തത്ഫലം സമവാപ്നോതി യത്കൃത്വാ ജാഗരം ഹരേഃ । ജാതഃ സ ഏവ സുകൃതീ കുലം തേനൈവ പാവിതമ്
ഹരിക്ക് വേണ്ടി ജാഗരണം ചെയ്താൽ കിട്ടുന്ന ഫലം, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ കുളിച്ച് വലിയ ദാനങ്ങൾ ചെയ്തതിന്റെ ഫലത്തോടു തുല്യമാണ്; അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവൻ ഭാഗ്യവാനാവുകയും, അവന്റെ വംശം അവനാൽ ശുദ്ധിയാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
കാര്തികേ മുനിശാര്ദൂല കൃതാ യേന പ്രബോധിനീ । യഥാ ധ്രുവം നൃണാം മൃത്യുര്ധനം ഗാത്രം തഥാധ്രുവമ്
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, കാർത്തിക മാസത്തിൽ ആരെങ്കിലും പ്രബോധിനി ആചരിച്ചാൽ, മനുഷ്യർക്കു മരണം എത്ര ഉറപ്പുള്ളതോ, സമ്പത്തും ശരീരവും അത്ര തന്നെ അസ്ഥിരമാണ്.
ഇതി ജ്ഞാത്വാ മുനിശ്രേഷ്ഠ കര്തവ്യം വൈഷ്ണവം ദിനമ് । യാനി കാനി ച തീര്ഥാനി ത്രൈലോക്യേ സംഭവംതി ച
ഇത് മനസ്സിലാക്കി, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, വൈഷ്ണവദിനം ആചരിക്കണം; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഉള്ള എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും—
താനി തസ്യ ഗൃഹേ സമ്യഗ്യഃ കരോതി പ്രബോധിനീമ് । കിം തസ്യ ബഹുഭിഃ പുണ്യൈഃ കൃതാ യേന പ്രബോധിനീ
ആയാൾ ശരിയായി പ്രബോധിനി ആചരിച്ചാൽ, അവന്റെ വീട്ടിൽ അതെല്ലാം സാന്നിധ്യമുണ്ടാകും; പ്രബോധിനി ആചരിച്ചവന് മറ്റെന്തു വലിയ പുണ്യങ്ങൾ വേണം?
പുത്രപൌത്രപ്രദാ ഹ്യേഷാ കാര്തികേ ഹരിബോധിനീ । സ ജ്ഞാനീ ച സ യോഗീ ച സ തപസ്വീ ജിതേംദ്രിയഃ
കാർത്തികയിൽ ഹരിബോധിനി ആചരിച്ചാൽ, ആൾക്കു മക്കളും മുമ്മാരും ലഭിക്കും; അവൻ ജ്ഞാനിയുമാണ്, യോഗിയുമാണ്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ച തപസ്വിയുമാണ്.
ഭോഗോ മോക്ഷശ്ച തസ്യാസ്തി ഉപാസ്തേ ഹരിബോധിനീമ് । വിഷ്ണോഃ പ്രിയതരാ ഹ്യേഷാ ധര്മസാരസഹായിനീ
ഹരിബോധിനിയെ ആരാധിക്കുന്നവന് ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും; അവൾ വിഷ്ണുവിന് ഏറ്റവും പ്രിയവും, ധർമ്മത്തിന്റെ സാരസഹായിനിയുമാണ്.
യഃ കരോതി നരോ ഭക്ത്യാ ഭുക്തിഭാക്സ ഭവേന്നരഃ । പ്രബോധിനീമുപോഷിത്വാ ഗര്ഭേ ന വിശതേ നരഃ
ആൾ ഭക്തിയോടെ പ്രബോധിനി ആചരിച്ചാൽ, ഭോഗവും മോക്ഷവും അനുഭവിക്കും; പ്രബോധിനി ആചരിച്ചവൻ വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിക്കേണ്ടതില്ല.
സര്വധര്മാന്പരിത്യജ്യ തസ്മാത്കുര്വീത നാരദ । കര്മണാ മനസാ വാചാ പാപം യത്സമുപാര്ജിതമ്
അതുകൊണ്ട്, നാരദാ, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും വിട്ട് ഈ വ്രതം നിർവഹിക്കണം; പ്രവർത്തിയിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ—
തത്ക്ഷാലയതി ഗോവിംദഃ പ്രബോധിന്യാം തു ജാഗരേ । സ്നാനം ദാനം ജപഃ പൂജാം സമുദ്ദിശ്യ ജനാര്ദനമ്
പ്രബോധിനി ജാഗരണത്തിൽ ഗോവിന്ദൻ ആ പാപങ്ങൾ കഴുകിക്കളയുന്നു; ജനാർദ്ദനനു വേണ്ടി സ്നാനം, ദാനം, ജപം, പൂജ എന്നിവ ചെയ്താൽ—
നരോ യത്കുരുതേ വത്സ പ്രബോധിന്യാം തദക്ഷയമ് । യേര്ചയംതി നരാസ്തസ്യാം ഭക്ത്യാ ദേവം ച മാധവമ്
ആൾ പ്രബോധിനിയിൽ ചെയ്യുന്ന സ്നാനം, ദാനം, ജപം, പൂജ— അതെല്ലാം അക്ഷയമാകുന്നു; ആ ദിവസം ഭക്തിയോടെ മാധവനെ ആരാധിക്കുന്നവർ—
സമുപോഷ്യ പ്രമുച്യംതേ പാപൈസ്തൈഃ ശതജന്മജൈഃ । മഹാവ്രതമിദം പുത്ര മഹാപാപൌഘനാശനമ്
വ്രതം ആചരിച്ചാൽ, നൂറു ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് അവർ മോചിതരാവുന്നു; ഇതൊരു മഹാവ്രതമാണ്, മഹാപാപങ്ങളുടെ കൂട്ടം നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
പ്രബോധവാസരം വിഷ്ണോര്വിധിവത്സമുപോഷയേത് । വ്രതേനാനേന ദേവേശം പരിതോഷ്യ ജനാര്ദനമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രബോധവാസരം വിധിപ്രകാരം ആചരിക്കണം; ഈ വ്രതം കൊണ്ടു ദേവേശനായ ജനാർദ്ദനനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചാൽ—
വിരാജയന്ദിശഃ സര്വാഃ പ്രയാതി ഹരിമംദിരമ് । കര്തവ്യൈഷാ പ്രയത്നേന നരൈഃ കാംതിധനാര്ഥിഭിഃ
അവൻ എല്ലാ ദിക്കുകളും ഭാസുരമാക്കി ഹരിയുടെ മന്ദിരത്തിൽ എത്തുന്നു; കാന്തിയും സമ്പത്തും ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഈ വ്രതം ഉത്സാഹത്തോടെ നിർവഹിക്കണം.
ബാല്യേ യത്സംചിതം പാപം യൌവനേ വാര്ദ്ധകേ തഥാ । ശതജന്മകൃതം പാപം സ്വല്പം വാ യദി വാ ബഹു
ബാല്യത്തിലും യൗവനത്തിലും വൃദ്ധാവസ്ഥയിലും സമ്പാദിച്ച പാപം— കുറവായാലും കൂടുതലായാലും, നൂറു ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്തതായാലും,
തത്ക്ഷാലയതി ഗോവിംദശ്ചാസ്യാമഭ്യര്ചിതോ നൃണാമ് । ധനധാന്യവഹാ പുണ്യാ സര്വപാപഹരാ പരാ
ഈ വ്രതത്തില് ഗോവിന്ദനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാല് മനുഷ്യരുടെ പാപങ്ങള് എല്ലാം അകറ്റപ്പെടും; ധനം, ധാന്യം എന്നിവ ലഭിക്കും, അതു ശുഭവും മഹാപാപനാശിനിയുമാണ്.
താമുപോഷ്യ ഹരേര്ഭക്ത്യാ ദുര്ല്ലഭം ന ഭവേത്ക്വചിത് । ചംദ്രസൂര്യോപരാഗേ ച യത്ഫലം പരികീര്തിതമ്
ഹരിയെ ഭക്തിയോടെ ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാല് പ്രാപിക്കാനാവാത്തത് ഒന്നുമില്ല; ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഗ്രഹണകാലത്ത് ലഭിക്കുന്ന ഫലമത്രേ—
തത്സഹസ്രഗുണം പ്രോക്തം പ്രബോധിന്യാം പ്രജാഗരേ । സ്നാനം ദാനം ജപോ ഹോമഃ സ്വാധ്യായോഽഭ്യര്ചനം ഹരേഃ
പ്രബോധിനി രാത്രിയില് സ്നാനം, ദാനം, ജപം, ഹോമം, സ്വാധ്യായം, ഹരിയുടെ ആരാധന എന്നിവ ചെയ്താല് അതിന് ആയിരം മടങ്ങ് കൂടുതല് ഫലം ലഭിക്കും.
തത്സര്വം കോടിഗുണിതം പ്രബോധിന്യാം കൃതം തു യത് । ജന്മപ്രഭൃതിയത്പുണ്യം നരേണോപാര്ജിതം ഭവേത്
പ്രബോധിനി ദിനത്തില് ചെയ്ത എല്ലാ സത്കര്മങ്ങള്ക്കും കോടിയോളം ഗുണം വര്ധിക്കും; ജനനം മുതല് ഒരാള് സമ്പാദിച്ച എല്ലാ പുണ്യവും—
വൃഥാ ഭവതി തത്സര്വമകൃത്വാ കാര്തികേ വ്രതമ് । അകൃത്വാ നിയമം വിഷ്ണോഃ കാര്തികം യഃ ക്ഷിപേന്നരഃ
കാര്ത്തിക വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കാതെ ആ പുണ്യങ്ങള് എല്ലാം വെറുതെപോകും; കാര്ത്തികത്തില് വിഷ്ണുവിന്റെ നിയമം പാലിക്കാതെ ആരെങ്കിലും അവഗണിച്ചാല്—
ന ജന്മാര്ജിതപുണ്യസ്യ ഫലം പ്രാപ്നോതി നാരദ । തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ദേവദേവം ജനാര്ദനമ്
അവന് ജന്മത്തില് സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലം ലഭിക്കുകയില്ല, നാരദാ; അതിനാല് എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടിയുള്ള ഭക്തിയോടെ ജനാര്ദ്ദനനെ സേവിക്കണം.
ഉപസേവേത വിപ്രേംദ്ര സര്വകാമഫലപ്രദമ് । പരാന്നം വര്ജയേദ്യസ്തു കാര്തികേ വിഷ്ണുതത്പരഃ
സകല ഇഷ്ടഫലങ്ങളും നല്കുന്ന ദേവദേവനേ, ബ്രാഹ്മണപ്രഭോ, ആരാധിക്കണം; കാര്ത്തികത്തില് വിഷ്ണുവില് ഭക്തിയോടെ മറ്റുള്ളവരുടെ ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കുന്നവന്—
പരാന്നവര്ജനാദ്വത്സ ചാംദ്രായണഫലം ലഭേത് । നിത്യം ശാസ്ത്രവിനോദേന കാര്തികേ മധുസൂദനഃ
മറ്റുള്ളവരുടെ ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കിയാല് ചന്ദ്രായണ വ്രതഫലം ലഭിക്കും, കുട്ടിയേ; കാര്ത്തികത്തില് ശാസ്ത്രപഠനത്തില് സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുമ്പോള് മധുസൂദനന് അത്യന്തം സന്തോഷിക്കും.
സ ദഹേത്സര്വപാപാനി യജ്ഞായുതഫലം ലഭേത് । ന തഥാ തുഷ്യതേ യജ്ഞൈര്ന ദാനൈര്വാജപാദിഭിഃ
അവന് എല്ലാ പാപങ്ങളും ദഹിപ്പിക്കുകയും പതിനായിരം യാഗഫലവും നേടുകയും ചെയ്യും; യാഗങ്ങളാലോ വാജപേയാദി മഹാദാനങ്ങളാലോ അങ്ങനെ സന്തോഷം ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
യഥാ ശാസ്ത്രകഥാലാപൈഃ കാര്തികേ മധുസൂദനഃ । യേ കുര്വംതി കഥാം വിഷ്ണോര്യേ ശൃണ്വംതി ശുഭാന്വിതാഃ
കാര്ത്തികത്തില് ശാസ്ത്രചര്ച്ചയിലൂടെ മധുസൂദനന് അത്യന്തം സന്തോഷിക്കുന്നു; വിഷ്ണുവിന്റെ കഥകള് പറയുന്നവരും, ആ ശുഭമായ കഥകള് കേള്ക്കുന്നവരും—
ശ്ലോകാര്ദ്ധം ശ്ലോകപാദം വാ കാര്തികേ ഗോശതം ഫലമ് । സര്വധര്മാന്പരിത്യജ്യ കാര്തികേ കേശവാഗ്രതഃ
കാര്ത്തികത്തില് അര്ദ്ധശ്ലോകം അല്ലെങ്കില് പാദം മാത്രം പറഞ്ഞാലും നൂറ് പശുവിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും; കാര്ത്തികത്തില് കേശവന്റെ സന്നിധിയില് എല്ലാ കര്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്—
ശാസ്ത്രാവധാരണം കാര്യം ശ്രോതവ്യം ച മഹാമുനേ । ശ്രേയസാ ലോഭബുദ്ധ്യാ ച യഃ കരോതി ഹരേഃ കഥാമ്
ശാസ്ത്രം മനസ്സിലാക്കുകയും കേള്ക്കുകയും വേണം, മഹാമുനീ; ആരെങ്കിലും ഹരിയുടെ കഥ സദ്ഗുണത്തോടോ, ലാഭബുദ്ധിയോടോ പറഞ്ഞാലും—
കാര്തികേ മുനിശാര്ദൂല കുലാനാം താരയേച്ഛതമ് । നിയമേന നരോ യസ്തു ശൃണുതേ വൈഷ്ണവീം കഥാമ്
കാര്ത്തികത്തില് മഹാമുനീ, ഒരാള് വൈഷ്ണവകഥകള് നിയമപൂര്വ്വം കേട്ടാല് അവന്റെ കുടുംബത്തിലെ നൂറ് തലമുറകള് രക്ഷപ്പെടും.
കാര്തികേ തു വിശേഷേണ ഗോസഹസ്രഫലം ലഭേത് । പ്രബോധവാസരേ വിഷ്ണോഃ ശൃണുതേ യോ ഹരേഃ കഥാമ്
കാര്ത്തികത്തില് പ്രത്യേകിച്ച്, ആയിരം പശുവിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും; പ്രബോധ ദിനത്തില് ഹരിയുടെ കഥ കേള്ക്കുന്നവന്—
സപ്തദ്വീപവതീ ദാനേ തത്ഫലം ലഭതേ മുനേ । ശ്രുത്വാ വിഷ്ണുകഥാം ദിവ്യാം യേഽര്ചയംതി കഥാവിദമ്
ഏഴു ദ്വീപുകളുള്ള ഭൂമി ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും, മുനീശ്വരാ; വിഷ്ണുവിന്റെ ദിവ്യകഥ കേട്ട ശേഷം കഥ പറയുന്നവനെ ആരാധിക്കുന്നവര്—
സ്വശക്ത്യാ മുനിശാര്ദൂല തേഷാം ലോകോഽക്ഷയഃ സ്മൃതഃ । ഗീതശാസ്ത്രവിനോദേന കാര്തികം യോ നയേന്നരഃ
സ്വശക്തിപ്രകാരം, മഹാമുനീ, അവര്ക്ക് അക്ഷയമായ ലോകം ലഭിക്കും എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; പാട്ടിലും ശാസ്ത്രപഠനത്തിലും ആനന്ദത്തോടെ കാര്ത്തികം കഴിക്കുന്നവന്—