ഇതിഹാസപുരാണാര്ഥം വ്യാസഃ സമ്യഗുപാസിതഃ। ദുദോഹിഥമതിം തസ്യ ത്വം പുരാണാശ്രയാം ശുഭാം
ഇതിഹാസവും പുരാണവും മനസ്സിലാക്കാൻ, വ്യാസൻ നന്നായി സേവനം ചെയ്തപ്പോൾ, നീ പുരാണങ്ങളിൽ ആഴമുള്ള ശുദ്ധമായ മനസ്സു അവനിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചു.
അമീഷാം വിപ്രമുഖ്യാനാം പുരാണം പ്രതി സമ്പ്രതി। ശുശ്രൂഷാഽസ്തേ മഹാബുദ്ധേ തഛ്രാവയിതുമര്ഹസി
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ഇവിടെയുള്ള പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഇപ്പോൾ പുരാണം കേൾക്കാനുള്ള ആഗ്രഹമുണ്ട്; അതിനാൽ നീ അവർക്കു അത് വായിച്ചു കേൾപ്പിക്കണം.
സര്വേ ഹീമേ മഹാത്മാനോ നാനാഗോത്രാഃ സമാഗതാഃ। സ്വാന്സ്വാനംശാന്പുരാണോക്താഞ്ഛൃണ്വന്തു ബ്രഹ്മവാദിനഃ
നാനാ ഗോത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഈ മഹാത്മാക്കൾ എല്ലാവരും ഇവിടെ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മത്തെ കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്ന ഇവർക്ക്, അവരവർക്കു അനുയോജ്യമായ പുരാണഭാഗങ്ങൾ കേൾക്കാൻ അനുവദിക്കണം.
സംപൂര്ണേ ദീര്ഘസത്രേസ്മിംസ്താംസ്ത്വം ശ്രാവയ വൈ മുനീന്। പാദ്മം പുരാണം സര്വേഷാം കഥയസ്വ മഹാമതേ
ഈ ദീർഘമായ സമ്പൂർണ്ണ സത്രത്തിൽ, നീ മഹർഷിമാർക്ക് പദ്മപുരാണം മുഴുവൻ വിവരിച്ച് പറയണം, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ.
കഥം പദ്മം സമുദ്ഭൂതം ബ്രഹ്മ തത്ര കഥം ന്വഭൂത്। പ്രോദ്ഭൂതേന കഥം സൃഷ്ടിഃ കൃതാ താം തു തഥാ വദ
പദ്മം എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവന്നു? ബ്രഹ്മാവ് അവിടെ എങ്ങനെ ജനിച്ചു? ഉദിച്ചവൻ എങ്ങനെ സൃഷ്ടി നടത്തി? അതെല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്നു പറയൂ.
ഏവം പൃഷ്ടസ്തതസ്താംസ്തു പ്രത്യുവാച ശുഭാം ഗിരമ്। സൂക്ഷ്മം ച ന്യായസംയുക്തം പ്രാബ്രവീദ്രൌമഹര്ഷണിഃ
അങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അവൻ അവർക്കു ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; ലൗമഹർഷണൻ സംക്ഷിപ്തമായും യുക്തിയോടെയും ഉത്തരം നൽകി.
പ്രീതോസ്മ്യനുഗൃഹീതോസ്മി ഭവദ്ഭിരിഹ ചോദനാത്। പുരാണാര്ഥം പുരാണജ്ഞൈഃ സര്വധര്മപരായണൈഃ
നിങ്ങൾ പുരാണജ്ഞാനികളും എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും ഭക്തരുമായവരായി, പുരാണാർത്ഥം ചോദിച്ചുകൊണ്ട് എന്നെ ആദരിച്ചു; അതിനാൽ ഞാൻ സന്തോഷവാനാണ്, നന്ദിയുള്ളവനുമാണ്.
യഥാശ്രുതം സുവിഖ്യാതം തത്സര്വം കഥയാമി വഃ। ധര്മ ഏഷ തു സൂതസ്യ സദ്ഭിര്ദൃഷ്ടഃ സനാതനഃ
ഞാൻ കേട്ടതും പ്രസിദ്ധമായതുമായ എല്ലാം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയാം; കാരണം, സുതനു ഈ ശാശ്വതധർമ്മം നല്ലവരാൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതാണ്.
ദേവതാനാമൃഷീണാം ച രാജ്ഞാം ചാമിതതേജസാമ്। വംശാനാം ധാരണം കാര്യം സ്തുതീനാം ച മഹാത്മനാമ്
ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും അതിവിശാലതേജസ്സുള്ള രാജാക്കന്മാരുടെയും വംശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയും, മഹാത്മാക്കളുടെ സ്തുതികൾ നടത്തുകയും വേണം.
ഇതിഹാസപുരാണേഷു ദൃഷ്ടാ യേ ബ്രഹ്മവാദിനഃ। ന ഹി വേദേഷ്വധീകാരഃ കശ്ചിത്സൂതസ്യ ദൃശ്യതേ
ഇതിഹാസങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും ബ്രഹ്മത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നവരെ കാണാം; എന്നാൽ സുതന്മാർക്ക് വേദങ്ങളിൽ അധികാരം ഇല്ലെന്ന് കാണപ്പെടുന്നു.
വൈന്യസ്യ ഹി പൃഥോര്യജ്ഞേ വര്ത്തമാനേ മഹാത്മനഃ। മാഗധശ്ചൈവ സൂതശ്ച തമസ്തൌതാം നരേശ്വരമ്
വൈന്യനായ മഹാത്മാവായ പൃഥുവിന്റെ യാഗസമയത്ത്, മാഗധനും സൂതനും ആ രാജാവിനെ സ്തുതിച്ചു.
തുഷ്ടേനാഥ തയോര്ദ്ദത്തോ വരോ രാജ്ഞാ മഹാത്മനാ। സൂതായ സൂതവിഷയോ മഗധോ മാഗധായ ച
അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ആ മഹാരാജാവ് ഇരുവർക്കും വരം നൽകി: സൂതന് സൂതന്മാരുടെ പ്രദേശവും മാഗധന് മാഗധന്മാരുടെ പ്രദേശവും ലഭിച്ചു.
തത്ര സൂത്യാം സമുത്പന്നഃ സൂതോ നാമേഹ ജായതേ। ഐന്ദ്രേ സത്രേ പ്രവൃത്തേ തു ഗ്രഹയുക്തേ ബൃഹസ്പതൌ
അവിടെ യാഗസമയത്ത് ഒരു സൂതൻ ജനിച്ചു; ഈ ലോകത്ത് അവനെ സൂതൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രയാഗം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, ബൃഹസ്പതി ഗ്രഹങ്ങളുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
തമേവേംദ്രം ബാര്ഹസ്പത്യേ തത്ര സൂതോ വ്യജായത। ശിഷ്യഹസ്തേന യത്പൃക്തമഭിഭൂതം ഗുരോര്ഹവിഃ
അവിടെ ബാർഹസ്പത്യയാഗത്തിൽ ആsame ഇന്ദ്രൻ സൂതനായി ജനിച്ചു; ശിഷ്യന്റെ കൈവശം ഒഴുക്കിയതുകൊണ്ട് ഗുരുവിന്റെ ഹോമം അതിജയിച്ചു.
അധരോത്തരധാരേണ ജജ്ഞേ തദ്വര്ണസംകരമ്। യേത്ര ക്ഷത്രാത്സമഭവന്ബ്രാഹ്മണ്യാശ്ചൈവ യോനിതഃ
കീഴും മുകളുമായി ഒഴുകിയ പ്രവാഹത്തിൽ നിന്നാണ് ആ വർണ്ണസങ്കരമായത്; അവിടെ ഒരു ക്ഷത്രിയനും ഒരു ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീയും ചേർന്ന് സന്താനങ്ങൾ ഉണ്ടായി.
പൂര്വേണൈവ തു സാധര്മ്യാദ്വൈധര്മാസ്തേ പ്രകീര്തിതാഃ। മധ്യമോ ഹ്യേഷ സൂതസ്യ ധര്മഃ ക്ഷേത്രോപജീവിനഃ
മുന്പുള്ള സമാനതയാൽ അവരുടെ വ്യത്യാസങ്ങൾ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഭൂമിയിൽ ഉപജീവനം നടത്തുന്ന സൂതന്റെ മധ്യസ്ഥധർമ്മം ഇതാണ്.
പുരാണേഷ്വധികാരോ മേ വിഹിതോ ബ്രാഹ്മണൈരിഹ। ദൃഷ്ട്വാ ധര്മമഹം പൃഷ്ടോ ഭവദ്ഭിര്ബ്രഹ്മവാദിഭിഃ
പുരാണങ്ങളിൽ എന്റെ അധികാരം ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചു; ധർമ്മം കണ്ടു ഞാൻ നിങ്ങളാൽ ചോദിക്കപ്പെട്ടു, ബ്രഹ്മവാദികളേ.
തസ്മാത്സമ്യഗ്ഭുവി ബ്രൂയാം പുരാണമൃഷിപൂജിതമ്। പിതൄണാം മാനസീ കന്യാ വാസവം സമപദ്യത
അതിനാൽ ഞാൻ ഭൂമിയിൽ മഹർഷിമാർ ആദരിച്ച പുരാണം ശരിയായി പ്രസ്താവിക്കും; പിതാക്കന്മാരുടെ മനസ്സിൽ ജനിച്ച മകൾ വാസവന്റെ ഭാര്യയായി.
അപധ്യാതാ ച പിതൃഭിര്മത്സ്യഗര്ഭേ ബഭൂവ സാ। അരണീവ ഹുതാശസ്യ നിമിത്തം പുണ്യജന്മനഃ
പിതാക്കന്മാർ അവളെ തള്ളിയപ്പോൾ അവൾ മീനിന്റെ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; അരണിയുടെ പോലെ ഹോമാഗ്നിക്കായി, അവൾ പുണ്യജന്മത്തിന് കാരണമായി.
തസ്യാം ബഭൂവ പൂതാത്മാ മഹര്ഷിസ്തു പരാശരാത്। തസ്മൈ ഭഗവതേ കൃത്വാ നമഃ സത്യായ വേധസേ
അവളിൽ പാരാശരൻമൂലം പാവനാത്മാവായ മഹർഷി ജനിച്ചു; ആ സത്യസന്ധനായ സ്രഷ്ടാവിനോട് ഞാൻ വന്ദനം അർപ്പിക്കുന്നു.
പുരുഷായ പുരാണായ ബ്രഹ്മവാക്യാനുവര്തിനേ। മാനവച്ഛദ്മരൂപായ വിഷ്ണവേ ശംസിതാത്മനേ
പുരാതനപുരുഷനായ ബ്രഹ്മവാക്യങ്ങൾ അനുസരിക്കുന്നവനായി; മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ച, വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന സ്വഭാവമുള്ള വിഷ്ണുവിനായി.
ജാതമാത്രം ച യം വേദ ഉപതസ്ഥേ സസംഗ്രഹഃ। മതിമംഥാനമാവിധ്യ യേനാസൌ ശ്രുതിസാഗരാത്
ജനിച്ച ഉടനെ തന്നെ വേദവും അതിന്റെ ശാഖകളും അവനെ സമീപിച്ചു; തന്റെ ബുദ്ധിയാൽ വേദസാഗരം കുലുക്കി,
പ്രകാശോ ജനിതോ ലോകേ മഹാഭാരത ചംദ്രമാഃ। ഭാരതം ഭാനുമാന്വിഷ്ണുര്യദി ന സ്യുരമീ ത്രയഃ
ലോകത്ത് പ്രകാശവും മഹാഭാരതചന്ദ്രനെയും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു; ഭാരതം, സൂര്യൻ, വിഷ്ണു ഇവ മൂന്നും ഇല്ലെങ്കിൽ,
തതോഽജ്ഞാനതമോംധസ്യ കാവസ്ഥാ ജഗതോ ഭവേത്। കൃഷ്ണദ്വൈപായനം വ്യാസം വിദ്ധി നാരായണം പ്രഭുമ്
അപ്പോൾ ലോകം അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടതിൽ തന്നെ തുടരും; കൃഷ്ണദ്വൈപായനനായ വ്യാസനെ നാരായണപ്രഭുവെന്നായി അറിയുക.
കോ ഹ്യന്യഃ പുംഡരീകാക്ഷാന്മഹാഭാരതകൃദ്ഭവേത്। തസ്മാദഹമുപാശ്രൌഷം പുരാണം ബ്രഹ്മവാദിനഃ
പൊൻകണ്ണനായവനെക്കാൾ മറ്റാരാണ് മഹാഭാരതം രചിക്കാൻ കഴിയുക? അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ബ്രഹ്മവാദികളിൽ നിന്ന് പുരാണം കേട്ടിരിക്കുന്നു.
സര്വജ്ഞാത്സര്വലോകേഷു പൂജിതാദ്ദീപ്തതേജസഃ। പുരാണം സര്വശാസ്ത്രാണാം പ്രഥമം ബ്രഹ്മണാ സ്മൃതമ്
എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന സർവ്വജ്ഞനിൽ നിന്ന്, ദീപ്തമായ തേജസ്സുള്ളവനിൽ നിന്ന്; എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങൾക്കുമപ്പുറം ആദ്യം ബ്രഹ്മാവാൽ ഓർക്കപ്പെട്ടത് പുരാണമാണ്.
ഉത്തമം സര്വലോകാനാം സര്വജ്ഞാനോപപാദകമ്। ത്രിവര്ഗസാധനം പുണ്യം ശതകോടിപ്രവിസ്തരമ്
എല്ലാ ലോകങ്ങളിൽ ഉത്തമമായത്, സർവ്വജ്ഞാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം; മൂന്നു പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ നേടാൻ മാർഗ്ഗമായ, പുണ്യമുള്ളത്, നൂറുകോടിയോളം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
നിഃശേഷേഷു ച ലോകേഷു വാജിരൂപേണ കേശവഃ। ബ്രഹ്മണസ്തു സമാദേശാദ്വേദാനാഹൃതവാനസൌ
എല്ലാ ലോകങ്ങളും ഇല്ലാതായപ്പോൾ, വാജിരൂപം ധരിച്ച കേശവൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം വേദങ്ങൾ തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു.
അംഗാനി ചതുരോ വേദാന്പുരാണന്യായവിസ്തരമ്। അസുരേണാഖിലം ശാസ്ത്രമപഹൃത്യാത്മസാത്കൃതമ്
നാലു വേദങ്ങളും അവയുടെ അംശങ്ങളും പുരാണവും നീതിശാസ്ത്രത്തിന്റെ വിശാലതയും; അസുരൻ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും അപഹരിച്ചു സ്വന്തമാക്കി.
മത്സ്യരൂപേണാജഹാര കല്പാദാവുദകാര്ണവേ। അശേഷമേതദവദദുദകാംതര്ഗതോ വിഭുഃ
മത്സ്യരൂപം ധരിച്ച്, കല്പാരംഭത്തിൽ ജലസമുദ്രത്തിൽ അവൻ അവയെ എടുത്തു; ജലത്തിനകത്ത് നിലകൊണ്ട ഭഗവാൻ ഇതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി പ്രസ്താവിച്ചു.