്ധം, പാദം, അല്ലെങ്കിൽ പാദത്തിന്റെ അർദ്ധം പോലും ജപിച്ചാലും.
പഠനാന്മോക്ഷമാപ്നോതി യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ് । വിന്യാസേന യുതം ദേവി വിഷ്ണോര്നാമസഹസ്രകമ്
ജപം ചെയ്താൽ, സർവ്വലോകം ലയിക്കുന്നതുവരെ മോക്ഷം ലഭിക്കും; ദേവി, വിഷ്ണുവിന്റെ ആയിരം നാമങ്ങൾ ഇങ്ങനെ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
യേ പഠംതി നരശ്രേഷ്ഠാസ്തേ യാംതി പദമവ്യയമ് । ഏകകാലം ദ്വികാലം വാ ത്രികാലം വാഥ യഃ പഠേത്
ജപിക്കുന്ന പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ അവിനാശിയായ പദം നേടുന്നു; ഒരിക്കൽ, രണ്ടുതവണ, അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാലും.
ധനായുര്വര്ധതേ തസ്യ യാവദിംദ്രാശ്ചതുര്ദശ । പുത്രാന്പൌത്രാംസ്തഥാലക്ഷ്മീ സംപദം വിപുലാം ലഭേത്
അവന്റെ ധനവും ആയുസും പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാർ ഭരിക്കുന്ന കാലംവരെ വർദ്ധിക്കും; അവൻ പുത്രന്മാരെയും മക്കളെയും വലിയ സമ്പത്തും നേടും.
കിമന്യദ്ബഹുനോക്തേന ഭൂയോ ഭൂയോ വരാനനേ । വിഷ്ണോര്നാമസഹസ്രം തു പരം നിര്വാണദായകമ്
ഇനി കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല, സുന്ദരമുഖിയായവളേ; വിഷ്ണുവിന്റെ ആയിരം നാമങ്ങൾ പരമമായ മോക്ഷം നൽകുന്നു.
പൂജനം പ്രഥമം തസ്യ കൃതം യേന നരേണ തു । സംപൂര്ണം പൂജിതേ വിഷ്ണൌ തസ്യ പൂജാ ച വാര്ഷികീ
ആയാൾ ആദ്യം വിഷ്ണുവിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ, വിഷ്ണുവിന്റെ പൂജ പൂർണ്ണമായാൽ, അവന്റെ ആ വർഷത്തെ പൂജയും പൂർത്തിയായതായിരിക്കും.
വ്യഗ്രത്വം ച ന കര്ത്തവ്യം പഠനേ തു വിശേഷതഃ । യദി ചേത്ക്രിയതേ പാഠേ ഹ്യായുര്വിത്തം ച നശ്യതി
പാരായണത്തിനിടയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് വായനക്കിടെ, മനസ്സാക്ഷി കാണിക്കരുത്. അശ്രദ്ധയോടെ പാരായണം ചെയ്താൽ, ആയുസ്സും സമ്പത്തും നഷ്ടപ്പെടും.
യാവംതി ഭുവി തീര്ഥാനി ജംബുദ്വീപേഷു സര്വദാ । താനി തീര്ഥാനി തത്രൈവ വിഷ്ണോര്നാമസഹസ്രകമ്
ഭൂമിയിൽ ജംബുദ്വീപങ്ങളിൽ എത്ര തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ടോ, അവയെല്ലാം വിഷ്ണുവിന്റെ ആയിരം നാമങ്ങളിൽ തന്നെ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
തത്രൈവ ഗംഗാ യമുനാ ച വേണീ ഗോദാവരീ തത്ര സരസ്വതീ ച । സര്വാണി തീര്ഥാനി വസംതി തത്ര യത്ര സ്ഥിതം നാമസഹസ്രകം തത്
അവിടെ തന്നെയാണ് ഗംഗയും യമുനയും വേണി, ഗോദാവരി, സരസ്വതിയും. ആയിരം നാമങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നിടത്ത് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും വസിക്കുന്നു.
ഇദം പവിത്രം പരമം ഭക്താനാം വല്ലഭം സദാ । ധ്യേയം ഹി ദാസഭാവേന ഭക്തിഭാവേന ചേതസാ
ഇത് ശുദ്ധവും ഉത്തമവും ഭക്തർക്കു എപ്പോഴും പ്രിയപ്പെട്ടതുമാണ്. ദാസഭാവത്തോടും ഭക്തിയോടും ചേർന്ന മനസ്സോടെ ഇതിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.
പരം സഹസ്രനാമാഖ്യം യേ പഠംതി മനീഷിണഃ । സര്വപാപവിനിര്മുക്താസ്തേ യാംതി ഹരിസംനിധൌ
ആയിരം നാമങ്ങളുടെ മഹത്വം പാരായണം ചെയ്യുന്ന ജ്ഞാനികൾ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതരായി ഹരിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ എത്തുന്നു.
അരുണോദയകാലേ തു യേ പഠംതി ജപംതി ച । ആയുര്ബലം ച തേഷാം ശ്രീര്വര്ദ്ധതേ ച ദിനേദിനേ
അരുണോദയസമയത്ത് ഇത് പാരായണം ചെയ്യുകയും ജപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരുടെ ആയുസ്സും ബലവും ഐശ്വര്യവും ദിവസേന വർദ്ധിക്കും.
രാത്രൌ ജാഗരണേ പ്രാപ്തേ കലൌ ഭാഗവതോ നരഃ । പഠനാന്മുക്തിമാപ്നോതി യാവദിംദ്രാശ്ചതുര്ദശ
കലിയുഗത്തിൽ രാത്രി ജാഗരണമുണ്ടാകുമ്പോൾ ഭക്തൻ ഇത് പാരായണം ചെയ്താൽ, പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാർ ഭരിക്കുന്ന കാലം മുഴുവൻ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ഏകൈകേന തു നാമ്നാ വൈ ഹരൌ തുലസികാരണാത് । പൂജാ സാ ചൈവ വിജ്ഞേയാ കോടിയജ്ഞഫലാധികാ
ഹരിയുടെ ഓരോ നാമവും തുളസിയോടെ പൂജിച്ചാൽ, അതിന് കോടിയജ്ഞഫലത്തേക്കാൾ വലിയ ഫലം ലഭിക്കും.
മാര്ഗേ ച ഗച്ഛമാനാസ്തു യേ പഠംതി ദ്വിജാതയഃ । ന ദോഷാ മാര്ഗജാസ്തേഷാം ഭവംതി കില പാര്വതി
മാർഗത്തിലൂടെ യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ ദ്വിജന്മാർ ഇത് പാരായണം ചെയ്താൽ, മാർഗത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ദോഷങ്ങൾ അവരെ ബാധിക്കില്ല, പാർവതി.
ശൃണു ദേവി പ്രവക്ഷ്യാമി മാഹാത്മ്യം കേശവസ്യ തു । യേ ശൃണ്വംതി നരശ്രേഷ്ഠാസ്തേ പുണ്യാഃ പുണ്യരൂപിണഃ
ദേവി, കേൾക്കൂ, ഞാൻ കേശവന്റെ മഹത്വം പറയും. അതു കേൾക്കുന്ന ശ്രേഷ്ഠന്മാർ പുണ്യവാന്മാരും പുണ്യത്തിന്റെ രൂപങ്ങളുമാണ്.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാപതിനാരദസംവാദേ സഹസ്രനാമമഹിമാനാമ ദ്വിസപ്തതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ അയ്യായിരത്തിയഞ്ചായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ഉമാപതിയും നാരദനും നടത്തിയ സംഭാഷണത്തിൽ, സഹസ്രനാമ മഹിമ എന്ന ഈ എഴുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
മഹാദേവ ഉവാച- ഓംരാമരക്ഷാസ്തോത്രസ്യ ശ്രീമഹര്ഷിര്വിശ്വാമിത്രഋഷിഃ । ശ്രീരാമോ ദേവതാ അനുഷ്ടുപ്ഛംദഃ । വിഷ്ണുപ്രീത്യര്ഥേ ജപേ വിനിയോഗഃ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഓം. രാമരക്ഷാ സ്തോത്രത്തിന് മഹർഷി വിശ്വാമിത്രൻ ഋഷിയാണു. ശ്രീരാമൻ ദേവതയും, അനുഷ്ടുപ് എന്നതാണ് ഛന്ദസും, വിഷ്ണുവിനെ പ്രസന്നിപ്പിക്കാൻ ജപിക്കേണ്ടതുമാണ്.
അതസീപുഷ്പസംകാശം പീതവാസസമച്യുതമ് । ധ്യാത്വാ വൈ പുംഡരീകാക്ഷം ശ്രീരാമം വിഷ്ണുമവ്യയമ്
അതസിപ്പൂവിന്റെ നിറംപോലെയുള്ളതും മഞ്ഞവസ്ത്രം ധരിച്ചും, കണികൂടി ക്ഷയിക്കാത്തതുമായ, കമലനേത്രനായ ശ്രീരാമവിഷ്ണുവിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.
പാതു വോ ഹൃദയം രാമഃ ശ്രീകംഠഃ കംഠമേവ ച । നാഭിം പാതു മഖത്രാതാ കടിം മേ വിശ്വരക്ഷകഃ
നമ്മുടെ ഹൃദയത്തെ രാമൻ കാത്തിരിക്കട്ടെ, ശ്രീകണ്ഠൻ കഴുത്തിനെയും. യജ്ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്നവൻ നാഭിയെയും, ലോകത്തെ രക്ഷിക്കുന്നവൻ എന്റെ കട്ടിയും കാത്തിരിക്കട്ടെ.
കരൌ പാതു ദാശരഥിഃ പാദൌ മേ വിശ്വരൂപധൃക് । ചക്ഷുഷീ പാതു വൈ ദേവ സീതാപതിരനുത്തമഃ
ദശരഥപുത്രൻ എന്റെ കൈകളെയും, വിശ്വരൂപധാരിയായവൻ എന്റെ കാലുകളെയും കാത്തിരിക്കട്ടെ. സീതാപതി, ഉത്തമനായ ദേവൻ, എന്റെ കണ്ണുകളെയും കാത്തിരിക്കട്ടെ.