വിഷ്ണോരയം യതോ ഹ്യാസീത്തസ്മാദ്വൈഷ്ണവ ഉച്യതേ। സര്വേഷാം ചൈവ വര്ണാനാം വൈഷ്ണവഃ ശ്രേഷ്ഠ ഉച്യതേ
വിഷ്ണുവിൽ നിന്നാണ് അവൻ ഉത്ഭവിച്ചത്, അതിനാൽ അവനെ വൈഷ്ണവൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു. എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളിലും വൈഷ്ണവനാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതൻ എന്നു പറയുന്നു.
യേഷാം പുണ്യതമാഹാരസ്തേഷാം വംശേ തു വൈഷ്ണവഃ। ക്ഷമാ ദയാ തപഃ സത്യം യേഷാം വൈ തിഷ്ഠതി ദ്വിജ
ഏവരുടെ വംശത്തിൽ ഏറ്റവും ശുദ്ധമായ ആഹാരം ഉള്ളവരും ക്ഷമ, ദയ, തപസ്, സത്യം എന്നിവ ഉള്ളവരുമാണോ, ദ്വിജനേ, അവരെ വൈഷ്ണവൻ എന്നു അറിയണം.
തേഷാം ദര്ശനമാത്രേണ പാപം നശ്യതി തൂലവത്। ഹിംസാധര്മാദ്വിനിര്മുക്താ യസ്യ വിഷ്ണൌ സ്ഥിതാമതി:
അവരെ കാണുന്നുമാത്രം പാപം പഞ്ചസാരപോലെ അകന്നു പോകുന്നു; വിഷ്ണുവിൽ മനസ്സ് സ്ഥിരമായി നിൽക്കുന്നവൻ ഹിംസയും അധർമ്മവും വിട്ടിരിക്കുന്നു.
ശംഖചക്രഗദാപദ്മം നിത്യം വൈ ധാരയേത്തു യഃ। തുലസീകാഷ്ഠജാം മാലാം കംഠേ വൈ ധാരയേദ്യതഃ
ശംഖ്, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം എന്നിവ എപ്പോഴും ധരിക്കുന്നവനും തുളസിക്കൊണ്ടുള്ള മാല കഴുത്തിൽ ഇടുന്നവനും—
തിലകാനി ദ്വാദശധാ നിത്യം വൈ ധാരയേദ്ബുധഃ। ധര്മാധര്മം തു ജാനാതി യഃ സ വൈഷ്ണവ ഉച്യതേ
പണ്ഡിതൻ ദിവസവും പന്ത്രണ്ട് തിലകങ്ങൾ ഇടുകയും, ധർമ്മവും അധർമ്മവും അറിയുകയും ചെയ്യുന്നവനാണ് വൈഷ്ണവൻ എന്നു പറയുന്നു.
വേദശാസ്ത്രരതോ നിത്യം നിത്യം വൈ യജ്ഞയാജകഃ। ഉത്സവാംശ്ച ചതുര്വിംശത്കുര്വംതി ച പുനഃ പുനഃ
വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും പഠിക്കാൻ എപ്പോഴും താൽപര്യമുള്ളവനും, യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്നതിലും, ഇരുപത്തിനാലു ഉത്സവങ്ങൾ ആവർത്തിച്ച് ആചരിക്കുന്നവനുമാണ്—
തേഷാം കുലം ധന്യതമം തേഷാം വൈ യശ ഉച്യതേ। തേ വൈ ലോകേ ധന്യതമാ ജാതാ ഭാഗവതാ നരാഃ
അവരുടെ വംശം ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാനാണ്, അവർക്കാണ് യശസ്സും. ഭാഗവതന്മാരായ മനുഷ്യർ ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
ഏക ഏവ കുലേ യസ്യ ജാതോ ഭാഗവതോ നരഃ। തത്കുലം താരിതം തേന ഭൂയോഭൂയശ്ച വാഡവ
ഒരു കുടുംബത്തിൽ ഒരാൾ പോലും ഭാഗവതനായി ജനിച്ചാൽ, ആ കുടുംബം അവന്റെ വഴി വീണ്ടും വീണ്ടും രക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു, വാഡവാ.
അണ്ഡജാ ഉദ്ഭിജാശ്ചൈവ യേ ജരായുജ യോനയഃ। തേ തു സര്വേഽപി വിജ്ഞേയാഃ ശംഖചക്രഗദാധരാഃ
മുട്ടിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവരും, വിത്തിൽ നിന്ന് ഉല്പന്നമായവരും, ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവരും—ഇവരെല്ലാം ശംഖ്, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ ധരിക്കുന്നവരായി അറിയണം.
യേഷാം ദര്ശനമാത്രേണ ബ്രഹ്മഹാ ശുദ്ധ്യതേ സദാ। കിന്തു വക്ഷ്യാമി ദേവര്ഷേ തേഭ്യോ ധന്യതമാ ഭുവി
അവരെ കാണുന്നുമാത്രം ബ്രാഹ്മണഹന്ത പോലും എപ്പോഴും ശുദ്ധനാകുന്നു; എന്നാൽ, ദേവർഷി, അവരിൽ ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാന്മാർ ആരാണെന്ന് ഞാൻ പറയാം.
വൈഷ്ണവാ യേ തു ദൃശ്യന്തേ ഭുവനേഽസ്മിന്മഹാമുനേ। തേ വൈ വിഷ്ണുസമാശ്ചൈവ ജ്ഞാതവ്യാസ്തത്വകോവിദൈഃ
ഈ ഭൂമിയിൽ കാണുന്ന വൈഷ്ണവന്മാർ, മഹാമുനിയേ, സത്യം അറിയുന്നവർക്ക് അവരെ വിഷ്ണുവിനോട് തുല്യരായി അറിയണം.
കലൌ ധന്യതമാ ലോകേ ശ്രുതാ മേ നാത്ര സംശയഃ। വിഷ്ണോഃ പൂജാ കൃതാ തേന സര്വേഷാം പൂജനം കൃതമ്
കലിയുഗത്തിൽ ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാന്മാർ ഇവരാണ് എന്നു ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ഇതിൽ സംശയമില്ല. വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചാൽ എല്ലാ ആരാധനയും പൂർത്തിയാകും.
മഹാദാനം കൃതം തേന പൂജിതാ യേന വൈഷ്ണവാഃ। ഫലം പത്രം തഥാ ശാകമന്നം വാ വസ്ത്രമേവ ച
വൈഷ്ണവരെ ആരാധിച്ചവൻ മഹാദാനം ചെയ്തവനാണ്; പഴം, ഇല, പച്ചക്കറി, അന്നം, വസ്ത്രം എന്നിവയൊന്നായാലും—
വൈഷ്ണവേഭ്യഃ പ്രയച്ഛന്തി തേ ധന്യാ ഭുവി സര്വദാ। അര്ചിതോ വൈഷ്ണവോ യൈസ്തു സര്വേഷാം ചൈവ പൂജനമ്
വൈഷ്ണവന്മാർക്ക് ഇവ നൽകുന്നവർ ഭൂമിയിൽ എപ്പോഴും ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്; ആരാൽ വൈഷ്ണവൻ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു, അവനാൽ എല്ലാവരുടെയും ആരാധനയും പൂർത്തിയാകുന്നു.
കൃതം യൈരര്ചിതോ വിഷ്ണുസ്തേ വൈ ധന്യതമാ മതാഃ। തേഷാം ദര്ശനമാത്രേണ ശുദ്ധ്യതേ പാതകാന്നരഃ
നന്മയുള്ള പ്രവൃത്തികളിലൂടെ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചവർ ഏറ്റവും ഭാഗ്യശാലികൾ ആണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. അവരെ കണ്ട് മാത്രം മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധിയാകുന്നു.
കിമന്യദ്ബഹുനോക്തേന ഭൂയോഭൂയശ്ച വാഡവ। അതോ വൈ ദര്ശനം തേഷാം സ്പര്ശനേ സുഖദായകമ്
ഇനി കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല, വഡവേ. അങ്ങനെ, അവരെ കാണുകയോ സ്പർശിക്കുകയോ ചെയ്താൽ മനസ്സിന് സന്തോഷം ലഭിക്കും.
യഥാ വിഷ്ണുസ്തഥാ ചായം നാന്തരം വര്തതേ ക്വചിത്। ഇതി ജ്ഞാത്വാ തു ഭോ വത്സ സര്വദാ പൂജയേദ്ബുധഃ
വിഷ്ണു എങ്ങനെയോ, അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ഇവനും. ഇവർക്കിടയിൽ എവിടെയും യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല. ഇതു മനസ്സിലാക്കി, പ്രിയപ്പെട്ടവനേ, ബുദ്ധിമാന്മാർ എപ്പോഴും അവരെ ആദരിക്കണം.
ഏക ഏവ തു യൈര്വിപ്രോ വൈഷ്ണവോ ഭുവി ഭോജ്യതേ। സഹസ്രം ഭോജിതം തേന ദ്വിജാനാം നാത്ര സംശയഃ
ഈ ഭൂമിയിൽ ഒരുവൻ പോലും വൈഷ്ണവ ബ്രാഹ്മണനെ അത്താഴം വിളിച്ചാൽ, ആയിരം ദ്വിജന്മാരെ വിളിച്ചതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പഞ്ചപഞ്ചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാപതിനാരദസംവാദേ വൈഷ്ണവമാഹാത്മ്യംനാമ അഷ്ടഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, പദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ഉമാപതി-നാരദരുടെ സംഭാഷണത്തിൽ വൈഷ്ണവ മഹാത്മ്യമായ അറുപത്തിയെട്ടാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച- ഉപവാസാസമര്ഥാനാം സദൈവാമരസത്തമ । ഏകാ യാ ദ്വാദശീ പുണ്യാ താം വദസ്വ മമാനഘ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ഉപവാസം കഴിയാത്തവർക്കായി എപ്പോഴും അനുഗ്രഹം നൽകുന്ന ഒരു പുണ്യമായ ദ്വാദശി ഏതാണ് എന്ന് ദയവായി പറഞ്ഞുതരൂ, പാപരഹിതനേ.
ശിവ ഉവാച- മാസി ഭാദ്രപദേ ശുക്ലേ ദ്വാദശീ ശ്രവണാന്വിതാ । സാ വൈ സര്വപ്രദാ പുണ്യാ ഹ്യുപവാസേ മഹാഫലാ
ശിവൻ പറഞ്ഞു: ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ദ്വാദശി, ശ്രവണ നക്ഷത്രം കൂടിയ ദിവസം, എല്ലാ അനുഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്ന പുണ്യദിനമാണ്. ഉപവാസം ചെയ്താൽ അത്യന്തം വലിയ ഫലം ലഭിക്കും.
സംഗമേ സരിതഃ സ്നാത്വാ ദ്വാദശീം താമുപോഷിതഃ । അയത്നാത്സമവാപ്നോതി ദ്വാദശ ദ്വാദശീഫലമ്
നദികളുടെ സംഗമത്തിൽ കുളിച്ച് ആ ദ്വാദശി ഉപവാസം ആചരിച്ചാൽ, യാതൊരു പ്രയാസവുമില്ലാതെ പന്ത്രണ്ട് ദ്വാദശി ഉപവാസങ്ങളുടെ ഫലം ലഭിക്കും.
ബുധശ്രവണസംയുക്താ യാ ച വൈ ദ്വാദശീ ഭവേത് । അതീവ മഹതീ തസ്യാം കൃതം സര്വമഥാക്ഷയമ്
ബുധനും ശ്രവണവും കൂടിയ ദ്വാദശി വന്നാൽ, ആ ദിവസം ചെയ്യുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അത്യന്തം മഹത്തായതും, ക്ഷയിക്കാത്തതുമായ ഫലങ്ങൾ നൽകും.
ദ്വാദശീ ശ്രവണോപേതാ യദാ ഭവതി നാരദ । സംഗമേ സരിതാം സ്നാത്വാ ലഭേദ്ഗോദാനജം ഫലമ്
ശ്രവണ നക്ഷത്രം കൂടിയ ദ്വാദശി വന്നപ്പോൾ, നദികളുടെ സംഗമത്തിൽ കുളിച്ചാൽ, ഗോദാനത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും, നാരദാ.
ജലപൂര്ണം തദാ കുംഭം സ്ഥാപയിത്വാ വിചക്ഷണഃ । തസ്യോപരി ന്യസേത്പാത്രം സ്ഥാപയിത്വാ ജനാര്ദനമ്
അപ്പോൾ, ജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ ഒരു കലശം വച്ച്, അതിന്റെ മുകളിൽ ഒരു പാത്രം വയ്ക്കണം. അതിൽ ജനാർദ്ദനനെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം.
തതസ്തസ്യാഗ്രതോ ദേയം നൈവേദ്യം ഘൃതപാചിതമ് । സോദകാംശ്ച നവാന്കുംഭാന്ദദ്യാച്ഛക്ത്യാ വിചക്ഷണഃ
അതിനുശേഷം അവന്റെ മുമ്പിൽ നെയ്യിൽ പാകം ചെയ്ത നൈവേദ്യം അർപ്പിക്കണം. കഴിവനുസരിച്ച് പുതിയ ജലകലശങ്ങളും നൽകണം.
ഏവം സംപൂജ്യ ഗോവിംദം ജാഗരം തത്ര കാരയേത് । പ്രഭാതേ വിമലേ സ്നാത്വാ സംപൂജ്യ ഗരുഡധ്വജമ്
ഇങ്ങനെ ഗോവിന്ദനെ ആരാധിച്ച ശേഷം അവിടെ ജാഗരണം നടത്തണം. ശുദ്ധമായ പ്രഭാതത്തിൽ കുളിച്ച്, ഗരുഡധ്വജനെ വീണ്ടും ആരാധിക്കണം.
പുഷ്പധൂപാദി നൈവേദ്യൈഃ ഫലൈര്വസ്ത്രൈഃ സുശോഭനൈഃ । പുഷ്പാംജലിം തതോ ദദ്യാന്മംത്രമേനമുദീരയേത്
പൂക്കൾ, ധൂപം, നൈവേദ്യം, പഴങ്ങൾ, മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ട് ആരാധിച്ച്, പൂക്കളാൽ അഞ്ജലി അർപ്പിച്ച് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.
നമോ നമസ്തേ ഗോവിംദ ബുധശ്രവണസംയുത । അഘൌഘസംക്ഷയം കൃത്വാ സര്വസൌഖ്യപ്രദോ ഭവ
'നമോ നമസ്തേ ഗോവിന്ദ, ബുധനും ശ്രവണവും കൂടിയവനേ, പാപങ്ങളുടെ കൂട്ടം നശിപ്പിച്ച് എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളും നൽകേണമേ'.
അന്നം തു ബ്രാഹ്മണേ പൂതം വേദവേദാംഗപാരഗേ । പുരാണജ്ഞേ വിശേഷേണ വിധിവത്സംപ്രദാപയേത്
വേദങ്ങളും അതിന്റെ അംഗങ്ങളും പഠിച്ച, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാണങ്ങൾ അറിയുന്ന ബ്രാഹ്മണനു ശുദ്ധിയുള്ള അന്നം വിധിപ്രകാരം അർപ്പിക്കണം.