യമ ഉവാച- കിം കാരണമദൃശ്യാസ്തേ പ്രായേണ ഭവതാം നരാഃ । സുകൃതാ ദ്വാദശീയൈസ്തു ഖ്യാതാ വൈതരണീ നദീ
യമൻ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളുടെ ആളുകൾ കൂടുതലും കാണാതാകുന്നതിന് എന്താണ് കാരണം? ദ്വാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചവർക്കായി വൈതരിണി നദി പ്രശസ്തമാണ്.'
ഉജ്ജയിന്യാം പ്രയാഗേ വാ യമുനായാം ച യേ മൃതാഃ । തിലഹസ്തിഹിരണ്യാദി ദത്തം യൈസ്തു ഗവാഹ്നികമ്
ഉജ്ജയിനിയിൽ, പ്രയാഗയിൽ, അല്ലെങ്കിൽ യമുനയുടെ തീരത്ത് മരിച്ചവരും, എള്ള്, പൊന്ന് മുതലായവയും പശുവിനോടൊപ്പം പ്രതിദിനം ദാനം ചെയ്തവരും.
ദൂതാ ഊചുഃ - തദ്വ്രതം കീദൃശം ബ്രഹ്മന്ബ്രൂഹി സര്വമശേഷതഃ । കിം തത്ര ദേവ കര്ത്തവ്യം പുരുഷൈസ്തവതോഷദമ്
ദൂതന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണാ, ആ വ്രതം എങ്ങനെയാണെന്ന് മുഴുവൻ വിശദമായി പറയൂ. ദേവന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ മനുഷ്യർ അവിടെ എന്ത് ചെയ്യണം?'
യേന കൃതാ നരശ്രേഷ്ഠ ദ്വാദശീ കൃഷ്ണപക്ഷജാ । ഉപവാസേ ച തേനൈവ കഥം പാപാത്പ്രമുച്യതേ
ഏത് വിധത്തിൽ ദ്വാദശി കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ ഉപവാസത്തോടെ ആചരിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു എന്ന് വിശദമായി പറയൂ.
തദ്വ്രതം കേന വിധിനാ കര്ത്തവ്യം ച യഥാ വദ । സുപ്രസന്നേന വക്തവ്യം ദയാം കൃത്വാ ദയാനിധേ
ആ വ്രതം എങ്ങനെ, ഏത് വിധിയിൽ ആചരിക്കണം എന്ന് ദയാമയനായുള്ളോരു ദയയോടെ ദയാനിധിയേ, ദയവായി എനിക്കു പറഞ്ഞുതരണമെന്നു ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു.
ശ്രീമുദ്ഗല ഉവാച- ദൂതാനാം വചനം ശ്രുത്വാ ഉവാച മധുരം തദാ । സര്വം വദാമി ഭോ ദൂതാ യഥാദൃഷ്ടം യഥാശ്രുതമ്
ശ്രീമുദ്ഗലൻ പറഞ്ഞു: ദൂതന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, അവൻ മധുരമായി പറഞ്ഞു: ദൂതന്മാരേ, ഞാൻ കണ്ടതും കേട്ടതുമൊക്കെയും നിങ്ങൾക്കു പറയാം.
യമ ഉവാച- മാര്ഗശീര്ഷാദി മാസേ തു യാ ഇമാഃ കൃഷ്ണപക്ഷജാഃ । താസു പൂര്വാസു വിധിവദ്ദൂതാ വൈതരണീവ്രതമ്
യമൻ പറഞ്ഞു: മാർഗശീർഷ തുടങ്ങിയ മാസങ്ങളിൽ, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ, ദൂതന്മാർ വിധിപൂർവ്വം വൈതരണി വ്രതം ആചരിക്കണം.
പ്രതിമാസം ച കര്ത്തവ്യം യാവദ്വര്ഷം ഭവേദ്ധ്രുവമ് । യാം തു കൃത്വാ തു ഭോ ദൂതാ മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ
പ്രതിമാസവും, ഒരു വർഷം മുഴുവൻ ഈ വ്രതം നിർബന്ധമായും ചെയ്യണം. ദൂതന്മാരേ, ആരെങ്കിലും ഇതു ചെയ്താൽ അവൻ മോചനം നേടും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഉപവാസസ്യ നിയമഃ കര്ത്തവ്യോ വിഷ്ണു തുഷ്ടിദഃ । അദ്യ മേ ദേവദേവേശ ഉപവാസോ ഭവിഷ്യതി
ഉപവാസത്തിന് നിർബന്ധങ്ങൾ പാലിക്കണം; അതാണ് വിഷ്ണുവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നത്. ദേവദേവനേ, ഇന്നാണ് എന്റെ ഉപവാസം.
ദ്വാദശ്യാം പൂജ്യ ഗോവിംദം ഭക്തിഭാവസമന്വിതമ് । സ്വപ്നേംദ്രിയസ്യ വൈകല്യാദ്ഭോജനം യച്ച മൈഥുനമ്
പന്ത്രണ്ടാം തീയതിയിൽ ഭക്തിഭാവത്തോടെ ഗോവിന്ദനെ ആരാധിക്കണം. ഉറക്കത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ദുർബലമായതുകൊണ്ട് ഭക്ഷണത്തിലും മറ്റും ഉണ്ടായ പിഴവുകൾ ക്ഷമിക്കണം.
തത്സര്വം ക്ഷമ മേ ദേവ കൃപാം കൃത്വാ മമോപരി । ഏവം വൈ നിയമം കൃത്വാ മധ്യാഹ്നേ തീര്ഥമാവ്രജേത്
ദേവനേ, അവയെല്ലാം എന്റെ മേൽ ദയചെയ്ത് ക്ഷമിക്കണമേ. ഇങ്ങനെ നിയമം പാലിച്ചശേഷം, ഉച്ചയ്ക്ക് തീർത്ഥത്തിൽ പോകണം.
മൃദ്ഗോമയ തിലാന്നീത്വാ ഗംതവ്യം വിധിപൂര്വകമ് । സ്നാനം തത്ര പ്രകര്തവ്യം വ്രതസംപൂര്ണഹേതവേ
മണ്ണ്, പശുവിന്റെ ചാണകം, എള്ള് എന്നിവ എടുത്ത് വിധിപൂർവ്വം പോകണം. അവിടെ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കാൻ സ്നാനം ചെയ്യണം.
അശ്വക്രാംതേതി മംത്രേണ സ്നാനം കുര്യാദ്വിശേഷതഃ । അശ്വക്രാംതേ രഥക്രാംതേ വിഷ്ണുക്രാംതേ വസുംധരേ
'അശ്വക്രാന്ത' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് പ്രത്യേകമായി സ്നാനം ചെയ്യണം: 'കുതിര, രഥം, വിഷ്ണു എന്നിവ കടന്നുപോയ ഭൂമിയേ' എന്ന് അർത്ഥം.
മൃത്തികേ ഹര മേ പാപം യന്മയാ പൂര്വസംചിതമ് । തയാ ഹതേന പാപേന സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
മണ്ണേ, ഞാൻ മുമ്പ് സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ നീ എനിക്ക് നീക്കം ചെയ്യണം. അതു നശിപ്പിച്ചാൽ എല്ലാപാപങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് മോചനം.
കാശ്യാം ചൈവ തു സംഭൂതാസ്തിലാ വൈ വിഷ്ണുരൂപിണഃ । തിലസ്നാനേന ഗോവിംദഃ സര്വം പാപം വ്യപോഹതി
കാശിയിൽ ജനിച്ച എള്ള് വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപമാണ്. എള്ള് ഉപയോഗിച്ച് സ്നാനം ചെയ്താൽ ഗോവിന്ദൻ എല്ലാപാപവും അകറ്റുന്നു.
വിഷ്ണുദേഹോദ്ഭവാ ദേവി മഹാപാപാപഹാരിണീ । സര്വം പാപം ഹര ത്വം വൈ സര്വേഷാം ഹി നമോഽസ്തു തേ
വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹാദേവിയെ, മഹാപാപങ്ങൾ അകറ്റുന്നവളെ, എല്ലാപാപവും നീ അകറ്റണം; എല്ലാവരുടെയും നമസ്കാരം നിന്നെക്കാണും.
തുലസീപത്രകം ധൃത്വാ നാമോച്ചാരണപൂര്വകമ് । സ്നാനം സുകൃതിഭിഃ പ്രോക്തം കര്തവ്യം വിധിപൂര്വകമ്
തുളസിയില പിടിച്ച്, നാമങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച്, സ്നാനം വിധിപൂർവ്വം നടത്തണം എന്ന് സത്പുരുഷന്മാർ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
ഏവം സ്നാത്വാ സമുത്തീര്യ പരിധായ സുവാസസീ । തര്പയിത്വാ പിതൄന്ദേവാംസ്തതോ വിഷ്ണോസ്തു പൂജനമ്
ഇങ്ങനെ സ്നാനം ചെയ്തു, ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ച്, പിതാക്കന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, അതിന് ശേഷം വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കണം.
സംസ്ഥാപ്യ ചാവ്രണം കുംഭം പംചപല്ലവസംയുതമ് । പംചരത്നസമോപേതം ദിവ്യസ്രഗ്ഗംധവാസിതമ്
മൂടിയ ഒരു കലശം, അഞ്ചു ഇലയുമായി, അഞ്ചു രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച്, ദിവ്യമായ പുഷ്പവും സുഗന്ധവും ചേർത്ത് സ്ഥാപിക്കണം.
ജലപൂര്ണം സദ്രവ്യംച താമ്രപാത്രസമന്വിതമ് । തത്രസ്ഥം ശ്രീധരം ദേവം ദേവദേവം തപോനിധിമ്
ജലം നിറച്ച്, ആവശ്യമായ വസ്തുക്കളും ചേർത്ത്, താമ്രപാത്രം ഉൾപ്പെടുത്തി, അതിനകത്ത് ശ്രീധരനായ ദേവദേവനെയും തപസ്സിന്റെ നിധിയെയും സ്ഥാപിക്കണം.
പൂര്ണേന വിധിനാ രാജന്കുര്യാത്പൂജാം ഗരീയസീമ് । മൃദ്ഗോമയാദിരചിതം മംഡലം കാരയേച്ഛുഭമ്
സമ്പൂർണ്ണമായ വിധിയിൽ, മഹാരാജാവേ, ഉത്തമമായ പൂജ നടത്തണം. മണ്ണും പശുവിന്റെ ചാണകവും മറ്റും ഉപയോഗിച്ച് ഒരു മണ്ഡലം നിർമ്മിക്കണം.
തംഡുലൈഃ ശുക്ലധൌതൈശ്ച അശ്മപിഷ്ടൈശ്ച കാരയേത് । ധര്മരാജഃ പ്രകര്ത്തവ്യോ ഹസ്താദ്യവ യവാന്വിതഃ
വെളുത്ത് കഴുകിയ അരിയും കല്ലിൽ അരച്ചതും ഉപയോഗിച്ച് മണ്ഡലം നിർമ്മിക്കണം. ധർമ്മരാജാവിനെ, കൈയിലും മറ്റിടങ്ങളിലും യവം ചേർത്ത് നിർമ്മിക്കണം.
നദീം വൈതരണീം താമ്രാം സ്ഥാപയിത്വാ തദഗ്രതഃ । പൂജയേച്ച പൃഥക്സമ്യക്സമാവാഹനപൂര്വകമ്
താമ്രവർണമായ വൈതരണി നദിയെ മുന്നിൽ സ്ഥാപിച്ച്, അതിനെ വേറിട്ടും യോജിച്ച രീതിയിൽ ആദ്യം ആഹ്വാനം ചെയ്ത് ആരാധിക്കണം.
ആവാഹയാമി ദേവേശം യമം വൈ വിശ്വരൂപിണമ് । ഇഹാഭ്യേഹി മഹാഭാഗ സാന്നിധ്യം കുരു കേശവ
ദേവന്മാരുടെ അധിപനായ യമനെ, സർവ്വരൂപനായി ഞാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; മഹാഭാഗവ, ഇവിടെ വന്നു, കേശവാ, നീ സാന്നിധ്യം പ്രദാനം ചെയ്യണമേ.
ഇദം പാദ്യം ശ്രിയഃ കാംത സോപവിഷ്ടം ഹരേ പ്രഭോ । വിശ്വോദ്യാനരതോ നിത്യം കൃപാം കുരു മമോപരി
ലക്ഷ്മിയുടെ പ്രിയനേ, ഹരിയേ, പ്രഭുവേ, നീ ഇരിക്കുന്നതിനു പാദം കഴുകുവാൻ ഈ വെള്ളം സമർപ്പിക്കുന്നു; സർവ്വലോകത്തിലും സന്തോഷം കാണുന്നവനേ, എന്നെ കൃപയാൽ അനുഗ്രഹിക്കണമേ.
ഭൂതിദായ നമഃ പാദാവശോകായ ച ജാനുനീ । ഉരൂ നമഃ ശിവായേതി വിശ്വമൂര്തേ നമഃ കടിമ്
സമ്പത്ത് നൽകുന്നവനേ, നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വന്ദനം; ദുഃഖം നീക്കുന്നവനേ, നിന്റെ മുട്ടുകളിൽ വന്ദനം; ശിവനേ, നിന്റെ തോളുകളിൽ വന്ദനം; സർവ്വരൂപനേ, നിന്റെ നടുവിൽ വന്ദനം.
കംദര്പായ നമോ മേഢ്രമാദിത്യായ ഫലം തഥാ । ദാമോദരായ ജഠരം വാസുദേവായ വൈ സ്തനൌ
കന്ദർപ്പനേ, നിന്റെ കിടക്കിൽ വന്ദനം; സൂര്യനേ, നിന്റെ ഗുപ്തഭാഗത്തിൽ വന്ദനം; ദാമോദരനേ, നിന്റെ വയറ്റിൽ വന്ദനം; വാസുദേവനേ, നിന്റെ മുലകളിൽ വന്ദനം.
ശ്രീധരായ മുഖം കേശാന്കേശവായേതി വൈ നമഃ । പൃഷ്ഠം ശാര്ങ്ഗധരായേതി ചരണൌ വരദായ ച
ശ്രീധരനേ, നിന്റെ മുഖത്ത് വന്ദനം; കേശവനേ, നിന്റെ മുടിയിൽ വന്ദനം; ശാർംഗധരനേ, നിന്റെ പിന്നിൽ വന്ദനം; വരദനേ, നിന്റെ കാലുകളിൽ വന്ദനം.
സ്വനാമ്നാ ശംഖചക്രാസിഗദാപരശുപാണയേ । സര്വാത്മനേ നമസ്തുഭ്യം ശിര ഇത്യഭിധീയതേ 6.66.
ശംഖം, ചക്രം, ഖഡ്ഗം, ഗദ, പരശു എന്നിവ കൈകളിൽ ധരിക്കുന്നവനേ, സർവ്വാത്മാവേ, നിനക്കു വന്ദനം—ഇത് തലയിൽ അർപ്പിക്കുന്നു.
മത്സ്യം കൂര്മം ച വാരാഹം നാരസിംഹം ച വാമനമ് । രാമം രാമം ച കൃഷ്ണം ച ബുധം കല്കിം നമോഽസ്തു തേ
മത്സ്യൻ, കൂർമൻ, വരാഹൻ, നരസിംഹൻ, വാമനൻ, രാമൻ, രാമൻ, കൃഷ്ണൻ, ബുദ്ധൻ, കല്കി—ഇവരായി നിലകൊള്ളുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.