മമായം തു പിതാ സാക്ഷാദ്ബന്ധുശ്ചൈവ തു സര്വദാ । തസ്യാഹം സര്വദാ ഭക്തോ ഹ്യയം മമ പതിഃ സദാ
അവൻ എന്റെ പിതാവാണ്, എപ്പോഴും എന്റെ ബന്ധുവാണ്. ഞാൻ എപ്പോഴും അവന്റെ ഭക്തനാണ്, അവൻ എപ്പോഴും എന്റെ പ്രഭുവാണ്.
തദഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണുഷ്വ ഗദതോ മമ । സൂത ഉവാച- ഏവമുക്ത്വാ നാരദായ കഥയാമാസ വൈ ദ്വിജാഃ
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദമായി പറയുന്നു, ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ. സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, നാരദനോട് അദ്ദേഹം കഥ പറഞ്ഞു.
ഉമായൈ യത്പുരാ പ്രോക്തം വിഷ്ണോര്നാമസഹസ്രകമ് । മഹേശാച്ചൈവ തത്പ്രാപ്തം കൈലാസേ നാരദേന വൈ
പണ്ടു ഉമയോട് പറഞ്ഞ വിഷ്ണുവിന്റെ ആയിരം നാമങ്ങൾ, മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് നാരദൻ കൈലാസത്തിൽ ലഭിച്ചു.
കദാചിദ്ദൈവയോഗേന കൈലാസാത്സ സമാഗതഃ । നൈമിഷാരണ്യസംജ്ഞം തു തീര്ഥം വൈ പരമാദ്ഭുതമ്
ഒരു ദിവസം ദൈവാനുഗ്രഹത്താൽ, അവൻ കൈലാസത്തിൽ നിന്ന് അത്ഭുതകരമായ നൈമിഷാരണ്യമായി വിളിക്കുന്ന തീർത്ഥത്തിലേക്ക് എത്തി.
തത്രസ്ഥാ ഋഷയഃ സര്വേ ദൃഷ്ട്വാ തം ഋഷിസത്തമമ് । പൂജാം ചക്രുര്വിശേഷേണ നാരദായ മഹാത്മനേ
അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ ഋഷികളും, ആ മഹാത്മാവായ നാരദനെ കണ്ടപ്പോൾ, പ്രത്യേകമായി പൂജ നടത്തി.
ആഗതം നാരദം ജ്ഞാത്വാ വിസ്മയോത്ഫുല്ലലോചനാഃ । പുഷ്പവൃഷ്ടിം പ്രചക്രുസ്തേ വൈഷ്ണവാ ദ്വിജസത്തമാഃ
നാരദൻ എത്തിയതായി അറിഞ്ഞ്, അത്ഭുതത്തോടെ കണ്ണുകൾ വീർപ്പിച്ച വൈഷ്ണവരായ ദ്വിജർ പൂക്കൾ ചൊരിഞ്ഞു.
പാദ്യമര്ഘ്യം തതഃ കൃത്വാ കൃത്വാ ചാരാര്തികം തതഃ । നിവേദ്യ ഫലമൂലാനി ദംഡവത്പതിതാ ഭുവി
പിന്നീട്, പാദ്യവും അർഘ്യവും നൽകി, ദീപാരാധന നടത്തി, പഴവും കിഴങ്ങും സമർപ്പിച്ച്, ഭുവിയിൽ ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്തു.
ഊചുശ്ച കൃതകൃത്യാഃ സ്മ ദേശേ ഹ്യസ്മിന്മഹാമുനേ । ഭവതോ ദര്ശനം ജാതം പവിത്രം പാപനാശനമ്
അവർ പറഞ്ഞു: മഹാമുനിയേ, ഈ സ്ഥലത്ത് നിന്റെ ദർശനം ലഭിച്ചതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ ഭാഗ്യവാന്മാരായി. ഇത് വിശുദ്ധവും പാപനാശിനിയുമാണ്.
ത്വത്പ്രസാദാച്ച ദേവേശ പുരാണാനി ശ്രുതാനി ച । ബ്രഹ്മന്കേന പ്രകാരേണ സര്വപാപക്ഷയോ ഭവേത്
ദേവേശ്വരാ, നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞങ്ങൾ പുരാണങ്ങളും വേദങ്ങളും കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ബ്രഹ്മനേ, എല്ലാപാപങ്ങളും എങ്ങനെ നശിക്കും?
വിനാ ദാനേന തപസാ വിനാ തീര്ഥ തപോ മഖൈഃ । വിനാ ദാനൈര്വിനാ ധ്യാനൈര്വിനാ ചേംദ്രിയനിഗ്രഹൈഃ । വിനാ ശാസ്ത്രസമൂഹൈശ്ച കഥം മുക്തിരവാപ്യതേ
ദാനം ഇല്ലാതെ, തപസ്സില്ലാതെ, തീർത്ഥയാത്രയോ യാഗങ്ങളോ ഇല്ലാതെ, ധ്യാനമോ ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹമോ ഇല്ലാതെ, ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പഠിക്കാതെയും മോക്ഷം എങ്ങനെ ലഭിക്കും?
നാരദ ഉവാച- കൈലാസശിഖരാസീനം ദേവദേവം ജഗദ്ഗുരുമ് । പ്രണിപത്യ മഹാദേവം പര്യപൃച്ഛദുമാപ്രിയമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: കൈലാസശിഖരത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ഉമാപ്രിയനായ മഹാദേവനോട് ഞാൻ നമസ്കരിച്ചു, ദേവദേവനും ലോകഗുരുവുമായ അവനോട് ചോദിച്ചു.
പാര്വത്യുവാച- ഭഗവംസ്ത്വം പരോ ദേവഃ സര്വജ്ഞഃ സര്വപൂജിതഃ । സ ത്വമത്ത്യര്ച്യതേ ദേവൈരിംദ്രസൂര്യാദികൈരപി
പാർവതി പറഞ്ഞു: ഭഗവനേ, നീ പരമൻ, സകലവും അറിയുന്നവൻ, എല്ലാവരും പൂജിക്കുന്നവൻ. ഇന്ദ്രനും സൂര്യനും പോലുള്ള ദേവന്മാരും നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.
ലഭംതേഽഭിമതാം സിദ്ധിം സര്വേഽഭ്യര്ച്യ വരപ്രദമ് । ത്വം ജന്മമൃത്യുരഹിതഃ സ്വയംഭൂഃ സര്വശക്തിമാന്
ആശംസിച്ചുള്ള വരങ്ങൾ നൽകുന്നവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് തങ്ങൾക്കാവശ്യമായ വിജയം ലഭിക്കുന്നു. നീ ജനനമോ മരണമോ ഇല്ലാത്തവൻ, സ്വയം ഉദിച്ചവൻ, സർവ്വശക്തനാണ്.
സദാ ധ്യായസി കിം സ്വാമിന്ദിഗ്വാസാ മദനാംതകഃ । തപശ്ചരസി കസ്മാത്ത്വം ജടിലോ ഭസ്മധൂസരഃ
സ്വാമി, നീ എപ്പോഴും എന്തിനാണ് ധ്യാനിക്കുന്നത്? ദിശകളെ വസ്ത്രമാക്കി ധരിക്കുന്നവനും, മനസ്സിന്റെ വശീകരണത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവനുമാണ് നീ. നീ ജടയും ചാരവും ധരിച്ച് എന്തിനാണ് കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെടുന്നത്?
കിം വാ ജപസി ദേവേശ പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ । അനുഗ്രാഹ്യാ യദാ തേഽസ്മി തത്ത്വം കഥയ സുവ്രതമ്
ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, നീ എന്തിനാണ് ജപം ചെയ്യുന്നത്? എനിക്ക് അതിനേക്കുറിച്ച് വലിയ കൗതുകം ഉണ്ട്. നീ എന്നോട് ദയചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതിനാൽ, സത്യമായത് ദയവായി പറയണം.
മഹാദേവ ഉവാച- നേദം കസ്യാപി കഥിതം ഗോപനീയമിദം മമ । കിംതു വക്ഷ്യാമി തേ ഭദ്രേ ത്വം ഭക്താസി പ്രിയാസി മേ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഇതുവരെ ഞാൻ ആരോടും പറഞ്ഞിട്ടില്ലാത്ത എന്റെ രഹസ്യമാണ് ഇത്. എങ്കിലും, നീ എന്റെ ഭക്തയും പ്രിയയും ആകയാൽ, ഭദ്രേ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം.
പുരാ സത്യയുഗേ ദേവി വിശുദ്ധമതയോഽഖിലാഃ । യജംതി വിഷ്ണുമേവൈകം ജ്ഞാത്വാ സര്വേശ്വരേശ്വരമ്
ദേവി, പുരാതനമായ സത്യയുഗത്തിൽ, ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ളവർ എല്ലാവരും സർവ്വേശ്വരനായ വിഷ്ണുവിനെ മാത്രം ആരാധിച്ചു.
പ്രയാംതി പരമാമൃദ്ധിമൈഹികാമുഷ്മികീം പ്രിയേ । യാം ന പ്രാപ്താഃ സുരാഃ സര്വേ ഋഷയഃ ക്ലേശസംയുതാഃ
പ്രിയേ, അവർ ലോകീയവും പരലോകീയവുമായ പരമമായ ഐശ്വര്യം നേടി; അതുപോലും ദേവന്മാർക്കും കഷ്ടത അനുഭവിച്ചിരുന്ന ഋഷിമാർക്കും ലഭിച്ചില്ല.
തേ താം ഗതിം പ്രപദ്യംതേ യേ നാമകൃതനിശ്ചയാഃ । മന്മുഖാദപി സംശ്രുത്യ ദേവാ വിഷ്ണുബഹിര്മുഖാഃ
നിശ്ചയമുള്ള ഭക്തിയുള്ളവർ ആ ഗതിയെ നേടുന്നു; എന്റെ വായിൽ നിന്നു കേട്ടിട്ടും ദേവന്മാർ വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന് മുഖം തിരിക്കുന്നു.
വേദൈഃ പുരാണൈഃ സിദ്ധാംതൈര്ഭിന്നൈര്വിഭ്രാംതചേതസഃ । നിശ്ചയം നാധിഗച്ഛംതി കിം തത്വം കിം പരം പദമ്
വേദങ്ങളും പുരാണങ്ങളും വ്യത്യസ്തമായ സിദ്ധാന്തങ്ങളും കൊണ്ട് മനസ്സിൽ ആശയക്കുഴപ്പമുള്ളവർ സത്യം എന്താണെന്നും പരമപദം എന്താണെന്നും ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
തുലാപുരുഷദാനാദ്യൈരശ്വമേധാദിഭിര്മഖൈഃ । വാരാണസീപ്രയാഗാദി തീര്ഥസ്നാനാദിഭിഃ പ്രിയേ
തുലാപുരുഷം പോലുള്ള ദാനങ്ങൾകൊണ്ടും, അശ്വമേധം പോലുള്ള യാഗങ്ങൾകൊണ്ടും, വാരാണസി, പ്രയാഗം തുടങ്ങിയ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടും, പ്രിയേ,
ഗയാശ്രാദ്ധാദിഭിഃ പിത്ര്യൈര്വേദപാഠാദിഭിര്ജപൈഃ । തപോഭിരുഗ്രൈര്നിയമൈര്യമൈര്ഭൂതദയാദിഭിഃ
ഗയാശ്രാദ്ധം പോലുള്ള പിതൃകർമ്മകളും, വേദപാരായണം പോലുള്ള ജപങ്ങളും, കഠിനമായ തപസ്സുകളും, നിയമങ്ങളും, യമങ്ങൾ, എല്ലാ ജീവികളോടും ദയ കാണിക്കുന്നതും,
ഗുരുശുശ്രൂഷണൈഃ സേവ്യൈര്ധര്മൈര്വര്ണാശ്രമാന്വിതൈഃ । ജ്ഞാനധ്യാനാദിഭിഃ സമ്യക്ചരിതൈര്ജന്മകോടിഭിഃ
ഗുരുവിനെ സേവിക്കുന്നതും, വർണ്ണാശ്രമധർമങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നതും, ജ്ഞാനം, ധ്യാനം, നല്ല പ്രവൃത്തികൾ എന്നിവകൊണ്ടും, കോടിക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങളിൽ,
ന യാംതി തത്പരം ശ്രേയോ വിഷ്ണും സര്വേശ്വരേശ്വരമ് । സര്വഭാവൈഃ സമാശ്രിത്യ പുരാണപുരുഷോത്തമമ്
അവർ സർവ്വേശ്വരനായ വിഷ്ണുവിനെ, പുരാതനപുരുഷോത്തമനെ, എല്ലാ ഭാവത്തോടും ആശ്രയിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ആ പരമശ്രേയസ്സിനെ നേടുന്നില്ല.
അനന്യഗതയോ മര്ത്യാ ഭോഗിനോഽപി പരംതപേ । ജ്ഞാനവൈരാഗ്യരഹിതാ ബ്രഹ്മചര്യാദിവര്ജിതാഃ
മനസ്സിൽ മറ്റൊന്നിനും സ്ഥാനം ഇല്ലാതെ, ഭോഗങ്ങൾ ആസ്വദിക്കുന്നവരും, ജ്ഞാനമോ വൈരാഗ്യമോ ബ്രഹ്മചര്യാദി വ്രതങ്ങളോ ഇല്ലാത്തവരും,
സര്വധര്മോജ്ഝിതാ വിഷ്ണോര്നാമമാത്രൈകജല്പിനഃ । സുഖേന യാം ഗതിം യാംതി ന താം സര്വേഽപി ധാര്മികാഃ
എല്ലാ ധർമങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം മാത്രം ഉച്ചരിക്കുന്നവർ എളുപ്പത്തിൽ ആ ഗതിയെ നേടുന്നു; അതു എല്ലാ ധാർമ്മികർക്കും പോലും ലഭ്യമല്ല.
സ്മര്ത്തവ്യഃ സതതം വിഷ്ണുര്വിസ്മര്തവ്യോ ന ജാതുചിത് । സര്വേ വിധിനിഷേധാഃ സ്യുരേതസ്യൈവ വിധിം കരാഃ 6.71.
വിഷ്ണുവിനെ എപ്പോഴും ഓർക്കണം, ഒരിക്കലും മറക്കരുത്; എല്ലാ നിർദ്ദേശങ്ങളും നിരോധനങ്ങളും ഇതിന് വേണ്ടി മാത്രം സേവിക്കേണ്ടതാണെന്ന് കരുതണം.
കിംതു ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ ഋഷയശ്ച നിരംഹസഃ । നിര്ഭയം വിഷ്ണുനാമ്നൈവ യഥേഷ്ടം പദമാഗതാഃ
എന്നാൽ ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരും പാപരഹിതരായ ഋഷിമാരും വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം മാത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഭയമില്ലാതെ ആഗ്രഹിച്ച സ്ഥിതിയിൽ എത്തി.
അലബ്ധ്വാ ചാത്മനഃ പൂജാം സമ്യഗാരാധിതോ ഹരിഃ । മയാസ്മാദപി ച ശ്രേഷ്ഠം വാംച്ഛതാഹം കൃതാത്മനാ
തനിക്കു വേണ്ടിയുള്ള യഥാർത്ഥ പൂജ ലഭിക്കാതിരുന്നപ്പോൾ, ഞാൻ ഹരിയെ ആരാധിച്ചിട്ടും, ആത്മസംയമനം പുലർത്തുന്ന ഹരി അതിനേക്കാൾ ഉന്നതമായത് ആഗ്രഹിച്ചു.
തതഃ സാക്ഷാജ്ജഗന്നാഥ പ്രസന്നോ ഭക്തവത്സലഃ । അംശാംശേനാത്മനൈവൈതാന്പൂജയാമാസ കേശവഃ
അപ്പോൾ ഭക്തജനങ്ങൾക്കു സ്നേഹമുള്ള ജഗന്നാഥൻ, സന്തുഷ്ടനായി, തന്റെ തന്നെ ഭാഗങ്ങൾകൊണ്ട് അവരെ കേശവൻ ആരാധിച്ചു.