നക്ഷത്രേശോ രവിസ്തേജഃ ശ്രേഷ്ഠഃ ശുക്രഃ കവീശ്വരഃ । മഹര്ഷിരാട്ഭൃഗുര്വിഷ്ണുരാദിത്യേശോ ബലിസ്വരാട്
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഇടയിൽ സൂര്യൻ ആണ് പ്രധാനൻ; പ്രകാശം ഏറ്റവും ഉജ്ജ്വലമാണ്; ശുക്രൻ മികച്ച കവി; ഭൃഗു മഹർഷിമാരിൽ പ്രധാനൻ; വിഷ്ണു ആദിത്യന്മാരുടെ നാഥൻ; ബലി അസുരന്മാരുടെ രാജാവാണ്.
വായുര്വഹ്നിഃ ശുചിഃ ശ്രേഷ്ഠഃ ശംകരോ രുദ്രരാട്ഗുരുഃ । വിദ്വത്തമശ്ചിത്രരഥോ ഗംധര്വാഗ്ര്യോക്ഷരോത്തമഃ
വായു കാറ്റാണ്; അഗ്നി ശുദ്ധനും ശ്രേഷ്ഠനും ആണ്; ശംകരൻ രുദ്രന്മാരുടെ അധിപനും ഗുരുവുമാണ്; ചിത്രരഥൻ ഗന്ധർവന്മാരിൽ പ്രധാനൻ; ഉച്ചൈശ്രവസ് കുതിരകളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമൻ.
വര്ണാദിരഗ്ര്യസ്ത്രീഗൌരീശക്ത്യാഗ്ര്യാശീശ്ച നാരദഃ । ദേവര്ഷിരാട്പാംഡവാഗ്ര്യോഽര്ജുനോവാദഃ പ്രവാദരാട്
അക്ഷരങ്ങളിൽ 'അ' ആണ് പ്രധാനമായത്; സ്ത്രീകളിൽ ഗൗരി ശക്തിയാൽ ശ്രേഷ്ഠ; മഹർഷിമാരിൽ നാരദൻ പ്രധാനൻ; പാണ്ഡവന്മാരിൽ അർജുനൻ ഉത്തമൻ; വേദങ്ങൾ സംസാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം.
പവനഃ പവനേശാനോ വരുണോ യാദസാം പതിഃ । ഗംഗാതീര്ഥോത്തമോദ്യൂതം ഛലകാഗ്ര്യം വരൌഷധമ്
കാറ്റുകളിൽ പവനൻ ആണ് കാറ്റിന്റെ നാഥൻ; ജലജീവികളിൽ വരുണൻ അധിപൻ; പുണ്യനദികളിൽ ഗംഗയാണ് ശ്രേഷ്ഠം; കളികളിൽ പാശകം പ്രധാനമാണ്; വഞ്ചനകളിൽ ചതിയും ഔഷധങ്ങളിൽ ഉത്തമവും.
അന്നം സുദര്ശനോഽസ്ത്രാഗ്ര്യം വജ്രം പ്രഹരണോത്തമമ് । ഉച്ചൈഃശ്രവാവാജിരാജ ഐരാവതഇഭേശ്വരഃ
അന്നങ്ങളിൽ സുധർശനം ഏറ്റവും ഉത്തമം; ആയുധങ്ങളിൽ വജ്രം ശ്രേഷ്ഠം; ഉച്ചൈശ്രവസ് കുതിരകളുടെ രാജാവാണ്; എയർാവതം ആനകളുടെ അധിപൻ.
അരുംധത്യേകപത്നീശോ ഹ്യശ്വത്ഥോഽശേഷവൃക്ഷരാട് । അധ്യാത്മവിദ്യാവിദ്യാഗ്ര്യഃ പ്രണവച്ഛംദസാം വരഃ
അരുന്ധതി ഏകപത്നിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠ; അശ്വത്തവൃക്ഷം എല്ലാ മരങ്ങളിലും പ്രധാനമാണ്; ആത്മവിദ്യാ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം; ഛന്ദസ്സുകളിൽ പ്രണവം ശ്രേഷ്ഠം.
മേരുര്ഗിരിപതിര്മാര്ഗോ മാസാഗ്ര്യഃ കാലസത്തമഃ । ദിനാദ്യാത്മാ പൂര്വസിദ്ധഃ കപിലഃ സാമവേദരാട്
പർവതങ്ങളിൽ മേരു പ്രധാനൻ; വഴികളിൽ പാതയാണ് ഉത്തമം; മാസങ്ങളിൽ കാലം ശ്രേഷ്ഠം; ദിവസങ്ങളിൽ ആത്മാവ് പുരാതനവും സ്ഥിരവുമാണ്; കപിലൻ സാമവേദത്തിന്റെ അധിപൻ.
താര്ക്ഷ്യഃ ഖഗേംദ്ര ഋത്വഗ്ര്യോ വസംതഃ കല്പപാദപഃ । ദാതൃശ്രേഷ്ഠഃ കാമധേനുരാര്തിഘ്നാഗ്ര്യ സുഹൃത്തമഃ
താർക്ഷ്യൻ പക്ഷികളിൽ രാജാവാണ്; ঋതുക്കളിൽ വസന്തം ഉത്തമം; ഇഷ്ടവൃക്ഷങ്ങളിൽ കല്പവൃക്ഷം ശ്രേഷ്ഠം; ദാനികളിൽ കാമധേനു ഉത്തമം; കഷ്ടം നീക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും നല്ല സുഹൃത്ത്.
ചിംതാമണിര്ഗുരുശ്രേഷ്ഠോ മാതാ ഹിതതമഃ പിതാ । സിംഹോ മൃഗേംദ്രോ നാഗേംദ്രോ വാസുകിര്നൃവരോ നൃപ
ചിന്താമണി ഗുരുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ; അമ്മ ഏറ്റവും ഉപകാരപ്രദം; അച്ഛനും അതുപോലെ; സിംഹം മൃഗങ്ങളിൽ രാജാവാണ്; സർപ്പങ്ങളിൽ വാസുകി പ്രധാനൻ; മനുഷ്യരിൽ രാജാവാണ് ഉത്തമൻ.
വര്ണേശോ ബ്രാഹ്മണശ്ചേതഃ കരുണാഗ്ര്യം നമോനമഃ । ഇത്യേതദ്വാസുദേവസ്യ വിഷ്ണോര്നാമസഹസ്രകമ്
വാക്കിന്റെ അധിപൻ ബ്രാഹ്മണൻ; മനസ്സാണ് കരുണയിൽ ശ്രേഷ്ഠം — നമസ്കാരം! ഇങ്ങനെ ആണ് വാസുദേവനായ വിഷ്ണുവിന്റെ ആയിരം നാമങ്ങൾ.
സര്വാപരാധശമനം പരം ഭക്തിവിവര്ദ്ധനമ് । അക്ഷയം ബ്രഹ്മലോകാദി സര്വസ്വര്ഗൈകസാധനമ്
ഇത് എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്നു, ഭക്തി വളർത്തുന്നു, ക്ഷയിക്കാത്തതും ബ്രഹ്മലോകം തുടങ്ങി എല്ലാ സ്വർഗങ്ങളിലേക്കുള്ള ഏക മാർഗ്ഗവുമാണ്.
വിഷ്ണുലോകൈകസോപാനം സര്വദുഃഖവിനാശനമ് । സമസ്തസുഖദം സദ്യഃ പരം നിര്വാണദായകമ്
വിഷ്ണുലോകത്തിലേക്കുള്ള ഏക പടവുയർത്തൽ ഇതാണ്; എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു; ഉടൻ തന്നെ എല്ലാ സന്തോഷവും നൽകുന്നു; പരമമായ മോക്ഷം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു.
കാമക്രോധാദിനിഃശേഷമനോമലവിശോധനമ് । ശാംതിദം പാവനം നൄണാം മഹാപാതകിനാമപി
കാമം, ക്രോധം തുടങ്ങിയ എല്ലാ മലിനതകളും ഇത് പൂര്ണമായി നീക്കം ചെയ്യുന്നു; മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; ശാന്തി നൽകുന്നു; വലിയ പാപികൾക്കുപോലും പാവനമാക്കുന്നു.
സര്വേഷാം പ്രാണിനാമാശു സര്വാഭീഷ്ടഫലപ്രദമ് । സമസ്തവിഘ്നശമനം സര്വാരിഷ്ടവിനാശനമ്
എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഇത് വേഗത്തിൽ എല്ലാ ആഗ്രഹഫലങ്ങളും നൽകുന്നു; എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്നു; എല്ലാ ദുരന്തങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.
ഘോരദുഃഖപ്രശമനം തീവ്രദാരിദ്ര്യനാശനമ് । ഋണത്രയാപഹം ഗുഹ്യം ധനധാന്യയശസ്കരമ്
ഭയങ്കരമായ ദു:ഖം ശമിപ്പിക്കുന്നു; കടുത്ത ദാരിദ്ര്യം നശിപ്പിക്കുന്നു; മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള കടങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നു; രഹസ്യവും ധനം, ധാന്യം, പ്രശസ്തി എന്നിവ നൽകുന്നതുമാണ്.
സര്വൈശ്വര്യപ്രദം സര്വസിദ്ധിദം സര്വധര്മദമ് । തീര്ഥയജ്ഞതപോദാനവ്രതകോടിഫലപ്രദമ്
എല്ലാ ഐശ്വര്യവും, എല്ലാ സിദ്ധികളും, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും നൽകുന്നു; തീർത്ഥയാത്ര, യജ്ഞം, തപസ്, ദാനം, വ്രതം എന്നിവയുടെ കോടീതി ഫലം നൽകുന്നു.
ജഗജ്ജാഡ്യപ്രശമനം സര്വവിദ്യാപവര്ത്തകമ് । രാജ്യദം ഭ്രഷ്ടരാജ്യാനാം രോഗിണാം സര്വരോഗഹൃത് 6.71.
ലോകത്തിന്റെ മന്ദബുദ്ധി നീക്കം ചെയ്യുന്നു; എല്ലാ വിദ്യകളും നൽകുന്നു; രാജ്യം നഷ്ടമായവർക്കും രാജ്യം നൽകുന്നു; രോഗികൾക്ക് എല്ലാ രോഗങ്ങളും മാറ്റുന്നു.
വംധ്യാനാം സുതദം ചായുഃക്ഷീണാനാം ജീവിതപ്രദമ് । ഭൂതഗ്രഹവിഷധ്വംസി ഗ്രഹപീഡാവിനാശനമ്
വന്ധ്യകൾക്ക് സന്താനം നൽകുന്നു; ആയുസ്സ് കുറഞ്ഞവർക്കു ജീവൻ നൽകുന്നു; ഭൂതങ്ങളുടെയും വിഷത്തിന്റെയും ബാധകൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നു; ഗ്രഹബാധയും ദു:ഖവും അകറ്റുന്നു.
മാംഗല്യം പുണ്യമായുഷ്യം ശ്രവണാത്പഠനാജ്ജപാത് । സകൃദസ്യാഖിലാവേദാഃ സാംഗാ മംത്രാശ്ച കോടിശഃ
ഇതിനെ കേൾക്കുകയോ വായിക്കുകയോ ജപിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, മംഗളം, പുണ്യം, ദീർഘായുസ്സ് എന്നിവ ലഭിക്കും. ഇതിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ചെയ്താൽ പോലും, എല്ലാ വേദങ്ങളും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും, അനവധി മന്ത്രങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
പുരാണശാസ്ത്രസ്മൃതയഃ ശ്രുതാ സ്യുഃ പഠിതാസ്തഥാ । ജപ്ത്വാ ചൈകാക്ഷരം ശ്ലോകം പാദം വാ പഠതി പ്രിയേ
പുരാണങ്ങൾ, ശാസ്ത്രങ്ങൾ, സ്മൃതികൾ എല്ലാം കേട്ടതും വായിച്ചതുമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; ഇതിലെ ഒരു അക്ഷരം, ഒരു ശ്ലോകം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പാദം പോലും ജപിച്ചാൽ അതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും, പ്രിയേ.
നിത്യം സിധ്യതി സര്വേഷ്ടമചിരാത്കിമുതാഖിലമ് । നാനേന സദൃശം സദ്യഃ പ്രത്യയം സര്വകര്മസു
ഇത് നിത്യമായി ചെയ്താൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഉടൻ പൂർണ്ണമാകും; എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഇതിന് തുല്യമായ ഉറപ്പു മറ്റൊന്നിനും ഇല്ല.
ഇദം ഭദ്രേ ത്വയാ ഗോപ്യം പാഠ്യം സ്വാര്ഥൈകസിദ്ധയേ । നാവൈഷ്ണവായ ദാതവ്യം വികല്പോപഹതാത്മനേ
ഭദ്രേ, നീ ഇതിനെ രഹസ്യമായി സൂക്ഷിച്ച്, സ്വന്തം ഉന്നതലാഭത്തിനായി വായിക്കണം; വിഷ്ണുഭക്തനല്ലാത്തവർക്കോ സംശയമുള്ള മനസ്സുള്ളവർക്കോ ഇത് നൽകരുത്.
ഭക്തിശ്രദ്ധാവിഹീനായ വിഷ്ണുസാമാന്യദര്ശിനേ । ദേയം പുത്രായ ശിഷ്യായ സുഹൃദേ ഹിതകാമ്യയാ
ഭക്തിയും വിശ്വാസവും ഇല്ലാത്തവർക്കോ, വിഷ്ണുവിനെ സാധാരണനായി കാണുന്നവർക്കോ ഇത് നൽകരുത്; പുത്രനു, ശിഷ്യനു, അല്ലെങ്കിൽ സുഹൃത്തിനു അവരുടെ ഭാവുകത്വത്തിനായി ഇത് നൽകാം.
മത്പ്രസാദാദൃതേനേദം ഗ്രഹീഷ്യംത്യല്പമേധസഃ । കലൌ സദ്യഃ ഫലം കല്പഗ്രാമം നേഷ്യതി നാരദഃ
എന്റെ കൃപയാൽ, കുറഞ്ഞ ബുദ്ധിയുള്ളവരും ഭക്തിയോടെ ഇതിനെ സ്വീകരിക്കും; കലിയുഗത്തിൽ, നാരദാ, ഇത് ഉടൻ തന്നെ കല്പവൃക്ഷഫലം നൽകും.
ലോകാനാം ഭാഗ്യഹീനാനാം യേന ദുഃഖം വിനശ്യതി । ദ്വിത്രേഷു വൈഷ്ണവേഷ്വേതദാര്യാവര്തേ ഭവിഷ്യതി
ലോകത്തിൽ ഭാഗ്യരഹിതരായവരുടെ ദു:ഖം ഇതിലൂടെ നശിക്കും; ഉത്തമഭൂമിയിൽ രണ്ടു മൂന്നു വിഷ്ണുഭക്തരിൽ ഇത് നിലനിൽക്കും.
നാസ്തി വിഷ്ണോഃ പരം ധാമ നാസ്തി വിഷ്ണോഃ പരം തപഃ । നാസ്തി വിഷ്ണോഃ പരോ ധര്മോ നാസ്തി മംത്രോ ഹ്യവൈഷ്ണവഃ
വിഷ്ണുവിനേക്കാൾ ഉന്നതമായ വാസസ്ഥലം ഇല്ല, വിഷ്ണുവിനെക്കാൾ വലിയ തപസ്സും ഇല്ല; വിഷ്ണുവിനെക്കാൾ ഉന്നതമായ ധർമ്മവും ഇല്ല, വിഷ്ണുഭാവം ഇല്ലാത്ത മന്ത്രവും ഇല്ല.
നാസ്തി വിഷ്ണോഃ പരം സത്യം നാസ്തി വിഷ്ണോഃ പരോ മഖഃ । നാസ്തി വിഷ്ണോഃ പരം ധ്യാനം നാസ്തി വിഷ്ണോഃ പരാ ഗതിഃ
വിഷ്ണുവിനെക്കാൾ ഉന്നതമായ സത്യം ഇല്ല, വിഷ്ണുവിനെക്കാൾ വലിയ യജ്ഞവും ഇല്ല; വിഷ്ണുവിനെക്കാൾ ഉന്നതമായ ധ്യാനവും ഇല്ല, വിഷ്ണുവിനെക്കാൾ വലിയ ഗതിയും ഇല്ല.
കിം തസ്യ ബഹുഭിര്മംത്രൈഃ ശാസ്ത്രൈര്വാ ര്ബഹുവിസ്തരൈഃ । വാജപേയസഹസ്രൈര്വാ ഭക്തിര്യസ്യ ജനാര്ദനേ
ജനാർദ്ദനനിൽ ഭക്തിയുള്ളവർക്കു അനവധി മന്ത്രങ്ങൾക്കും വിശാലമായ ശാസ്ത്രങ്ങൾക്കും ആയിരം വാജപേയയജ്ഞങ്ങൾക്കുമെന്ത് പ്രയോജനം?
സര്വതീര്ഥമയോ വിഷ്ണുഃ സര്വശാസ്ത്രമയഃ പ്രഭുഃ । സര്വക്രതുമയോ വിഷ്ണുഃ സത്യം സത്യം വദാമ്യഹമ് । ആബ്രഹ്മസാരസര്വസ്വം സര്വമേതന്മയോദിതമ്
വിഷ്ണു എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെ സാരവും, പ്രഭു എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സാരവും, വിഷ്ണു എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളുടെ സാരവുമാണ്; ഇതെല്ലാം സത്യമാണെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പോടെ പറയുന്നു: ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് താഴെവരെ എല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞത് പരമസാരമാണ്.
പാര്വത്യുവാച- ധന്യാസ്മ്യനുഗൃഹീതാസ്മി കൃതാര്ഥാസ്മി ജഗത്പതേ । യന്മയേദം ശ്രുതം സ്തോത്രം ത്വദ്രഹസ്യം സുദുര്ലഭമ്
പാർവതി പറഞ്ഞു: ലോകനാഥാ, ഞാൻ ഭാഗ്യവതിയും അനുഗ്രഹിതയും സഫലയും ആകുന്നു, കാരണം ഞാൻ ഈ സ്തോത്രം, നിന്റെ അത്യന്തം രഹസ്യവും ദുർലഭവും ആയ ഉപദേശം കേട്ടു.