ശാകം മധു പരാന്നം ച പുനര്ഭോജന മൈഥുനമ് । വൈഷ്ണവോ വ്രതകര്ത്താ ച ദശമ്യാം ദശ വര്ജയേത്
പച്ചക്കറികള്, തേന്, മറ്റൊരാളുടെ കൈയില് നിന്നുള്ള ഭക്ഷണം, വീണ്ടും ഭക്ഷണം കഴിക്കല്, ലൈംഗിക ബന്ധം—വൈഷ്ണവന് ദശമി ദിവസം ഈ പത്ത് കാര്യങ്ങളും ഒഴിവാക്കണം.
ദ്യൂതം ക്രീഡാം തഥാ നിദ്രാ താംബൂലം ദംതധാവനമ് । പരാപവാദം പൈശുന്യം സ്തേയം ഹിംസാം തഥാ രതിമ്
ജൂയം, കളികള്, ഉറക്കം, പാന്സു, പല്ലുതേക്കല്, മറ്റുള്ളവരെ അപവാദം പറയല്, ചതിയുള്ള സംസാരങ്ങള്, കള്ളം, ഹിംസ, ലൈംഗിക ആസ്വാദനം—
ക്രോധം ച വിതഥം വാക്യമേകാദശ്യാം വിവര്ജയേത് । കാംസ്യം മാംസംമസൂരാംശ്ച തൈലം വിതഥഭാഷണമ്
കോപവും പൊയ്കഥയും ഏകാദശി ദിവസം ഒഴിവാക്കണം. കാംസ്യപാത്രം, മാംസം, പരിപ്പ്, എണ്ണ, പൊയ്കഥ എന്നിവയും ഒഴിവാക്കണം.
വ്യായാമം ച പ്രവാസം ച പുനര്ഭോജനമൈഥുനമ് । വൃഷപൃഷ്ഠം പരാന്നം ച ശാകം ച ദ്വാദശീദിനേ
വ്യായാമം, യാത്ര, വീണ്ടും ഭക്ഷണം കഴിക്കല്, ലൈംഗിക ബന്ധം, കാളയുടെ പുറത്ത് ഇരിക്കല്, മറ്റൊരാളുടെ കൈയില് നിന്നുള്ള ഭക്ഷണം, പച്ചക്കറികള്—ദ്വാദശി ദിവസം ഇവ ഒഴിവാക്കണം.
അനേന വിധിനാ രാജന്വിഹിതാ യൈശ്ച കാമദാ । രാത്രൌ ജാഗരണം കൃത്വാ പൂജിതഃ പുരുഷോത്തമഃ
രാജാവേ, ഈ വിധത്തില് കാമദാ വ്രതം ആചരിച്ച് രാത്രിയില് ജാഗരണമിരിക്കുകയും പരമപുരുഷനെ ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവര്,
സര്വപാപവിനിര്മുക്താസ്തേ യാംതി പരമാം ഗതിമ് । പഠനാച്ഛ്രവണാദ്രാജന്ഗോസഹസ്രഫലം ലഭേത്
എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും മോചിതരായി പരമഗതിയിലേക്കെത്തും. ഇതു വായിച്ചാലോ കേട്ടാലോ, രാജാവേ, ആയിരം പശു ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖണ്ഡേ ഉമാപതിനാരദസംവാദേ പുരുഷോത്തമമാസസ്യ ശുക്ലാ കാമദാനാമൈകാദശീനാമ ത്രിഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ഉമാപതിയും നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണമായ പുരുഷോത്തമ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ കാമദാ ഏകാദശികളുടെ അമ്പത്തിമൂന്നാം അധ്യായം മഹാപദ്മപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തില് സമാപിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച- ചാതുര്മാസ്യാം തു നിയമാ യേ കേചിദ്ഭുവി വിശ്രുതാഃ । താനഹം ശ്രോതുമിച്ഛാമി കഥയസ്വ മഹേശ്വര
നാരദന് ചോദിച്ചു: ഭൂമിയില് പ്രശസ്തമായ വിവിധ ചാതുര്മാസ്യ നിയമങ്ങള് എന്തൊക്കെയാണെന്ന് ഞാന് കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദയവായി അതെനിക്ക് വിശദമായി പറഞ്ഞുതരണമേ മഹേശ്വരാ.
ചാതുര്മാസ്യേ ഹരൌ സുപ്തേ കര്ത്തവ്യം കിം ജനാര്ദനേ । ഷഡ്രസാനാം പരിത്യാഗേ നഖകേശവിധാരണേ । അന്യൈശ്ച നിയമൈഃ സ്വാമിന്യത്ഫലം തദ് ബ്രവീഹി മേ
ചാതുര്മാസ്യത്തില് ഹരി ഉറങ്ങുമ്പോള് ജനാര്ദ്ദനനായി എന്ത് ചെയ്യണം? ആറു രുചികള് ഉപേക്ഷിച്ചാല്, മുടിയും നഖവും വെട്ടാതെ വച്ചാല്, മറ്റ് നിയമങ്ങള് പാലിച്ചാല് ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്താണെന്ന് ദയവായി പറയണം.
സൂത ഉവാച- ഏതച്ഛ്രുത്വാ ത്വസൌ ദേവഃ പ്രഹസ്യോത്ഫുല്ലലോചനഃ । പ്രോവാച തം ദ്വിജവരം നാരദം തപസാന്നിധിമ്
സൂതന് പറഞ്ഞു: ഇതു കേട്ട ദേവന് സന്തോഷത്തോടെ പുഞ്ചിരിയോടെ കണ്ണുകള് വിരിയിച്ചു, അത്യന്തം തപസ്സുള്ള നാരദന് എന്ന മഹാനായ ദ്വിജനോടു പറഞ്ഞു.
മഹാദേവ ഉവാച- ശൃണു ത്വമിഹ ദേവര്ഷേ കഥയാമി സവിസ്തരമ് । ആഷാഢസ്യ സിതേ പക്ഷേ ഏകാദശ്യാമുപോഷിതഃ
മഹാദേവന് പറഞ്ഞു: ദേവര്ഷേ, നീ ഇവിടെ കേള്ക്കൂ, ഞാന് വിശദമായി പറയുന്നു. ആഷാഢ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശി ദിവസം ഉപവാസം ചെയ്ത ശേഷം,
ചാതുര്മാസ്യവ്രതാനീഹ ഗൃഹ്ണീയാദ്ഭക്തിപൂര്വകമ് । ഭൂമിശയ്യാസമാരൂഢോ യോഗനിദ്രാം ഗതേ ഹരൌ
ചാതുര്മാസ്യ വ്രതങ്ങള് ഭക്തിപൂര്വം സ്വീകരിക്കണം. ഹരി യോഗനിദ്രയില് പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് ഭൂമിയില് തന്നെ കിടന്ന് ഈ വ്രതം തുടങ്ങണം.
നയേത ചതുരോ മാസാന്യാവദ്ഭവതി കാര്തികീ । പ്രതിഷ്ഠാ ന പ്രവര്ത്തംതേ തഥാ യജ്ഞാദികാഃ ക്രിയാഃ
കാർത്തികമാസം വരെയുള്ള നാലു മാസങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രതിഷ്ഠയും യാഗാദികർമ്മങ്ങളും നടത്താറില്ല.
വിവാഹവ്രതസംബംധ അന്യന്മാങ്ഗല്യകര്മ ച । ഭൂപയാനം തഥാ യാത്രാ അന്യാശ്ച വിവിധാഃ ക്രിയാഃ
വിവാഹം, വ്രതങ്ങൾ, മറ്റു മംഗളകർമ്മങ്ങൾ, രാജാവിന്റെ യാത്രകളും മറ്റ് പലവിധ ചടങ്ങുകളും—
പ്രസുപ്തേ ച ജഗന്നാഥേ അച്യുതേ ഗരുഡധ്വജേ । വ്രതക്രിയാം ചരേദ്യസ്തു തസ്യ വ്രതഫലം ശൃണു
ജഗന്നാഥനായ അച്യുതൻ, ഗരുഡധ്വജൻ, ഉറങ്ങുമ്പോൾ ആരെങ്കിലും വ്രതം ആചരിച്ചാൽ, ആ വ്രതഫലം ഞാൻ പറയാം.
അശ്വമേധസഹസ്രൈസ്തു യത്ഫലം പ്രാപ്നുയാന്നരഃ । ചാതുര്മാസ്യവ്രതൈശ്ചീര്ണൈസ്തത്ഫലം സമവാപ്നുയാത്
ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ചാതുര്മാസ്യവ്രതം ആചരിച്ചാൽ അതേ ഫലം ലഭിക്കും.
മിഥുനസ്ഥേ സഹസ്രാംശൌ സ്വാപയേന്മധുസൂദനമ് । തുലാരാശൌ ഗതേ സൂര്യേ പുനരുത്ഥാപയേദ്ധരിമ്
സൂര്യൻ തുലാരാശിയിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ മധുസൂദനനെ വിശ്രമിപ്പിക്കണം; സൂര്യൻ വൃശ്ചികത്തിൽ എത്തിയാൽ ഹരിയെ വീണ്ടും ഉണർത്തണം.
അധിമാസേ തു പതിതേ തദാ ചൈഷ വിധിക്രമഃ । സ്ഥാപയേത്പ്രതിമാം വിഷ്ണോഃ ശംഖചക്രഗദാധരീമ്
അധികമാസം വന്നാൽ, ഈ വിധം അനുസരിക്കണം: ശംഖം, ചക്രം, ഗദ ധരിച്ച വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രതിമ സ്ഥാപിക്കണം.
പീതാംബരധരാം സൌമ്യാം പര്യംകേ സ്ഥാപയേത്ശുചൌ । ശ്വേതവസ്ത്രസമാച്ഛന്നേ സോപധാനേ തു നാരദ
പീതാംബരം ധരിച്ച, ശാന്തസ്വഭാവമുള്ള പ്രതിമയെ ശുദ്ധമായ കിടക്കയിൽ, വെള്ളവസ്ത്രം വിരിച്ച് തലയണയോടെ സ്ഥാപിക്കണം, നാരദാ.
ഇതിഹാസപുരാണജ്ഞോ വിഷ്ണുഭക്തോഽഥവാ പുനഃ । സ്നാപയിത്വാ ദധിക്ഷീരമധുലാജഘൃതസ്തഥാ
ഇതിഹാസവും പുരാണവും അറിയുന്നവൻ അല്ലെങ്കിൽ വിഷ്ണുഭക്തൻ, ദഹി, പാൽ, തേൻ, അന്നം, നെയ് എന്നിവ കൊണ്ട് പ്രതിമയെ സ്നാനമഴിപ്പിക്കണം.
സമാലഭ്യ ശുഭൈര്ഗംധൈര്ധൂപൈഃ പുഷ്പൈര്മനോരമൈഃ । പൂജിതാം കുസുമൈഃ ശുഭ്രൈര്മംത്രേണാനേന വാഡവ
ശുഭമായ സുഗന്ധികൾ പുരട്ടി, ധൂപവും മനോഹരമായ പൂക്കളും വെളുത്ത പൂക്കളും അർപ്പിച്ച്, ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ആരാധിക്കണം, വാഡവാ.
സുപ്തേ ത്വയി ജഗന്നാഥേ ജഗത്സുപ്തം ഭവേദിദമ് । വിബുദ്ധേ ത്വയി ബുധ്യേത ജഗത്സര്വം ചരാചരമ്
ജഗന്നാഥനായ നീ ഉറങ്ങുമ്പോൾ ഈ ലോകവും ഉറങ്ങുന്നു; നീ ഉണരുമ്പോൾ സകല ചലച്ചലനാത്മകമായ ലോകവും ഉണരുന്നു.
ഏവം താം പ്രതിമാം വിഷ്ണോഃ സ്ഥാപയിത്വാ തു നാരദ । തസ്യൈവാഗ്രേ സ്വയം വാചാ ഗൃഹ്ണീയാന്നിയമം തതഃ
ഇങ്ങനെ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ച ശേഷം, അതിന്റെ മുന്നിൽ തന്നെ വാക്കിലൂടെ വ്രതം സ്വീകരിക്കണം, നാരദാ.
സ്ത്രീ വാ നരോ വാ തദ്ഭക്തോ ധര്മാധര്മവിഭാഗതഃ । ചതുരോ വാര്ഷികാന്മാസാന്ദേവസ്യോത്ഥാപനാവധി
സ്ത്രീയായാലും പുരുഷനായാലും, ആ ദേവന്റെ ഭക്തനായാൽ, ധർമ്മാധർമ്മ വ്യത്യാസം അനുസരിച്ച്, ദേവൻ ഉണരുന്നതുവരെ നാലു മാസത്തെ വ്രതം ആചരിക്കണം.
ഗൃഹ്ണീയാന്നിയമാനേതാന്ദംതധാവനപൂര്വകമ് । ഉപവാസം തതഃ കൃത്വാ പ്രഭാതേ വിമലേ സതി
ഈ വ്രതങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, പല്ലുതേയ്ക്കുന്നതിന് ശേഷം, ഉപവാസം പാലിച്ച്, ശുദ്ധമായ പ്രഭാതത്തിൽ ആചരണം നടത്തണം.
നിത്യം കര്മ ചരിത്വാ തു വിഷ്ണോരഗ്രേ ജിതാത്മവാന് । തേഷാം ഫലാനി വക്ഷ്യാമി തത്കര്തൄണാം പൃഥക്പൃഥക്
വിഷ്ണുവിന്റെ മുമ്പിൽ ആത്മസംയമനം പാലിച്ച് നിത്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ, അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ ഓരോരുത്തർക്കും ഞാൻ വിശദമായി പറയും.
മധുരത്വം ലഭേദ്വിദ്വാന്പുരുഷോ ഗുഡവര്ജനാത് । തഥൈവ സംതതിം ദീര്ഘാം തൈലസ്യ വര്ജനാദ്യതഃ
വെള്ളം ഒഴിവാക്കുന്ന വിദ്യാവാൻ മധുരത്വം നേടും; എണ്ണ ഒഴിവാക്കുന്നവൻ ദീർഘകാലം സന്തതിയുണ്ടാകും.
ഘൃതസ്യ വര്ജനാദ്വിപ്ര സുംദരാംഗഃ പ്രജായതേ । കടുതൈലപരിത്യാഗീ ശത്രുനാശമവാപ്നുയാത്
നെയ് ഒഴിവാക്കുന്നവൻ, ബ്രാഹ്മണാ, സുന്ദരമായ ശരീരത്തിൽ ജനിക്കും; കഠിനതൈലം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ ശത്രുനാശം നേടും.
സുഗംധതൈലത്യാഗേന സൌഭാഗ്യമതുലം ലഭേത് । പുഷ്പഭോഗപരിത്യാഗീ സ്വര്ഗേ വിദ്യാധരോ ഭവേത്
സുഗന്ധതൈലം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അപാരമായ സൗഭാഗ്യം ലഭിക്കും; പൂക്കളുടെ ആസ്വാദനം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ സ്വർഗത്തിൽ വിദ്യാധരനാകും.
യോഗാഭ്യാസീ നരോ യസ്തു സ ബ്രഹ്മപദമാപ്നുയാത് । കട്വമ്ലമധുരക്ഷാരതീക്ഷ്ണകാഷായ ഷഡ്രസാന്
യോഗാഭ്യാസം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മപദം നേടും; കയ്പ്, പുളി, മധുരം, ഉപ്പ്, കഠിനം, കഷായം എന്നിങ്ങനെ ആറു രുചികൾ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ—