മഹാദേവ ഉവാച- ശൃണു ത്വമിഹ ദേവര്ഷേ കഥയാമി സവിസ്തരമ് । ആഷാഢസ്യ സിതേ പക്ഷേ ഏകാദശ്യാമുപോഷിതഃ
മഹാദേവന് പറഞ്ഞു: ദേവര്ഷേ, നീ ഇവിടെ കേള്ക്കൂ, ഞാന് വിശദമായി പറയുന്നു. ആഷാഢ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശി ദിവസം ഉപവാസം ചെയ്ത ശേഷം,
ചാതുര്മാസ്യവ്രതാനീഹ ഗൃഹ്ണീയാദ്ഭക്തിപൂര്വകമ് । ഭൂമിശയ്യാസമാരൂഢോ യോഗനിദ്രാം ഗതേ ഹരൌ
ചാതുര്മാസ്യ വ്രതങ്ങള് ഭക്തിപൂര്വം സ്വീകരിക്കണം. ഹരി യോഗനിദ്രയില് പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് ഭൂമിയില് തന്നെ കിടന്ന് ഈ വ്രതം തുടങ്ങണം.
നയേത ചതുരോ മാസാന്യാവദ്ഭവതി കാര്തികീ । പ്രതിഷ്ഠാ ന പ്രവര്ത്തംതേ തഥാ യജ്ഞാദികാഃ ക്രിയാഃ
കാർത്തികമാസം വരെയുള്ള നാലു മാസങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രതിഷ്ഠയും യാഗാദികർമ്മങ്ങളും നടത്താറില്ല.
വിവാഹവ്രതസംബംധ അന്യന്മാങ്ഗല്യകര്മ ച । ഭൂപയാനം തഥാ യാത്രാ അന്യാശ്ച വിവിധാഃ ക്രിയാഃ
വിവാഹം, വ്രതങ്ങൾ, മറ്റു മംഗളകർമ്മങ്ങൾ, രാജാവിന്റെ യാത്രകളും മറ്റ് പലവിധ ചടങ്ങുകളും—
പ്രസുപ്തേ ച ജഗന്നാഥേ അച്യുതേ ഗരുഡധ്വജേ । വ്രതക്രിയാം ചരേദ്യസ്തു തസ്യ വ്രതഫലം ശൃണു
ജഗന്നാഥനായ അച്യുതൻ, ഗരുഡധ്വജൻ, ഉറങ്ങുമ്പോൾ ആരെങ്കിലും വ്രതം ആചരിച്ചാൽ, ആ വ്രതഫലം ഞാൻ പറയാം.
അശ്വമേധസഹസ്രൈസ്തു യത്ഫലം പ്രാപ്നുയാന്നരഃ । ചാതുര്മാസ്യവ്രതൈശ്ചീര്ണൈസ്തത്ഫലം സമവാപ്നുയാത്
ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ചാതുര്മാസ്യവ്രതം ആചരിച്ചാൽ അതേ ഫലം ലഭിക്കും.
മിഥുനസ്ഥേ സഹസ്രാംശൌ സ്വാപയേന്മധുസൂദനമ് । തുലാരാശൌ ഗതേ സൂര്യേ പുനരുത്ഥാപയേദ്ധരിമ്
സൂര്യൻ തുലാരാശിയിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ മധുസൂദനനെ വിശ്രമിപ്പിക്കണം; സൂര്യൻ വൃശ്ചികത്തിൽ എത്തിയാൽ ഹരിയെ വീണ്ടും ഉണർത്തണം.
അധിമാസേ തു പതിതേ തദാ ചൈഷ വിധിക്രമഃ । സ്ഥാപയേത്പ്രതിമാം വിഷ്ണോഃ ശംഖചക്രഗദാധരീമ്
അധികമാസം വന്നാൽ, ഈ വിധം അനുസരിക്കണം: ശംഖം, ചക്രം, ഗദ ധരിച്ച വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രതിമ സ്ഥാപിക്കണം.
പീതാംബരധരാം സൌമ്യാം പര്യംകേ സ്ഥാപയേത്ശുചൌ । ശ്വേതവസ്ത്രസമാച്ഛന്നേ സോപധാനേ തു നാരദ
പീതാംബരം ധരിച്ച, ശാന്തസ്വഭാവമുള്ള പ്രതിമയെ ശുദ്ധമായ കിടക്കയിൽ, വെള്ളവസ്ത്രം വിരിച്ച് തലയണയോടെ സ്ഥാപിക്കണം, നാരദാ.
ഇതിഹാസപുരാണജ്ഞോ വിഷ്ണുഭക്തോഽഥവാ പുനഃ । സ്നാപയിത്വാ ദധിക്ഷീരമധുലാജഘൃതസ്തഥാ
ഇതിഹാസവും പുരാണവും അറിയുന്നവൻ അല്ലെങ്കിൽ വിഷ്ണുഭക്തൻ, ദഹി, പാൽ, തേൻ, അന്നം, നെയ് എന്നിവ കൊണ്ട് പ്രതിമയെ സ്നാനമഴിപ്പിക്കണം.
സമാലഭ്യ ശുഭൈര്ഗംധൈര്ധൂപൈഃ പുഷ്പൈര്മനോരമൈഃ । പൂജിതാം കുസുമൈഃ ശുഭ്രൈര്മംത്രേണാനേന വാഡവ
ശുഭമായ സുഗന്ധികൾ പുരട്ടി, ധൂപവും മനോഹരമായ പൂക്കളും വെളുത്ത പൂക്കളും അർപ്പിച്ച്, ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ആരാധിക്കണം, വാഡവാ.
സുപ്തേ ത്വയി ജഗന്നാഥേ ജഗത്സുപ്തം ഭവേദിദമ് । വിബുദ്ധേ ത്വയി ബുധ്യേത ജഗത്സര്വം ചരാചരമ്
ജഗന്നാഥനായ നീ ഉറങ്ങുമ്പോൾ ഈ ലോകവും ഉറങ്ങുന്നു; നീ ഉണരുമ്പോൾ സകല ചലച്ചലനാത്മകമായ ലോകവും ഉണരുന്നു.
ഏവം താം പ്രതിമാം വിഷ്ണോഃ സ്ഥാപയിത്വാ തു നാരദ । തസ്യൈവാഗ്രേ സ്വയം വാചാ ഗൃഹ്ണീയാന്നിയമം തതഃ
ഇങ്ങനെ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ച ശേഷം, അതിന്റെ മുന്നിൽ തന്നെ വാക്കിലൂടെ വ്രതം സ്വീകരിക്കണം, നാരദാ.
സ്ത്രീ വാ നരോ വാ തദ്ഭക്തോ ധര്മാധര്മവിഭാഗതഃ । ചതുരോ വാര്ഷികാന്മാസാന്ദേവസ്യോത്ഥാപനാവധി
സ്ത്രീയായാലും പുരുഷനായാലും, ആ ദേവന്റെ ഭക്തനായാൽ, ധർമ്മാധർമ്മ വ്യത്യാസം അനുസരിച്ച്, ദേവൻ ഉണരുന്നതുവരെ നാലു മാസത്തെ വ്രതം ആചരിക്കണം.
ഗൃഹ്ണീയാന്നിയമാനേതാന്ദംതധാവനപൂര്വകമ് । ഉപവാസം തതഃ കൃത്വാ പ്രഭാതേ വിമലേ സതി
ഈ വ്രതങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, പല്ലുതേയ്ക്കുന്നതിന് ശേഷം, ഉപവാസം പാലിച്ച്, ശുദ്ധമായ പ്രഭാതത്തിൽ ആചരണം നടത്തണം.
നിത്യം കര്മ ചരിത്വാ തു വിഷ്ണോരഗ്രേ ജിതാത്മവാന് । തേഷാം ഫലാനി വക്ഷ്യാമി തത്കര്തൄണാം പൃഥക്പൃഥക്
വിഷ്ണുവിന്റെ മുമ്പിൽ ആത്മസംയമനം പാലിച്ച് നിത്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ, അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ ഓരോരുത്തർക്കും ഞാൻ വിശദമായി പറയും.
മധുരത്വം ലഭേദ്വിദ്വാന്പുരുഷോ ഗുഡവര്ജനാത് । തഥൈവ സംതതിം ദീര്ഘാം തൈലസ്യ വര്ജനാദ്യതഃ
വെള്ളം ഒഴിവാക്കുന്ന വിദ്യാവാൻ മധുരത്വം നേടും; എണ്ണ ഒഴിവാക്കുന്നവൻ ദീർഘകാലം സന്തതിയുണ്ടാകും.
ഘൃതസ്യ വര്ജനാദ്വിപ്ര സുംദരാംഗഃ പ്രജായതേ । കടുതൈലപരിത്യാഗീ ശത്രുനാശമവാപ്നുയാത്
നെയ് ഒഴിവാക്കുന്നവൻ, ബ്രാഹ്മണാ, സുന്ദരമായ ശരീരത്തിൽ ജനിക്കും; കഠിനതൈലം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ ശത്രുനാശം നേടും.
സുഗംധതൈലത്യാഗേന സൌഭാഗ്യമതുലം ലഭേത് । പുഷ്പഭോഗപരിത്യാഗീ സ്വര്ഗേ വിദ്യാധരോ ഭവേത്
സുഗന്ധതൈലം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അപാരമായ സൗഭാഗ്യം ലഭിക്കും; പൂക്കളുടെ ആസ്വാദനം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ സ്വർഗത്തിൽ വിദ്യാധരനാകും.
യോഗാഭ്യാസീ നരോ യസ്തു സ ബ്രഹ്മപദമാപ്നുയാത് । കട്വമ്ലമധുരക്ഷാരതീക്ഷ്ണകാഷായ ഷഡ്രസാന്
യോഗാഭ്യാസം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മപദം നേടും; കയ്പ്, പുളി, മധുരം, ഉപ്പ്, കഠിനം, കഷായം എന്നിങ്ങനെ ആറു രുചികൾ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ—
വര്ജയേദ്യസ്തു വൈരൂപ്യം ദൌര്ഗംധ്യം നാപ്നുയാന്നരഃ । താംബൂലവര്ജനാദ്ഭോഗീ രക്തകംഠസ്തു ജായതേ
ആളൊരുവൻ താംബൂലം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അവനു ദേഹം വിരൂപമാകുകയോ ദുർഗന്ധം വരികയോ ചെയ്യില്ല. താംബൂലം ഉപേക്ഷിച്ചവൻ ഒരു ചുവപ്പു കഴുത്തുള്ള പാമ്പായി ജനിക്കും.
ഘൃതത്യാഗാച്ച ലാവണ്യം സദാ സ്നിഗ്ധതനുര്ഭവേത് । ഫലത്യാഗാച്ച വിപേംദ്ര ബഹുപുത്രശ്ച ജായതേ
നെയ്യ് ഉപേക്ഷിക്കുന്നവന് എപ്പോഴും സൗന്ദര്യവും മൃദുവായ ശരീരവും ലഭിക്കും. പഴങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനു, രാജാവേ, അനേകം മക്കൾ ജനിക്കും.
പലാശപത്രാശനകൃദ്രൂപവാന്ഭോഗവാന്ഭവേത് । ദീപ്തിമാന്ദീപ്തികരണഃ സാക്ഷാദ്ദ്രവ്യപതിര്ഭവേത്
പലാശ ഇലകൾ ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ സുന്ദരനും സമ്പന്നനും ആകുന്നു. അവൻ പ്രകാശവാനായി, പ്രകാശം പകരുന്നവനായി, നേരിട്ട് ധനത്തിന്റെ ഉടമയാകും.
ദധിദുഗ്ധപരിത്യാഗീ ഗോലോകം ലഭതേ നരഃ । മൌനവ്രതീ ഭവേദ്യസ്തു തസ്യാജ്ഞാഽസ്ഖലിതാ ഭവേത്
തയിരും പാൽവും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ ഗോലോകം പ്രാപിക്കും. മൗനവ്രതം പാലിക്കുന്നവന്റെ ആജ്ഞ ഒരിക്കലും തെറ്റില്ല.
ഇംദ്രാസനമവാപ്നോതി സ്ഥാലീപാകസ്യ വര്ജനാത് । ഏവമാദി പരിത്യാഗാദ്ധര്മസ്ഥോ ധര്മനംദനഃ
പാത്രത്തിൽ പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ഇന്ദ്രാസനം ലഭിക്കും. ഇങ്ങനെ പല ഉപവാസങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചവൻ ധർമ്മത്തിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തും.
നമോനാരായണായേതി ജപ്ത്വാ ശതഗുണം ഫലമ് । ഏക ഏവ സ വൈ സ്വര്ഗേ വിദ്യാധരപതിര്ഭവേത്
'നമോ നാരായണായ' എന്നു ജപിച്ചാൽ നൂറിരട്ടി ഫലം ലഭിക്കും. അങ്ങനെ ചെയ്ത ഒരാളാണ് സ്വർഗത്തിൽ വിദ്യാധരരുടെ രാജാവാകുന്നത്.
പുഷ്കരസ്നാനമാത്രേണ ഗംഗായാഃ സ്നാനജം ഫലമ്
പുഷ്കരത്തിൽ ഒരു സ്നാനം മാത്രം ചെയ്താൽ ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
ഭൂമൌ ഭുംക്തേ സദാ യസ്തു സ പൃഥിവ്യധിപോ ഭവേത് । വിഷ്ണോശ്ചൈവ ഗൃഹേ കുര്യാദുപലേപനമാര്ജനമ്
എപ്പോഴും നിലത്തിരുത്തി ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ ഭൂമിയുടെ രാജാവാകും. വിഷ്ണുവിന്റെ വീട്ടിൽ ഉഴുകുകയും പുരട്ടുകയും ചെയ്യുന്നവനും—
കല്പസ്ഥായീ ഭവേദ്വിദ്വന്വൈകുംഠേ നാത്ര സംശയഃ । പ്രദക്ഷിണം ച യഃ കുര്യാച്ഛതമഷ്ടോത്തരം നരഃ
—പണ്ഡിതനേ, അവൻ വൈകുണ്ഠത്തിൽ ഒരു കാല്പര്യന്തം നിലനിൽക്കും, സംശയമില്ല. ആരെങ്കിലും നൂറും എട്ടും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്താൽ—
ഹംസയുക്തവിമാനേന ദിവ്യേന സഹ ഗച്ഛതി । ഗീതവാദ്യകരോ വിഷ്ണോര്ഗാംധര്വം ലോകമാപ്നുയാത്
—അവൻ ഹംസകളാൽ കെട്ടിയ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ യാത്രചെയ്യും. വിഷ്ണുവിന് വേണ്ടി പാട്ടും വാദ്യവും ആലപിച്ച്, ഗന്ധർവലോകം പ്രാപിക്കും.