പ്രാര്ഥനാ ചോപചാരൈസ്തു ത്രിരാത്രനിയമഃ ശുചിഃ । പാരണേന തു സംപൂജ്യ ജലപാത്രം സമാചരേത്
പ്രാർത്ഥനകളും ഉപചാരങ്ങളും ചേർത്ത് മൂന്നു രാത്രികൾ ശുദ്ധത പാലിച്ച്, പൂജയുടെ അവസാനം ജലപാത്രം ഉപയോഗിച്ച് സമാപനം നടത്തണം.
ഫലപുഷ്പൈസ്തഥാ വിദ്വന്സ്ത്രീഭിര്ബാലൈര്നരൈരപി । ഗീതവാദിത്രസഹിതൈര്നദീ കുംഭ പരിപ്ലുതൈഃ
പഴങ്ങളും പൂവുകളും കൊണ്ട്, സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും പുരുഷന്മാരും ചേർന്ന്, പാട്ടും വാദ്യങ്ങളും കൂടെ, നദീജലം നിറച്ച കുമ്പങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പൂജ നടത്തണം.
ജലേജലേ സമാസ്ഥാപ്യ ഫലപുഷ്പൈഃ പ്രപൂജയേത് । ധാന്യൈര്നാനാവിധൈശ്ചൈവ ജലപ്രക്ഷേപണൈരപി
ഓരോ ജലാശയത്തിലും പഴങ്ങളും പൂവുകളും കൊണ്ട് അർപ്പിച്ച്, വിവിധ തരത്തിലുള്ള ധാന്യങ്ങളും വെള്ളം ഒഴിച്ചുകൊണ്ടും പൂജ ചെയ്യണം.
ഹാസ്യൈര്ഗീതൈശ്ച നൃത്യൈശ്ച ഗൃഹമാഗത്യ യത്നതഃ । സപ്തധാന്യൈഃ പൂരിതാനി വംശപാത്രാണി പൂജയേത്
ചിരിയും പാട്ടും നൃത്തവും സഹിതം, ശ്രദ്ധയോടെ വീട്ടിലെത്തിയ ശേഷം, ഏഴു തരത്തിലുള്ള ധാന്യങ്ങൾ നിറച്ച വംശപാത്രങ്ങൾ പൂജിക്കണം.
സപ്ത വാ പംച വാ ത്രീണി യഥാശക്ത്യാ പ്രപൂരയേത് । ത്രിരാത്രം ച നദീതോയം ന പിബേദ്ധിതമുല്ലസന്
ഏഴോ, അഞ്ചോ, മൂന്നോ, കഴിയുന്നത്ര പാത്രങ്ങൾ നിറക്കണം. മൂന്നു രാത്രി river-ജലം കുടിക്കരുത്, എത്ര ദാഹം വന്നാലും.
പാരണേ തു ഹവിഷ്യാന്നം ഹൃതം വാ ഹ്യന്യഥാ ഭവേത് । കൃതേ സ്നാനാര്ചനേ ചൈവ നോപയോജ്യം നദീജലമ്
പാരണം സമയത്ത് ഹവിഷ്യാന്നം കഴിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ അനുയോജ്യമായ മറ്റേതെങ്കിലും. സ്നാനവും പൂജയും കഴിഞ്ഞാൽ നദീജലം ഉപയോഗിക്കരുത്.
ശുച്യന്നാനി ച ഭോജ്യാനി ദാപയത്ത്രിതയം തഥാ । സപ്തൈവ വംശപാത്രാണി സപ്ത വൈ മണികാസ്തഥാ
ശുദ്ധമായ അന്നം ഭക്ഷ്യമായി നൽകണം, കൂടാതെ മൂന്ന് അല്ലെങ്കിൽ ഏഴ് വംശപാത്രങ്ങളും ഏഴ് മണികളും നൽകണം.
ഹവിഷ്യാന്നം ച ഭുംജീത കട്വമ്ലമധുവര്ജിതമ് । മാഷാന്നം ച ശിലാപിഷ്ടം യത്നേന പരിവര്ജയേത്
ഹവിഷ്യാന്നം കഴിക്കണം, കയ്പും പുളിയും തേനും ഒഴിവാക്കണം. കല്ലിൽ അരച്ച മാഷ് അന്നം ശ്രദ്ധയോടെ ഒഴിവാക്കണം.
ഏവം വര്ഷത്രയം കുര്യാദ്വ്രതമേതദ്ദിവജോത്തമ । വര്ഷത്രയേ സമാപ്യൈവം തസ്യോദ്യാപനമാചരേത്
ഇങ്ങനെ മൂന്നു വർഷം ഈ വ്രതം പാലിക്കണം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ. മൂന്നു വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ സമാപനകർമ്മം നടത്തണം.
കൃഷ്ണാം ഗാം കൃഷ്ണവസ്ത്രാം ച തിലാന്ദദ്യാച്ച നാരദ । ദംപതീ പരിദാപ്യൈവം സുവര്ണം ചാപി ശക്തിതഃ
കറുത്ത പശുവും, കറുത്ത വസ്ത്രവും, എള്ളും നൽകണം, നാരദാ. ദമ്പതികളെ വസ്ത്രം അണിയിച്ച ശേഷം, കഴിവനുസരിച്ച് പൊന്നും നൽകണം.
ഹൈമം ച വരുണം കുര്യാന്നദീരൂപേണ നാരദ । മംഡലം വാരുണം ചൈവ സര്വതോഭദ്രമേവ ച
പൊന്നിൽ വരുണനെ നദിരൂപത്തിൽ നിർമ്മിക്കണം, നാരദാ. വരുണമണ്ഡലവും എല്ലാ ദിശകളിലും മംഗളകരമായതും ഒരുക്കണം.
കുംഭം തത്ര പ്രതിഷ്ഠാപ്യ സോപഹാരം പ്രതിഷ്ഠിതമ് । സംപൂജ്യ വിധിവദ്ഭക്ത്യാ തതോ വിപ്രായ ദാപയേത്
അവിടെ കുമ്പവും അതിന്റെ അർപ്പണങ്ങളും ക്രമമായി സ്ഥാപിച്ച്, ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച്, പിന്നീട് ഒരു ബ്രാഹ്മണനു നൽകണം.
ബ്രാഹ്മണാന്ഭോജയേച്ഛക്ത്യാ യഥാവിത്താനുസാരതഃ । ഗുരവേര്ചിതശീലായ സര്വശാസ്ത്രരതായ ച
സ്വന്തം ശേഷതാനുസരിച്ച്, ഗുരുവിനെ ആദരിക്കുന്നതിലും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും താല്പര്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പ്രത്യേകിച്ച്, അവരെ ആഹ്വാനിച്ച് ഭക്ഷണം നൽകണം.
ഏവം കൃതേ തദാ വിദ്വന്പരിപൂര്ണം വ്രതം ഭവേത് । സൌഭാഗ്യസുഖസംപത്തിഃ സംതതിശ്ചാക്ഷയാ ഭവേത്
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ജ്ഞാനിയേ, ആ വ്രതം പൂർണ്ണമായി പൂർത്തിയായി എന്നു കരുതാം; ഭാഗ്യവും സന്തോഷവും സമ്പത്തും, ഒരിക്കലും അവസാനിക്കാത്ത സന്തതിയും ലഭിക്കും.
ന ദുര്ഗതിമവാപ്നോതി ചിരം സ്വര്ഗേ മഹീയതേ । ദേവപത്നീഭിരാചീര്ണമൃഷിപത്നീഭിരേവ ച
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ദുർഗതിയിലേക്കു വീഴുകയില്ല, ദീർഘകാലം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും; ഈ വ്രതം ദേവികളുടെ ഭാര്യമാരും ഋഷിമാരുടെ ഭാര്യമാരും അനുഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു.
നാഗസിദ്ധാംഗനാഭിശ്ച വ്രതമേതത്പുരാ കൃതമ് । നദീത്രിരാത്രമതുലം കിമന്യച്ഛ്രോതുമിച്ഛസി । സൌഭാഗ്യം സംതതിം ചൈവ നിശ്ചയം പ്രാപ്നുതേ സദാ
നാഗകന്യകകളും സിദ്ധസ്ത്രികളും ഈ വ്രതം മുമ്പ് അനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഇതാണ് അതുല്യമായ നദീത്രിരാത്രവ്രതം. ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ഭാഗ്യവും സന്തതിയും ഉറപ്പായും എപ്പോഴും ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാപതിനാരദസംവാദേ നദീത്രിരാത്രവ്രതം നാമ സപ്തതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, മഹാപദ്മപുരാണത്തിൽ, അയ്യായിരത്തിയഞ്ചായിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ സംഹിതയിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ, ഉമാപതിയും നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ, നദീത്രിരാത്രവ്രതം എന്ന പേരിലുള്ള എഴുപതാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ഋഷയ ഊചുഃ - സൂത ജീവ ചിരം സാധോ ത്വയാതികരുണാത്മനാ । സംവാദോ ഹ്യദ്ഭുതഃ പ്രോക്തോ യശ്ചാസീന്നാരദേശയോഃ
ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു: സുതാ, നീ ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിക്കട്ടെ, അത്യന്തം കരുണയുള്ളവനേ; നാരദനും ഈശ്വരനും തമ്മിൽ നടന്ന അത്ഭുതകരമായ സംഭാഷണം നീ ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞുതന്നല്ലോ.
ഭഗവന്നാമമഹിമാ നാരദേന മഹാത്മനാ । കീദൃക്ശ്രുതഃ സമാഖ്യാഹി ശ്രദ്ധയാ ശൃണ്വതാം ഗുരോ
ഭഗവാന്റെ നാമത്തിന്റെ മഹത്വം മഹാത്മാവായ നാരദൻ എങ്ങനെ കേട്ടു എന്ന് വിശദമായി ഞങ്ങൾക്കു പറയണം, ഗുരുവേ, ഞങ്ങൾ വിശ്വാസത്തോടെ കേൾക്കുന്നു.
സൂത ഉവാച- ശൃണുധ്വം മുനയഃ സര്വേ പുരാവൃത്തം വദാമ്യഹമ് । യസ്മിഞ്ഛ്രുതേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ കൃഷ്ണേ ഭക്തിര്വിവര്ദ്ധതേ
സുതൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷിമാരേ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും കേൾക്കൂ, ഞാൻ പഴയകാലത്തെ ഒരു സംഭവം പറയുന്നു; അത് കേട്ടാൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, കൃഷ്ണഭക്തി വർദ്ധിക്കും.
ഏകദാ നാരദോ ദ്രഷ്ടും പിതരം സുസമാഹിതഃ । ജഗാമ മേരുശിഖരം സിദ്ധചാരണസേവിതമ്
ഒരു ദിവസം, നാരദൻ മനസ്സിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ തന്റെ പിതാവിനെ കാണാൻ, സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും വസിക്കുന്ന മെരുകുടുമുടിയിലേക്ക് പോയി.
തത്ര ദേവം സമാസീനം ബ്രഹ്മാണം ജഗതാം പതിമ് । നമസ്കൃത്യാബ്രവീദ്വിപ്രാ നാരദോ മുനിസത്തമഃ
അവിടെ, ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ബ്രഹ്മാവിനെ കണ്ട് വന്ദിച്ച്, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ അവനോട് പറഞ്ഞു.
നാരദ ഉവാച- നാമ്നോഽസ്യ യാവതീശക്തിര്വദ വിശ്വേശ്വര പ്രഭോ । കീദൃക്തു നാമമഹിമാ അവ്യയസ്യ മഹാത്മനഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: വിശ്വേശ്വരനേ, പ്രഭുവേ, ഈ നാമത്തിന്റെ ശക്തി എത്രയാണെന്ന് പറയൂ; അവിനാശിയായ മഹാത്മാവിന്റെ നാമത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മഹത്വം എന്താണ്?
യോഽയം വിശ്വേശ്വരഃ സാക്ഷാദയം നാരായണോ ഹരിഃ । പരമാത്മാ ഹൃഷീകേശഃ സര്വജീവേഷു സംഗതഃ
ഈ വിശ്വേശ്വരൻ തന്നെയാണ് നേരിട്ട് നാരായണനും ഹരിയും പരമാത്മാവും ഹൃഷീകേശനും; എല്ലാ ജീവികളിലും അവൻ വസിക്കുന്നു.
മായാവിമോഹിതാഃ സര്വേ ഭഗവംതമധോക്ഷജമ് । നൈവ ജാനംത്യസാരേഽസ്മിന്നരാ മൂഢാഃ കലൌ യുഗേ
എല്ലാവരും മായയാൽ മോഹിതരായി, ഈ അസാരമായ കാലഘട്ടത്തിൽ, ഭഗവാനായ അത്ഭുതശക്തിയുള്ളവനെ അറിയുന്നില്ല; കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യർ ഭ്രമിതരായിരിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മോവാച- അസ്മിന്കലൌ വിശേഷേണ നാമോച്ചാരണപൂര്വകമ് । ഭക്തിഃ കാര്യാ യഥാ വത്സ തഥാ ത്വം ശ്രോതുമര്ഹസി
ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: ഈ കലിയുഗത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച്, നാമം ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ഭക്തി നടത്തണം; എങ്ങനെ ചെയ്യണമെന്ന് ഞാൻ പറയാം, മകനേ, നീ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
ദൃഷ്ടം പരേഷാം പാപാനാമനുക്താനാം വിശോധനമ് । വിഷ്ണോര്ജിഷ്ണോഃ പ്രയത്നേന സ്മരണം പാപനാശനമ്
പാപികൾ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ പോലും സമ്മതിക്കാതിരുന്നാലും, വിഷ്ണുവിനെ ഉത്സാഹത്തോടെ സ്മരിച്ചാൽ, ആ പാപങ്ങൾ നശിക്കും.
മിഥ്യാ ജ്ഞാത്വാ തതഃ സര്വം ഹരേര്നാമപഠന്ജപന് । സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ യാതി വിഷ്ണോഃ പരംപദമ്
മറ്റെല്ലാം മിഥ്യയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഹരിയുടെ നാമം ജപിക്കുകയും പാരായണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം പ്രാപിക്കും.
യേ വദംതി നരാ നിത്യം ഹരിരിത്യക്ഷരദ്വയമ് । തസ്യോച്ചാരണമാത്രേണ വിമുക്താസ്തേ ന സംശയഃ
'ഹരി' എന്ന രണ്ടു അക്ഷരങ്ങൾ എപ്പോഴും ഉച്ചരിക്കുന്ന മനുഷ്യർ, അതു മാത്രം ഉച്ചരിച്ചാലും, സംശയമില്ലാതെ മോക്ഷം നേടും.
പ്രായശ്ചിത്താനി സര്വാണി കൃഷ്ണാനുസ്മരണം പരമ് । പ്രാതര്നിശി തഥാ സായം മധ്യാഹ്നാദിഷു സംസ്മരന്
കൃഷ്ണനെ സ്മരിക്കുന്നത് എല്ലാ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾക്കും മുകളിൽ; രാവിലെ, രാത്രി, സായാഹ്നം, ഉച്ചക്കാലം എന്നിവിടങ്ങളിൽ കൃഷ്ണനെ ഓർത്താൽ മതിയാകും.