മോക്ഷദം രൂപദം രാജ്യം നിത്യമേകാദശീവ്രതമ് । യേ കുര്വംതി മഹീപാല ശ്രദ്ധയാ പരയാ യുതാഃ
മോക്ഷവും, സൗന്ദര്യവും, രാജ്യം എന്നിങ്ങനെയുള്ളവ എല്ലാം, ഈ ഏകാദശി വ്രതം വലിയ വിശ്വാസത്തോടെ ചെയ്യുന്നവർക്ക് എപ്പോഴും ലഭിക്കും, രാജാവേ.
യഥോക്തവിധിനാ ലോകേ തേ നരാ വിഷ്ണുരൂപിണഃ । ജീവന്മുക്താസ്തു ഭൂപാല ദൃശ്യംതേ നാത്ര സംശയഃ
ലോകത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ച വിധിയിൽ ഈ വ്രതം ആചരിക്കുന്ന പുരുഷന്മാർ, രാജാവേ, വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെ രൂപം നേടുന്നു; അവർ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം നേടിയവരായി കാണപ്പെടുന്നു — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ജീവന്മുക്താഃ കഥം കൃഷ്ണ വിഷ്ണുരൂപാഃ കഥം പുനഃ । പാപരൂപാശ്ച ദൃശ്യംതേ പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: കൃഷ്ണാ, അവർ എങ്ങനെ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ മോക്ഷം നേടുന്നു? എങ്ങനെ വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെയാകും? ചിലർ എങ്ങനെ പാപികളായി കാണപ്പെടുന്നു? എനിക്ക് അത്യന്തം കൗതുകം.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- യേ ച രാജന്കലൌ ഭക്ത്യാ നിര്ജലം വ്രതമുത്തമമ് । ഏകാദശ്യാഃ പ്രകുര്വംതി വിധിദൃഷ്ടേന കര്മണാ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, കലിയുഗത്തിൽ ഭക്തിയോടെ, വെള്ളം പോലും കഴിക്കാതെ, നിർജല വ്രതം ആചരിക്കുകയും, നിർദ്ദേശിച്ച കർമങ്ങൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവർ —
ന കഥം വിഷ്ണുരൂപാസ്തേ ജീവന്മുക്താഃ കഥം നഹി । സര്വപാപഹരം പുണ്യം വ്രതമേകാദശീസമമ്
ജീവന് മോചിതരായവര് വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപമായതില് സംശയമില്ല. എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കി പുണ്യം നല്കുന്ന വ്രതങ്ങളില് ഏകാദശിക്ക് തുല്യമായത് ഒന്നുമില്ല.
ന കിംചിദ്വിദ്യതേ രാജന്സര്വകാമപ്രദം നൃണാമ് । ഏകാശനം ദശമ്യാം ച നംദായാം നിര്ജലം വ്രതമ്
രാജാവേ, മനുഷ്യന് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്ന മറ്റൊരു വഴി ഭൂമിയില് ഇല്ല. ദശമിയില് ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷിക്കുകയും, നന്ദായില് വെള്ളം പോലും കഴിക്കാതെ വ്രതം പാലിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോള് അതിന് സമം ഒന്നുമില്ല.
പാരണം ചൈവ ഭദ്രായാം കൃത്വാ വിഷ്ണുസമാ നരാഃ । ശ്രദ്ധാവാന്യസ്തു കുരുതേ കാമദായാ വ്രതം ശുഭമ്
ഭദ്രാ ദിവസത്തില് ഉപവാസം അവസാനിപ്പിച്ചാല് മനുഷ്യന് വിഷ്ണുവിനോട് തുല്യനാകുന്നു. വിശ്വാസത്തോടെ ഈ ശുഭമായ കാമദാ വ്രതം ആചരിക്കുന്നവന്,
വാംഛിതം ലഭതേ സോഽപി ഇഹലോകേ പരത്ര ച । പവിത്രാ പാവനീ ഹ്യേഷാ മഹാപാതകനാശിനീ
ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ആഗ്രഹിച്ചതു നേടുന്നു. ഈ വ്രതം വളരെ വിശുദ്ധവും, പവിത്രവുമാണ്; വലിയ പാപങ്ങള് പോലും ഇതു നശിപ്പിക്കുന്നു.
ഭുക്തിമുക്തിപ്രദാ ചൈവ കര്തൄണാം നൃപസത്തമ । കാമദായാം വിധാനേന പൂജയേത്പുരുഷോത്തമമ്
രാജാവേ, ഈ വ്രതം ആചരിക്കുന്നവര്ക്ക് ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും. കാമദാ ദിവസത്തില് വിധിപ്രകാരം പരമപുരുഷനായി ആരാധിക്കണം.
പുഷ്പധൂപാദിഭിശ്ചൈവ നൈവേദ്യൈര്വിവിധൈസ്തഥാ । കാംസ്യ മാംസമസൂരാംശ്ച ചണകാന്കോദ്രവാംസ്തഥാ
പൂക്കളും ധൂപവും മറ്റു ഭക്തിസാമഗ്രികളും വിവിധ ഭോജനങ്ങളുമായി ആരാധിക്കണം. എന്നാല് ആ ദിവസം കാംസ്യപാത്രം, മാംസം, പരിപ്പ്, കടല, കൂട്രവം എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം.
ശാകം മധു പരാന്നം ച പുനര്ഭോജന മൈഥുനമ് । വൈഷ്ണവോ വ്രതകര്ത്താ ച ദശമ്യാം ദശ വര്ജയേത്
പച്ചക്കറികള്, തേന്, മറ്റൊരാളുടെ കൈയില് നിന്നുള്ള ഭക്ഷണം, വീണ്ടും ഭക്ഷണം കഴിക്കല്, ലൈംഗിക ബന്ധം—വൈഷ്ണവന് ദശമി ദിവസം ഈ പത്ത് കാര്യങ്ങളും ഒഴിവാക്കണം.
ദ്യൂതം ക്രീഡാം തഥാ നിദ്രാ താംബൂലം ദംതധാവനമ് । പരാപവാദം പൈശുന്യം സ്തേയം ഹിംസാം തഥാ രതിമ്
ജൂയം, കളികള്, ഉറക്കം, പാന്സു, പല്ലുതേക്കല്, മറ്റുള്ളവരെ അപവാദം പറയല്, ചതിയുള്ള സംസാരങ്ങള്, കള്ളം, ഹിംസ, ലൈംഗിക ആസ്വാദനം—
ക്രോധം ച വിതഥം വാക്യമേകാദശ്യാം വിവര്ജയേത് । കാംസ്യം മാംസംമസൂരാംശ്ച തൈലം വിതഥഭാഷണമ്
കോപവും പൊയ്കഥയും ഏകാദശി ദിവസം ഒഴിവാക്കണം. കാംസ്യപാത്രം, മാംസം, പരിപ്പ്, എണ്ണ, പൊയ്കഥ എന്നിവയും ഒഴിവാക്കണം.
വ്യായാമം ച പ്രവാസം ച പുനര്ഭോജനമൈഥുനമ് । വൃഷപൃഷ്ഠം പരാന്നം ച ശാകം ച ദ്വാദശീദിനേ
വ്യായാമം, യാത്ര, വീണ്ടും ഭക്ഷണം കഴിക്കല്, ലൈംഗിക ബന്ധം, കാളയുടെ പുറത്ത് ഇരിക്കല്, മറ്റൊരാളുടെ കൈയില് നിന്നുള്ള ഭക്ഷണം, പച്ചക്കറികള്—ദ്വാദശി ദിവസം ഇവ ഒഴിവാക്കണം.
അനേന വിധിനാ രാജന്വിഹിതാ യൈശ്ച കാമദാ । രാത്രൌ ജാഗരണം കൃത്വാ പൂജിതഃ പുരുഷോത്തമഃ
രാജാവേ, ഈ വിധത്തില് കാമദാ വ്രതം ആചരിച്ച് രാത്രിയില് ജാഗരണമിരിക്കുകയും പരമപുരുഷനെ ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവര്,
സര്വപാപവിനിര്മുക്താസ്തേ യാംതി പരമാം ഗതിമ് । പഠനാച്ഛ്രവണാദ്രാജന്ഗോസഹസ്രഫലം ലഭേത്
എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും മോചിതരായി പരമഗതിയിലേക്കെത്തും. ഇതു വായിച്ചാലോ കേട്ടാലോ, രാജാവേ, ആയിരം പശു ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖണ്ഡേ ഉമാപതിനാരദസംവാദേ പുരുഷോത്തമമാസസ്യ ശുക്ലാ കാമദാനാമൈകാദശീനാമ ത്രിഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ഉമാപതിയും നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണമായ പുരുഷോത്തമ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ കാമദാ ഏകാദശികളുടെ അമ്പത്തിമൂന്നാം അധ്യായം മഹാപദ്മപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തില് സമാപിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച- ചാതുര്മാസ്യാം തു നിയമാ യേ കേചിദ്ഭുവി വിശ്രുതാഃ । താനഹം ശ്രോതുമിച്ഛാമി കഥയസ്വ മഹേശ്വര
നാരദന് ചോദിച്ചു: ഭൂമിയില് പ്രശസ്തമായ വിവിധ ചാതുര്മാസ്യ നിയമങ്ങള് എന്തൊക്കെയാണെന്ന് ഞാന് കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദയവായി അതെനിക്ക് വിശദമായി പറഞ്ഞുതരണമേ മഹേശ്വരാ.
ചാതുര്മാസ്യേ ഹരൌ സുപ്തേ കര്ത്തവ്യം കിം ജനാര്ദനേ । ഷഡ്രസാനാം പരിത്യാഗേ നഖകേശവിധാരണേ । അന്യൈശ്ച നിയമൈഃ സ്വാമിന്യത്ഫലം തദ് ബ്രവീഹി മേ
ചാതുര്മാസ്യത്തില് ഹരി ഉറങ്ങുമ്പോള് ജനാര്ദ്ദനനായി എന്ത് ചെയ്യണം? ആറു രുചികള് ഉപേക്ഷിച്ചാല്, മുടിയും നഖവും വെട്ടാതെ വച്ചാല്, മറ്റ് നിയമങ്ങള് പാലിച്ചാല് ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്താണെന്ന് ദയവായി പറയണം.
സൂത ഉവാച- ഏതച്ഛ്രുത്വാ ത്വസൌ ദേവഃ പ്രഹസ്യോത്ഫുല്ലലോചനഃ । പ്രോവാച തം ദ്വിജവരം നാരദം തപസാന്നിധിമ്
സൂതന് പറഞ്ഞു: ഇതു കേട്ട ദേവന് സന്തോഷത്തോടെ പുഞ്ചിരിയോടെ കണ്ണുകള് വിരിയിച്ചു, അത്യന്തം തപസ്സുള്ള നാരദന് എന്ന മഹാനായ ദ്വിജനോടു പറഞ്ഞു.
മഹാദേവ ഉവാച- ശൃണു ത്വമിഹ ദേവര്ഷേ കഥയാമി സവിസ്തരമ് । ആഷാഢസ്യ സിതേ പക്ഷേ ഏകാദശ്യാമുപോഷിതഃ
മഹാദേവന് പറഞ്ഞു: ദേവര്ഷേ, നീ ഇവിടെ കേള്ക്കൂ, ഞാന് വിശദമായി പറയുന്നു. ആഷാഢ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശി ദിവസം ഉപവാസം ചെയ്ത ശേഷം,
ചാതുര്മാസ്യവ്രതാനീഹ ഗൃഹ്ണീയാദ്ഭക്തിപൂര്വകമ് । ഭൂമിശയ്യാസമാരൂഢോ യോഗനിദ്രാം ഗതേ ഹരൌ
ചാതുര്മാസ്യ വ്രതങ്ങള് ഭക്തിപൂര്വം സ്വീകരിക്കണം. ഹരി യോഗനിദ്രയില് പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് ഭൂമിയില് തന്നെ കിടന്ന് ഈ വ്രതം തുടങ്ങണം.
നയേത ചതുരോ മാസാന്യാവദ്ഭവതി കാര്തികീ । പ്രതിഷ്ഠാ ന പ്രവര്ത്തംതേ തഥാ യജ്ഞാദികാഃ ക്രിയാഃ
കാർത്തികമാസം വരെയുള്ള നാലു മാസങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രതിഷ്ഠയും യാഗാദികർമ്മങ്ങളും നടത്താറില്ല.
വിവാഹവ്രതസംബംധ അന്യന്മാങ്ഗല്യകര്മ ച । ഭൂപയാനം തഥാ യാത്രാ അന്യാശ്ച വിവിധാഃ ക്രിയാഃ
വിവാഹം, വ്രതങ്ങൾ, മറ്റു മംഗളകർമ്മങ്ങൾ, രാജാവിന്റെ യാത്രകളും മറ്റ് പലവിധ ചടങ്ങുകളും—
പ്രസുപ്തേ ച ജഗന്നാഥേ അച്യുതേ ഗരുഡധ്വജേ । വ്രതക്രിയാം ചരേദ്യസ്തു തസ്യ വ്രതഫലം ശൃണു
ജഗന്നാഥനായ അച്യുതൻ, ഗരുഡധ്വജൻ, ഉറങ്ങുമ്പോൾ ആരെങ്കിലും വ്രതം ആചരിച്ചാൽ, ആ വ്രതഫലം ഞാൻ പറയാം.
അശ്വമേധസഹസ്രൈസ്തു യത്ഫലം പ്രാപ്നുയാന്നരഃ । ചാതുര്മാസ്യവ്രതൈശ്ചീര്ണൈസ്തത്ഫലം സമവാപ്നുയാത്
ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ചാതുര്മാസ്യവ്രതം ആചരിച്ചാൽ അതേ ഫലം ലഭിക്കും.
മിഥുനസ്ഥേ സഹസ്രാംശൌ സ്വാപയേന്മധുസൂദനമ് । തുലാരാശൌ ഗതേ സൂര്യേ പുനരുത്ഥാപയേദ്ധരിമ്
സൂര്യൻ തുലാരാശിയിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ മധുസൂദനനെ വിശ്രമിപ്പിക്കണം; സൂര്യൻ വൃശ്ചികത്തിൽ എത്തിയാൽ ഹരിയെ വീണ്ടും ഉണർത്തണം.
അധിമാസേ തു പതിതേ തദാ ചൈഷ വിധിക്രമഃ । സ്ഥാപയേത്പ്രതിമാം വിഷ്ണോഃ ശംഖചക്രഗദാധരീമ്
അധികമാസം വന്നാൽ, ഈ വിധം അനുസരിക്കണം: ശംഖം, ചക്രം, ഗദ ധരിച്ച വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രതിമ സ്ഥാപിക്കണം.
പീതാംബരധരാം സൌമ്യാം പര്യംകേ സ്ഥാപയേത്ശുചൌ । ശ്വേതവസ്ത്രസമാച്ഛന്നേ സോപധാനേ തു നാരദ
പീതാംബരം ധരിച്ച, ശാന്തസ്വഭാവമുള്ള പ്രതിമയെ ശുദ്ധമായ കിടക്കയിൽ, വെള്ളവസ്ത്രം വിരിച്ച് തലയണയോടെ സ്ഥാപിക്കണം, നാരദാ.
ഇതിഹാസപുരാണജ്ഞോ വിഷ്ണുഭക്തോഽഥവാ പുനഃ । സ്നാപയിത്വാ ദധിക്ഷീരമധുലാജഘൃതസ്തഥാ
ഇതിഹാസവും പുരാണവും അറിയുന്നവൻ അല്ലെങ്കിൽ വിഷ്ണുഭക്തൻ, ദഹി, പാൽ, തേൻ, അന്നം, നെയ് എന്നിവ കൊണ്ട് പ്രതിമയെ സ്നാനമഴിപ്പിക്കണം.